II OSK 2637/22

II OSK 2637/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-07-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-12-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas /sprawozdawca/
Jacek Chlebny /przewodniczący/
Robert Sawuła
Symbol z opisem
6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 183 § 1 i2, art. 145 §  1 pkt 1 lit. c, art. 188, art. 203 pkt 1, art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1666
art. 38 ust. 1-6, art. 44 ust. 1,
Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Beata Zborowska-Guziuk po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.M., K.S., M.M., M.M1. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 206/22 w sprawie ze skargi R.M., K.S., M.M., M.M1. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia 16 listopada 2021 r., nr RdU-343-3/S/17 w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Rady do Spraw Uchodźców solidarnie na rzecz R.M., K.S., M.M., i M.M1.kwotę 840 (osiemset czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 1 lipca 2022 r., IV SA/Wa 206/22 oddalił skargę R.M. K.S., M.M. i M.M1. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców (dalej: RdSU) z 16 listopada 2021 r. nr RdU-343-3/S/17 w przedmiocie uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny.
W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym orzeczeniem, Sąd I instancji stwierdził, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: SUdSC) decyzją z 20 maja 2021 r. nr DPU.420.785.2020, działając na podstawie art. 38 ust. 1, ust. 2 pkt 3 i ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1666 ze zm.), dalej: u.u.c.o., uznał za niedopuszczalny złożony 27 sierpnia 2020 r. wniosek R.M., obywatela Federacji Rosyjskiej narodowości czeczeńskiej o udzielenie ochrony międzynarodowej. Decyzją tą objęci zostali również członkowie rodziny cudzoziemca – małżonka K.S. oraz dwie małoletnie córki – M.M. (ur. w 2004 r.) i M.M1. (ur. 2011 r.). W uzasadnieniu tej decyzji organ wyjaśnił, że rozpatrzony wniosek jest trzecim wnioskiem złożonym przez cudzoziemca i został on wniesiony krótko po wydaniu przez RdSU decyzji z 8 lipca 2020 r. nr RdU-343-2/S/17 utrzymującej w mocy decyzję SUdSC z 14 sierpnia 2019 r. nr DPU.420.564.2018 stwierdzającą niedopuszczalność poprzedniego wniosku strony z 19 kwietnia 2018 r. Cudzoziemiec od wyjazdu z kraju pochodzenia wraz z rodziną (2016 r.) nie wracał do niego. Zdaniem SUdSC, nie zaistniały ani nie zostały przedstawione przez cudzoziemca w trakcie postępowania żadne nowe dowody ani okoliczności faktyczne lub prawne, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia mu żądanej ochrony międzynarodowej. Organ wskazał w tym zakresie, że cudzoziemiec powołał się ponownie na prześladowania ze strony władz państwowych, co miało związek z wykonywaną w przeszłości pracą przy ochronie obiektów rządowych, a także na problemy wynikające z konfliktu z osobami duchownymi. Jednocześnie wskazał na poddanie go przemocy fizycznej i psychicznej przez policję w 2012 r. Organ stwierdził również, że trudno uznać oświadczenia wnioskodawcy na temat jego poszukiwania przez władze Federacji Rosyjskiej za wiarygodne. Podobne wątpliwości budzi zawarta w załączonym przez cudzoziemca dokumencie informacja na temat wszczęcia wobec niego sprawy karnej.
W toku postępowania odwoławczego RdSU decyzją z 16 listopada 2021 r. utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko SUdSC, że rozpatrzony wniosek stanowi kolejny wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej i nie zaistniały ani nie zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe dowody ani okoliczności faktyczne lub prawne, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej. Oznacza to, że zostały spełnione w sprawie przesłanki wymienione w art. 38 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 u.u.c.o. RdSU wskazała, że zdarzenia, na które cudzoziemiec powołał się w toku postępowania, były powodem złożenia pierwszego wniosku i zostały poddane ocenie w decyzji RdSU z 11 lipca 2017 r. nr RDU-343/S/17 odmawiającej nadania skarżącemu statusu uchodźcy oraz odmawiającej udzielenia mu ochrony uzupełniającej. Cudzoziemiec podniósł po raz kolejny obawy związane z posądzaniem go o współpracę z bojownikami (walkę dla Czeczenii), pracę w policji i dostęp do informacji, których nie powinien znać oraz mające mieć miejsce w 2012 r. pobicie go (torturowanie). W toku postępowania wnioskodawca powoływał się też po raz kolejny na problemy zdrowotne. Odnosząc się do podnoszonego w postępowaniu faktu poszukiwania cudzoziemca przez władze kraju pochodzenia, RdSU, biorąc pod uwagę analizę dokonaną przez Wydział Informacji o Krajach Pochodzenia (WIKP) UdSC, wskazała, że nie ma w żadnych wiarygodnych źródłach informacji o poszukiwaniu skarżącego i nie może uznać tej okoliczności za uprawdopodobnioną. W 2016 r. cudzoziemiec opuścił kraj pochodzenia bez żadnych problemów i w sposób legalny. Dopiero podczas trzeciego postępowania o udzielenie mu ochrony międzynarodowej (4 lata po opuszczeniu kraju) wskazał na poszukiwanie go. Co więcej, przekazał dokument z 24 września 2020 r. wydany na wniosek adwokata z 7 września 2020 r. w dniu 3 listopada 2020 r. Budzi to, jak wyjaśnił organ, zasadniczą wątpliwość co do nowości takiej okoliczności lub jej wiarygodności w świetle faktu, że sprawę miano wszcząć w 2017 r., a adwokat został w sprawie ustanowiony 16 września 2016 r. RdSU uznała za nieprawdopodobne, że w takiej sytuacji, gdyby sprawa rzeczywiście się toczyła, cudzoziemiec nie wiedziałby o niej wcześniej, a jego adwokat nie podjął w niej wcześniejszych działań. Gdyby jednakże rzeczywiście taka sprawa toczyła się wobec strony od 2017 r., to z pewnością organy kraju pochodzenia podjęłyby w niej jakieś działania, które spowodowałyby, że rodzina cudzoziemca i on sam mieliby taką świadomość. Zdaniem organu, nawet gdyby władze kraju pochodzenia faktycznie prowadziły jakieś postępowanie karne wobec cudzoziemca, to i tak takie zdarzenie nie miałoby znaczenia w sprawie o udzielenie ochrony międzynarodowej w sytuacji niewykazania przez stronę jakiegokolwiek zagrożenia prześladowaniem go czy też nieludzkim lub poniżającym traktowaniem. Władze kraju pochodzenia mają prawo ścigać osoby oskarżane o działania przestępcze, a cudzoziemiec w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że podejmowano wobec niego w związku z tym jakiekolwiek nieprawidłowe działania, czy też wydano wyrok, który można byłoby uznać za nieproporcjonalny czy nieuczciwy.
R.M. oraz K.S. w imieniu własnym oraz małoletnich dzieci M.M. i M.M1. złożyli skargę na powyższą decyzję RdSU, wnosząc o jej uchylenie, jak też uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę RdSU wniosła o jej oddalenie.
Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja RdSU odpowiada prawu. Sąd I instancji wskazał, że w jego ocenie organy obu instancji słusznie uznały, iż w sprawie zachodzi przesłanka, o której mowa w art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o., nakazująca uznanie trzeciego wniosku skarżącego o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny. Sąd I instancji wyjaśnił, że istotne znaczenie dla oceny zaistnienia przesłanek do zasadności ponownej merytorycznej oceny sytuacji skarżącego i jego rodziny miała niewątpliwie ta okoliczność, iż składał on kolejne wnioski w krótkim czasie, po nieuwzględnianiu w postępowaniach administracyjnych jego poprzednich wniosków, nie doświadczając przy tym żadnej zmiany sytuacji. Jak wynika z ustaleń organów, skarżący i jego rodzina nie powracali do kraju pochodzenia nawet na jeden dzień. Podawane przez skarżącego jako istotne dla oceny potrzeby przyznania ochrony międzynarodowej okoliczności związane z powodami opuszczenia kraju pochodzenia nie są okolicznościami nowymi, a przede wszystkim zwiększającymi zasadność udzielenia mu ochrony. Cudzoziemiec, wnosząc po raz trzeci o udzielenie ochrony międzynarodowej, kolejny raz powołał się na te same okoliczności, tj. problemy ze strony władz państwowych, co miało związek z wykonywaną w przeszłości pracą przy ochronie obiektów rządowych i informacjami, w których jest posiadaniu. Jednocześnie wskazał na doświadczoną w 2012 r. przemoc fizyczną (pobicia) i psychiczną (groźby) ze strony policji. W przypadku powrotu do kraju pochodzenia wyraził obawę przed Federalną Służbą Bezpieczeństwa. Odnosząc się do kwestii poszukiwania cudzoziemca przez władze Federacji Rosyjskiej, to zdaniem Sądu przyjąć należy, że SUdSC rozstrzygający sprawę na podstawie opracowania WIKP UdSC nr DPU-WIKP-424/99/2021 z 26 lutego 2021 r. ustalił, iż w ogólnodostępnych źródłach brak jest informacji, aby w stosunku do cudzoziemca toczyło się obecnie jakiekolwiek postępowanie karne. Z przeprowadzonych ustaleń wynika także, że dane osobowe skarżącego nie figurują na wskazanych przez organ listach osób poszukiwanych na terytorium Federacji Rosyjskiej. Sąd podzielił ustalenia i wnioski organów wskazujące, że na podstawie złożonych dokumentów i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, trudno uznać oświadczenia cudzoziemca na temat poszukiwania jego osoby przez władze Federacji Rosyjskiej za wiarygodne. Podobnie zasadnie organy powzięły wątpliwość w zakresie wiarygodności informacji zawartych w dokumencie załączonym przez cudzoziemca w toku przedmiotowego postępowania na temat wszczętej wobec niego sprawy karnej. Za niewiarygodne dowody w sprawie, nie mające wpływu na jej wynik, należy też uznać pisma: sporządzone przez przedstawicielkę Gabinetu Ministrów [...] w Polsce – R.M., które stanowi subiektywny dowód potwierdzający problemy deklarowane przez cudzoziemca oraz sporządzone na podstawie oświadczeń strony przez dyrektora Centrum Informacyjnego Czeczeńskich Organizacji Pozarządowych w G. z 19 kwietnia 2021 r. Wobec tego, że w kolejnym (trzecim) wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej skarżący powołał te same okoliczności mające uzasadniać nadanie mu statusu uchodźcy, powyższe pozwala przyjąć, iż brak przesłuchania strony na podstawie art. 44 ust. 1 u.u.c.o. nie miał istotnego wpływu na wynik sprawy. Sąd podkreślił, że z zawartego w materiale dowodowym opracowania WIKP UdSC nie wynika, aby sytuacja w Czeczeni uległa pogorszeniu w stosunku do sytuacji ocenianej już przez organ w poprzednich postępowaniach. Skarżący nie wykazał, by istniały jakiekolwiek przesłanki podważające wiarygodność tego profesjonalnego opracowania.
R.M. oraz K.S. w imieniu własnym oraz małoletnich dzieci M.M. i M.M1. złożyli skargę kasacyjną, którą zaskarżyli powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 38 ust. 1 w zw. z art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej: k.p.a., w zw. z art. 43 pkt 1 u.u.c.o., art. 80 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a., w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a., poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że organ uczynił zadość ww. przepisom prawa, w sytuacji gdy: a) organy obu instancji przed zajęciem stanowiska, że zachodzi przesłanka z art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o., tj. że przedstawione przez skarżącego w toku postępowania okoliczności i dowody nie są "nowymi" i "zwiększającymi prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej", nie dokonały wszechstronnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego i podstaw faktycznych poprzednich (dwóch) postępowań o udzielenie ochrony międzynarodowej; mając na uwadze liczne nowe okoliczności i dowody, powołane w toku niniejszego postępowania, zachodziła konieczność ich dokładnej, nie wybiórczej oceny w powiązaniu z okolicznościami i dowodami powołanymi w poprzednich postępowaniach; b) organ dokonał dowolnej, wybiórczej oceny wstępnej dokumentów złożonych przez skarżącego na potwierdzenie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego i poszukiwania przez władze kraju pochodzenia przy jednoczesnym niekwestionowaniu pochodzenia tych dokumentów; c) organ dokonał stwierdzenia, że nawet jeśli uznać, że władze wszczęły postępowanie karne, bądź nawet wydały wyrok, to skarżący nie wykazał, aby podejmowano w związku z tym wobec niego nieprawidłowe działania, że zagrożony jest prześladowaniem, nieludzkim czy poniżającym traktowaniem w sytuacji, gdy skarżący podkreślał, iż zgodnie z art. 43 pkt 1 u.u.c.o. w tym zakresie istotne znaczenie mają informacje o sytuacji w kraju pochodzenia oraz krzywdzące działania, których doświadczył on sam przed opuszczeniem kraju pochodzenia i członkowie jego rodziny w ostatnim czasie; d) organ podkreślał jako fakt działający na niekorzyść złożenie przez skarżącego wniosku w krótkim czasie po zakończeniu wcześniej prowadzonego postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej w sytuacji, gdy skarżący wystąpił z nowym wnioskiem, gdyż pojawiły się nowe okoliczności i dowody (powołane i złożone w toku postępowania), które nie były przedmiotem badania w poprzednich postępowaniach, w związku z czym brak jest podstaw do formułowania twierdzeń o nadużyciach proceduralnych po stronie skarżącego;
2) art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1, art. 80 k.p.a., w zw. z art. 38 ust. 1 w zw. z art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o. w zw. z art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, że organ dopuścił się naruszenia ww. przepisów prawa, gdyż: a) odmówił dopuszczenia dowodu z pisma sporządzonego przez przedstawicielkę Gabinetu Ministrów [...], przesłuchanie w charakterze świadka osoby, która sporządziła ww. oświadczenie, dokumentu dotyczącego powołania skarżącego do Państwowej Komisji ds. przeprowadzenia inauguracji Prezydenta [...], z uzasadnieniem nieznajdującym oparcia w obowiązujących przepisach prawa; b) odnosząc się do pisma sporządzonego przez Centrum Informacyjne Czeczeńskich Organizacji Pozarządowych, organ wskazał, że jest on pozbawiony mocy dowodowej, gdyż bazuje on wyłącznie na relacji siostry strony, która z oczywistych przyczyn nie może być uznana za osobę obiektywną; taka podstawa odmowy nie znajduje uzasadnienia w ww. przepisach prawa; c) organ nie odniósł się do dowodu z oświadczenia z 26 lipca 2021 r. sporządzonego przez T. I. przedstawiciela SNO i brak jest jakiegokolwiek uzasadnienia tego zaniechania ze strony organu,
3) art. 44 ust. 1 u.u.c.o. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez uznanie przez Sąd I instancji, że organ w sposób prawidłowy odstąpił od przesłuchania skarżącego w sytuacji, gdy skarżący wbrew twierdzeniu organu powołał nowe okoliczności (i dowody), których należyte wyjaśnienie wymagało dopuszczenia dowodu z przesłuchania;
4) art. 15 w zw. z art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, że RdSU ograniczyła się tylko do kontroli decyzji, bez należytej oceny podstawy faktycznej i oceny wstępnej okoliczności i dowodów powołanych przez skarżącego, bez odniesienia się szczegółowo do zarzutów i argumentacji odwołania, w tym sytuacji w kraju pochodzenia;
5) art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 i § 2 w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez niepoddanie gruntownej analizie wszystkich aspektów niniejszej sprawy przez Sąd I instancji, w których są wątpliwości, i w których ustalenia organu są odmienne od wniosków i twierdzeń skarżących, bądź zostały pominięte przez organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji, powielenie stanowiska organu, co miało istotny wpływ, gdyż skutkowało uznaniem, że skarżący nie przedłożyli nowych dowodów, jak również nie przywołali nowych okoliczności znacząco zwiększających prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej,
II. przepisów prawa materialnego tj.:
1) art. 13 ust. 1. w zw. z art. 16 ust. 1 i 2 u.u.c.o. poprzez ich niezastosowanie przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, co jest konsekwencją naruszenia powyżej przywołanych przepisów postępowania i uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego przez skarżącego za niedopuszczalny;
2) art. 15 pkt 2 w zw. z art. 16 ust. 1 i 2 u.u.c.o. poprzez ich niezastosowanie przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, co jest konsekwencję naruszenia powyżej przywołanych przepisów postępowania i uznania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego przez skarżącego za niedopuszczalny;
3) art. 17 ust. 1 u.u.c.o. poprzez niezastosowanie i nieprawidłowe uznanie, które stało się podstawą wydania zaskarżonego wyroku, że skoro rodzina skarżących nie opuszczała terytorium Polski, to niemożliwym jest, aby zaistniały nowe okoliczności czy dowody.
Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że została ona oparta przez skarżących na usprawiedliwionych podstawach.
Poddaną kontroli Sądu I instancji decyzją z 16 listopada 2021 r. RdSU utrzymała w mocy decyzję organu I instancji uznającą za niedopuszczalny wniosek skarżącego o udzielenie ochrony międzynarodowej. Z uwagi na fakt, że tenże wniosek był kolejnym (trzecim) wnioskiem złożonym przez cudzoziemca w tym przedmiocie, jego ocena uwzględniać musiała procedurę przewidzianą w art. 38 ust. 1-6 u.u.c.o., zgodnie z którą SUdSC w razie złożenia przez cudzoziemca kolejnego wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w rozumieniu art. 2 ust. 7a u.u.c.o., jest zobowiązany ustalić, czy wniosek ten nie jest wnioskiem niedopuszczalnym. Taką kwalifikację nadać należy wnioskowi, gdy nie zaistniały ani nie zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe dowody ani okoliczności faktyczne lub prawne, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia ochrony międzynarodowej (art. 38 ust. 2 pkt 3 u.u.c.o.). Taka sytuacja m.in. zachodzi, gdy nowy wniosek w istocie zmierza wyłącznie do ponownej oceny okoliczności faktycznych i dowodów ocenionych podczas postępowania zakończonego ostateczną decyzją w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej, będąc wyrazem kontestowania wyrażonego w niej stanowiska. W takim przypadku SUdSC powinien wydać decyzję o uznaniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej za niedopuszczalny (art. 38 ust. 4 u.u.c.o.).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, postawione w niniejszej sprawie Sądowi I instancji zarzuty skargi kasacyjnej uznać należy za uzasadnione, przyznać bowiem trzeba rację skarżącym w zakresie, w jakim zarzucili oni Sądowi wadliwą kontrolę prawidłowości przeprowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego, czego następstwem jest niemożność oparcia się na wniosku wyprowadzonym przez RdSU z dokonanych ustaleń, że nie zaistniały ani nie zostały przedstawione przez skarżącego nowe dowody lub okoliczności faktyczne lub prawne, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia mu ochrony międzynarodowej (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 u.u.c.o.).
Oceniając złożony przez cudzoziemca wniosek z 27 sierpnia 2020 r. i towarzyszące mu wyjaśnienia, RdSU stanęła na stanowisku, że cudzoziemiec nie wskazał na żadne nowe okoliczności istotne z punktu widzenia przesłanek udzielenia ochrony międzynarodowej, których nie deklarowałby uprzednio, tymczasem twierdzenie takie nie opiera się na wszechstronnym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, jak też pomija wymóg właściwego odniesienia się do zgłoszonych przez cudzoziemca dowodów wraz z dokonaniem właściwej oceny ich mocy i wiarygodności. Na gruncie kontrolowanej sprawy niesporny charakter ma okoliczność, zgodnie z którą dokumenty mogące wskazywać na poszukiwanie skarżącego przez władze Federacji Rosyjskiej i prowadzenie przeciwko niemu postępowania karnego nie były oceniane przez organy w toku rozpatrzenia poprzednich dwóch wniosków skarżącego o udzielenie ochrony międzynarodowej. Postępowanie z ostatniego wniosku zakończyło się decyzją RdSU z 8 lipca 2020 r. nr RdU-343-2/S/17, natomiast wniosek pełnomocnika (adwokat C.S.) o udzielenie wyjaśnienia w sprawie wezwań R.M., jego braci i sióstr do wydziału śledczego miasta G., ul. [...], a także przeszukań przez funkcjonariuszy policji domów należących do bliskich krewnych R.M. we wsi [...], został skierowany do Wydziału Śledczego Departamentu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Federacji Rosyjskiej w G. 7 września 2020 r. Organ odwoławczy miał zatem obowiązek ocenić ten dokument, tak jak i odpowiedź urzędową, jaką otrzymał pełnomocnik na wskazane wystąpienie. Do akt sprawy zostało dołączone pismo Wydziału Śledczego Departamentu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Federacji Rosyjskiej w G. z 24 września 2020 r. skierowane do adw. C.S., z którego wynika, iż wobec obywatela R.M. w postępowaniu wydziału śledczego znajdować się mają akta sprawy karnej nr 10344, wszczętej 6 grudnia 2017 r. w sprawie przestępstwa z art. 33 ust. 2 i art. 280 ust. 2 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej (k. 53-55 akt adm.).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela zarzut skargi kasacyjnej dotyczący nieprawidłowej oceny złożonych przez skarżącego dokumentów mających potwierdzić wszczęcie przeciwko cudzoziemcowi postępowania karnego i prowadzenie jego poszukiwania przez władze kraju pochodzenia. Sąd I instancji zaaprobował twierdzenie RdSU, że wskazanych okoliczności nie można uznać za uprawdopodobnione, oparcie się na takim wniosku jest jednakże konsekwencją wybiórczego rozważenia całokształtu zebranego materiału dowodowego. Nie podważa znaczenia przypisywanego przez stronę przedstawionym dokumentom fakt opuszczenia przez cudzoziemca kraju pochodzenia bez problemów w sposób legalny. Również przeanalizowana w treści zaskarżonej decyzji chronologia czynności podejmowanych przez siostrę skarżącego, a następnie przez adw. C.S. w oparciu o przekazane mu pełnomocnictwo, nie pozwala na wyprowadzenie wniosków, które przecząc temu, że rodzina skarżącego, która pozostała w kraju pochodzenia jest poddawana krzywdzącym działaniom władz z powodu skarżącego, pozbawiałyby doniosłości dowody dołączone przez niego do rozpatrywanego wniosku. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że z opracowania WIKP UdSC nr DPU-WIKP-424/99/2021 z 26 lutego 2021 r. (k. 139-141 akt adm.) wynika, że ogólnodostępne źródła nie potwierdzają informacji, aby w stosunku do cudzoziemca toczyło się obecnie jakiekolwiek postępowanie karne i był on osobą poszukiwaną. Wymaga jednakże zauważenia, że w przywołanym opracowaniu (s. 5 opracowania) znajduje się równocześnie zastrzeżenie, że brak umieszczenia danych skarżącego na znanych WIKP listach osób poszukiwanych przez władze rosyjskie nie może prowadzić do jednoznacznego stwierdzenia, iż nie jest on osobą poszukiwaną na terenie Federacji Rosyjskiej. Tej uwadze, co Sąd również pominął, towarzyszyło wskazanie, że funkcjonariusz struktur siłowych podpisany na przedstawionym przez skarżącego dokumencie z 24 września 2020 r. jest znanym śledczym zatrudnionym w wydziale do spraw szczególnie ważnych Zarządu Śledczego Komitetu Śledczego Rosji w Czeczenii. W przywoływanym opracowaniu WIKP UdSC odniósł się również do informacji związanych z miejscowością [...], które mogą pośrednio uwiarygadniać wyjaśnienia skarżącego łączące się z powodami zainteresowania jego osobą czeczeńskich struktur siłowych.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji RdSU zauważyła, że nawet gdyby przeciwko skarżącemu faktycznie było prowadzone postępowanie karne, to władze kraju pochodzenia mają prawo ścigać osoby oskarżane o działania przestępcze. Formułując taką ocenę, organ nie zwrócił tym niemniej należytej uwagi na to, że wszczęta sprawa karna ma dotyczyć nielegalnego udzielenia pomocy uzbrojonym formacjom. Taka kwalifikacja prawna w świetle przesłanek udzielenia ochrony międzynarodowej kształtowanych przedmiotem prowadzonego postępowania nie powinna była zostać przez RdSU pominięta, ale poddana przez organ szczegółowemu zbadaniu. Podobnie jak analiza sytuacji w kraju pochodzenia uwzględniająca indywidualną sytuację skarżącego. Powyższe stwarza podstawę do podzielenia zarzutu skargi kasacyjnej, że Sąd I instancji nie poddał kontroli tych aspektów niniejszej sprawy, które mogą budzić wątpliwości pod kątem tego, czy ma charakter uzasadniony przyjęta przez RdSU teza, iż w postępowaniu zainicjowanym kolejnym wnioskiem nie zaistniały ani nie zostały przedstawione przez cudzoziemca żadne nowe dowody ani okoliczności faktyczne lub prawne, znacząco zwiększające prawdopodobieństwo udzielenia mu żądanej ochrony międzynarodowej.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela również zarzut skargi kasacyjnej przypisujący Sądowi I instancji naruszenie art. 44 ust. 1 u.u.c.o. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., zgodzić się należy bowiem z wnioskiem, że należyte wyjaśnienie powołanych przez skarżącego nowych okoliczności (dowodów) mogło uzasadniać dopuszczenie w postępowaniu dowodu z przesłuchania cudzoziemca. Nie można odmówić racji skarżącemu, że zgłoszeniu przez organ wątpliwości odnośnie do wiarygodności dokumentów złożonych w sprawie powinno towarzyszyć rozważenie potrzeby ocenienia okoliczności z nich wynikających w świetle innych dowodów, które są możliwe do przeprowadzenia. Fakt, że wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej został złożony przez skarżącego po raz trzeci, a nie po raz pierwszy, nie znosi obowiązku państwa członkowskiego, by zgodnie z art. 4 ust. 1 dyrektywy 2011/95/UE rozważenie odpowiednich jego elementów następowało we współpracy z wnioskodawcą (por. wyrok TSUE z 10 czerwca 2021 r., C-921/19, LH, EU:C:2021:478, pkt 60). Oparcie się na takim założeniu nie stanowi jednakże przeszkody do stwierdzenia, że nie uchybia przepisom procesowym powołanym w skardze kasacyjnej przyjęta w kontrolowanej sprawie przez RdSU ocena pism sporządzonych przez Centrum Informacyjne Czeczeńskich Organizacji Pozarządowych z 19 kwietnia i 26 lipca 2021 r., a także oświadczenia R.M. jako przedstawicielki Gabinetu Ministrów [...] w Polsce (k. 142-144 akt adm.). Przydatność tychże dokumentów z uwagi na zawartą w nich treść pozostaje niewielka, nie mogły one zatem dowodzić materialnej prawdziwości zawartych w nich oświadczeń.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną. Stwierdzając, że zachodzi podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku, a jednocześnie uznając, iż istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w następstwie uchylenia wyroku Sądu I instancji rozpoznał skargę skarżących i stwierdzając, że zaskarżona decyzja RdSU została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzekł o jej uchyleniu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Rzeczą organu będzie rozpoznanie w toku instancji jeszcze raz sprawy, przy uwzględnieniu oceny zawartej w niniejszym wyroku.
O kosztach postępowania zasądzonych od RdSU na rzecz skarżących kasacyjnie orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).