II OSK 2658/22

II OSK 2658/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-09-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas /sprawozdawca/
Marzenna Linska - Wawrzon
Roman Ciąglewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Sygn. powiązane
I SAB/Wr 3064/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2022-06-23
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 141 § 4, art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 2,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Dolnośląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 czerwca 2022 r. sygn. akt I SAB/Wr 3064/21 w sprawie ze skargi J.P. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek J.P. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 23 czerwca 2022 r., I SAB/Wr 3064/21, w wyniku rozpoznania skargi J.P. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, stwierdził, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności (pkt I.), bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II.), zobowiązał Wojewodę Dolnośląskiego do rozstrzygnięcia sprawy w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami (pkt III.), przyznał na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 5000 zł (pkt IV.), zasądzając równocześnie od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego (pkt V.).
Wojewoda Dolnośląski złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w części obejmującej pkt IV., zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 141 § 4 w związku z art. 149 § 2 i art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: p.p.s.a., poprzez przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 5000 zł w sytuacji braku szczegółowego wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku, z jakich powodów i przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zdecydował się na zastosowanie tego rodzaju środka, podczas gdy przyznanie sumy pieniężnej jest jedynie fakultatywne i uzależnione od zaistnienia szczególnych okoliczności, co powoduje, że rozstrzygnięcie Sądu w tym zakresie wykracza poza granice uznania przewidzianego przepisem art. 149 § 2 p.p.s.a. i przez to ma charakter arbitralny. Wojewoda Dolnośląski zarzucił Sądowi I instancji również naruszenie prawa materialnego, tj. art. 149 § 2 p.p.s.a. przejawiające się błędną wykładnią i niewłaściwym zastosowaniem tego przepisu przez zasądzenie na rzecz skarżącego wygórowanej i nieadekwatnej kwoty 5000 zł wobec stwierdzonej bezczynności organu i okoliczności sprawy oraz przyjęcie sztywnej zasady określania wysokości sumy pieniężnej, w tym prostego uzależniania wysokości tej sumy od okresu bezczynności/przewlekłości na zasadzie proporcjonalności.
Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w pkt IV. i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania w tym zakresie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie pkt IV. sentencji wyroku oraz rozpoznanie skargi poprzez jej oddalenie jako bezzasadnej w zaskarżonej części oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, oświadczając, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
J.P. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie w całości, zasądzenie od skarżącego kasacyjnie organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta przez skarżący kasacyjnie organ na uzasadnionych podstawach.
Pozbawiony zasadności, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest zarzut wadliwego uzasadnienia zaskarżonego wyroku w części objętej wniesioną skargą kasacyjną (punkt IV. wyroku dotyczący przyznania od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 5000 zł). Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przyjąć należy, że art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozbawione jest tego rodzaju wadliwości, ponieważ wynika z niego jednoznacznie, dlaczego Sąd I instancji zdecydował o przyznaniu od organu na rzecz skarżącego cudzoziemca sumy pieniężnej wraz z równoczesnym wyjaśnieniem w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z art. 141 § 4 w zw. z art. 149 § 1 pkt 3 i § 2 p.p.s.a., powodów określenia wysokości tejże sumy pieniężnej na kwotę 5000 zł. Ocena prawna, jaka stanęła u podstaw nadania przez Sąd punktowi IV. orzeczenia wskazanej treści, pozwala określić jego podstawę prawną oraz ustalić kwestie, których rozważenie rzutowało w zakresie wyprowadzonych z nich przez Sąd wniosków na decyzję procesową o niezbędności przyznania cudzoziemcowi sumy pieniężnej.
Wbrew postawionemu w skardze kasacyjnej zarzutowi, rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu nie cechuje się wadliwością w zakresie zastosowania w sprawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Nie można zgodzić się z prezentowanym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej twierdzeniem, że z powołanej wyżej regulacji prawnej wynika, iż przyznanie stronie skarżącej sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. wymaga zaistnienia "szczególnych, wyjątkowych okoliczności". Tego rodzaju ograniczenie zakresu zastosowania art. 149 § 2 p.p.s.a. nie znajduje uzasadnienia w brzmieniu przepisu, ani we wnioskach wynikających z uwzględnienia jego funkcji, która sprowadza się do zrekompensowania stronie dolegliwości i uciążliwości, jakich doznała ona w związku ze stwierdzoną bezczynnością lub przewlekłością organu administracji publicznej. O ile stwierdzenie rażącej bezczynności lub przewlekłości nie jest warunkiem koniecznym do przyznania sumy pieniężnej, o tyle wystąpienie w danej sprawie kwalifikowanej bezczynności lub przewlekłości jest, co do zasady, istotnym argumentem przemawiającym za skorzystaniem przez sąd ze środków prawnych przewidzianych w art. 149 § 2 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 5 czerwca 2023 r., II OSK 2066/22; wyrok NSA z 16 maja 2023 r., II OSK 1746/22). Uwzględnić należy, że postępowanie w sprawie objętej złożoną przez skarżącego skargą zostało zainicjowane przez stronę wnioskiem z 30 kwietnia 2018 r. Sąd I instancji zasadnie miał na uwadze fakt, że pierwsze czynności organ podjął w sprawie dopiero w październiku 2021 r., tj. po upływie 42 miesięcy i pomimo wyznaczonego terminu do załatwienia sprawy nie rozpatrzył zgłoszonego przez skarżącego żądania, naruszając równocześnie zasady rozpatrzenia ponaglenia. W pełni zgodzić się należy ze stwierdzeniem Sądu I instancji, że taki sposób działania Wojewody Dolnośląskiego pozostawał rażąco sprzeczny z ciążącym na organie obowiązkiem prowadzenia postępowania w sposób sprawny (szybki), w zasadniczy sposób podważając zaufanie strony do organów państwa, co niewątpliwie musiało mieć wpływ na określoną przez Sąd wysokość przyznanej skarżącemu sumy pieniężnej. Nie wykracza poza granice uznania sędziowskiego w aspekcie wysokości przyznanej skarżącemu sumy pieniężnej odwołanie się przez Sąd do "kontekstu" okoliczności faktycznych sprawy, jeżeli odnieść tenże kontekst do jej szczególnego przedmiotu. Nie może ulegać wątpliwości, że sprawa dotycząca udzielenia pozwolenia na pobyt czasowy ma dla podmiotu występującego o takie pozwolenie istotne znaczenie, wynik postępowania administracyjnego determinuje bowiem to, czy przez okres najbliższych kilku lat cudzoziemiec będzie mógł legalnie przebywać w Polsce. W tym kontekście jest oczywiste, że przedłużanie się tego rodzaju postępowania skutkuje stanem niepewności prawnej stawiającej nierzadko pod znakiem zapytania sens starań cudzoziemca, gdy rozpatrzenie wniosku związane jest, tak jak w niniejszej sprawie, z kilkuletnim oczekiwaniem na zakończenie procedury prowadzonej przed organem administracji. W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym trafnie zwraca się uwagę na to, że decyzja w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy pozostaje w ścisłym związku z przysługującym każdemu, w tym cudzoziemcowi, prawem do ochrony życia prywatnego stosownie do art. 47 Konstytucji (por. wyrok NSA z 21 marca 2023 r., II OSK 2333/22). Maksymalna kwota sumy pieniężnej, jaką Sąd I instancji mógł przyznać na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 lutego 2022 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2021 r. i w drugim półroczu 2021 r. (M. P. z 2022 r. poz. 266), wynosiła 24723,95 zł. Mając na uwadze stwierdzony czas trwania przypisanej Wojewodzie Dolnośląskiemu bezczynności, a także wskazaną wyżej wagę pozwolenia pobytowego, przyznanej skarżącemu sumy pieniężnej w ustalonej przez Sąd kwocie (5000 zł) nie sposób uznać za naruszającą prawo.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek skarżącego o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, kierując się tym, że odpowiedź na skargę kasacyjną została złożona przez stronę po terminie, o którym mowa w art. 179 p.p.s.a.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.