II OSK 2641/24

II OSK 2641/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz
Grzegorz Rząsa /sprawozdawca/
Tomasz Bąkowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Komendant Straży Granicznej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 519
art. 28 ust. 1, art. 33 ust. 1
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t. j.)
Dz.U.UE.L 2016 nr 77 poz 1 art. 14 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1
Rozporządzenie Parlamentu EuropejskieI Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ  osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (tekst jednolity)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa (spr.) Protokolant asystent sędziego Paweł Chyliński po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Straży Granicznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 798/24 w sprawie ze skargi V. H. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 26 stycznia 2024 r., nr KG-CU-IV-2.4220.30.2023 w przedmiocie odmowy wjazdu na granicy 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od V. H. na rzecz Komendanta Głównego Straży Granicznej kwotę 630 (sześćset trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 8 lipca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 798/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA w Warszawie") po rozpoznaniu skargi V. H. obywatela Ukrainy (dalej: "cudzoziemiec", "skarżący") na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej (dalej: "Komendant Główny SG", "skarżący kasacyjnie") z 26 stycznia 2024 r. nr KG-CU-IV-2.4220.30.2023, po pierwsze uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej we Wrocławiu-Starachowicach (dalej: "Komendant", "organ pierwszej instancji") z 10 sierpnia 2023 r. nr 17-905/103/D-OWD/2023, którą odmówiono cudzoziemcowi wjazdu na granicy. Po drugie umorzono postępowanie administracyjne. Po trzecie orzeczono w przedmiocie kosztów postępowania sądowego.
2. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
2.1. W dniu 10 sierpnia 2023 r., na lotniczym przejściu granicznym we Wrocławiu- Starachowicach, podczas kontroli granicznej skarżącego ustalono, że wobec cudzoziemca dokonano wpisu do celów odmowy wjazdu w rejestrze krajowym. W związku z tym, w tym samym dniu Komendant wydał wobec skarżącego decyzję o odmowie wjazdu. Skarżący podczas oczekiwania w pomieszczeniu przeznaczonym dla cudzoziemców, którym odmówiono wjazdu, w dniu 11 sierpnia 2023 r. zadeklarował zamiar złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, a następnie złożył taki wniosek w dniu 12 sierpnia 2023 r.
2.2. W odwołaniu skarżący zarzucił m.in. wydanie decyzji o odmowie wjazdu na granicy w sytuacji, w której cudzoziemiec wyrażał chęć złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, a nadto wskazał, że nie miał wiedzy o umieszczeniu jego danych w wykazie.
2.3. Zaskarżoną decyzją z 26 stycznia 2024 r. utrzymano w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego, Komendant zasadnie przyjął, że została zrealizowana przesłanka z art. 14 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 lit.e rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) - Dz. U. UE. L. z 2016 r. Nr 77, str. 1 ze zm.; dalej: "k.g.s.", że cudzoziemiec nie spełniał wymogów wjazdu. Następnie wyjaśniono, że deklarację chęci ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej skarżący złożył 11 sierpnia 2023 r., a stosowny wniosek w tym przedmiocie przyjęty został przez Komendanta 12 sierpnia 2023 r., podczas gdy decyzja o odmowie wjazdu na granicy wydana została wcześniej, tj. 10 sierpnia 2023 r., i jest ona wiążąca wyłącznie co do konkretnej daty i miejsca zamiaru przekroczenia granicy, konstytuując jednorazowy skutek w postaci odmowy cudzoziemcowi wjazdu – wyłącznie na chwilę wydania owej decyzji.
2.4. W skardze cudzoziemiec zarzucił naruszenie: 1) art. 7, art. 75, art. 77 § 1 oraz art. 78 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie z urzędu wszelkich czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; 2) art. 28 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 28 ust. 2 pkt 2 lit.b ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r., poz. 519 ze zm.; dalej: "ustawa o cudzoziemcach" lub "u.o.c.") oraz art. 6 ust. 1 i 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (wersja przekształcona) - Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 180, str. 60; dalej: "dyrektywa proceduralna"), poprzez odmowę wjazdu na granicy, pomimo że z okoliczności sprawy wynika, iż skarżący na granicy wyraził chęć złożenia wniosku o udzielenie mu ochrony międzynarodowej; 3) art. 11 w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez niedokonanie wyczerpującego wyjaśnienia przesłanek rozstrzygnięcia oraz nieumotywowanie decyzji w zakresie dowodów, na których organ oparł swoje ustalenia faktyczne; 4) art. 67 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 34 ust. 1 pkt 1 u.o.c. poprzez sporządzenie notatki służbowej z rozpytania cudzoziemca zamiast przesłuchania go i sporządzenia protokołu z tej czynności; 5) art. 10 w zw. z art. 81 k.p.a. poprzez niezapewnienie cudzoziemcowi i jego pełnomocnikowi czynnego udziału w postępowaniu przed organem I instancji; 6) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia decyzji co do okoliczności, że skarżący w czasie postępowania wniósł o udzielenie mu ochrony międzynarodowej oraz co do przyczyn i podstaw prawnych pominięcia tego wniosku przez organ; 7) art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1504; dalej: "ustawa o ochronie") poprzez uniemożliwienie cudzoziemcowi złożenia wniosku do Szefa Urzędu za pośrednictwem Komendanta. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z decyzją organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
2.5. W odpowiedzi na skargę podtrzymano argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniesiono o oddalenie skargi w całości.
2.6. WSA w Warszawie we wskazanym na wstępie wyroku z 8 lipca 2024 r. uwzględnił skargę. Zdaniem sądu pierwszej instancji decyzja Komendanta z 10 sierpnia 2023 r., którą odmówiono cudzoziemcowi wjazdu, stała się bezprzedmiotowa z uwagi na złożenie przez skarżącego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, przez co jego pobyt na terytorium RP stał się legalny. W związku z tym brak było podstaw do utrzymania tej decyzji w mocy przez Komendanta Głównego SG. Wskazano, że przedmiotem zainteresowania organów powinna być wyłącznie okoliczność, że wniosek uchodźczy został złożony oraz, iż ze złożeniem tego wniosku wiąże się nabycie przez cudzoziemca uprawnienia do przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie stwierdzono, że fakt umorzenia 12 września 2023 r. prowadzonego wobec cudzoziemca postępowania w przedmiocie udzielenia ochrony międzynarodowej i ewentualna utrata uprawnienia skarżącego do przebywania na terytorium RP nie stanowią przedmiotu postępowania administracyjnego, będącego przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej.
3. Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie złożył Komendant Główny SG, zaskarżając go w całości, zarzucając:
I. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 6 ust. 1 lit. e w zw. z art. 14 ust. 1 zd. 1 k.g.s. w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 24, art. 28 i art. 40 ustawy o ochronie - poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów, prowadzące do tego, iż wobec skarżącego, który 10 sierpnia 2023 r. stawił się do odprawy granicznej na wjazd do Polski, przy czym: a) nie złożył ani nie zadeklarował zamiaru złożenia wniosku o ochronę międzynarodową, b) wobec którego nie zachodziły okoliczności z art. 6 ust. 5 lit.c k.g.s., c) którego dane osobowe figurują w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany, zwanym dalej "wykazem", a wpis do wykazu był w dacie wydania decyzji aktualny, z uwagi na późniejsze (tj. po dwóch dniach) złożenie wniosku o ochronę międzynarodową w Polsce, nawet jeśli został on przez samego wnioskodawcę wycofany a postępowanie umorzone z uwagi na bezprzedmiotowość, nie powinna mieć zastosowania odmowa wjazdu, zaś decyzja w tym przedmiocie winna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego jako bezprzedmiotowa - podczas gdy w dacie orzekania zarówno przez organ I instancji jak również przez organ II instancji, skarżący nie spełniał warunków wjazdu do Polski (aktywny wpis w wykazie), ani nie toczyła się względem niego sprawa o ochronę międzynarodową, a więc decyzja o odmowie wjazdu w dniu 10 sierpnia 2023 r. nie tylko była zasadna, ale również obligatoryjna z uwagi na treść art. 14 ust. 1, gdzie rozporządzenie stwierdza wprost, iż "odmawia się wjazdu";
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a. w zw. z art. 55 ust. 1 w zw. z art. 55a ust. 1 ustawy o ochronie w zw. z art. 6 ust. 1 lit.e w zw. z art. 14 ust. 1 k.g.s. - poprzez: a) nieprawidłowe zastosowanie powyższego przepisu w ten sposób, iż sąd wywiódł z prawa pobytu cudzoziemca w Polsce wynikającego z faktu posiadania dokumentu "tymczasowe zaświadczenie tożsamości cudzoziemca", okoliczność przemawiającą za bezprzedmiotowością sprawy o odmowę wjazdu - bowiem sprawa o odmowę wjazdu na granicy w dniu 10 sierpnia 2023 r. cały czas miała za przedmiot spełnianie warunków wjazdu do Polski przez cudzoziemca, w której to dacie cudzoziemiec nie spełniał warunków wjazdu ani nie posiadał prawa pobytu w Polsce, zaś kolejno organ II instancji oceniał sprawę według stanu na dzień 26 stycznia 2024 r. kiedy to również cudzoziemiec nie spełniał warunków wjazdu, ani nie posiadał prawa do przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem postępowanie o ochronę międzynarodową zainicjowane wnioskiem z 12 sierpnia 2023 r. zostało w dniu 12 września 2023 r. umorzone na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy o ochronie - wobec wycofania tego wniosku; b) poprzez nieprawidłowe sformułowanie tezy i przyjęcie jej za podstawę orzeczenia, iż prawo cudzoziemca do przebywania w Polsce do czasu rozpatrzenia jego wniosku o ochronę międzynarodową, czynić miało postępowanie o odmowę wjazdu - mające za przedmiot możliwość przekroczenia przez skarżącego granicy w dniu 10 sierpnia 2023 r. - bezprzedmiotowym, podczas gdy cudzoziemiec w dacie 10 sierpnia 2023 r., jak również w dacie wydania decyzji przez organ II instancji tj. w dniu 26 stycznia 2024 r. nie był w procedurze o udzielenie ochrony międzynarodowej w Polsce ani nie posiadał dokumentu "tymczasowe zaświadczenie tożsamości cudzoziemca" (gdyż zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o ochronie miał obowiązek jego zwrotu), zaś jego dane osobowe nieprzerwanie figurowały w wykazie, w związku z czym nie spełniał warunków wjazdu do Polski i sytuacja ta na datę orzekania w II instancji nie uległa zmianie; c) nieuzasadnione przyjęcie, że prawo pobytu w Polsce wnioskodawcy ochrony międzynarodowej jest tożsame z prawem do przekraczania granicy i wjazdu do Polski, podczas gdy pobyt i przekraczanie granicy regulują odrębne przepisy;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a. w zw. z art. 6 ust. 1 lit.e w zw. z art. 14 ust. 1 zd. 1 k.g.s. - poprzez nieprawidłowe zastosowanie przepisów, prowadzące do wyłączenia możliwości obowiązywania decyzji o odmowie wjazdu cudzoziemcowi w sytuacji, gdy wobec skarżącego niespełniającego warunków wjazdu do Polski nie toczyło się postępowanie o ochronę międzynarodową, zaś tylko i wyłącznie z uwagi na specyfikę lotniczego przejścia granicznego decyzja o odmowie wjazdu nie została wykonana w sposób natychmiastowy stosownie do treści art. 14 ust. 2 zd. 3 k.g.s. (tj. w dniu 10 sierpnia 2023 r.);
II. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 104 § 1 i 2 w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - przez pominięcie faktu, iż Komendant Główny SG obowiązany był do wydana decyzji w oparciu o stan faktyczno-prawny sprawy według stanu z dnia wydania decyzji kończącej postępowanie odwoławcze - tj. według, stanu na dzień 26 stycznia 2024 r., kiedy to nie było prowadzone wobec cudzoziemca postępowanie o udzielenie ochrony międzynarodowej w Polsce, a dane cudzoziemca w tym dniu nadal figurowały w wykazie, wobec czego cudzoziemiec nie spełniał warunków wjazdu do Polski, a decyzja organu I instancji prawidłowo została utrzymana w mocy;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit.c i § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 40 ust. 1 ustawy o ochronie w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. - poprzez nieuzasadnione przyjęcie przez sąd pierwszej instancji, iż sprawa miała być bezprzedmiotowa, skutkujące orzeczeniem o umorzeniu postępowania administracyjnego, w sytuacji kiedy to sprawa o ochronę międzynarodową cudzoziemca w Polsce została umorzona z uwagi na wycofanie przez skarżącego wniosku o ochronę międzynarodową (tj. bezprzedmiotowość) i w dacie orzekania przez organy obydwu instancji (tj. 10 sierpnia 2023 r. oraz 26 stycznia 2024 r.), sprawa o ochronę międzynarodową się nie toczyła - a więc brak było przeszkód do procedowania w sprawie odmowy wjazdu, skoro jednoznacznie ustalono w sprawie, iż wjazd cudzoziemca w dniu 10 sierpnia 2023 r. był sprzeczny z przepisem art. 6 ust. 1 lit. "3" k.g.s. - z uwagi na aktualność figurowania danych cudzoziemca w wykazie, co stanowiło przedmiot sprawy w ujęciu przedmiotowym;
3) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 i art. 104 k.p.a, - poprzez stwierdzenie przez sąd pierwszej instancji, iż konkluzja postępowania uchodźczego przed Szefem Urzędu, nie mieściła się w ramach postępowania o odmowę wjazdu toczącego się w instancji odwoławczej;
4) art. 3 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 oraz w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. - poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, prowadzące do przeprowadzenia kontroli działalności administracji publicznej w sposób eliminujący z obrotu prawnego prawidłowe decyzje Komendanta Głównego SG z 26 stycznia 2024 r. oraz Komendanta z 10 sierpnia 2023 r.;
5) art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. poprzez zastosowanie środka przewidzianego ustawą w postaci uchylenia prawidłowych orzeczeń w postaci decyzji Komendanta Głównego SG z 26 stycznia 2024 r. oraz decyzji Komendanta z 10 sierpnia 2023 r.;
6) art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 200 oraz w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. - poprzez nieuzasadnione zasądzenie od Komendanta Głównego SG na rzecz skarżącego kwoty 480 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, podczas gdy skarga powinna zostać oddalona w całości;
7) art. 145 § 1 pkt 1 lit.c., art. 145 § 3 oraz art. 151 p.p.s.a. - poprzez nieuzasadnione uchylenie decyzji Komendanta Głównego SG z 26 stycznia 2024 r. oraz decyzji Komendanta z 10 sierpnia 2023 r. i umorzenie postępowania, podczas gdy skarga powinna zostać oddalona w całości.
Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi oraz wydanie orzeczenia o charakterze reformatoryjnym oddalającego skargę na decyzję Komendanta Głównego SG; ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Pismem z 6 września 2024 r. skarżący kasacyjnie organ wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
4. Cudzoziemiec, pismem z 10 października 2024 r. stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej jako nieznajdującej uzasadnionych podstaw oraz zasądzenie zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5.1. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
5.2. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie nie występują, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.
5.3. Kwestią o zasadniczym znaczeniu dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest to, czy postępowanie w sprawie odmowy wjazdu na terytorium RP staje się bezprzedmiotowe z tego powodu, że cudzoziemiec, dzień po wydaniu wobec niego decyzji odmawiającej wjazdu oraz oczekując w pomieszczeniu przeznaczonym dla cudzoziemców, którym odmówiono wjazdu (art. 461 ust. 1 pkt 1 u.o.c.), zadeklarował złożenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, a następnie złożył taki wniosek, przy czym postępowanie statusowe zostało następnie umorzone na wniosek cudzoziemca.
5.4. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie zarzucono w skardze kasacyjnej, że w takim układzie procesowym nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania w sprawie odmowy wjazdu na terytorium RP. Przypomnieć należy, że z bezprzedmiotowością postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy przestaje istnieć jeden z konstytutywnych elementów materialnego stosunku administracyjnoprawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (por. np. J. Borkowski, B. Adamiak, w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 19 wyd., Warszawa 2024, Nb 8 do art. 105, Legalis). Należy dodać, że zasadą jest załatwianie spraw administracyjnych decyzją rozstrzygają sprawę co do jej istoty (art. 104 § 2 k.p.a.). Umorzenie postępowania jest wyjątkiem od tej zasady, a tym samym przypadki, w których organ stosuje art. 105 § 1 k.p.a., nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej (exceptiones non sunt extendendae). Dalej należy wskazać, że podstawą wydania decyzji odmawiającej wjazdu jest ustalenie, czy cudzoziemiec zamierzający przekroczyć granicę w danym konkretnym momencie (tj. podczas kontroli granicznej w danym dniu i godzinie) jest do takiego przekroczenia granicy uprawniony w świetle relewantnych przepisów. Wynika to m.in. z treści art. 14 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 k.g.s. w zw. z art. 28 ust. 1 oraz art. 33 ust. 1 u.o.c. Rozstrzygnięcie tej kwestii jest niezależne od tego, czy cudzoziemiec opuścił następnie terytorium Polski. Podobnie, kwestia oceny legalności odmowy wjazdu w danym dniu i godzinie jest niezależna od tego, czy dany cudzoziemiec uzyskał uprawnienie do przebywania na terytorium Polski. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Otóż skarżący już po wydaniu decyzji z 10 sierpnia 2023 r., tj. podczas oczekiwania w pomieszczeniu przeznaczonym dla cudzoziemców, którym odmówiono wjazdu, w dniu 11 sierpnia 2023 r. zadeklarował zamiar złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, a następnie złożył taki wniosek w dniu 12 sierpnia 2023 r. Przeciwna wykładnia przyjęta przez Sąd I instancji prowadziłaby do wniosku, że zagwarantowane m.in. w art. 14 ust. 3 k.g.s. oraz art. 33 ust. 2 u.o.c., prawo do złożenia odwołania od decyzji odmawiającej wjazdu, a w konsekwencji również prawo do sądowej kontroli odmowy wjazdu (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 184 Konstytucji RP oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych EU), nie mogłoby być zrealizowane. Warto odnotować, że w piśmiennictwie oraz orzecznictwie, w kontekście spraw dotyczących odmowy wjazdu, wskazano już, że przyjęcie koncepcji o bezprzedmiotowości postępowania z uwagi na nieprzebywanie cudzoziemca na granicy byłoby w istocie iluzją zarówno dwuinstancyjności postępowania administracyjnego jak sądowoadministracyjnego, a ponadto stanowiło całkowite zaprzeczenie istoty sądowej kontroli administracji. Stawiałoby pod znakiem zapytania racjonalność składania odwołania od decyzji organu pierwszej instancji o odmowie wjazdu (zob. np. W. Chróścielewski, R. Hauser, J. Chlebny, Realizacja prawa do wszczęcia postępowania w sprawie o udzielenie ochrony międzynarodowej podczas przekraczania granicy w: Jednostka wobec władczej ingerencji organów administracji publicznej. Księga Jubileuszowa dedykowana Profesor Barbarze Adamiak, Wrocław 2019, s. 75; wyrok NSA z dnia 6 lipca 2021 r., sygn. akt II OSK 3143/20, CBOSA; por. też P. Dąbrowski, Niedopuszczalność odmowy wjazdu cudzoziemca na terytorium RP bez wyjaśnienia, czy cudzoziemiec deklaruje wolę ubiegania się o ochronę międzynarodową. Glosa do wyroku NSA z dnia 20 września 2018 r., II OSK 1025/18, OSP 2019, nr 3, s. 32).
5.5. Dodać należy, że przyjęta w niniejszym wyroku wykładnia nie narusza prawa cudzoziemca do ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej. Po pierwsze, czego organ zresztą nie kwestionował w niniejszej sprawie, ewentualne złożenie wniosku azylowego na granicy, a nawet zadeklarowanie złożenia takiego wniosku, wyłącza, co do zasady, możliwość wydania decyzji odmawiającej wjazdu (zob. art. 3 lit.a w zw. z art. 14 ust. 1 zdanie drugie k.g.s. oraz art. 28 ust. 2 u.o.c. w zw. z art. 6 oraz art. 9 ust. 1 dyrektywy proceduralnej. Innymi słowy, cudzoziemiec może wystąpić o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium państwa członkowskiego, w tym na jego granicach lub w strefach tranzytowych, nawet jeżeli przebywa na tym terytorium nielegalnie i bez względu na szanse uwzględnienia wniosku (por. np. J. Chlebny, Zawrócenie cudzoziemca na granicy, ZNSA 2023, nr 5, s. 9; wyrok TSUE z 30 czerwca 2022 r., C-72/22 PPU, M.A. PRZECIWKO VALSTYBĖS SIENOS APSAUGOS TARNYBA, pkt 58, LEX nr 3389991). Po drugie, na co z kolei trafnie zwrócił uwagę WSA w Warszawie w zaskarżonym wyroku, wszczęcie postępowania azylowego powoduje, że kwestie związane z dalszym pobytem cudzoziemca na terytorium Polski, po umorzeniu tego postępowania, regulują już m.in. przepisy dotyczące zobowiązania cudzoziemca do powrotu (art. 302 i n. u.o.c.). Zresztą organ w istocie odmiennego stanowiska nie prezentował, wskazując w końcowej części zaskarżonej decyzji, że decyzja ta nie rodzi innych negatywnych skutków niż "odmowa wjazdu w danej chwili" (s. 5 zaskarżonej decyzji). Czym innym jest natomiast prawo do poddania takiej decyzji kontroli instancyjnej oraz sądowej. W kontekście niniejszej sprawy można tylko dodać, że ewentualnie istnienie podstaw do zastosowania art. 302 ust. 1 pkt 16 u.o.c. nie oznacza, że organ nie może zobowiązać danego cudzoziemca na innej podstawie prawnej, w tym tej związanej z ewentualnym dalszym obowiązywaniem wpisu danych cudzoziemca do wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany (art. 302 ust. 1 pkt 7 u.o.c.). Dodać przy tym warto, że w świetle art. 436 ust. 1 pkt 5 u.o.c., samo złożenie wniosku azylowego nie skutkuje usunięciem danych z wykazu.
5.6. Odnosząc się do zarzutów skargi należy przede wszystkim wskazać, że w realiach niniejszej sprawy nie zaistniały jakiekolwiek uzasadnione wątpliwości co do tego, że skarżący nie miał prawa do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Otóż w momencie wydania decyzji przez Komendanta, tj. 10 sierpnia 2023 r., g. 14.50, wobec skarżącego obowiązywał wpis do wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany. Wpis ten został dokonany w związku ze skazaniem skarżącego w 2022 r. na karę pozbawienia wolności za popełnienie przestępstwa oszustwa (art. 286 § 1 k.k., k. 19 akt administracyjnych). W postępowaniu dotyczącym odmowy wjazdu organ straży granicznej nie jest uprawniony do badania, czy wpis do wykazu został dokonany zgodnie z prawem (zob. też art. 444 ust. 1 u.o.c.). Ponadto, w sprawie nie było potrzeby sporządzania protokołu (art. 67 k.p.a. w zw. z art. 34 u.o.c. w zw. z art. 7, art. 10, art. 77, art. 77 § 1 i art. 80 i 81 k.p.a.). W szczególności, w sprawie nie powstały jakiekolwiek uzasadnione wątpliwości co do rzekomego zamiaru złożenia przez skarżącego, w momencie przeprowadzania kontroli granicznej, wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. W kontekście bowiem przylotu skarżącego z Cypru do Polski, gdzie skarżący miał, według własnych deklaracji, od 10 lat mieszkać i pracować, a także zadeklarowanego w skardze braku wiedzy o wpisie do wykazu, nie sposób, w świetle zasad logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego (art. 80 k.p.a.), racjonalnie przyjąć, że skarżący udał się do Polski w celu ubiegania się o ochronę międzynarodową. O tym, że twierdzenie, skarżącego, jakoby uniemożliwiono mu złożenie wniosku azylowego w trakcie odprawy granicznej, jest całkowicie niewiarygodne, świadczy również to, że skarżący taki wniosek skutecznie złożył oczekując w pomieszczeniu przeznaczonym dla cudzoziemców, którym odmówiono wjazdu (art. 461 ust. 1 pkt 1 u.o.c.). Wiarygodność skarżącego w tej kwestii podważa również to, że skarżący w dniu 11 września 2023 r. wniósł o umorzenie postępowania w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej (k. 97 akt sądowych). W realiach niniejszej sprawy zaistniał zatem zupełnie inny stan faktyczny niż ten, na gruncie którego wyrażono pogląd o potrzebie sporządzania przez Straż Graniczną protokołu w związku z wydaniem decyzji o odmowie wjazdu (zob. np. wyrok NSA z 26 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 1752/18, CBOSA). Innymi słowy, w realiach tej sprawy sporządzenie notatki urzędowej było zupełnie wystarczające do załatwienia sprawy przez Komendanta. Końcowo należy wskazać, że decyzję o odmowie wjazdu organ I instancji wydał na standardowym formularzu, co jest zgodne m.in. z art. 14 ust. 2 k.g.s., co determinuje bezzasadność zarzutów naruszenia m.in. art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a.
5.7. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 188 p.p.s.a. NSA uchylił zaskarżony wyrok, a na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
5.8. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.