II OSK 2654/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2022-10-12
NSAAdministracyjneŚredniawsa
cudzoziemcypobyt czasowyzezwolenie na pracęprzewlekłość postępowaniaKodeks postępowania administracyjnegoustawa o cudzoziemcachWojewoda

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził przewlekłość postępowania Wojewody Łódzkiego w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, ale umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku, oddalając skargę w pozostałym zakresie.

Skarga dotyczyła przewlekłego prowadzenia postępowania przez Wojewodę Łódzkiego w sprawie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę. Sąd stwierdził przewlekłość, jednakże umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku, gdyż decyzja została wydana przed rozpoznaniem skargi. Skarga została oddalona w pozostałym zakresie, a sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Skarżąca G. S. złożyła wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, który był rozpatrywany przez Wojewodę Łódzkiego. Po długim okresie oczekiwania, skarżąca wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, rozpoznając skargę, stwierdził, że Wojewoda dopuścił się przewlekłości w prowadzonym postępowaniu. Jednakże, ponieważ organ wydał decyzję pozytywną dla skarżącej przed rozpoznaniem skargi, sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku. Skarga została oddalona w pozostałym zakresie, a sąd zasądził od Wojewody Łódzkiego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania. Sąd podkreślił, że choć sytuacja związana z napływem wniosków od cudzoziemców i pandemią COVID-19 była trudna, nie usprawiedliwiała ona przewlekłości postępowania, która jednak nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, Wojewoda Łódzki dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że postępowanie trwało dłużej niż było to niezbędne do jego załatwienia, mimo że sprawa nie była nadmiernie skomplikowana. Organ nie podjął merytorycznych czynności w odpowiednim czasie, a decyzja została wydana dopiero po ponad roku od złożenia wniosku i po wniesieniu skargi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

umorzono

Przepisy (29)

Główne

p.p.s.a. art. 119 § pkt 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umożliwia rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

p.p.s.a. art. 120

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa skład sądu rozpoznającego sprawę w trybie uproszczonym (trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym).

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 8

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kontroli sądów administracyjnych, obejmujący orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania.

p.p.s.a. art. 149 § § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd stwierdza, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

k.p.a. art. 12 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada szybkości postępowania administracyjnego.

k.p.a. art. 35 § § 1-3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Terminy załatwiania spraw administracyjnych.

k.p.a. art. 61 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Określa datę wszczęcia postępowania na żądanie strony.

k.p.a. art. 61 § § 3a

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Określa datę wszczęcia postępowania w przypadku wprowadzenia żądania do systemu teleinformatycznego.

u.o.c. art. 109 § ust. 1

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

Wymóg zasięgnięcia opinii w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy dotyczącej zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa.

ustawa zmieniająca art. 112a § ust. 1

Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw

Termin 60 dni na wydanie decyzji w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 52 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymaga wniesienia ponaglenia do organu przed wniesieniem skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania.

p.p.s.a. art. 53 § § 2b

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dopuszcza wniesienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia.

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do odrzucenia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania wniesionej po ostatecznym zakończeniu postępowania.

p.p.s.a. art. 149 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi w pozostałym zakresie.

p.p.s.a. art. 161 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego, gdy stało się ono bezprzedmiotowe.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Szczegółowe zasady zasądzania zwrotu kosztów postępowania.

k.p.a. art. 64 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wezwanie strony do uzupełnienia braków podania.

u.o.c. art. 106 § ust. 2 pkt 2

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

Dokumenty wymagane do zezwolenia na pobyt czasowy.

u.o.c. art. 106 § ust. 2a

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

Termin wyznaczony przez wojewodę na uzupełnienie braków.

ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy art. 100c § ust. 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

Zawieszenie biegu terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwolenia na pobyt czasowy w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r.

ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy art. 15z² § ust. 1

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

Przedłużenie ważności kart pobytu w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.

ustawa COVID-19 art. 15zd § ust. 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Przedłużenie ważności zezwoleń na pobyt czasowy w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.

ustawa zmieniająca art. 13 § ust. 1

Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw

Zastosowanie nowych przepisów do postępowań pozostających w toku.

ustawa zmieniająca art. 13 § ust. 3

Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw

Bieg terminu załatwienia sprawy rozpoczyna się od nowa od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, jeśli rozpoczął się przed jej wejściem w życie.

Konstytucja RP art. 77 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do odszkodowania za bezprawne działanie organu.

k.c. art. 417¹ § § 3

Kodeks cywilny

Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy sprawowaniu władzy publicznej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Łódzkiego.

Odrzucone argumenty

Brak rażącego naruszenia prawa przez organ. Brak uzasadnienia dla przyznania sumy pieniężnej skarżącej.

Godne uwagi sformułowania

Przewlekłość postępowania administracyjnego, jako stan faktyczny, nie jest stanem ciągłym, lecz ma swój kres w chwili rozstrzygnięcia sprawy przez organ. Konsekwencje zaniedbania obowiązku zapewnienia sprawnej realizacji zadań nie mogą obciążać stron postępowania. Problemy organizacyjne, techniczne i kadrowe, z jakimi boryka się organ, nie mogą w konsekwencji doprowadzić do obejścia jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, którą jest zasada szybkości postępowania.

Skład orzekający

Krzysztof Szczygielski

przewodniczący

Monika Krzyżaniak

sprawozdawca

Anna Dębowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przewlekłości postępowania administracyjnego, dopuszczalności skargi po zakończeniu postępowania, wpływu sytuacji nadzwyczajnych (pandemia) na ocenę przewlekłości, a także zasad zasądzania kosztów postępowania."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której sprawa została zakończona przed rozpoznaniem skargi. Ocena rażącego naruszenia prawa jest silnie uzależniona od okoliczności faktycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przewlekłości postępowania administracyjnego, szczególnie w kontekście napływu wniosków od cudzoziemców i wpływu pandemii. Pokazuje, jak sąd ocenia działania organów w takich sytuacjach.

Przewlekłość w urzędzie: czy pandemia usprawiedliwia opieszałość w sprawach cudzoziemców?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SAB/Łd 102/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-10-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Anna Dębowska
Krzysztof Szczygielski /przewodniczący/
Monika Krzyżaniak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 53, art. 56 par.1 pkt 6, art. 149 par. 1 pkt 3, par. 1a, par. 2, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 119 pkt 4, art. 120, art. 151, art. 200 i art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 12, art. 35, art. 37, art. 61 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 12 października 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie: Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Asesor WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu w dniu 12 października 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Łódzkiego w przedmiocie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Wojewody Łódzkiego do rozpoznania wniosku G. S. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę; 2. stwierdza, że Wojewoda Łódzki dopuścił się przewlekłości w prowadzonym postępowaniu, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Wojewody Łódzkiego na rzecz skarżącej G. S. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 23 kwietnia 2021 r. G. S. złożyła do Wojewody Łódzkiego wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wnioskująca jako przesłankę pobytu wskazała wykonywanie pracy na rzecz przedsiębiorstwa działającego w obrocie gospodarczym pod firmą: W. sp. z o.o., sp.k., Dobrydział 6, [...], na stanowisku: sprzątaczka.
W dniu 11 lutego 2022 r. wpłynął do organu wniosek pełnomocnika strony
o wyznaczenie terminu osobistego stawiennictwa w urzędzie celem uzupełnienia braków formalnych.
W dniu 23 lutego 2022 r. za pośrednictwem platformy ePUAP wpłynęło ponaglenie skarżącej, wniesione przez pełnomocnika strony, na nierozpatrzenie sprawy w przedmiocie uzyskania zezwolenia na pobyt czasowy. 7 marca 2022 r., ww. wniosek został zarejestrowany w Systemie Informatycznym Pobyt.
G. S. stawiła się osobiście w siedzibie organu w dniu 29 marca 2022 r. celem uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Następnie po ich uzupełnieniu, strona odebrała w siedzibie organu pisemne zawiadomienie o wszczęciu postępowania. W tym samym dniu organ wysłał pełnomocnikowi wnioskodawczyni pisemne zawiadomienie o wszczęciu postępowania wraz z wezwaniem do uzupełnienia akt sprawy, przesyłka listowa została doręczona 25 kwietnia 2022 r. Wojewoda Łódzki w treści ww. zawiadomienia, na podstawie art. 35 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej zwanej k.p.a.) w związku z treścią art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 2354, zwanej dalej u.o.c), wyznaczył zainteresowanej przewidywany termin zakończenia sprawy wypadający na dzień 29 czerwca 2022 r.
Wezwaniem z dnia 29 marca 2022 r. za pośrednictwem pełnomocnika strona postępowania została wezwana do uzupełnienia akt postępowania o ważne w Polsce ubezpieczenie zdrowotne oraz rozliczenie z podatków w Polsce w przypadku wykonywania pracy w 2021 r. - zeznanie PIT-37 wraz z potwierdzeniem nadania do Urzędu Skarbowego lub aktualne zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o niezaleganiu w podatkach.
W dniu 5 kwietnia 2022 r. Wojewoda Łódzki zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Łodzi, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Komendanta Nadwiślańskiego Oddziału Straży Granicznej o udzielnie informacji czy wjazd i pobyt cudzoziemki stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Pismem z dnia 6 kwietnia 2022 r. organ przekazał Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców oryginał ponaglenia złożonego przez pełnomocnika G. S. wraz z informacją dot. postępowania administracyjnego w sprawie o udzielenie ww. zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Pismem z dnia 10 maja 2022 r., data wpływu do organu: 18 maja 2022 r. strona zastępowana przez pełnomocnika uzupełniła akta sprawy o aktualny załącznik nr 1 do wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy ze zmianą stanowiska pracy, informację starosty na temat możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi wraz z oświadczeniem pracodawcy o spełnieniu wymagań stawianych kandydatom do pracy na stanowisku pracownik produkcji, zawartych w informacji. Poza tym materiały sprawy zostały uzupełnione o oryginał zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2021 z pieczątką wpływu deklaracji podatkowej, notarialnie potwierdzone świadectwo ukończenia szkoły policealnej przez stronę potwierdzenie wniesienia opłaty skarbowej za wydanie karty pobytu oraz aktualne dokumenty potwierdzające posiadanie ubezpieczenia zdrowotnego przez cudzoziemkę.
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców rozstrzygnięciem z dnia 17 maja 2022 r. uznał ponaglenie za nieuzasadnione, powołując się na przepis art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. poz. 583 ze zm.), który stanowi, iż w okresie od dnia 15 kwietnia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę się nie rozpoczyna, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Organ nadto podkreślił, że w powyższym okresie nie stosuje się również przepisów o przewlekłości prowadzenia postępowania i bezczynności organu, oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie administracyjne do powiadomienia strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie.
W dniu 14 czerwca 2022 r. G. S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na przewlekłe prowadzenia postępowania organu administracji w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. W skardze zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: art. 12 § 1 w związku z art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej k.p.a), poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób opieszały, powierzchowny i nieefektywny, wskazując, że wykonywane w jego toku czynności podejmowane były w dużych odstępach czasu oraz naruszenie art. 7 k.p.a. z uwagi na brak podjęcia jakichkolwiek kroków niezbędnych do wyjaśnienia i załatwienia sprawy przez okres prawie 1 roku od dnia wszczęcia postępowania.
W oparciu o wskazany zarzut skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym terminie, stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, a przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 500 zł, a także przyznanie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Decyzją z dnia 15 czerwca 2022 r., znak: SO-III.6151.712.2021.Si organ zakończył postępowanie udzielając wnioskodawczyni zezwolenia na pobyt czasowy
i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do dnia 15 czerwca 2025 r.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi. Organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie, wniosek został złożony za pośrednictwem poczty tradycyjnej, z uwagi na panującą od marca 2020 r. pandemię wirusa COVID-19 i obowiązek ograniczenia bezpośredniego kontaktu organu z interesantami, co oznaczało konieczność uzupełnienia braków formalnych w późniejszym terminie. W związku ze stanem epidemii Covid-19, a co za tym idzie - wprowadzeniem od marca 2020 r. w Punkcie Obsługi Klienta w Sieradzu przyjmowania wniosków o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę głównie drogą pocztową oraz ograniczoną obsadą kadrową pracującą w siedzibie Urzędu, czas procedowania postępowań uległ znacznemu wydłużeniu. Ma na to wpływ przede wszystkim ilość wniosków, które za pośrednictwem Poczty Polskiej lub firm kurierskich trafiała do Punku Obsługi Klienta przez kilkanaście miesięcy. Istotnym jest także fakt, że w przypadku opisanym powyżej, tj. zwiększonej ilości złożonych wniosków, prowadzonych było w Punkcie Obsługi Klienta w Sieradzu łącznie 1700 spraw, które wpłynęły pocztą tylko w 2020 r., natomiast na dzień 17 maja 2021 r. 846 wniosków. Z uwagi na fakt, że organ jest zobowiązany do rozpatrywania wniosków zgodnie z kolejnością wpływów, w tym stanie rzeczy czas oczekiwania na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku, od momentu jego wpłynięcia do Punktu Obsługi Klienta w Sieradzu uległ wydłużeniu.
W ocenie organu zasadnym jest odniesienie się do treści art. 35 § 5 k.p.a., który stanowi, że: "do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, (...) okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu." Organ zaznaczył, że zgodnie z art. 109 ust. 1 u.o.c. przed wydaniem decyzji o udzieleniu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wojewoda zasięga opinii, czy wjazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i pobyt na terytorium stanowią zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Odnosząc się do wskazanego w treści skargi roszczenia w przedmiocie wypłacenia stronie kwoty pieniężnej w wysokości 500 zł organ odnosząc się do wybranego orzecznictwa sądowoadministracyjnego wskazał, że reprezentant procesowy skarżącej, dokonując w treści skargi oceny skutków przewlekłości postępowania podniósł, że: "Wysokość wnioskowanej kwoty wydaje się tym bardziej uzasadniona, że przez cały ten czas skarżąca pozostaje w niepewności co do swojej przyszłości, a nadto towarzyszy mu ciągłe poczucie bezsilności. Skarżąca przez cały okres oczekiwania czuje się bezsilna wobec działania organów publicznych, które wykorzystując wprowadzoną nowelizację - pozostawiają jej sprawę niezakończoną". Organ nie zgodził się z pełnomocnikiem skarżącej, gdyż Wojewoda Łódzki rozstrzygnął sprawę, wydając w dniu 15 czerwca 2022 r. decyzję pozytywną, zgodnie z wnioskiem skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie organ podkreślił, że G. S. w toku zaskarżonego postępowania legitymowała się ważną do dnia 28 czerwca 2021 r. kartą pobytu czasowego wydaną przez Wojewodę Łódzkiego, której moc obowiązująca została przedłużona, na podstawie art. 15z² ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. 2021 r. poz. 2095 ze zm.), który stanowi, że: " Ważność kart pobytu, których okres ważności, o którym mowa w art. 244 ust. 1 pkt 16 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, upłynął w czasie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, przedłuża się do 30. dnia od dnia odwołania tego ze stanów, który obowiązywał jako ostatni". Podobnie z dostępnych danych w Systemie Informatycznym Pobyt wynika, że strona posiada dokument potwierdzający prawo do legalnego wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tj. decyzję o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy wydaną w dniu 28 czerwca 2018 roku z dostępem do rynku pracy. Zgodnie z art. 15zd ust. 3 cytowanej powyżej ustawy: Jeżeli ostatni dzień okresu ważności zezwolenia na pobyt czasowy przypada w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, ogłoszonego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, okres ważności tego zezwolenia ulega przedłużeniu z mocy prawa do upływu 30 dnia następującego po dniu odwołania tego ze stanów, który obowiązywał jako ostatni. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności, w ocenie Wojewody Łódzkiego w omawianej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa, w tym do przewlekłości postępowania, w związku z powyższym ww. zarzuty należy uznać za bezzasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga okazała się częściowo zasadna.
Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ma na celu ochronę prawa strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie lub podjęcia czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie nie jest zatem akt lub czynność organu, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym terminie.
Wniesienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalne wówczas, gdy strona przed wniesieniem skargi wniosła do organu ponaglenie wyczerpując przysługujący jej środek zaskarżenia (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.). Skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.). Spełnienie wymogu wyczerpania środków zaskarżenia następuje już w chwili złożenia ponaglenia w organie (por. postanowienia NSA: z 8 listopada 2013 r., II OSK 2654/13; z 25 maja 2018 r., II OSK 1210/18).
Skarżąca przed wniesieniem skargi dopełniła tego wymogu formalnego. Ponaglenie wniosła 23 lutego 2022 r., zaś skargę na przewlekłość postępowania
14 czerwca 2022 r. Organ zaś wydał decyzję 15 czerwca 2022 r. udzielając cudzoziemce zezwolenia na pobyt czasowy i pracę do 15 czerwca 2025 roku.
W tym miejscu należy podkreślić, że terminy do wniesienia skargi, ustalone w art. 53 p.p.s.a., nie mają zastosowania do skargi na bezczynność organ lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Oznacza to, że skarga taka może być skutecznie wniesiona do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności.
W rozstrzyganej sprawie rozważania w pierwszej kolejności wymagała kwestia dopuszczalności wniesionej skargi na przewlekłość Wojewody Łódzkiego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale w składzie 7 sędziów z 7 marca 2022 r., sygn. akt II OPS 1/21 (publ. w ONSAiWSA 2022, nr 3, poz. 34.) skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
W uzasadnieniu powyższej uchwały NSA podkreślił, że jeżeli przewlekle prowadzone postępowanie uległo zakończeniu przed wniesieniem skargi, to zachodzi jej niedopuszczalność z innych przyczyn (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.), skoro przestaje istnieć przedmiot kontroli sądu administracyjnego. W takim przypadku prowadzenie kontroli sądowoadministracyjnej staje się niedopuszczalne, bo nie ma czego kontrolować. Przewlekłość postępowania administracyjnego, jako stan faktyczny, nie jest stanem ciągłym, lecz ma swój kres w chwili rozstrzygnięcia sprawy przez organ. Po rozstrzygnięciu sprawy przez organ, nawet jeżeli rozstrzygnięcie to nastąpi po upływie terminu wyznaczonego w przepisach obowiązującego prawa, przewlekłość postępowania pozostaje stanem historycznym, czyli takim, który istniejąc w przeszłości, nie może być uznany w procedurze sądowoadministracyjnej za nadal podlegający ocenie w kontekście celu tej procedury, tj. przeciwdziałania opieszałości organu w wydaniu rozstrzygnięcia, skoro organ wydał już takie rozstrzygnięcie. Za rozstrzygnięcie sprawy przez organ administracji należy przy tym uznać nie tyle samo wydanie aktu administracyjnego, ale jego uzewnętrznienie wobec stron postępowania w postaci jego doręczenia stronom ze skutkiem prawnym ostatecznego zakończenia postępowania administracyjnego. Samo wydanie aktu przez organ jest bowiem czynnością techniczną, która nabiera doniosłości prawnej w postaci rozstrzygnięcia sprawy dopiero w chwili, gdy zostanie skutecznie oświadczona stronom postępowania, jako kończąca tok postępowania.
Na gruncie niniejszej sprawy stan taki nie miał jednak miejsca, albowiem z akt sprawy wynika, że decyzja uwzględniająca żądanie strony została wydana przez organ w dniu 15 czerwca 2022 roku, a więc dzień po wniesieniu skargi przez stronę. Zatem w momencie wniesienia skargi (14 czerwca 2022 r.) nie zostało jeszcze zakończone postępowanie administracyjne przed Wojewodą Łódzkim.
Przechodząc do oceny wniesionej w niniejszej sprawie skargi na przewlekłość postępowania Wojewody Łódzkiego wskazać należy, że stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stosownie zaś do art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
W orzecznictwie przyjmuje się, że z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, a podejmowane przez niego działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przewlekłym prowadzeniu postępowania można mówić wówczas, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia lub pozornych. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena, czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być przy tym jednak na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować będzie więc opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (vide: wyrok WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt II SAB/Wr 69/15 CBOSA).
Nie można zapominać, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie, ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie w/w zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga podkreślenia, że - zgodnie z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania.
Przedmiotem skargi jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Łódzkiego w załatwieniu wniosku skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, który wpłynął do organu w dniu 23 kwietnia 2021 r.
Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, że nie każde przekroczenie przez organ wskazanych wyżej terminów załatwiania spraw oznacza per se, że organ pozostaje w stanie bezczynności lub prowadzi postępowanie w sposób przewlekły. Konieczne jest tutaj poddanie ocenie istotnych okoliczności konkretnej sprawy, w tym w szczególności stopnia jej skomplikowania (zarówno w aspekcie prawnym, jak i przede wszystkim faktycznym), zaniechań lub wadliwości działań podejmowanych przez organ, a także postawy stron (por. np. wyroki NSA z 13 maja 2011 r., I OSK 711/11; z 24 lipca 2018 r., II OSK 3021/17). Nawet jednak w sprawach o skomplikowanym charakterze organ powinien działać wnikliwie i szybko (art. 12 § 1 k.p.a. w związku z art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a.).
Na gruncie art. 149 p.p.s.a. za "przewlekłe prowadzenie postępowania" należy rozumieć sytuację prowadzenia postępowania w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. np. wyroki NSA z 24 maja 2018 r., II OSK 349/18; z 1 lutego 2019 r., II OSK 2931/18; J. Drachal, J. Jagielski, R. Stankiewicz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, 7 wyd., Warszawa 2021, Nb 80 do art. 3).
Z powyższych unormowań wynika więc, że podstawowym terminem załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym jest "niezwłocznie", a w przypadku gdy konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, sprawa zasadniczo powinna być załatwiona w terminie jednego miesiąca.
Przenosząc powyższe uwagi natury ogólnej na grunt zaistniałego w sprawie stanu faktycznego stwierdzić należy, że postępowanie prowadzone było dłużej niż było to niezbędne do jej załatwienia.
Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 k.p.a.) lub dzień wprowadzenia żądania do systemu teleinformatycznego organu administracji publicznej (art. 61 § 3a k.p.a.) Nie ma zatem istotnego znaczenia, że żądanie strony nie spełniało warunków formalnych. Organ administracji powinien wezwać stronę do uzupełnienia braków podania w trybie określonym w art. 64 § 2 k.p.a., niemniej jednak dniem wszczęcia postępowania będzie dzień doręczenia organowi pierwszego pisma w sprawie, a nie dzień uzupełnienia braków formalnych tego pisma, nawet jeżeli to podanie nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa. Ten sam moment należy traktować jako początek biegu terminu do załatwienia sprawy przez organ (por. uzasadnienie uchwały NSA z 3 września 2013 r., I OPS 2/13; wyroki NSA: z 13 listopada 1998 r., IV SAB 124/98; z 30 czerwca 1999 r., I SA/Ka 2422/97, "Serwis Podatkowy" 2001, nr 7, s. 63; z 12 grudnia 2001 r., SA/Rz 1438/01; z 10 kwietnia 2015 r., II OSK 2518/14, wyrok WSA w Olsztynie z 24 września 2008 r., II SAB/Ol 24/08, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 29 kwietnia 2015 r., II SAB/Go 5/15; P. Przybysz, K.p.a. Komentarz, Lex, 2021, t. 6 do art. 61, M. Karpiuk, P. Krzykowski, A. Skóra (red.), K.p.a. Komentarz do art. 61-126. Tom II, Wyd. UW-M 2020, t. 4 do art. 61, H. Knysiak-Sudyka (red.), K.p.a. Komentarz, WKP 2019, t. 16 i 20 do art. 61).
Zaznaczyć w tym miejscu należy, że 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91), zwana dalej "ustawą zmieniającą". Ustawa ta wprowadza istotne zmiany w zakresie długości oraz rozpoczęcia biegu terminów załatwiania spraw udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, udzielenia zezwolenia na pobyt stały oraz udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.
Zgodnie z art. 112a ust. 1 ustawy decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:
1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub
2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych, lub zostały one uzupełnione, lub
3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.
Dopiero wystąpienie ostatniego ze zdarzeń powoduje, że rozpoczyna bieg termin dla wojewody na załatwienie sprawy.
Na mocy art. 13 ust. 1 cyt. ustawy cytowane regulacje mają zastosowanie do postępowań pozostających w toku w dniu wejścia w życie ustawy.
Z kolei, zgodnie z art. 13 ust. 3 ustawy, jeżeli termin załatwienia sprawy, o którym mowa w art. 112a ustawy, rozpoczął swój bieg przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, biegnie on od nowa od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
W ocenie sądu regulacje zawarte w ustawie zmieniającej nie odnoszą się jednak do przewlekłości zaistniałej wcześniej, tj. nie znoszą możliwości oceny, że miała ona miejsce, a w konsekwencji zastosowania przez sąd przewidzianych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawnych instrumentów do zwalczania bezczynności.
W rozpoznawanej sprawie termin rozpoznania sprawy skarżącej przez organ administracji niewątpliwie rozpoczął bieg przed wejściem w życie ustawy zmieniającej. Jak wynika z akt sprawy, postępowanie administracyjne, którego dotyczy zarzucana przewlekłość zostało zainicjowane wnioskiem, który wpłynął do organu administracji 23 kwietnia 2021 r., a więc przed wejściem w życie ustawy zmieniającej 29 stycznia 2022 r. Z akt sprawy wynika, że 29 marca 2022 r. Wojewoda Łódzki zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowania w dniu 23 kwietnia 2021 r. i poinformował ją o przewidywanym terminie zakończenia sprawy – 29 czerwca 2022 r. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone pełnomocnikowi strony 25 kwietnia 2022 r.
Zgodnie z podstawowymi zasadami prawa obowiązującymi w demokratycznym państwie prawnym, ustawy nie mają skutku retroaktywnego, jeżeli nie wynika to z ich jednoznacznego brzmienia. Tymczasem przyjęcie, że na mocy art. 13 ustawy zmieniającej nastąpiło niejako "zalegalizowanie" już zrealizowanego stanu bezprawności w postaci bezczynności lub przewlekłości, byłoby właśnie jednoznaczne ze skutkiem retroaktywnym, a nie tylko retrospektywnym ustawy nowelizującej. Innymi słowy, nie mielibyśmy wówczas do czynienia tylko z wydłużeniem biegnących terminów załatwienia sprawy (co jest zasadniczo dozwolone na gruncie regulacji procesowych – tzw. retrospektywne działanie nowego prawa), ale doszłoby do, co do zasady zabronionego – retroaktywnego działania nowego prawa, tj. przekształcenia na niekorzyść strony już ukształtowanych stosunków prawnych, a co najmniej pozbawienia strony ekspektatywy maksymalnie ukształtowanej. Ze stanu bezczynności lub przewlekłości organu administracji publicznej wynikają bowiem określone uprawnienia procesowe (art. 149 p.p.s.a.) oraz materialnoprawne (art. 77 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 417¹ § 3 k.c.). Trzeba mieć przy tym na uwadze, że omawiana tu "hipotetyczna" legalizacja stanu bezprawności lub przewlekłości dotyczyłaby nie tylko spraw trwających kilka miesięcy, ale również ponad rok i więcej, co jest sądowi znane z urzędu. Ustawa zmieniająca nie wprowadziła żadnych zmian do procedury sądowoadministracyjnej.
Wobec powyższego oceniając sposób prowadzenia przez organ administracji postępowania w okresie od 23 kwietnia 2021 r. do 15 czerwca 2022 r. należy mieć na uwadze przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego regulujące terminy załatwiania spraw.
W ocenie Sadu również ustawa z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., po. 830) w przedmiocie dodawanego przepisu art. 100c - w związku z zakresem podmiotowym i przedmiotowym odnoszącym się do procedury ustawy szczególnej z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa - nie ma wpływu na rozpoznanie niniejszej skargi.
Zdaniem sądu, organ administracji dopuścił się zarzucanego mu przewlekłego prowadzenie postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Stopień skomplikowania sprawy oraz zgromadzony materiał dowodowy pozwalały na wydanie rozstrzygnięcia w zakreślonym przepisami terminie. Mimo to, organ tego nie uczynił, nie informując strony o powodach zaistniałej zwłoki oraz ewentualnym nowym terminie wydania stosownego rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie w sprawie wydane zostało po ponad roku od przyjęcia wniosku, po wniesieniu przez stronę ponaglenia i skargi do sądu administracyjnego. Podkreślenia wymaga, że od złożenia kompletnego wniosku (29 marca 2021 r.) do czasu zakończenia postępowania wydaniem decyzji z 15 czerwca 2022 r. organ nie podjął de facto żadnych merytorycznych czynność zmierzających do jej załatwienia poza zwróceniem się w dniu 5 kwietnia 2022 r. do właściwych służb o udzielenie informacji, czy wjazd i pobyt cudzoziemca stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa.
Na sprawność działania organu administracji niewątpliwie wpływa jego obiektywnie trudna w tym okresie sytuacja związana z ogromnym napływem wniosków składanych przez cudzoziemców. Jednakże rolą organu jest taka organizacja pracy podległego mu aparatu urzędniczego, aby rozpoznawanie spraw należących do jego normalnych kompetencji odbywało się z zachowaniem ustawowych terminów. Opóźnienia w załatwieniu sprawy, mające swoje źródło w organizacji pracy urzędu, w tym w jego możliwościach kadrowych, nie stanowią okoliczności wyłączającej stwierdzenie bezczynności lub przewlekłości w załatwieniu sprawy, nawet jeśli poczynił on działania reorganizacyjne zmierzające ku polepszeniu sytuacji. Sąd podkreśla, że to właśnie problemy kadrowe w połączeniu z dużą liczbą wpływających do organów spraw są jednymi z częstych przyczyn bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania. Problemy w organizowaniu pracy urzędu, nawet mające swoje źródło w obiektywnych trudnościach związanych np. z pozyskaniem i szkoleniem pracowników oraz zapewnieniem odpowiedniej infrastruktury do obsługi petentów, nie mogą bowiem ograniczać praw strony postępowania ani stanowić usprawiedliwienia dla naruszania tych praw. Ta okoliczność w żaden sposób nie stanowi przesłanki uzasadniającej prowadzenie postępowania dłużej niż to jest niezbędne do jej załatwienia. Na organach państwa ciąży bowiem obowiązek zapewnienia sprawnej realizacji ich zadań, przy zapewnieniu przestrzegania obowiązujących przepisów i respektowania wyznaczonych tymi przepisami standardów działania administracji. Konsekwencje zaniedbania tego obowiązku nie mogą obciążać stron postępowania. Z punktu widzenia strony dochodzącej swych praw przed organem administracji publicznej, nadmierna liczba spraw wpływających do organu i związana z tym zwłoka w ich rozpatrywaniu nie może być bowiem argumentem usprawiedliwiającym przewlekłe prowadzenie postępowania. Problemy organizacyjne, techniczne i kadrowe, z jakimi boryka się organ, nie mogą w konsekwencji doprowadzić do obejścia jednej z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, którą jest wyrażona w art. 12 k.p.a. zasada szybkości postępowania. W zakresie oceny wystąpienia w niniejszej sprawie stanu przewlekłości, tego rodzaju argumenty nie mogły być wystarczające. Przedstawiona przez organ argumentacja nie przesądza o braku jakiejkolwiek odpowiedzialności, za niezałatwienie sprawy w terminie.
Wymaga podkreślenia, że organy administracji publicznej powinny działać efektywnie, tj. sprawnie, szybko, skutecznie, biorąc pod uwagę ekonomiczność podejmowanych działań. Działania administracji powinny być nacechowane aktywnością, nakierowaną na sprawne i odpowiednie załatwienie konkretnej sprawy. Działaniom organu administracji podjętym w niniejszej sprawie nie można tymczasem przypisać takiego charakteru. Rozpoznawana sprawa mogła zostać załatwiona w terminie krótszym. Na gruncie zaistniałego stanu faktycznego stwierdzić należy, że postępowanie prowadzone było dłużej niż było to niezbędne do załatwienia sprawy.
Oceniając charakter stwierdzonej przewlekłości wskazać należy, że rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., pozostaje stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, nie zasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. np. wyrok NSA z 27 marca 2013 r., II OSK 468/13; wyrok WSA we Wrocławiu z 10 kwietnia 2014 r., II SAB/Wr 14/14; wyrok WSA w Poznaniu z 11 października 2013 r., II SAB/Po 69/13 i z 11 marca 2015 r., IV SAB/Po 19/15). W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zaistniała. Niewątpliwie sytuacja związana z napływem cudzoziemców i składaniem przez nich bardzo dużej ilości wniosków (na dzień 17 maja 2021 r. 846 wniosków) oraz epidemią koronawirusa nie pozwalają na przyjęcie rażącego naruszenia prawa przez organ. Organ jest zobowiązany do rozpatrywania wniosków zgodnie z kolejnością wpływów, a zatem czas oczekiwania na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku, od momentu jego wpłynięcia do Punktu Obsługi Klienta w Sieradzu uległ wydłużeniu. Bezczynność organu nie wynikała z jego złej woli czy arogancji wobec skarżącej.
Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy sąd stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia sprawy skarżącej, które jednak nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym sąd orzekł na podstawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku).
Sąd rozpoznając sprawę ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania zobowiązany jest uwzględnić stan faktyczny z dnia orzekania. W dniu 15 czerwca 2022 roku organ udzielił skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Na skutek takiego stanu rzeczy sąd nie może zobowiązać organu administracji do załatwienia wniosku i dlatego należało postępowanie sądowoadministracyjne w tym zakresie umorzyć, jako bezprzedmiotowe, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
W realiach tej konkretnej sprawy żądanie przyznania sumy pieniężnej skarżącej nie jest usprawiedliwione.Suma pieniężna o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., jest jednym z dwóch alternatywnych środków o charakterze finansowym, które mogą być orzeczone w razie uwzględnienia skargi. Treść przepisu wskazuje na to, że wybór środka (grzywna lub suma pieniężna) należy do sądu, przy czym od razu warto zauważyć, że środki te występują wobec siebie w ramach alternatywy zwykłej. Wybór sądu powinien być w pierwszym rzędzie uwarunkowany celem skargi, którym jest zapobieganie przewlekłemu prowadzeniu postępowania. W tym kontekście widzieć także należy dyscyplinowanie organu. Dopiero gdy sąd uzna, że dla realizacji powyższego celu nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny, może przyznać skarżącemu sumę pieniężną. To, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter kompensacyjny, nie podważa stanowiska, że może być ona przyznana tylko w sytuacji, gdy to przyznanie jest potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania oraz jego zdyscyplinowania. Z treści art. 149 § 2 p.p.s.a. wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie jego żądania, czy też na konieczność zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się przewlekłości.
W rozpoznawanej sprawie brak przymiotu rażącego naruszenia prawa stwierdzonej przewlekłości wyklucza orzeczenie o nałożeniu grzywny lub przyznaniu od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej.
Suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a., stanowi szczególnego rodzaju zadośćuczynienie za stan stwierdzonej przewlekłości postępowania. W związku z tym nie ulega wątpliwości, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinien nawiązać do określonego uszczerbku (o charakterze majątkowym lub niemajątkowym) wywołanego bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana, w istotnej mierze, wskazaną argumentacją. Oceny tej nie zmienia przewidziana w art. 149 § 2 p.p.s.a. możliwość przyznania przez sąd sumy pieniężnej z urzędu. Ograniczając się w tym zakresie do procesowego aspektu tego zagadnienia, należy stwierdzić, że sąd rozpoznający skargę na bezczynność lub przewlekłość powinien podjąć czynności wyjaśniające odnoszące się do ewentualnego przyznania sumy pieniężnej, jeśli istnienie takich okoliczności wynika z uzasadnienia skargi lub wniosku wyartykułowanego przed rozpoznaniem skargi, a przyznanie tej sumy jest uzasadnione względami materialnoprawnymi (por. wyroki NSA: z 8 lutego 2017 r., I OSK 1313/16; z 16 maja 2017 r., I OSK 2934/16; z 7 września 2017 r., I OSK 798/17; z 19 grudnia 2017 r., I OSK 1685/17).
W świetle okoliczności sprawy należy mieć na uwadze, że stan niepewności prawnej niewątpliwie jest dyskomfortowy, jednakże skarżąca nie wykazała żadnych konkretnych i wymiernych szkód oraz krzywd, które spowodowała stwierdzona przewlekłość postępowania. Jednak skarżąca w toku zaskarżonego postępowania legitymowała się ważną do dnia 28 czerwca 2021 r. kartą pobytu czasowego wydaną przez Wojewodę Łódzkiego, której moc obowiązująca została przedłużona, na podstawie art. 15z2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.). Ponadto na podstawie danych w Systemie Informatycznym Pobyt ustalono, że strona posiada dokument potwierdzający prawo do legalnego wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tj. decyzję o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy wydaną w dniu 28 czerwca 2018 roku z dostępem do rynku pracy, której ważność również ulega przedłużeniu na podstawie z art. 15zd ust. 3 cytowanej powyżej ustawy.
Z tych względów w pkt 3 wyroku sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w pozostałej części oddalił.
Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżącego kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego w postaci wpisu sądowego od skargi (100 zł), wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika (480 zł) oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).
R.T-M.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI