II OSK 2628/22

II OSK 2628/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Szymańska /sprawozdawca/
Leszek Kiermaszek
Małgorzata Miron /przewodniczący/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Planowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II SA/Kr 1368/19 - Postanowienie WSA w Krakowie z 2020-02-11
Skarżony organ
Rada Gminy
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2095
art. 15zzs4 ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie sędzia NSA Leszek Kiermaszek sędzia del. WSA Anna Szymańska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 1368/19 w sprawie z wniosku A. B. o uzupełnienie wyroku w sprawie ze skargi C. D. i A. B. na uchwałę Rady Gminy U. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy U. 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 1368/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: "WSA w Krakowie", "Sąd wojewódzki", "Sąd I instancji") po rozpoznaniu wniosku A. B. (dalej: "skarżący", "skarżący kasacyjnie") o uzupełnienie wyroku WSA w Krakowie z 4 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 1368/19 w sprawie ze skargi C. D. i A. B. na uchwałę Rady Gminy U. (dalej: "Rada") z [...] r., nr [...] w przedmiocie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy "U. (dalej: "uchwała", "plan miejscowy") – uzupełnił wyrok WSA w Krakowie z 4 listopada 2020 r., w ten sposób, że po pkt I wyroku dodał pkt Ia o treści: "oddala skargę A. B. w zakresie działki nr [...]" oraz oddalił wniosek A.B. o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wyrokiem z 4 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Kr 1368/19 WSA w Krakowie: w uwzględnieniu skargi A. B. stwierdził nieważność części tekstowej i graficznej zaskarżonej uchwały w zakresie działki nr ew. [...] położonej w miejscowości W. (pkt I sentencji); odrzucił skargę C. D. (pkt II sentencji) oraz orzekł w przedmiocie kosztów na rzecz A. B. (pkt III sentencji).
Od pkt I. powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła C. D., od pkt II. - Gmina U. (dalej: "Gmina"), a na postanowienie zawarte w pkt III. wyroku zażalił się A. B. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") wyrokiem z 23 września 2021 r., sygn. II OSK 1399/21 oddalił obie skargi kasacyjne oraz oddalił wniosek A.B i C. D. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Z kolei po rozpatrzeniu zażalenia na pkt III wyroku, NSA wydał w dniu 23 września 2021 r. postanowienie sygn. akt II OZ 467/21, w którym uchylił postanowienie zawarte w pkt III. wyroku WSA w Krakowie z 4 listopada 2020r. sygn. akt II SA/Kr 1368/19 i orzekł w przedmiocie kosztów na rzecz A. B.
W piśmie z 8 stycznia 2021 r. (k. 850) skarżący A. B. zwrócił się do WSA w Krakowie o uzupełnienie wyroku "o rozstrzygnięcie dotyczące mojego interesu prawnego, który został naruszony zaskarżoną uchwałą w zakresie w jakim nowe ustalenia planu dotyczyły sąsiedniej nieruchomości nr [...]". Postanowieniem z 10 lutego 2021 r. WSA w Krakowie oddalił wniosek o uzupełnienie wyroku. Na postanowienie to zażalenie wniósł A. B., a NSA postanowieniem z 23 września 2021 r., sygn. II OZ 469/21 - uchylił zaskarżone postanowienie stwierdzając, że "skarżący wstępując w miejsce C. D. podtrzymał zarzuty i wnioski skargi w zakresie wyznaczonym ich legitymacją, jako kolejnych właścicieli działki nr [...]. Wynika to ze złożonych pism procesowych, zwłaszcza pisma z 5 września 2020 r. oraz pisma (załącznika do protokołu z rozprawy) z 26 października 2020 r., w którym skarżący oświadczył, że wnosi o stwierdzenie nieważności przedmiotowej Uchwały w zaskarżonych częściach odnoszących się do nieruchomości nr ew. [...] i [...]. Wobec takiego stanowiska skarżącego Sąd Wojewódzki miał obowiązek rozpoznać jego skargę w zakresie żądań dotyczących obu wymienionych działek".
Rozpoznając ponownie wniosek o uzupełnienie wyroku z 4 listopada 2020 r. WSA w Krakowie w pierwszej kolejności wskazał, że strony postępowania zostały wezwane o podanie, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy zdalnej, a jeżeli tak – to o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP - w terminie 7 dni od dnia doręczenia - pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Ponieważ pełnomocnik organu podał adres skrytki (k. 1242 akt sądowych), który nie spełnia kryteriów adresu elektronicznego na platformie ePUAP - zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 23 marca 2022 r. (pkt 1) sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Następnie, Sąd wojewódzki odwołał się do postanowienia NSA z 23 września 2021 r., sygn. II OZ 469/21, w którym NSA przesądził, że obowiązkiem Sądu wojewódzkiego jest rozpoznanie skargi A. B. również w zakresie działki nr [...]. W odniesieniu do oceny, czy interes prawny lub uprawnienie A. B. w zakresie działki [...] zostały naruszone zaskarżoną uchwałą Sąd I instancji ustalił, że przeznaczenie działki [...] w zaskarżonym planie miejscowym jest zgodne z ustaleniami studium. Analizowana działka nr [...] sąsiaduje bezpośrednio z działką nr [...] i objęta jest tymi samymi ustaleniami studium (tereny oznaczone symbolem "UM") oraz planu miejscowego (tereny UP-1), co działka nr [...]. Następnie wskazano, że wyrok uzupełniany jest w tym zakresie prawomocny, a poglądy wyrażone w jego uzasadnieniu nie zostały zakwestionowane przez NSA, który oddalił obydwie skargi kasacyjne wyrokiem z 23 września 2021 r. sygn. akt II OSK 1399/21. Zatem kwestia zgodności planu ze studium po myśli art. 170 p.p.s.a. - nie podlegała dalszemu badaniu.
W kwestii przekroczenia tzw. władztwa planistycznego, w wyroku uzupełnianym WSA w Krakowie wskazał (a stanowisko to zaaprobował NSA), że zaprojektowanie usług publicznych na terenach prywatnych (stanowiących własność osoby fizycznej – skarżącego), pomimo iż Gmina miała możliwość użycia do tego celu nieruchomości własnych, spowodowało ingerencję w prawo własności strony skarżącej bez wyczerpującego i przekonującego uzasadnienia oraz przy braku należytego wyważenia interesu prywatnego i publicznego. W ten sposób doszło do nadużycia władztwa planistycznego, ze skutkiem istotnego naruszenia zasad sporządzania planu. W przypadku działki nr [...] sytuacja jest odmienna – bowiem stanowi ona własność Skarbu Państwa, który przeznaczenia planistycznego własnej nieruchomości nie kwestionuje. Zatem skarżący nie może skutecznie powoływać się na przekroczenie władztwa planistycznego w stosunku do uprawnień i interesów prawnych właściciela nieruchomości, tj. Skarbu Państwa.
Dalej postawiono kwestię czy ustalenia planistyczne dla działki nr [...] wpływają na interes prawny skarżącego. Skarżący eksponował, że działka nr [...] jest działką rolną, którą zamierza w ten sposób wykorzystywać i z tego względu sąsiedztwo terenu usług publicznych UP-1 będzie ponadnormatywnie oddziaływało zarówno na działkę [...], jak i na działkę [...], na której zamieszkuje, a oddziaływanie to będzie wynikało z natury możliwych do usytuowania tam obiektów. Podkreślono, że na działce nr [...] skarżący planował usytuować małą pasiekę. Sąd wojewódzki w odniesieniu do powyższego ograniczenia prawa własności skarżącego, które wynika z uchwalenia planu miejscowego dla nieruchomości sąsiedniej stwierdził, że mieszczą się one w granicach dopuszczonych prawem. Prawo własności nie ma bowiem charakteru nieograniczonego. Zdaniem Sądu I instancji, zarzuty podnoszone wobec ustaleń planistycznych dla działki nr [...] naruszają raczej interes faktyczny niż prawny skarżącego, a ten nie podlega ochronie sądowej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył A. B., zaskarżając go w całości. Dodatkowo zaskarżając zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II WSA w Krakowie z 23 marca 2022 r. w pkt 1 (k. 1262), które nie podlegało zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), dalej: "p.p.s.a" zaskarżonemu wyrokowi i zarządzeniu zarzucono naruszenie przepisów:
I. Prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 140 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.), dalej: "k.c." i art. 144 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1073 ze zm.), dalej: "u.p.z.p." w zw. z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1875 ze zm.), dalej: "u.s.g." poprzez błędne przyjęcie, iż ustalenia zaskarżonego planu miejscowego nie wkraczają nadmiernie w sferę wykonywania prawa własności przez skarżącego i nie zostały podjęte z przekroczeniem władztwa planistycznego Gminy, podczas gdy powodowały one nieuzasadnioną i nieproporcjonalną ingerencję we własność skarżącego kształtując jego sytuację prawną. W konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przepisów do stanu faktycznego sprawy.
II. Prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię, tj. art. 140 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 i 2 u.p.z.p. w zw. z art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 101 ust. 1 u.s.g. poprzez błędne przyjęcie, iż organ planistyczny korzystając z przyznanych mu ustawą uprawnień może kształtować w sposób dowolny przeznaczenie nieruchomości, nie powodując przy tym przekroczenia granic dopuszczalnych prawem.
III. Postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśnienia: a) podstawy prawnej upoważniającej Sąd do działania na posiedzeniu niejawnym, podczas gdy skarżący w pismach procesowych przedstawił właściwy w jego ocenie sposób rozumienia art. 15zzs4 ust. 2 i 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), dalej: "ustawa covid" i zgłosił gotowość do udziału w rozprawie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku za pośrednictwem komunikatora Webex, a ponadto sformułował zastrzeżenia wobec zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, b) nieskorzystania przez Sąd z art. 90 § 2 p.p.s.a. upoważniającego skład orzekający do zmiany zarządzenia przewodniczącego o wyznaczeniu posiedzenia niejawnego i skierowania sprawy do rozpoznania na rozprawę w sytuacji, w której skarżący powołując się na ten przepis w piśmie procesowym domagał się rozpoznania sprawy na rozprawie,
2. art. 151 w zw. z art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 1 u.s.g. poprzez oddalenie skargi na skutek pominięcia istotnej części materiału zgromadzonego w aktach planistycznych oraz aktach sądowych potwierdzającego naruszenie interesu prawnego skarżącego oraz nieprawidłowe ustalenie granic sprawy, skutkujące dodatkowo uchybieniem art. 141 § 4 p.p.s.a.,
3. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 101 ust. 1 u.s.g. poprzez oddalenie skargi na skutek niezidentyfikowania przez Sąd wojewódzki naruszenia przez organ planistyczny zasad sporządzenia planu i pozostawienie w obrocie prawnym uchwały naruszającej interes prawny skarżącego,
4. art. 151 w zw. z art. 190 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na skutek pominięcia wykładni udzielonej przez NSA i zaniechania przeprowadzenia przez WSA w Krakowie oceny prawnej w zakresie: a) naruszenia interesu prawnego skarżącego mającego związek z przeznaczeniem łącznie obu nieruchomości sąsiednich (nr [...] i [...]) na teren usług publicznych, b) możliwego wpływu oddziaływania ustaleń planu dla nieruchomości sąsiednich, które udaremnią bądź utrudnią skarżącemu zabudowę lub też spowodują uciążliwości i ograniczenia w swobodnym użytkowaniu nieruchomości oraz rozporządzaniu prawem własności, c) naruszenia interesu prawnego skarżącego przyznaniem prawa do lokowania na nieruchomości sąsiedniej (nr [...]) parkingów jako obiektów podstawowego przeznaczenia, d) możliwości stwierdzenia nieważności planu miejscowego dla nieruchomości sąsiednich w przypadku stwierdzenia istotnego naruszenia zasad przy jego sporządzaniu, e) konieczności rozważenia przez WSA w Krakowie z urzędu czy częściowe stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały nie powodowało utraty spójności całości ustaleń planistycznych,
5. art. 151 w zw. z art. 190 i art. 170 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi wynikające z częściowego nieuwzględnienia i/lub błędnego dokonania oceny prawnej zawartej w orzeczeniach zarówno WSA w Krakowie (sygn. akt II SA/Kr 1368/19), jak i NSA (sygn. akt II OSK 1399/21, II OZ 469/21), a także uchylenia się od badania kwestii, które nie były przedmiotem wcześniejszych rozważań Sądu wojewódzkiego, w wyniku błędnego przyjęcia związania wyrokiem uzupełnianym w zakresie, w jakim wyrok ten pozostawał do uzupełnienia.
Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości wraz z zaskarżonym zarządzeniem i przekazanie sprawy z wniosku o uzupełnienie wyroku do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie; ewentualnie uchylenie (zmianę) zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie sprawy i uzupełnienie wyroku WSA w Krakowie z 4 listopada 2020 r. poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie działki nr [...] oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego/kosztów postępowania za I instancję. Jednocześnie skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy.
Pismem z 6 sierpnia 2022 r. Rada wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") zważył, co następuje:
Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres sądowej kontroli przez NSA.
W pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu sformułowanego w pkt III. skargi kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie podniosła bowiem zarzut niewłaściwego zastosowania art. 15zzs4 ust. 3 ustawy covid i skierowanie przez Przewodniczącego Wydziału w Sądzie I instancji sprawy na posiedzenie niejawne w dniu 7 kwietnia 2022 r. z pominięciem rozprawy, mimo że skarżący konsekwentnie wnosił o jej przeprowadzenie.
Zarzut ten wymaga odniesienia się w pierwszej kolejności, gdyż w zależności od oceny istnienia podstaw prawnych i faktycznych rozpatrzenia sprawy na posiedzeniu niejawnym w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy covid, możliwe będzie przejście do dalszych ocen prawnych.
Zgodnie z art. 90 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 10 p.p.s.a. zasadą jest, że posiedzenia sądowe są jawne, a skład orzekający rozpoznaje sprawy na rozprawie – jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest wskazany przez Sąd wojewódzki art. 15zzs4 ust. 3 ustawy covid. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m.in. dla ochrony zdrowia (vide uchwała 7 sędziów NSA z 30 listopada 2020 r. sygn. akt II OPS 6/19).
Ocena czynności podjętych przez WSA w Krakowie zdaniem NSA prowadzi do wniosku, że w tej sprawie doszło do błędnego zastosowania art. 15zzs4 ust. 3 ustawy covid mającego charakter normy procesowej, a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Normę tę bowiem należy odczytywać łącznie z ust. 1 i 2 tego przepisu. Zaskarżony wyrok został wydany w dniu 7 kwietnia 2022 r. i stan prawny relewantny na tę datę kształtowany był przepisami wprowadzonymi ustawą z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 1090). Ustawa ta nie zawierała w tym zakresie żadnych przepisów przejściowych, zatem obowiązuje zasada bezpośredniego działania nowego prawa.
W art. 4 pkt 3 tej ustawy nadano przepisom proceduralnym związanym z procedowaniem przez sądy administracyjne, tj. art. 15zzs4 ustawy covid następującą treść: "1. W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy. W przypadku skierowania sprawy podlegającej rozpoznaniu na rozprawie na posiedzenie niejawne Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów. 2. W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. 3. Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.". Zasadą wedle tych przepisów było orzekanie przez wojewódzkie sądy na rozprawie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku (tzw. rozprawa zdalna). Norma ta pozostaje spójna z art. 90 § 1 p.p.s.a., przy czym jawność rozprawy zagwarantowana była przy pomocy środków technicznych. Przy czym a contrario w stosunku do kompetencji NSA określonych w ust. 1 tego przepisu - sądy wojewódzkie były związane wnioskiem o przeprowadzenie rozprawy złożonym przez stronę postępowania. Warunkiem takiej rozprawy była możliwość jej przeprowadzenia w stosunku do każdej ze stron na odległość z użyciem środków technicznych.
Zgodnie z art. 91 § 2 p.p.s.a. o posiedzeniach jawnych (w tym rozprawach) zawiadamia się strony na piśmie lub przez ogłoszenie podczas posiedzenia. Każda zatem strona postępowania sądowego musi zostać powiadomiona o rozprawie. Rozprawa jest najpełniejszą formą realizacji uprawnień procesowych strony. Rozpoznanie sprawy na rozprawie zdalnej jest możliwe tylko wtedy, gdy wszystkie strony mają możliwości techniczne uczestniczenia w niej przy użyciu aplikacji informatycznej. Natomiast wyznaczenie posiedzenia niejawnego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy covid było dopuszczalne wyłącznie w sytuacji, gdy nie było możliwości przeprowadzenia takiej rozprawy zdalnej.
Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok uzupełniający uprzednio wydany wyrok przez WSA w Krakowie. Jak stanowi art. 157 § 2 i § 3 p.p.s.a., wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym. Orzeczenie uzupełniające wyrok zapada w formie wyroku, chyba że uzupełnienie dotyczy wyłącznie kosztów. Z powyższej regulacji wynika, iż wniosek o uzupełnienie wyroku niedotyczący zwrotu kosztów, sąd rozpoznaje na rozprawie (vide postanowienie NSA z 1 czerwca 2023 r. sygn. akt III OZ 253/23).
W niniejszej sprawie zarówno skarżący, jak i pełnomocnik organu wnosili o przeprowadzenie rozprawy zdalnej. Skarżący w piśmie z 9 marca 2022 r. (k. 1250 akt tom VII) deklarował możliwości techniczne w rozprawie prowadzonej zdalnie i sformułował wniosek o rozpoznanie skargi na rozprawie. Stanowisko podtrzymał w piśmie z 13 marca 2022 r. (k. 1255 akt tom VII). Z kolei pełnomocnik organu w piśmie z 4 marca 2022 r. oświadczył, że ma możliwości udziału w rozprawie zdalnej i wniósł o przeprowadzenie takiej rozprawy (k. 1242 akt tom. VII). Sądy wojewódzkie były co do zasady związane wnioskiem strony o przeprowadzenie rozprawy zdalnej i z obowiązku tego mógł zwolnić brak możliwości technicznych po którejkolwiek ze stron. Skoro strony deklarowały taką gotowość, a Sąd nie dokonał próby przeprowadzenia takiej rozprawy, to doszło do naruszenia art. 15zzs4 ust. 3 ustawy covid poprzez jego zastosowanie. Rozpoznanie bowiem sprawy nastąpiło w wyniku skierowania sprawy na posiedzenie niejawne w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy covid. Zarządzenie w tym przedmiocie zostało wydane w dniu 23 marca 2022 r. Sąd wojewódzki kierując sprawę na posiedzenie niejawne miał na uwadze to, że strony postępowania zostały wezwane do zajęcia stanowiska, czy wnoszą o przeprowadzenie rozprawy, a jeżeli tak – o wskazanie adresu elektronicznego na platformie ePUAP - w terminie 7 dni od dnia doręczenia pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej. Ponieważ pełnomocnik organu podał adres skrytki (k. 1242 akt sądowych), który nie spełnia kryteriów adresu elektronicznego na platformie ePUAP, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne.
Powyższe wyjaśnienia wskazują, że Sąd wojewódzki błędnie utożsamia tryb doręczania pisma procesowych w postępowaniu sądowym z technicznymi możliwościami odbycia rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Prawdą jest, że pełnomocnik organu podał w piśmie procesowym z 4 marca 2022 r. ciąg różnych znaków, który nie jest adresem elektronicznym na platformie ePUAP. Jednak posiadanie skrzynki elektronicznej ePUAP nie jest tożsame z posiadaniem dostępu do urządzenia technicznego umożliwiającego transmisję obrazu i dźwięku. Warunkiem przeprowadzenia rozprawy zdalnej było posiadanie przez stronę możliwości technicznych (sprzęt, rodzaj łączy internetowych czy zainstalowanie odpowiedniego oprogramowania) odbycia takiego połączenia. W sądach administracyjnych rozprawy zdalne były przeprowadzane przy użyciu komunikatora Webex Meeting. Pełnomocnik organu posiadał tę wiedzę bowiem w piśmie podał, że może uczestniczyć w rozprawie przez Cisco Webex Meeting (platforma do spotkań online).
Zgodnie z art. 66 § 1 p.p.s.a. sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 896 ze zm.), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na warunkach określonych w art. 74a p.p.s.a. W postępowaniu przed sądem możliwe jest zatem wnoszenie pisma w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą, a sąd doręcza dokumenty stronom korzystającym z tego trybu za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na warunkach określonych w art. 74a p.p.s.a. Przez adres elektroniczny strony należy rozmieć adres na platformie ePUAP. Doręczanie pism w postępowaniu sądowym pełnomocnikowi organu następowało przez operatora pocztowego. Nie wystąpiły w tym wypadku przesłanki określone w art. 74a § 1 p.p.s.a. uzasadniające doręczanie pism tej stronie za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Tym samym informacja zawierająca dane linku do rozprawy zdalne na komunikatorze Webex Meeting powinna zostać doręczona stronie nie na adres skrzynki elektronicznej ePUAP, lecz przy pomocy operatora pocztowego. Skorzystanie z adresu ePUAP ułatwiłoby stronie skopiowanie linku do rozprawy zdalnej bez narażenia na ewentualne błędy. Bowiem otrzymanie drogą pocztową danych linku umożliwiających zalogowanie się na Webex Meeting wymagało wpisania często skomplikowanego ciągu znaków. Te ewentualne trudności nie mogły jednak zmienić generalnej zasady doręczania pism stronom postępowania sądowego. Wyjaśnienia zatem WSA w Krakowie, że pełnomocnik organu nie podał prawidłowego adresu skrzynki ePUAP, nie uzasadniały odstąpienia od przeprowadzenia rozprawy zdalnej. Sąd wojewódzki błędnie utożsamił bowiem brak podania prawidłowego adresu skrzynki ePUAP przez pełnomocnika organu z brakiem możliwości technicznych udziału w rozprawie zdalnej. Dane linku do rozprawy zdalnej powinny zostać doręczone pełnomocnikowi za pomocą operatora pocztowego jako obowiązująca w stosunku do niego forma doręczania pism procesowych.
Mając na uwadze przebieg postępowania sądowego należy skonkludować, że WSA w Warszawie nie miał podstaw faktycznych, aby z przyczyny opisanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku skierować sprawę na posiedzenie niejawne, stosując art. 15zzs4 ust. 3 ustawy covid. Zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skargę kasacyjna można oprzeć na naruszeniu przepisów, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie podkreśla, że wyłączenie rozprawy pozbawiło go możliwości przekazania argumentacji oraz wskazania na rysunku planu tych wszystkich kwestii, które sformułował w skardze.
Skoro zostało zdiagnozowane wyżej opisane naruszenie przepisów postępowania, odniesienie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej należało uznać za przedwczesne. WSA w Krakowie ponownie rozpatrzy wniosek skarżącego o uzupełnienie wyroku WSA w Krakowie z 4 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Kr 1368/19, stosując przepisy dotyczące rozpraw i posiedzeń niejawnych obowiązujące w dacie orzekania.
W tym stanie rzeczy NSA, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postepowania kasacyjnego w całości.