II OSK 2627/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków od wyroku WSA w Krakowie, który uwzględnił skargę spółki Z. S.A. w B. na czynność konserwatora polegającą na sporządzeniu karty zabytku i włączeniu go do wojewódzkiej ewidencji zabytków. WSA uznał, że organ nie wykazał usprawiedliwionych podstaw do włączenia obiektu (wzniesionego w latach 70. XX w.) do ewidencji, naruszając tym samym przepisy ustawy o ochronie zabytków. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 146 § 1 Ppsa w zw. z art. 233 § 1 Kpc oraz art. 3 pkt 1 uozoz. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że wojewódzka ewidencja zabytków jest formą wstępnej ochrony i wymaga wykazania przez organ wartości zabytkowych obiektu (historycznych, artystycznych, naukowych). W ocenie NSA, samo symboliczne znaczenie obiektu dla dziedzictwa przemysłowego czy walory krajobrazowe nie są wystarczające do uznania go za zabytek, jeśli nie wykazano, że jest on świadectwem minionej epoki lub zdarzenia, którego zachowanie leży w interesie społecznym. Sąd odrzucił również zarzuty proceduralne dotyczące oceny dowodów i zastosowania przepisów rozporządzenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie wymogów formalnych i merytorycznych przy włączaniu obiektów do wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz kryteria oceny wartości zabytkowej.
Dotyczy specyficznej sytuacji włączenia obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków, ale zasady oceny wartości zabytkowej mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy włączenie obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków wymaga wykazania jego wartości zabytkowych (historycznych, artystycznych, naukowych), czy wystarczające jest jego symboliczne znaczenie lub walory krajobrazowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Włączenie obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków wymaga wykazania jego wartości zabytkowych, a nie tylko symbolicznego znaczenia czy walorów krajobrazowych. Organ musi udokumentować i wyjaśnić okoliczności uzasadniające włączenie obiektu do ewidencji.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że wojewódzka ewidencja zabytków jest środkiem wstępnej ochrony i wymaga od organu wykazania, że obiekt posiada wartości historyczne, artystyczne lub naukowe. Samo podkreślenie symbolicznego znaczenia obiektu dla dziedzictwa przemysłowego lub jego walorów krajobrazowych nie jest wystarczające do uznania go za zabytek.
Czy ekspertyza sporządzona na potrzeby postępowania administracyjnego jest wiążąca dla organu ochrony zabytków przy ocenie wartości zabytkowej obiektu?
Odpowiedź sądu
Organ ochrony zabytków nie jest związany ekspertyzą i dokonuje oceny wartości zabytkowej obiektu samodzielnie w oparciu o całokształt posiadanych informacji, jednakże musi wykazać podstawy tej oceny.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że zarzut naruszenia art. 233 § 1 Kpc w zw. z art. 106 § 5 Ppsa w odniesieniu do ekspertyzy był niezasadny, ponieważ przepis ten dotyczy dowodów dopuszczonych przez sąd w uzupełniającym postępowaniu dowodowym, a nie dokumentów objętych aktami administracyjnymi.
Przepisy (6)
Główne
uozoz art. 3 § pkt 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Definicja zabytku wymaga wykazania wartości historycznych, artystycznych lub naukowych, a nie tylko symbolicznego znaczenia czy walorów krajobrazowych.
uozoz art. 21 § ust. 2
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Włączenie obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków wymaga odpowiedniego udokumentowania i wyjaśnienia okoliczności uzasadniających tę czynność.
Ppsa art. 146 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
Ppsa art. 106 § § 5
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy stosowania przepisów Kpc do uzupełniającego postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym.
Kpc art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący swobodnej oceny dowodów przez sąd, stosowany odpowiednio w postępowaniu administracyjnym.
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem art. 14 § ust. 1
Określa wymogi dotyczące karty ewidencyjnej zabytku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie wykazał usprawiedliwionych podstaw włączenia obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków. • Włączenie obiektu do ewidencji było dowolne i nie poprzedzone właściwą weryfikacją wartości zabytkowych. • Symboliczne znaczenie obiektu i walory krajobrazowe nie są wystarczające do uznania go za zabytek.
Odrzucone argumenty
Organ nie jest związany ekspertyzą i dokonuje oceny samodzielnie. • Karta ewidencyjna jest jedynym wymaganym dokumentem. • Przepisy nie ustanawiają uszczegółowionych formalnych wymogów co do sposobu ustalenia wartości zabytkowej.
Godne uwagi sformułowania
Wojewódzka ewidencja zabytków nie jest żadną z form ochrony zabytków przewidzianych w art. 7 uozoz. • Przepisy te należy rozumieć jako środek wstępnej ochrony zabytków. • Dopiero w postępowaniu przed sądem administracyjnym [...] dopuszczalne jest badanie, czy organ administracji miał usprawiedliwione podstawy włączenia zabytku do ewidencji. • Wbrew stanowisku zaprezentowanemu w skardze kasacyjnej, zaskarżona czynność została dokonana z naruszeniem art. 3 pkt 1 uozoz. • W istocie z akt sprawy wynika, że czynność ta nie została poprzedzona właściwą weryfikacją wartości zabytkowych i miała charakter dowolny.
Skład orzekający
Paweł Miładowski
przewodniczący
Leszek Kiermaszek
członek
Mirosław Gdesz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wymogów formalnych i merytorycznych przy włączaniu obiektów do wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz kryteria oceny wartości zabytkowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji włączenia obiektu do wojewódzkiej ewidencji zabytków, ale zasady oceny wartości zabytkowej mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony dziedzictwa kulturowego i precyzyjnych wymogów prawnych stawianych organom administracji. Pokazuje, że nawet obiekty o znaczeniu symbolicznym wymagają formalnego uzasadnienia, aby zostać uznane za zabytki.
“Czy symboliczne znaczenie wystarczy, by obiekt stał się zabytkiem? NSA wyjaśnia wymogi prawne.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.