II OSK 266/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków od wyroku WSA w Warszawie, który stwierdził bezskuteczność czynności z maja 1986 r. polegającej na włączeniu karty ewidencyjnej zabytku – willi mieszkalnej – do centralnej ewidencji zabytków. WSA oparł swoje rozstrzygnięcie na wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącym wpisu do gminnej ewidencji zabytków, uznając jego analogiczne zastosowanie do wpisu do ewidencji centralnej i wojewódzkiej. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, w szczególności art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. oraz art. 32 p.p.s.a., a także przepisy materialne dotyczące rozporządzenia z 1963 r. Kluczowe dla NSA było ustalenie, że kontrola legalności czynności organu powinna być dokonana z uwzględnieniem przepisów obowiązujących w dacie jej podjęcia. Sąd wskazał na potrzebę zbadania, czy wpisu dokonał właściwy organ (Minister Kultury i Sztuki, a nie Wojewódzki Konserwator Zabytków) oraz czy spełnione zostały wymogi formalne, w tym wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. NSA podkreślił, że ujęcie nieruchomości w ewidencji zabytków jest czynnością administracyjną dotyczącą uprawnień właściciela i podlega kontroli sądowej, niezależnie od daty jej podjęcia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących kontroli sądowej czynności administracyjnych z przeszłości, właściwości organów w sprawach ochrony zabytków oraz stosowania przepisów prawa w czasie.
Dotyczy specyficznej sytuacji wpisu do ewidencji zabytków w latach 80. XX wieku, ale zasady interpretacji prawa materialnego i procesowego mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (5)
Czy czynność włączenia karty ewidencyjnej zabytku do centralnej ewidencji zabytków w 1986 r. stanowi czynność podlegającą kontroli sądu administracyjnego na podstawie przepisów p.p.s.a. obowiązujących obecnie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ujęcie nieruchomości w ewidencji zabytków jest czynnością organu dotyczącą uprawnień i obowiązków właściciela wynikających z przepisów prawa, zatem podlega kontroli sądu administracyjnego, niezależnie od daty jej podjęcia.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa są objęte kognicją sądów administracyjnych, a przepisy nie ograniczają tej możliwości ze względu na datę podjęcia czynności.
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, oceniając czynność z 1986 r. przez pryzmat przepisów obowiązujących w dacie jej podjęcia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, WSA błędnie zastosował przepisy prawa, nie badając stanu prawnego obowiązującego w dacie podjęcia kwestionowanej czynności.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że kontrola legalności czynności organu powinna być dokonana z uwzględnieniem przepisów obowiązujących w dacie jej podjęcia. Wadliwe zastosowanie przepisów rozporządzenia z 1963 r. miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Kto był właściwym organem do dokonania wpisu nieruchomości do centralnej ewidencji zabytków w 1986 r. i czy czynność ta została skutecznie podjęta?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W 1986 r. centralną ewidencję zabytków prowadziło Ministerstwo Kultury i Sztuki. Z akt nie wynika, czy ten organ podjął kwestionowaną czynność i włączył kartę do ewidencji.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że zgodnie z przepisami obowiązującymi w 1986 r., centralną ewidencję zabytków prowadziło Ministerstwo Kultury i Sztuki. Brak dowodów w aktach na podjęcie tej czynności przez właściwy organ.
Czy właściciel nieruchomości, który nie był właścicielem w dacie włączenia karty ewidencyjnej do ewidencji zabytków, jest uprawniony do wniesienia skargi na tę czynność?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, czynność ujęcia zabytku w ewidencji dotyczy praw i obowiązków prawnych każdorazowego właściciela nieruchomości.
Uzasadnienie
NSA uznał, że zarzut naruszenia art. 50 p.p.s.a. nie jest zasadny, ponieważ czynność ujęcia zabytku w ewidencji dotyczy praw i obowiązków prawnych każdego właściciela nieruchomości.
Czy przed wniesieniem skargi na czynność organu (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.) podjętą przed 1 czerwca 2017 r., konieczne było wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w przypadku czynności podjętych przed 1 czerwca 2017 r., zastosowanie mają przepisy art. 52 § 3 i art. 53 § 2 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed tej daty, które przewidują konieczność wcześniejszego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa.
Uzasadnienie
NSA wskazał na konieczność zbadania, czy strona poprzedziła skargę do WSA wnioskiem o usunięcie naruszenia prawa złożonym w ustawowym terminie, zgodnie z przepisami p.p.s.a. obowiązującymi przed 1 czerwca 2017 r.
Przepisy (17)
Główne
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 207 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 32
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 50
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 1963 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków i centralnej ewidencji zabytków art. 2
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 1963 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków i centralnej ewidencji zabytków art. 13 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 kwietnia 1963 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków i centralnej ewidencji zabytków art. 13 § 2
Pomocnicze
Ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury art. 17
Rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 14 maja 2004 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem art. 15 § 1
u.o.z.i.o.z. art. 22 § 5 pkt 3
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z.i.o.z. art. 143 § 1
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 6 września 2000 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków i centralnej ewidencji dóbr kultury art. 12 § 1
Ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym art. 16 § 1 pkt 4
Konst. RP art. 64 § 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konst. RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja PRL art. 18
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że włączenie karty ewidencyjnej zabytku do ewidencji w 1986 r. stanowi czynność podlegającą kontroli sądu na podstawie obecnych przepisów, bez uwzględnienia stanu prawnego z daty czynności. • Naruszenie art. 32 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków był organem właściwym do dokonania wpisu w 1986 r., podczas gdy kompetencje te należały do Ministra Kultury i Sztuki. • Naruszenie § 2 i § 13 rozporządzenia z 1963 r. poprzez niezastosowanie przepisów w brzmieniu obowiązującym w dacie czynności oraz niewłaściwe zastosowanie. • Konieczność zbadania, czy czynność została skutecznie podjęta przez właściwy organ i czy spełniono wymogi formalne, w tym wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (niezasadny, gdyż czynność podlega kontroli sądowej). • Zarzut naruszenia art. 50 p.p.s.a. (niezasadny, gdyż czynność dotyczy każdorazowego właściciela).
Godne uwagi sformułowania
kontrola legalności czynności organu powinna zostać dokonana z uwzględnieniem przepisów obowiązujących w dacie jej podjęcia • czynność włączenia karty ewidencyjnej zabytku do centralnej ewidencji zabytków jest z zakresu administracji publicznej i dotyczy uprawnień i obowiązków właściciela nieruchomości • w dacie podjęcia czynności mogło dojść jedynie do włączenia karty ewidencyjnej zabytku do centralnej ewidencji zabytków
Skład orzekający
Jacek Chlebny
przewodniczący sprawozdawca
Leszek Kiermaszek
sędzia
Grzegorz Antas
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kontroli sądowej czynności administracyjnych z przeszłości, właściwości organów w sprawach ochrony zabytków oraz stosowania przepisów prawa w czasie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wpisu do ewidencji zabytków w latach 80. XX wieku, ale zasady interpretacji prawa materialnego i procesowego mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy zabytkowej willi i wpisu do ewidencji sprzed kilkudziesięciu lat, co może być ciekawe ze względu na historyczny kontekst i potencjalne problemy z ustaleniem stanu prawnego. Pokazuje złożoność postępowań administracyjnych i sądowych dotyczących ochrony dziedzictwa.
“Zabytek z lat 80. wraca na wokandę: NSA bada legalność wpisu willi do ewidencji sprzed dekad.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.