II OSK 2649/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną inwestorów w sprawie doprowadzenia nadbudowy budynku do stanu zgodnego z projektem budowlanym, uznając, że nie wykazali oni istotnych naruszeń prawa procesowego ani materialnego.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił skargę inwestorów na decyzję WWINB nakazującą doprowadzenie nadbudowy budynku produkcyjno-usługowego do stanu poprzedniego. Inwestorzy nie przedłożyli projektu budowlanego zamiennego, mimo nałożonego obowiązku. NSA uznał, że WSA prawidłowo ocenił materiał dowodowy i nie dopatrzył się istotnych naruszeń prawa procesowego ani materialnego, oddalając skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który oddalił skargę inwestorów na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Decyzja ta nakazywała doprowadzenie nadbudowy budynku produkcyjno-usługowego do stanu poprzedniego, zgodnego z pierwotnym projektem budowlanym. Problem wynikał z faktu, że nadbudowa została wykonana niezgodnie z zatwierdzonym projektem, a inwestorzy nie przedłożyli wymaganego projektu budowlanego zamiennego w zakreślonym terminie. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów nadzoru budowlanego, uznając, że zastosowanie art. 51 ust. 5 Prawa budowlanego było uzasadnione. NSA, analizując zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszeń przepisów postępowania (m.in. art. 7, 10, 77, 80, 107 K.p.a.) oraz prawa materialnego (art. 51 ust. 1 pkt 3 i ust. 5 P.b.), uznał je za bezzasadne. Sąd podkreślił, że inwestorzy nie wykazali istotnych naruszeń procedury ani błędnych ustaleń faktycznych, a także nie przedstawili przekonujących argumentów dotyczących trudności w uzyskaniu projektu zamiennego, zwłaszcza w kontekście upływu ponad 3 lat od nałożenia obowiązku. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty naruszenia przepisów postępowania są chybione, ponieważ strony były informowane o możliwości wypowiedzenia się co do dowodów, a organ nadzoru w niezbędnym zakresie informował o okolicznościach faktycznych i prawnych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że PINB prawidłowo poinformował strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do niego. Brak wskazania przez skarżącą, jaką istotną kwestię zamierzała przedstawić, osłabia zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. Ponadto, organ informował o możliwości zalegalizowania robót po spełnieniu wymogów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
p.b. art. 51 § 1 pkt 3
Ustawa - Prawo budowlane
Nakłada obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego w przypadku samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego.
p.b. art. 51 § 5
Ustawa - Prawo budowlane
W przypadku niewykonania obowiązku określonego w ust. 1 pkt 3, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.
Pomocnicze
p.b. art. 36a § 5
Ustawa - Prawo budowlane
Definiuje istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego.
K.p.a. art. 10 § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Zapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu.
K.p.a. art. 7
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
K.p.a. art. 77 § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
K.p.a. art. 80
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy zostały udowodnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.
K.p.a. art. 107 § 3
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji.
P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
P.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga sprawę co do istoty.
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasada związania NSA podstawami skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
u.p.z.p. art. 59 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Warunki zabudowy jako podstawa legalizacji.
K.p.a. art. 16
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Ostateczność i prawomocność decyzji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
NSA uznał, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i nie dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania. NSA uznał, że inwestorzy nie wykazali istotnych naruszeń prawa materialnego, a decyzja nakazująca doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego była uzasadniona. NSA uznał, że trudności ze znalezieniem projektanta nie usprawiedliwiają braku wykonania obowiązku przedłożenia projektu zamiennego w odpowiednim terminie.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80, 107 § 3 K.p.a.) dotyczące wadliwego postępowania dowodowego i ustaleń faktycznych. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 K.p.a.) dotyczące braku zapewnienia czynnego udziału strony. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 P.p.s.a. w zw. z art. 9 K.p.a.) dotyczące nienależytego informowania stron. Zarzuty naruszenia prawa materialnego (art. 51 ust. 1 pkt 3 i ust. 5 p.b.) dotyczące niewłaściwego zastosowania przepisów i bezzasadnego zobowiązania do opracowania projektu zamiennego.
Godne uwagi sformułowania
Poza sporem pozostaje, że ostateczną decyzją z 10 stycznia 2017 r. PINB odmówił udzielenia pozwolenia na użytkowanie po stwierdzeniu, że wykonano nadbudowę istniejącego budynku produkcyjno - usługowego (drukarni) niezgodnie z ustaleniami i warunkami pozwolenia na budowę z 27 grudnia 2000 r. Poza tym pełnomocnik przemilcza, że ustalenia organu nie zostały poczynione wyłącznie w oparciu o dowody w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie. Skuteczność zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 10 § 1 K.p.a., tak jak każdego zarzutu procesowego, uzależniona jest od wykazania, że ewentualne uchybienie procesowe mogło mieć wpływ i to istotny na końcowy wynik sprawy. W przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Akcentowane zaś przez skarżącą trudności ze znalezieniem projektanta, który miałby sporządzić na zlecenie inwestorów projekt budowlany zamienny, mając na uwadze powyższy okres nie mogą zostać uznane za przekonujące.
Skład orzekający
Leszek Kiermaszek
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Masternak - Kubiak
członek
Jan Szuma
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasad stosowania art. 51 Prawa budowlanego w przypadku samowolnych zmian w trakcie budowy oraz oceny istotności odstępstw od projektu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji samowolnej zmiany sposobu użytkowania i istotnego odstępstwa od projektu budowlanego w kontekście pozwolenia na użytkowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje konsekwencje samowolnych zmian w trakcie budowy i znaczenie postępowania naprawczego w prawie budowlanym. Jest to typowy, ale ważny przykład dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.
“Samowolna zmiana projektu budowlanego: kiedy sąd nakazuje powrót do stanu poprzedniego?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 2649/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-05-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-12-01 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jan Szuma Leszek Kiermaszek /przewodniczący sprawozdawca/ Małgorzata Masternak - Kubiak Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Sygn. powiązane II SA/Po 705/21 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2022-03-31 II OZ 625/22 - Postanowienie NSA z 2022-11-03 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak sędzia del. WSA Jan Szuma Protokolant asystent sędziego Sylwia Misztal po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 31 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Po 705/21 w sprawie ze skargi A. F. i A. C. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 lipca 2021 r. nr WOA.7721.178.2021.SDK w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 31 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Po 705/21 oddalił skargę A. F. i A. C. (dalej: "inwestorzy" bądź "skarżący") na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "WWINB") z dnia 14 lipca 2021 r., nr WOA.7721.178.2021.SDK. Wyrok wydano w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy. Inwestorzy złożyli do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kalisza wniosek o udzielenie pozwolenia na użytkowanie nadbudowy budynku produkcyjno-usługowego (drukarni), znajdującego się przy ul. [...] w K. (działki nr [...] i [...], obręb [...]). Do wniosku dołączono kartę informacyjną inwestycji, oświadczenie kierownika budowy, oświadczenie o braku uwag organów straży pożarnej oraz inspekcji sanitarnej, a także odpis decyzji o pozwoleniu na budowę, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, protokoły odbioru kominiarskiego, analizy z pomiarów elektroenergetycznych, projekt budowlany oraz dziennik budowlany. Postanowieniem z dnia 28 listopada 2016 r. WWINB wyłączył organ, do którego wpłynął wniosek, od załatwienia sprawy i wyznaczył w jego miejsce Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kaliszu (dalej: "PINB"). PINB postanowieniem z dnia 9 stycznia 2017 r. wymierzył skarżącym karę w wysokości 5.000 zł za nieprawidłowości stwierdzone w trakcie obowiązkowej kontroli. Postanowienie to utrzymano w mocy postanowieniem WWINB z dnia 22 sierpnia 2017 r. Decyzją z dnia 10 stycznia 2017 r., nr NB 4220.131.2016.MM PINB odmówił udzielenia pozwolenia na użytkowanie nadbudowy produkcyjno-usługowego o część mieszkalno-biurową. Wskazał, że w toku przeprowadzonej obowiązkowej kontroli w dniu 10 listopada 2016 r. stwierdzono, że nadbudowa została wykonana niezgodnie z projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją Prezydenta Miasta Kalisza z dnia 27 grudnia 2000 r., nr 846/00, gdyż zmieniono sposób użytkowania nadbudowanej części z mieszkalno-biurowej na produkcyjno-biurową (poligraficzną) oraz wykonano windę towarową, której nie obejmował projekt budowlany. W postępowaniu odwoławczym na polecenie WWINB dokonano dodatkowych czynności wyjaśniających przez PINB. Przeprowadzona w dniach 20 kwietnia 2017 r. i 12 lipca 2017 r. kontrola budynku wykazała, że w zakresie parteru dokonano zmian rozmieszczenia pomieszczeń w części sanitarno-socjalnej, nie wykonano schodów prowadzących z półpiętra na piętro, zmieniono układ ścianek na pierwszym piętrze, wykonano otwór w stropie do transportowania towarów i w związku z tym zainstalowano wciągnik (windę przemysłową) o nośności do jednej tony. Dokonano także zmian w elewacji poprzez wykonanie dodatkowych okien oraz otworu drzwiowego na piętrze wraz z podestem żelbetonowym do transportu technologicznego. Decyzją z dnia 23 sierpnia 2017 r., nr WOA.7722.29.2017.PJ WWINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PINB z 10 stycznia 2017 r. W dniu 10 listopada 2017 r. PINB zawiadomił inwestorów o wszczęciu odrębnego postępowania administracyjnego w przedmiocie oceny prawidłowości nadbudowy budynku produkcyjno-usługowego o część mieszkalno-biurową. Decyzją z dnia 13 grudnia 2017 r., nr PINB.420.17.2017.GG nakazał inwestorom sporządzenie projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych związanych z nadbudową budynku produkcyjno-usługowego o część mieszkalno-biurową oraz zobowiązał inwestorów do przedłożenia projektu budowlanego zamiennego do 30 marca 2018 r. Decyzją z dnia 27 czerwca 2018 r. organ odmówił zmiany własnej decyzji w tym zakresie, nie uwzględniając wniosku inwestorów o przesunięcie terminu wykonania obowiązku o 4 miesiące. Jednakże na ich wniosek postanowieniem z dnia 2 lipca 2018 r. PINB zawiesił postępowanie administracyjne w związku z informacją o złożeniu wniosku o ustalenie warunków zabudowy. W dniu 17 października 2018 r. inwestorzy przedłożyli odpis decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 18 września 2018 r., nr SKO-4213/271/18 utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Kalisza z 27 lipca 2018 r. o umorzeniu postępowania administracyjnego dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania części budynku mieszkalnego jednorodzinnego na kawiarnię. W związku z wątpliwościami co do przedmiotu postępowania, PINB zwrócił się do SKO celem uzyskania informacji, czy i kiedy decyzja tego organu stała się ostateczna. W odpowiedzi na powyższe pismo organu SKO podało, że decyzja z 18 września 2018 r. stała się prawomocna z dniem 21 października 2018 r. Postanowieniem z dnia 8 listopada 2018 r. PINB podjął zawieszone postępowanie administracyjne, natomiast pismem z 14 grudnia 2018 r. zawiadomił wszystkie strony postępowania o możliwości zapoznania się z aktami sprawy wskazując, że postępowanie dowodowe zostało zakończone. W dniu 15 lutego 2019 r. inwestor złożył kolejny wniosek o zawieszenie postępowania administracyjnego z uwagi na wniesienie podania o udostępnienie informacji publicznej w przedmiocie sporządzenia analizy urbanistycznej w związku z podjętą próbą samodzielnego sporządzenia takiej analizy. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2019 r. PINB zawiesił postępowanie administracyjne, które podjął 30 marca 2021 r. Pismem z dnia 13 kwietnia 2021 r. PINB zawiadomił strony postępowania o możliwości wypowiedzenia się o zgromadzonym materiale dowodowym. Decyzją z dnia 26 maja 2021 r., nr 14/2021 (znak: PINB.420.17.2017.GG) PINB, na podstawie art. 51 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333, ze zm.; dalej" "p.b."), nakazał inwestorom doprowadzenie nadbudowy budynku produkcyjno-usługowego (drukarni) o część mieszkalno-biurową (obecnie wykonaną jako produkcyjną), realizowanej na podstawie pozwolenia na budowę z 2000 r., do stanu poprzedniego, tj. do stanu zgodnego z zatwierdzonym przez Prezydenta Miasta Kalisza projektem budowlanym, stanowiącym załącznik do decyzji z dnia 27 grudnia 2000 r. udzielającej pozwolenia na budowę - nadbudowę budynku produkcyjno-usługowego (drukarni) o część mieszkalno-biurową. Decyzją z dnia 14 lipca 2021 r., nr WOA.7721.178.2021.SDK WWINB nie uwzględnił wniesionego odwołania i utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Podzielił ocenę organu pierwszej instancji, że zaistniały przesłanki do zastosowania art. 51 ust. 5 w związku z art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b., ponieważ inwestorzy nie przedłożyli projektu budowlanego zamiennego zarówno w zakreślonym terminie (tj. do 30 marca 2018 r.), jak i do dnia wydania zaskarżonej decyzji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wnieśli skarżący. WWINB domagał się oddalenia skargi podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku Sąd pierwszej instancji wyjaśnił procedurę postępowania naprawczego określoną w art. 50-51 p.b. i wskazał, że doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem wymaga złożenia projektu budowlanego zamiennego (art. 51 ust. 5 p.b.). Podniósł, że decyzja PINB nakładająca na inwestorów obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego z mocy art. 16 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm.; dalej "K.p.a.") ma charakter ostateczny i prawomocny, a zatem organy nadzoru budowlanego oraz sąd administracyjny są obowiązane do jej uwzględnienia przy wydaniu rozstrzygnięcia. Jednocześnie Sąd zaznaczył, że decyzja wydana na podstawie art. 51 ust. 5 p.b. ma charakter związany (ius cogens), co oznacza, że organ nie ma możliwości uwzględnienia ewentualnego braku zawinienia strony. Z tego względu nie miało znaczenia, że inwestorzy nie przedłożyli dokumentów określnych w decyzji PINB z 13 grudnia 2017 r. z przyczyn obiektywnych. Zaznaczył, że zamierzony skutek prawny może wywołać tylko decyzja o warunkach zabudowy, a nie własna analiza urbanistycznej, sąd powołał art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym; Dz. U. z 2022 r. poz. 503; dalej: "u.p.z.p."). Podsumowując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu podzielając stanowisko WWINB, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, zastępowana przez adwokata, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: I. naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi oraz nieuchylenie decyzji organu drugiej instancji i poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji, pomimo ewidentnego naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy i polegało na zaaprobowaniu przez Sąd wadliwego, nierzetelnego postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy nadzoru budowlanego oraz poczynionych przez nie błędnych ustaleń faktycznych, iż obiekt budowlany zrealizowano z istotnym odstępstwem od zatwierdzonego projektu, w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy do sformułowania takiej oceny nie uprawniał; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 P.p.s.a. w związku z art. 10 § 1 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi oraz nieuchylenie decyzji organu drugiej instancji i poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji, pomimo ewidentnego naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy i polegało na zaaprobowaniu przez Sąd wadliwego postępowania polegającego na niezapewnieniu przez organ administracji publicznej stronom czynnego udziału w postępowaniu, podczas gdy organ ma obowiązek w szczególności umożliwić wypowiedzenie się stronie co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 P.p.s.a. w związku z art. 9 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi oraz nieuchylenie decyzji organu drugiej instancji oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji, pomimo ewidentnego naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy i polegało na zaaprobowaniu przez Sąd wadliwego postępowania polegającego na nienależytym i niewyczerpującym informowaniu stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, mających istotny wpływ na ustaleniu ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, podczas gdy organy administracji publicznej winny czuwać nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i winny udzielać im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek; II. naruszenie prawa materialnego, tj.: 1) art. 51 ust. 1 pkt 3 oraz art. 51 ust. 5 p.b. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie będące wynikiem nieprawidłowych ustaleń faktycznych odnośnie zrealizowania obiektu budowlanego z istotnym odstępstwem od zatwierdzonego projektu, co doprowadziło do bezzasadnego zobowiązania skarżącej do opracowania projektu zamiennego i finalnie wydania decyzji nakazującej doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego; 2) art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 5 p.b. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy inwestorzy sygnalizowali organowi zarówno przeszkody związane z przedłożeniem projektu zmiennego, związane z brakiem pozytywnego odzewu przez biura projektowe do zrealizowania takiego projektu w przedmiotowym stanie faktycznym, jak również informację, iż być może biuro projektowe, z którym podjęli rozmowę, projekt ten wykona, postępując w zaufaniu do organu administracji publicznej, zwłaszcza, iż skarżąca poza sformułowaniem podejmowała także działania zmierzające do skonsultowania nowego projektu z pracownikami PINB, co mając na uwadze fakt, iż termin, o którym mowa art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b., ma charakter jedynie procesowy, stąd zasadnym i racjonalnym czyniło jego przedłużenie, nawet mając na względzie podjęcie postępowania po znacznym okresie zawieszenia. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, oraz o przeprowadzenie rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z wyrażoną w art. 183 § 1 P.p.s.a. zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnymi należało tę skargę rozpoznać w granicach przytoczonych w niej obu podstaw kasacyjnych. Odnosząc się do zarzutów procesowych nie można zgodzić się z pełnomocnikiem skarżącej, że Sąd pierwszej instancji w trakcie kontroli nie zwrócił dostatecznej uwagi, iż materiał dowodowy został zebrany w sposób niepoprawny, dokonano błędnych ustaleń stanowiących podstawę rozstrzygnięcia na drodze administracyjnej i w sposób wadliwy oceniono materiał dowodowy. Odnosząc się do tak skonstruowanego zarzutu należy przede wszystkim stwierdzić, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu przez organ nadzoru budowlanego po zakończeniu postępowania zainicjowanego wnioskiem inwestora o udzielenie pozwolenia na użytkowanie części obiektu budowlanego. Poza sporem pozostaje, że ostateczną decyzją z 10 stycznia 2017 r. PINB odmówił udzielenia pozwolenia na użytkowanie po stwierdzeniu, że wykonano nadbudowę istniejącego budynku produkcyjno - usługowego (drukarni) niezgodnie z ustaleniami i warunkami pozwolenia na budowę z 27 grudnia 2000 r. Zgoda budowlana obejmowała nadbudowę tego budynku "o część mieszkalno - biurową", zrealizowano zaś nadbudowę o funkcji produkcyjno - usługowej, stanowiło to przyczynę odmowy pozwolenia na użytkowanie. W konsekwencji uruchomione zostało postępowanie naprawcze w stosunku do wykonanych robót budowlanych w celu doprowadzenia tej części budynku do stanu zgodnego z porządkiem prawnym w budownictwie. W decyzji PINB z 13 grudnia 2017 r. nakładającej na inwestorów obowiązek przedłożenia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zakres faktycznie wykonanych robót związanych z nadbudową nakreślono zaś przyczynę jego wszczęcia i kierunek postępowania. Zasadnie uznał Sąd pierwszej instancji, w ramach kontroli podstawy faktycznej zaskarżonego rozstrzygnięcia, że zachodziły warunki do wykorzystania w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego zgromadzonego w poprzednio prowadzonym postępowaniu. Słusznie zwrócono uwagę na funkcję, formę i konstrukcję budynku, wynikające z projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją o pozwoleniu na budowę, a następnie porównano zaprojektowane zamierzenie budowlane z zakresem faktycznie wykonanych robót. Niezgodność stwierdzono podczas obowiązkowej kontroli utrwalonej protokołem z 10 listopada 2016 r. i wykonaniem dokumentacji fotograficznej, uzupełnionej po dalszych czynnościach w dniu 20 kwietnia 2017 r. i 12 lipca 2017 r. Pełnomocnik skarżącej podnosząc zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 P.p.s.a. ograniczył się do jego zgłoszenia nie przedstawiając rzeczowej argumentacji wykazującej, że po pierwsze nieprawidłowe jest ustalenie, że w trakcie robót związanych z nadbudową budynku doszło do odstąpienia od warunków pozwolenia i po drugie jakich dalszych czynności procesowych niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy nie przeprowadzono. Przede wszystkim nie wskazał na okoliczności mogące podważyć ustalenia wynikające z obowiązkowej kontroli, że stan jest inny aniżeli uwidoczniony w sporządzonych protokołach. Poza tym pełnomocnik przemilcza, że ustalenia organu nie zostały poczynione wyłącznie w oparciu o dowody w postępowaniu w sprawie pozwolenia na użytkowanie. Stwierdzić również trzeba, że na wcześniejszym etapie postępowania naprawczego skarżąca nie kwestionowała zasadności zobowiązania inwestorów do dostarczenia projektu zamiennego. Bezzasadna jest także teza, niezawierająca uzasadnienia na jej poparcie, że Sąd nie dostrzegł, że zgromadzony materiał dowodowy został niewłaściwie rozważony i oceniony przez organ nadzoru budowlanego, a konkluzja nie znajduje oparcia w tym materiale i dodatkowo, że podjęte rozstrzygnięcie zostało niepoprawnie uzasadnione, co czyni zarzut odniesiony do art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. za nieusprawiedliwiony. Także dwa dalsze zarzuty procesowe mające wykazać naruszenie kodeksowych zasad: zapewnienia stronie czynnego udział w postępowaniu (art. 10 § 1 K.p.a.) i informowania stron (art. 9 K.p.a.), realizowane w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c art. 135 P.p.s.a., są całkowicie chybione. Z przedstawionych akt sprawy administracyjnej wynika, że po zakończeniu postępowania wyjaśniającego zawiadomieniem z dnia 13 kwietnia 2021 r. PINB poinformował strony o możliwości i sposobie zapoznania się i wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów i materiałów w wyznaczonym, siedmiodniowym terminie. Zawiadomienie to doręczono w dniu 15 kwietnia 2021 r. zarówno skarżącej, jak i A. F. (k. 272 i 273). Wobec tego, że decyzję organ pierwszej instancji wydał w dniu 26 maja 2021 r. istniała realna możliwość skorzystania z tego uprawnienia procesowego. Z kolei organ odwoławczy przed podjęciem w dniu 14 lipca 2021 r. zaskarżonej decyzji nie prowadził już uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, stąd nie zachodziła bezwzględna potrzeba zawiadomienia stron w trybie art. 10 § 1 K.p.a. o możliwości wypowiedzenia się co do zabranych dowodów i materiałów. Zresztą pełnomocnik skarżącej podnosząc w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia tego przepisu nie wskazał, jaką istotną kwestię - oprócz wskazanych w odwołaniu - mającą znaczenie dla finalnego wyniku sprawy skarżąca zamierzała przedstawić organowi administracji na etapie postępowania odwoławczego. Skuteczność zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 10 § 1 K.p.a., tak jak każdego zarzutu procesowego, uzależniona jest od wykazania, że ewentualne uchybienie procesowe mogło mieć wpływ i to istotny na końcowy wynik sprawy. Wbrew zarzutowi pełnomocnika skarżącej organ nadzoru w niezbędnym zakresie informował skarżącą o okolicznościach faktycznych i prawnych mających wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania w prowadzonym postępowaniu. Ponownie przyjdzie się odwołać do treści decyzji nakładającej na inwestorów obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, wskazano w niej wszak na uprawnienie do zalegalizowania wykonanych robót budowlanych, tyle tylko że po spełnieniu ustawowych wymogów. Aczkolwiek organ nie uwzględnił wniosku o przedłużenie o 4 miesiące terminu do wykonania tego obowiązku (do końca lipca 2017 r.), to jednak na późniejszym etapie postępowania podzielił zasadność wniosków o zawieszenie postępowania (postanowienia PINB z 2 lipca 2018 r. i 18 lutego 20209 r.) z uwagi na wystąpienie z żądaniem ustalenia warunków zabudowy i sygnalizowany problem ze zleceniem sporządzenia dokumentacji projektowej. Pozbawione usprawiedliwionych podstaw są dwa zarzuty materialnoprawne, oba odniesione do art. 51 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 51 ust. 5 p.b. Nie sposób zgodzić się z poglądem pełnomocnika, że brak było podstaw do nałożenia na inwestorów obowiązku sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, w konsekwencji wydania decyzji nakazującej doprowadzenie części obiektu do stanu zgodnego z przepisami. Wnosząca skargę kasacyjną nie podważyła stanu faktycznego sprawy przyjętego za podstawę orzekania. Oznacza to, że nie zakwestionowała skutecznie ustaleń, iż inwestorzy w trakcie realizacji robót budowlanych na podstawie pozwolenia na budowę dopuścili się odstępstwa od ustaleń i warunków pozwolenia mającego charakter istotny w znaczeniu wynikającym z art. 36a ust. 5 p.b. (przepis ten pozostaje poza podstawami kas na działce nr [...] budowlanego jest wszczęcie postępowania i w jego ramach zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. przez nałożenie obowiązku sporządzenia i przedstawienia w określonym terminie projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem. Dodać trzeba, że postępowanie naprawcze stwarza inwestorom możliwość zalegalizowania budowy wykonanej z istotnym odstępstwem od ustaleń i warunków pozwolenia. Od ich postawy zależy jednak, czy skorzystają z przysługującego im uprawnienia. Pełnomocnik skarżącej nie wykazał naruszenia art. 51 ust. 5 p.b. przez zastosowanie tego przepisu. W przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Sąd pierwszej instancji wyjaśniając podstawę prawną swego rozstrzygnięcia trafnie stwierdził, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji (doprowadzenie do stanu wynikającego z decyzji o pozwoleniu na budowę, którą zatwierdzono projekt budowlany) w okolicznościach rozpoznawanej sprawy ma na celu doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem. W kontekście drugiego zarzutu materialnego nie można tracić z pola widzenia, że od chwili zobowiązania inwestorów do sporządzenia i przedłożenia projektu zamiennego do dnia wydania zaskarżonej decyzji upłynęło ponad 3 lata. Uwzględniając stanowiska stron, zdaniem NSA, istnieją racjonalne powody do przyjęcia, że był to wystarczający czas na wykonanie zobowiązania. Akcentowane zaś przez skarżącą trudności ze znalezieniem projektanta, który miałby sporządzić na zlecenie inwestorów projekt budowlany zamienny, mając na uwadze powyższy okres nie mogą zostać uznane za przekonujące. Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny, wobec braku podstaw branych pod rozwagę z urzędu, zgodnie z art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI