II OSK 2640/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i decyzje organów nadzoru budowlanego dotyczące nakazu rozbiórki barierek, uznając, że nie stanowiły one kontynuacji wstrzymanych robót budowlanych związanych z budową ścieżek rowerowych.
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki barierek stalowych zamontowanych wzdłuż ścieżki rowerowej. Gmina twierdziła, że barierki nie były częścią wstrzymanej inwestycji budowy ścieżek rowerowych, lecz odrębnym przedsięwzięciem służącym bezpieczeństwu pieszych. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę gminy, uznając barierki za roboty budowlane wykonane po wstrzymaniu robót. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzje organów, stwierdzając, że barierki, ze względu na specyficzne okoliczności (brak chodnika, dopuszczenie ruchu pieszych, charakter poręczy), należy uznać za element odrębny od wstrzymanej inwestycji.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który utrzymał w mocy decyzje nakładające obowiązek rozbiórki barierek stalowych zamontowanych wzdłuż ścieżki rowerowej. Gmina argumentowała, że barierki te nie były częścią pierwotnej inwestycji budowy ścieżek rowerowych, dla której wydano postanowienie o wstrzymaniu robót, lecz stanowiły odrębną inwestycję mającą na celu zapewnienie bezpieczeństwa pieszym, zwłaszcza w kontekście braku chodnika i dużej pochyłości terenu. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że barierki zostały wykonane po doręczeniu postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych i stanowiły roboty budowlane w ramach wstrzymanej inwestycji, co uzasadniało zastosowanie sankcji rozbiórki. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że barierki przylegały do ścieżki rowerowej, a nie do chodnika, i nie było podstaw do powiązania ich z ruchem pieszym. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał ją za zasadną. Sąd podkreślił, że choć w płaszczyźnie prawnej przepis art. 50a pkt 2 P.b. obliguje do nakazania rozbiórki wykonanych po wstrzymaniu robót, to w niniejszej sprawie zachodziły szczególne okoliczności. Złożony charakter inwestycji budowy ścieżek rowerowych, brak przewidzenia barierek w pierwotnym projekcie, a także analiza lokalnych uwarunkowań (brak chodnika, dopuszczenie ruchu pieszych na ścieżce rowerowej, pochyłość terenu) oraz charakterystyka samej "bariery" (poręcz z podwójnym pochwytem, dostosowana do potrzeb dzieci lub osób niepełnosprawnych) skłoniły NSA do wniosku, że sporne barierki należy uznać za element odrębny od wstrzymanej inwestycji. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje organów obu instancji, otwierając drogę do ponownego rozpoznania sprawy przez organy nadzoru budowlanego, które będą musiały ocenić legalność barierek jako odrębnego obiektu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, w szczególnych okolicznościach sprawy, barierki te należy uznać za element odrębny od wstrzymanej inwestycji budowy ścieżek rowerowych, służący bezpieczeństwu pieszych, a nie kontynuację wstrzymanych robót.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że złożony charakter inwestycji, brak przewidzenia barierek w pierwotnym projekcie, lokalne uwarunkowania (brak chodnika, dopuszczenie ruchu pieszych na ścieżce rowerowej, pochyłość terenu) oraz charakterystyka samej "bariery" (poręcz z podwójnym pochwytem) przemawiają za tym, że nie była to kontynuacja wstrzymanych robót budowlanych związanych ze ścieżkami rowerowymi.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (21)
Główne
P.b. art. 50a § pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Nakaz rozbiórki części obiektu wykonanego po doręczeniu postanowienia o wstrzymaniu robót.
P.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie zaskarżonego wyroku i decyzji organów.
Pomocnicze
P.b. art. 3 § pkt 1, 2, 3, 4, 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Definicje obiektu budowlanego, robót budowlanych.
P.b. art. 50 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Podstawa do wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych.
P.b. art. 51 § ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Możliwość legalizacji obiektu po wykonaniu nakazu rozbiórki.
P.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Okoliczności skutkujące nieważnością postępowania.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wniesienie skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 185
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
P.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania.
P.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
P.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania.
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
K.p.a. art. 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
K.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
K.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
K.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
K.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi formalne decyzji administracyjnej.
K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
P.r.d. art. 11 § ust. 4
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
Dopuszczenie ruchu pieszych na ścieżce rowerowej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Barierki stalowe nie stanowiły kontynuacji wstrzymanych robót budowlanych związanych z budową ścieżek rowerowych, lecz były odrębnym przedsięwzięciem służącym bezpieczeństwu pieszych. Charakterystyka barierek (poręcz z podwójnym pochwytem) oraz lokalne uwarunkowania (brak chodnika, dopuszczenie ruchu pieszych na ścieżce rowerowej, pochyłość terenu) przemawiały za ich przeznaczeniem dla pieszych, a nie dla ruchu rowerowego.
Odrzucone argumenty
Barierki zostały wykonane po doręczeniu postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych i stanowiły roboty budowlane w ramach wstrzymanej inwestycji. Barierki przylegały do ścieżki rowerowej, a nie do chodnika, co wykluczało ich związek z ruchem pieszym.
Godne uwagi sformułowania
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, pomimo pozornej trafności powyższego rozumowania, sprawę należało ocenić inaczej, a to z uwagi na szczególne okoliczności, z jakimi mamy do czynienia. Przedmiot zamierzenia – dla którego udzielono pozwolenie na budowę [...] i którego następnie wykonanie [...] zostało wstrzymane [...] – ma specyficzny charakter. W takim przypadku ocena, czy określone roboty budowlane były robotami budowlanymi w ramach głównego zamierzenia budowlanego, czy robotami stanowiącymi odrębne zamierzenie, wymaga głębszego namysłu. Sporna "bariera", to nie typowa bariera czy balustrada oddzielająca, stosowana w strefach ruchu kołowego [...]. Sporny obiekt ma zupełnie inny charakter. Jest to typowa poręcz uliczna z drugim obniżonym pochwytem, a więc dostosowana najpewniej do potrzeb dzieci, względnie osób niepełnosprawnych. Tym samym należy uznać za trafny zarzut skargi kasacyjnej obejmujący naruszenie art. 50a pkt 2 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i błędnym przyjęciu, że do montażu barierek przy ul. [...] miało zastosowanie postanowienie Powiatowego Inspektora z dnia [...] czerwca 2019 r., [...] o wstrzymaniu prowadzenia robót.
Skład orzekający
Jan Szuma
sprawozdawca
Paweł Miładowski
przewodniczący
Tomasz Zbrojewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących wstrzymania robót budowlanych i nakazu rozbiórki, zwłaszcza w kontekście złożonych inwestycji i odrębnych zamierzeń budowlanych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych, w tym charakteru inwestycji i lokalnych uwarunkowań, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w innych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne rozróżnienie między wstrzymaną inwestycją a odrębnymi pracami, nawet jeśli są one zlokalizowane w pobliżu. Pokazuje też, jak szczegółowa analiza stanu faktycznego i celu prac może wpłynąć na rozstrzygnięcie.
“Czy barierki przy ścieżce rowerowej to roboty budowlane? NSA wyjaśnia, kiedy rozbiórka nie jest konieczna.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 2640/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-01-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Szuma /sprawozdawca/
Paweł Miładowski /przewodniczący/
Tomasz Zbrojewski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Wr 196/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2021-06-29
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 3 pkt 1, art. 3 pkt 2, art. 3 pkt 3, art. 3 pkt 4, art. 3 pkt 7, art. 50 ust. 1 pkt 4, art. 50a pkt 2, art. 51 ust. 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 182 § 2, art. 183 § 1, art. 183 § 2, art. 184, art. 185, art. 188, art. 203 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
M.P. 2018 poz 1007 art. 7, art. 10, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 138 § 1 pkt 1
Uchwała Nr 140 Rady Ministrów z dnia 15 października 2018 r. w sprawie ustanowienia wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" na lata 2019-2023
Dz.U. 2021 poz 450
art. 11 ust. 4
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Wr 196/21 w sprawie ze skargi Gminy [...] na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku rozbiórki barierek o konstrukcji stalowej 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r., nr [...], 2. zasądza od Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu na rzecz Gminy [...] kwotę 1210 (jeden tysiąc dwieście dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2021 r., II SA/Wr 196/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Gminy [...] na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu (zwanego dalej "Wojewódzkim Inspektorem") z dnia [...] lutego 2021 r., [...] , którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (zwanego dalej "Powiatowym Inspektorem") z dnia [...] grudnia 2020 r., [...] nakładającą na skarżącą obowiązek rozbiórki zamontowanych w okresie od sierpnia 2020 r. do [...] września 2020 r. barierek o konstrukcji stalowej o wysokości 112 cm i całkowitej długości 54 mb (składające się z dwóch odcinków 24 m i 30 m) wzdłuż ścieżki rowerowej na działce [...], [...], stanowiącej ul. [...] w [...] , z przywróceniem terenu po zdemontowanych barierkach do stanu poprzedniego poprzez zasypanie otworów montażowych.
Powyższy wyrok wydano w następujących okolicznościach przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia.
Decyzją Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., [...] Gmina [...] uzyskała pozwolenie na budowę dla inwestycji obejmującej ścieżki rowerowe i przystąpiła do realizacji tego zamierzenia. Ustalono jednak, że ścieżki budowano z istotnym odstąpieniem od pozwolenia na budowę. Z tego względu Powiatowy Inspektor postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r., [...] nakazał skarżącej wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych polegających na budowie ścieżek rowerowych w obrębie oznaczonych działek geodezyjnych, w tym działki [...], [...], obręb [...] (ul. [...]).
Następnie ustalono, że w okresie od sierpnia 2020 r. do [...] września 2020 r. Gmina [...] zrealizowała roboty budowlane polegające na montażu w obrębie ścieżki rowerowej barierek o konstrukcji stalowej o wysokości 112 cm i całkowitej długości 54 mb.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., [...] Powiatowy Inspektor, działając na podstawie art. 50a pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (wówczas tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 z późn. zm., dalej "P.b."), nałożył na Gminę [...] obowiązek rozbiórki wskazanych wyżej barierek.
Od nakazu rozbiórki odwołała się Gmina [...].
Decyzją z dnia [...] lutego 2021 r., [...] Wojewódzki Inspektor utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. Wyjaśnił, że nie można było się zgodzić ze skarżącą, jakoby wykonane roboty nie miały związku z ścieżką rowerową i służyły poprawie bezpieczeństwa pieszych użytkowników ruchu drogowego. Barierki nie zostały bowiem wykonane przy chodniku, ale przy ścieżce służącej wyłącznie do ruchu rowerowego.
W skardze na powyższą decyzję Gmina [...] zarzuciła naruszenie:
– art. 50a pkt 2 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. polegające na błędnym przyjęciu, że doszło do wykonania robót budowlanych, do których miało zastosowanie postanowienie Powiatowego Inspektora z dnia [...] czerwca 2019 r., [...] o wstrzymaniu prowadzenia robót i nakazujące zabezpieczenie budowy;
– art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm., dalej "K.p.a.") poprzez nieprawidłowe utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji;
– art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak merytorycznego odniesienia się przez Inspektora Wojewódzkiego do zarzutów odwołania;
– art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie oraz na niewyjaśnieniu przez Wojewódzkiego Inspektora przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy;
– art. 10 K.p.a. poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.
W motywach skargi Gmina [...] akcentowała, że organ nadzoru budowlanego miał obowiązek sprawdzić i ustalić czy dane prace, których dotyczy sprawa, rzeczywiście należą do robót budowlanych wykonywanych w ramach inwestycji, wobec której zostało wydane postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych. Zdaniem skarżącej montaż barierek przy ul. [...] nie był wykonywany w ramach budowy objętej pozwoleniem na budowę z dnia [...] grudnia 2014 r. Stanowił zupełnie odrębną i nową inwestycję, która nie wymagała ani uzyskania pozwolenia na budowę, ani nawet zgłoszenia.
Oddalając skargę wyrokiem z dnia 29 czerwca 2021 r., II SA/Wr 196/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyjaśnił, że zgodnie z art. 50a pkt 2 P.b. organ nadzoru budowlanego. w przypadku wykonywania robót budowlanych - pomimo wstrzymania ich wykonywania postanowieniem, o którym mowa w art. 50 ust. 1, nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę części obiektu budowlanego wykonanego po doręczeniu postanowienia albo doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu poprzedniego. Kontynuowanie robót, pomimo ich wstrzymania, wyklucza możliwość zakończenia postępowania naprawczego. Obowiązkiem organu jest nakazanie rozbiórki części obiektu wykonanego po doręczeniu postanowienia wstrzymującego. Dopiero wykonanie tego nakazu umożliwia wydanie decyzji zmierzającej do legalizacji obiektu (zob. art. 51 ust. 2 P.b.).
Sąd pierwszej instancji wywodził dalej, że zastosowanie przez właściwy organ sankcji z art. 50a pkt 2 P.b. wymaga ustalenia dwóch przesłanek: wstrzymania wykonywania robót budowlanych postanowieniem z art. 50 ust. 1 P.b. oraz kontynuowania przez inwestora robót budowlanych, pomimo ich wstrzymania. Zdaniem Sądu obie te przesłanki zostały wykazane. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r., [...] Powiatowy Inspektor, działając na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b., nakazał skarżącej wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych polegających na budowie ścieżek rowerowych w obrębie wskazanych działek geodezyjnych, w tym działki nr [...], [...], obręb [...] (ul. [...]), w związku z istotnymi odstępstwami od pozwolenia na budowę udzielonego skarżącej decyzją Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., [...]. W dniu [...] października 2019 r. organ nadzoru budowlanego, przy udziale pełnomocnika skarżącej, przeprowadził kontrolę zastosowania się do postanowienia stwierdzając, że roboty budowlane zostały wstrzymane i wykonano nakazane w postanowieniu prace zabezpieczające w postaci ustabilizowania luźnych barier zabezpieczających [...] oraz umieszczenia na właściwych odcinkach tablic ostrzegawczych informujących o głębokim poboczu oraz zwężeniach ścieżki rowerowej. Ustalono jednak również, że pomimo wstrzymania robót budowlanych, na działce [...], przy ul. [...] w [...] , od strony północno-wschodniej wzdłuż ścieżki rowerowej, skarżąca wykonała barierki stalowe o wysokości 112 cm i całkowitej długości 54 mb (składające się z dwóch odcinków 24 m i 30 m). Ustalenia te potwierdzone zostały przez Powiatowego Inspektora w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu [...] grudnia 2020 r. Sąd zaznaczył przy tym, że odcinek ścieżki rowerowej w obrębie działki [...] objęty był projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. (rysunek PZT 2.7).
Zdaniem Sądu pierwszej instancji zgromadzony materiał dowodowy daje zatem wystarczające podstawy do zastosowania sankcji z art. 50a pkt 2 P.b.
Sąd nie znalazł też podstaw do uwzględnienia zarzutów dotyczących niewyczerpujących ustaleń faktycznych. Okoliczności istotne z punktu widzenia art. 50a pkt 2 P.b. zostały jego zdaniem wystarczająco potwierdzone.
Sąd dodał, że nie zgadza się z prezentowanym przez Gminę [...] stanowiskiem, iż roboty wykonane pomimo wstrzymania, polegające na montażu barierek na terenie działki [...], nie były powiązane ze wstrzymaną inwestycją w postaci budowy ścieżek rowerowych. Sąd zgodził się z organami, że nie ma podstaw faktycznych do powiązania wykonanych barierek z ruchem pieszym. Barierki nie przylegają do chodnika, ale do ścieżki rowerowej, oddzielając ją od terenu zieleni. W trakcie kontroli przeprowadzonej przez Powiatowego Inspektora, potwierdzonej dokumentacją zdjęciową, stwierdzono, że na ścieżce rowerowej, na jej powierzchni ścieralnej wzdłuż barierek nałożone są znaki poziome P-23 oznaczające, że droga lub pas jezdni jest przeznaczony wyłącznie do ruchu rowerów jednośladowych. Nie stwierdzono przy tym innych znaków, czy oznaczeń niż wyżej wymienione. Nie było zatem podstaw do uznania związku wykonanych barierek z ruchem pieszym.
Zdaniem Sądu bez znaczenia było, że wykonanie barierek nie wymagało pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Konsekwencją postanowienia wstrzymującego wykonywanie robót budowlanych jest zakaz wykonywania przy obiekcie jakichkolwiek robót budowlanych, a nie wyłącznie robót budowlanych wymagających pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Gmina [...] zarzucając naruszenie:
– art. 50a pkt 2 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i błędnym przyjęciu, że do montażu barierek miało zastosowanie postanowienie Powiatowego Inspektora z dnia [...] czerwca 2019 r., [...] o wstrzymaniu prowadzenia robót i nakazujące zabezpieczenie budowy;
– art. 50a pkt 2 w związku z art. 3 pkt 1, 2, 3, 4 i 7 P.b. polegające na ich błędnej wykładni i tym samym błędnym przyjęciu, że prace polegające na montażu barierek należy traktować jako roboty budowlane;
– art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2021 r. poz. 450 ze zm., dalej "P.r.d.") (w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 maja 2021 r.) poprzez jego niezastosowanie i tym samym błędne przyjęcie, że wykonane barierki nie mogły mieć jakiegokolwiek związku z ruchem pieszym.
Wskazując na powyższe Gmina [...] na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i uchylenie decyzji obu instancji, ewentualnie na podstawie art. 185 P.p.s.a. uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. Skarżąca zwróciła się także o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.
Dalszy wywód należy poprzedzić pewną uwagą ogólną. Otóż w płaszczyźnie prawnej prawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że art. 50a pkt 2 P.b. obliguje organ nadzoru budowlanego do nakazania rozbiórki części obiektu budowlanego, jeżeli ta została wykonana po doręczeniu postanowienia wstrzymującego roboty budowlane wydanego na podstawie art. 50 ust. 1 P.b. Przepis ten ma charakter bezwarunkowy, a decyzja wydawana o oparciu o art. 50a pkt 2 P.b. jest decyzją o charakterze związanym.
Wstępna analiza okoliczności niniejszej sprawy zdaje się potwierdzać słuszność stanowiska organów i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Otóż prawdą jest, że Gmina [...] na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] grudnia 2014 r., [...] realizowała ścieżki rowerowe w obrębie miasta, lecz w związku z istotnym odstąpieniem od projektu budowlanego, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r., [...] Powiatowy Inspektor nakazał wstrzymanie prowadzenia tychże robót. Postanowienie wstrzymujące objęło roboty budowlane polegające na budowie ścieżek rowerowych w obrębie oznaczonych działek geodezyjnych, w tym działki [...], [...], obręb [...], czyli ul. [...]. Wreszcie, podczas kontroli przeprowadzonej przez Powiatowego Inspektora [...] grudnia 2020 r., z której sporządzono protokół [...], stwierdzono wykonanie przy ul. [...], w granicach działki [...], barierek stalowych o wysokości 112 cm i długości 54 mb (z dwóch odcinków 24 m i 30 m). Barierki te wykonano przy ciągu komunikacyjnym oznaczonym na początku znakiem pionowym C-13 "Droga dla rowerów" i kończącym się znakiem C-13a "Koniec drogi dla rowerów". Dodatkowo na powierzchni ścieralnej nałożono znak poziomy P-23 oznaczający, że droga przeznaczona jest tylko do ruchu rowerów jednośladowych.
Z powyższych okoliczności organy i Sąd pierwszej instancji wyprowadzili wniosek, że skoro bariera w ciągu ul. [...] powstała przy ścieżce rowerowej, to jej wykonanie należy uznać za wykonanie (kontynuowanie) robót budowlanych przy zamierzeniu budowy ścieżek rowerowych, objętym wstrzymaniem na mocy postanowienia z dnia [...] czerwca 2019 r., [...] .
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, pomimo pozornej trafności powyższego rozumowania, sprawę należało ocenić inaczej, a to z uwagi na szczególne okoliczności, z jakimi mamy do czynienia.
Po pierwsze, przedmiot zamierzenia – dla którego udzielono pozwolenie na budowę z dnia [...] grudnia 2014 r., [...] i którego następnie wykonanie (a ściślej wykonanie robót budowlanych) zostało wstrzymane postanowieniem Powiatowego Inspektora z dnia [...] czerwca 2019 r., [...] – ma specyficzny charakter. Objęło ono wykonanie zespołu ścieżek rowerowych, na co składały się różnego rodzaju rozczłonkowane roboty budowlane, w tym z jednej strony wykonanie obiektów budowlanych, ale też zmiany w ramach obiektów istniejących, na przykład wydzielenie i oznakowanie ścieżki rowerowej na istniejącej powierzchni asfaltowej, czy w innym miejscu poszerzenie równoległego chodnika. Powyższe spostrzeżenie uzmysławia, że mamy do czynienia z inwestycją, która nie sprowadza się do budowy sprecyzowanego obiektu budowlanego, gdzie każde roboty budowlane przy tym obiekcie mogłyby być z łatwością ocenione jako bezpośrednio go dotyczące. Przeciwnie, rozważane zamierzenie ma złożony charakter. Stanowi ono formę zagospodarowania terenu – co więcej, będącego stosunkowo obszernym terenem publicznym. W takim przypadku ocena, czy określone roboty budowlane były robotami budowlanymi w ramach głównego zamierzenia budowlanego, czy robotami stanowiącymi odrębne zamierzenie, wymaga głębszego namysłu.
Jak wynika z dołączonej do akt administracyjnych kopii postanowienia wstrzymującego z dnia [...] czerwca 2019 r., [...] roboty budowlane przy zamierzeniu budowy ścieżek rowerowych w [...] zostały wstrzymane między innymi dlatego, że nie zagwarantowano kompleksowej realizacji wszystkich wymogów projektu budowlanego związanych zwłaszcza z bezpieczeństwem pieszych i rowerzystów. Gdy chodzi o istotną z punktu widzenia niniejszej sprawy część zamierzenia, czyli budowę ścieżki rowerowej w ciągu ul. [...], to z postanowienia z dnia [...] czerwca 2019 r. wynika, że przeznaczając chodnik na cele ścieżki rowerowej nie zadbano o bezpieczeństwo ruchu pieszych, gdyż nie zagwarantowano realizacji chodnika dla pieszych do szerokości 2,5 m.
Przechodząc do okoliczności niniejszej sprawy należy na podstawie dostępnego materiału fotograficznego (z kontroli Powiatowego Inspektora) stwierdzić, że odcinek ul. [...] w [...] , w ramach którego zrealizowano sporne bariery stalowe, w ogóle pozbawiony jest chodnika dla pieszych, natomiast na moment kontroli dawny chodnik przeznaczony był dla ruchu rowerów. Analizowany odcinek ul. [...] uczyniono zatem (w każdym razie wedle status quo na datę kontroli) niedostępnym dla ruchu pieszych z wykorzystaniem chodnika. Wobec tego – na co trafnie zwrócono uwagę w skardze kasacyjnej – była to sytuacja, w której stosownie do art. 11 ust. 4 P.r.d., wykonana ścieżka rowerowa była dozwolona dla ruchu pieszych, z zastrzeżeniem ustąpienia miejsca rowerowi. To prowadzi do wniosku, że w sprawie rzeczywiście, jak postuluje Gmina [...], zachodziła konieczność rozważenia ewentualności, że sporna bariera stalowa mogła powstać na potrzeby bezpieczeństwa ruchu pieszych.
Dalej dostrzec należy, że bariera wzdłuż badanego odcinka ul. [...] nie była przewidziana w projekcie zatwierdzonym decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., [...]. Jest to kolejny argument przemawiający za tym, że nie można domniemać, że jest to część zamierzenia budowy ścieżek rowerowych.
Wreszcie, przekonujące i znajdujące pewne odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy jest tłumaczenie Gminy [...], że barierę wzdłuż ul. [...] zrealizowano z uwagi na bezpieczeństwo pieszych na intensywnie uczęszczanym odcinku od dworca kolejowego charakteryzującym się dużą pochyłością terenu.
Warto odnotować też, że sporna "bariera", to nie typowa bariera czy balustrada oddzielająca, stosowana w strefach ruchu kołowego, z reguły oznaczana technicznie "U" – jak ta, którą zresztą przewidziano w ciągu ul. [...] ("[...] "). Sporny obiekt ma zupełnie inny charakter. Jest to typowa poręcz uliczna z drugim obniżonym pochwytem, a więc dostosowana najpewniej do potrzeb dzieci, względnie osób niepełnosprawnych.
Mając to wszystko na uwadze, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w szczególnych okolicznościach niniejszej sprawy są podstawy, aby sporną "barierę" uznać za element odrębny od zamierzenia związanego z ruchem rowerowym, a więc zamierzenia budowy ścieżek rowerowych, które wstrzymano postanowieniem z dnia [...] czerwca 2019 r., [...] . Bariera ta wprawdzie rzeczywiście została zlokalizowana przy nowo wyznaczonej ścieżce rowerowej, lecz uwarunkowania lokalne (brak chodnika, dopuszczony ruch pieszy, duża pochyłość drogi) oraz charakterystyka samej "bariery" (stanowiącej typową poręcz z podwójnym pochwytem) pozwalają przyjąć, iż obiekt ten nie był związany z tą ścieżką i ruchem rowerowym, ale z bezpieczeństwem pieszych.
Tym samym należy uznać za trafny zarzut skargi kasacyjnej obejmujący naruszenie art. 50a pkt 2 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 P.b. polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i błędnym przyjęciu, że do montażu barierek przy ul. [...] miało zastosowanie postanowienie Powiatowego Inspektora z dnia [...] czerwca 2019 r., [...] o wstrzymaniu prowadzenia robót. Wykonanie tych barierek, a istocie poręczy dla pieszych (co wyjaśniono wyżej), należało ocenić w kategoriach robót odrębnych od zamierzenia polegającego na budowie ścieżek rowerowych na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] grudnia 2014 r., [...].
Wobec uznania zarzutu naruszenia przepisów będących podstawą zaskarżonych decyzji, wtórne znaczenie ma kwestia oceny zarzutu naruszenia art. 50a pkt 2 w związku z art. 3 pkt 1, 2, 3, 4 i 7 P.b. W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny ograniczy się jedynie do stwierdzenia, że nie jest trafna teza Gminy [...] , iż wykonanie bariery (poręczy) ulicznej nie stanowi robót budowlanych. Bariera (poręcz uliczna), w każdym razie taka, której dotyczy niniejsza sprawa, jest obiektem małej architektury. Jest to bowiem niewielki obiekt o funkcji użytkowej (art. 3 pkt 4 P.b.). Stanowi więc obiekt budowlany (art. 3 pkt 1 P.b.), a jego wykonanie, stanowi budowę i roboty budowlane (art. 3 pkt 6 i 7 P.b.).
Gdy chodzi o zarzut naruszenie art. 11 ust. 4 P.r.d., to zarzut ten należy uznać za nieskuteczny w tym sensie, że przepis ten nie był wprost stosowany w niniejszej sprawie. Przywołanie tej regulacji miało jedynie pośrednie znaczenie dla oceny, czy sporna bariera (poręcz) przy ul. [...] mogła służyć także ruchowi pieszych, a nie tylko rowerów.
Uznając skargę kasacyjną za usprawiedliwioną, a zarazem sprawę za dostatecznie wyjaśnioną, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku oraz o uchyleniu decyzji obu instancji.
Rozpoznając sprawę ponownie organ nadzoru budowlanego dokonają oceny legalności bariery/poręczy wykonanej przy ul. [...] w [...] , przy czym Naczelny Sąd Administracyjny nie wyklucza, iż zaistnieć mogą podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego dotyczącego tego obiektu, jeżeli organ dojdzie do przekonania, że jako taki nie narusza on prawa.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a.
Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI