II OSK 2619/21

II OSK 2619/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Robert Sawuła
Tomasz Zbrojewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II SA/Wr 535/20 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2021-03-02
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Anna Górska po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 2 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Wr 535/20 w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 października 2020 r. nr 898/2020 w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 2 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Wr 535/20, oddalił skargę T. K. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu ( dalej WINB) z dnia 2 października 2020 r., nr 898/2020, w przedmiocie nakazu usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku.
Powyższą decyzją organ odwoławczy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., zwana dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Wrocławia (dalej PINB) z dnia 26 maja 2020 r., nr 1103/2020, wydaną w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm., zwana dalej: "Pr.bud."), nakazującą A. M., P. M., T. K. - jako współwłaścicielom dwulokalowego jednorodzinnego budynku mieszkalnego w zabudowie szeregowej przy ul. [...] we W. (dz. nr [...], [...], obręb [...]) usunięcie, w terminie 6 miesięcy od kiedy decyzja stanie się ostateczna, występujących nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu mogących stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa mienia, poprzez: 1) wzmocnienie nadproża ceglanego nad wejściem do piwnicy przynależnej do lokalu nr 2 od spodu (od podniebienia), poprzez osadzenie (wmurowanie) w ścianach na długości nadproża kątownika stalowego równoramiennego o wymiarach min. L40x40x5 mm lub belki żelbetowej typu L19 o długości 120 cm, a następnie jego otynkowanie na siatce tynkarskiej; 2) wzmocnienie nadproża znajdującego się w miejscu starego (zamurowanego) przejścia do piwnicy przy klatce schodowej, poprzez osadzenie pod nadprożem (od strony piwnicy przynależnej do lokalu nr 2) dodatkowego kształtownika stalowego (kątownika) stanowiącego dodatkową podporę dla częściowo uszkodzonego nadproża ceglanego lub zamurowanie istniejącego wcześniej otworu na całej jego szerokości (pełne zamurowanie otworu); 3) naprawę ścian murowanego trzonu kominowego na odcinku od jego podstawy do poziomu stropu nad I piętrem, poprzez ich lokalne przemurowanie w miejscach poluzowania i wykruszeń materiału tworzącego - cegieł (wykruszające się elementy muru kominowego należy usunąć, a następnie w ich miejsce wstawić na szybkoschnącej zaprawie murarskiej nowe cegły celem odtworzenia przewodu kominowego); 4) wykonanie (przywrócenie) wentylacji wywiewnej grawitacyjnej pomieszczenia salonu z aneksem kuchennym w lokalu mieszkalnym nr 1 usytuowanym na parterze, poprzez wpięcie do skrajnego przewodu kominowego nr 1 (od strony ulicy), znajdującego się w murowanym trzonie kominowym trójprzewodowym.
Skargę kasacyjną od ww. wyroku złożyła T. K., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych, a także o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały pokryte w całości ani części.
Zaskarżonemu orzeczeniu skarżąca kasacyjnie zarzuciła:
1) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066, zwana dalej: "p.u.s.a.") w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 66 Pr.bud., a także art. 10 § 1, 79 i 81 k.p.a., poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności organu administracji publicznej, tj. Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i wydanej przez ten organ decyzji nr 898/2020 z dnia 2 października 2020 r. "utrzymującej w mocy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 maja 2020 r. o nr 1103/2020 (dalej jako: decyzja)", co skutkowało wydaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyroku oddalającego skargę wniesioną przez skarżącą, podczas gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów proceduralnych i jako taka nie może stanowić źródła prawnie wiążących skarżącą obowiązków polegających na nakazaniu usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku przy ul. [...] we W. (dz. nr [...], [...], obręb [...]);
2) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 66 Pr.bud., poprzez błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego i w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, podczas gdy:
a) między ekspertyzami wydanymi w sprawie - ekspertyzą dr inż. M. K. z dnia 18 stycznia 2017 r. oraz ekspertyzą mgr inż. W. J. z dnia 28 października 2016 r. - nie zostały wyjaśnione istotne rozbieżności w zakresie faktycznego stopnia zużycia nadproży, wbrew zaleceniom wskazanym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2018 r. o sygn. akt II SA/Wr 538/17, co w konsekwencji skutkowało wydaniem decyzji nakazującej jedynie ich częściowe wyremontowanie zamiast całkowitego ich odtworzenia;
b) pkt 1 decyzji nakazujący "wzmocnienie nadproża ceglanego nad wejściem do piwnicy przynależnej do lokalu nr 2 od spodu (od podniebienia), poprzez osadzenie (wmurowanie) w ścianach na długości nadproża kątownika stalowego równoramiennego o wymiarach min. L40x40x5 mm lub belki żelbetowej typu L19 o długości 120 cm, a następnie jego otynkowania na siatce tynkarskiej", oraz pkt 2 decyzji nakazujący "wzmocnienie nadproża znajdującego się w miejscu starego (zamurowanego) przejścia do piwnicy przy klatce schodowej, poprzez osadzenie nad nadprożem dodatkowego kształtownika stalowego, stanowiącego dodatkową podporę dla częściowo uszkodzonego nadproża ceglanego lub zamurowanie istniejącego wcześniej otworu na całej jego szerokości", zostały wydane przy błędnym ustaleniu przez organ, że nadproża są uszkodzone częściowo, w sytuacji gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że nadproża są uszkodzone całkowicie, a ponadto przebiega przez nie część instalacji kanalizacyjnej, której przebudowania decyzja organu utrzymana w mocy zaskarżonym wyrokiem nie przewiduje, wobec czego wykonanie decyzji w zakresie pkt 1 i 2 nie pozwoli na usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym budynku;
c) pkt 3 decyzji nakazujący naprawę ścian murowanego trzonu kominowego na odcinku od jego podstawy do poziomu stropu nad I piętrem, poprzez ich lokalne przemurowanie w miejscach poluzowania i wykruszeń materiału tworzącego - cegieł, został wydany przy błędnym przyjęciu przez organ, że przemurowanie pozwoli usunąć nieprawidłowości w stanie technicznym budynku przy ul. [...] we W., w sytuacji gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że stan ścian komina jest na tyle zły, że konieczne jest wypełnienie przestrzeni wokół rur umieszczonych w dwóch najbardziej zniszczonych przewodach kominowych lekkim betonem, a samo przemurowanie ścian nie pozwoli na usunięcie nieprawidłowości. Naprawa ścian konieczna jest od strony uszkodzeń muru, tj. od wewnątrz przewodów kominowych - uszkodzeń tych nie widać od zewnątrz;
d) pkt 4 decyzji nakazujący wykonanie (przywrócenie) wentylacji wywiewnej grawitacyjnej pomieszczenia salonu z aneksem kuchennym w lokalu mieszkalnym nr 1 usytuowanym na parterze, poprzez wpięcie do skrajnego przewodu kominowego nr 1 (od strony ulicy), znajdującego się w murowanym trzonie kominowym trójprzewodowym, został wydany w sprzeczności do zebranego w sprawie materiału dowodowego, ponieważ z żadnej ekspertyzy sporządzonej na potrzeby niniejszego postępowania i wykorzystanej do ustalenia stanu faktycznego nie płynie wniosek, iż możliwe jest wpięcie wentylacji wywiewnej grawitacyjnej pomieszczenia salonu z aneksem kuchennym w lokalu mieszkalnym nr 1 do przewodu kominowego nr 1, zwłaszcza że wykonanie decyzji w zakresie pkt 4 spowoduje konieczność wypięcia przewodu kominowego nr 1 z wentylacji w pomieszczeniu piwniczym stanowiącym przynależność lokalu mieszkalnego nr 2, wobec czego wykonanie decyzji w tym zakresie nie pozwoli na usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym budynku, a jedynie doprowadzi do tego, że obiekt w dalszym ciągu będzie stanowił zagrożenie dla zdrowia i mienia;
3) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Pr.bud., poprzez nakazanie wykonania (przywrócenia) wentylacji wywiewnej grawitacyjnej pomieszczenia salonu z aneksem kuchennym w lokalu mieszkalnym nr 1 usytuowanym na parterze, poprzez wpięcie do skrajnego przewodu kominowego nr 1 (od strony ulicy), znajdującego się w murowanym trzonie kominowym trójprzewodowym, podczas gdy decyzja wydana na podstawie art. 66 ust. 1 Pr.bud. nie może wskazywać konkretnego sposobu usunięcia stwierdzonych przez organ nieprawidłowości w stanie technicznym budynku, a wybór sposobu przeprowadzenia nakazanych przez organ prac należy do adresata decyzji, wobec czego to adresaci decyzji winni mieć możliwość określenia sposobu wykonania i poprowadzenia wentylacji wywiewnej grawitacyjnej pomieszczenia salonu z aneksem kuchennym w lokalu mieszkalnym nr 1, a okoliczność, że w uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że akceptowalny będzie także inny sposób wykonania wentylacji nie usuwa naruszenia, bowiem adresaci są związani sentencją decyzji, a nie jej uzasadnieniem.
Skarżąca kasacyjnie w piśmie procesowym z dnia 12 stycznia 2022 r. przedstawiła dodatkowe stanowisko w sprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnicy postępowania A. M. i P. M. wnieśli o utrzymanie w mocy wyroku WSA we Wrocławiu. Przy piśmie z dnia 22 listopada 2022 r. załączyli dokumentację potwierdzającą "wykonanie prac" (pismo do PINB z dnia 12.09.2022 r. i protokół 15/07/2022 z 28.07.2022 r.; pismo do PINB z dnia 12.10.2022 r. wraz ze zdjęciami oraz oświadczenie techniczne rzeczoznawcy budowlanego z dnia 22.10.2022 r.).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Odnosząc się w pierwszej kolejności do dwóch zarzutów naruszenia przepisów postępowania zauważyć należy, że ich istota sprowadza się do kwestionowania oceny zebranego materiału dowodowego. Wynika to jednoznacznie z uzasadnienia skargi kasacyjnej. W tej sytuacji za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. Wymieniony przepis jest przepisem ustrojowym. Do jego naruszenia mogłoby dojść, gdyby Sąd I instancji nie dokonał kontroli stanowiącego przedmiotu skargi aktu, zastosowałby inny rodzaj oceny niż zgodność z prawem odwołując się np. do zasad słuszności czy współżycia społecznego względnie wyszedłby poza zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego rozpoznając skargę na akt lub czynność niepoddane jego kognicji, ewentualnie zastosował środki ustawie nieznane (zob. wyrok NSA z dnia 5 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 2014/19, LEX nr 2848053). W niniejszej sprawie żadna z takich sytuacji nie zaistniała. W sprawie nie doszło też do uchybienia art. 141 § 4 p.p.s.a. Wymieniony przepis stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, pisemne motywy powinny ponadto obejmować wskazania co do dalszego postępowania. Art. 141 § 4 p.p.s.a. można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu, albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia. Okoliczność, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniesiono się szczegółowo do wszystkich argumentów strony, stanowi istotne naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. tylko w sytuacji, gdy taka wadliwość mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czyli na treść podjętego rozstrzygnięcia. Zarzuty w tym zakresie nie są jednak skuteczne, gdy mimo nieprawidłowego nawet uzasadnienia, zaskarżony wyrok odpowiada prawu (art. 184 p.p.s.a.). Ponadto, przyjmuje się, że jeżeli uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wskazuje, jaki stan faktyczny sprawy został przyjęty, wówczas powołany przepis nie może stanowić wystarczającej podstawy kasacyjnej. Błędnej oceny okoliczności faktycznych, czy też wadliwości argumentacji dotyczącej wykładni lub zastosowania prawa materialnego, nie można utożsamiać z brakami uzasadnienia wyroku pierwszoinstancyjnego. W związku z powyższym, przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może stanowić właściwej płaszczyzny do skutecznego zakwestionowania stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można również skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego. Mając powyższe na uwadze, analizując uzasadnienie zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się błędów, które obligowałyby go do uwzględnienia skargi kasacyjnej w tym zakresie. Sąd Wojewódzki w dostateczny sposób wywiązał się ze swojego obowiązku w aspekcie prawidłowego pod względem formalnym uzasadnienia swego wyroku, jego motywy są zrozumiałe, poddają się kontroli instancyjnej. Ponadto, podnieść należy, na co zwrócono uwagę wyżej, że poprzez swoje zarzuty, autor skargi kasacyjnej w gruncie rzeczy zmierza do podważenia ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Nie może tego jednakże czynić w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Niezasadne są także zarzuty naruszenia art. 10 § 1, art. 79 i art. 81 k.p.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak jest jakiejkolwiek argumentacji wskazującej, że strona skarżąca pozbawiona została możliwości czynnego udziału w jakimkolwiek stadium postępowania administracyjnego, w tym przez udział w czynnościach dowodowych lub przez pozbawienie jej możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Podkreślić należy, że wskazując na naruszenie wymienionych przepisów, jak i w ogóle przepisów postępowania, należy wykazać, że uchybienie tym przepisom mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
Przechodząc do zarzutu naruszenia 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. uznać należy, że jest on także nieuprawniony. Postępowanie w sprawie toczyło się od czerwca 2015 r. Decyzja WINB z dnia 23 czerwca 2017 r., którą uchylono decyzję PINB z dnia 18 kwietnia 2017 r. i orzekając o istocie sprawy nałożono na A. i P. M. i T. K. obowiązek usunięcia, w terminie 9 miesięcy od dnia doręczenia decyzji, zagrożenia dla zdrowia, życia ludzi i mienia w budynku oraz wad w jego stanie technicznym, poprzez: 1) odgruzowanie komina, 2) wykonanie przemurowania ścian kominowych w miejscach poluzowania materiału tworzącego - cegieł, następnie uzupełnienie tynków na kominach, wypełnienie rys i pęknięć, przy zastosowaniu powszechnie znanych metod naprawczych, 3) wykonanie dodatkowego nadproża nad wejściem do piwnicy przynależnej do lokalu nr 2 od spodu (poprzez elementy stalowe /płaskownik, kształtownik/, bądź żelbetowe /L19/), 4) wzmocnienie nadproża znajdującego się w miejscu starego (zamurowanego) przejścia do piwnicy przy klatce schodowej - zgodnie z pkt 3.6.3. przedłożonej w toku postępowania ekspertyzy technicznej budynku z 24.11.2016 r., sporządzonej przez W. J. - poprzez osadzenie pod nadprożem (od strony piwnicy przynależnej do lokalu nr 2) dodatkowego kształtownika stalowego (kątownika), który będzie stanowił dodatkowe podparcie dla częściowo uszkodzonego nadproża ceglanego, została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Wymieniony Sąd wyrokiem z dnia 7 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Wr 538/17, uchylił zaskarżoną decyzję. W motywach orzeczenia Sąd wskazał na wątpliwości dotyczące jednoznacznego ustalenia nieprawidłowości w stanie technicznym budynku ze wskazaniem, jakim dobrom określonym w art. 66 ust. 1 Pr.bud. one zagrażają oraz określenia sposobu przeprowadzenia prac naprawczych koniecznych dla zapewnienia odpowiedniego stanu technicznego obiektu. Sąd ocenił za wadliwą konstrukcję decyzji w kwestii obowiązku przemurowania ścian kominowych, ponieważ w sentencji decyzji organ nie wskazał fragmentu ściany, którego dotyczy ten obowiązek. Dopiero w uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że obowiązek dotyczy komina na odcinku od jego podstawy do poziomu stropu nad I piętrem. Ponadto, Sąd stwierdził, że decyzja w części, w jakiej odnosi się do ścian komina objętych decyzją PINB z dnia 19 września 2008 r. dotyczy elementów budynku objętych innym postępowaniem i rozstrzygnięciem, co przesądza o wadliwości decyzji. Odnosząc się do kwestii wykonania dodatkowego nadproża nad wejściem do piwnicy przynależnej do lokalu nr 2 i wzmocnienia nadproża znajdującego się w miejscu zamurowanego przejścia do piwnicy przy klatce schodowej, Sąd zauważył, że w aktach sprawy znajdują się trzy ekspertyzy sporządzone na zlecenie stron, które różnią się między sobą co do niektórych wyrażonych w nich ocen. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera natomiast oceny rozbieżności jakie występują pomiędzy ekspertyzami złożonymi do akt sprawy przez strony postępowania. Sąd zarzucił również organowi brak wykazania, które konkretnie ustalenia dotyczące stanu technicznego budynku oparł na wnioskach której ekspertyzy. Sąd uznał również, że ustalenia organu w zakresie oceny materiału dowodowego były zbyt powierzchowne i nie odpowiadają prawu, bowiem nie wyjaśniono należycie powodów i przesłanek dokonania oceny mocy dowodowej dostarczonych przez strony ekspertyz technicznych. Decyzją z dnia 31 sierpnia 2017 r. WINB uchylił decyzję PINB z dnia 18 kwietnia 2017 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego, zgodnie ze wskazaniami zawartym w powołanym wyżej wyroku, PINB decyzją z dnia 26 maja 2020 r. (nr 1103/2020) nakazał A. i P. M. i T. K usunięcie w terminie 6 miesięcy od kiedy decyzja stanie się ostateczna, występujących nieprawidłowości w stanie technicznym obiektu mogących stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa mienia, poprzez: 1) wzmocnienie nadproża ceglanego nad wejściem do piwnicy przynależnej do lokalu nr 2 od spodu (od podniebienia), poprzez osadzenie (wmurowanie) w ścianach na długości nadproża kątownika stalowego równoramiennego o wymiarach min. L40x40x5mm lub belki żelbetowej typu L19 o długości 120cm, a następnie jego otynkowanie na siatce tynkarskiej; 2) wzmocnienie nadproża znajdującego się w miejscy starego (zamurowanego) przejścia do piwnicy przy klatce schodowej, poprzez osadzenie pod nadprożem (od strony piwnicy przynależnej do lokalu nr 2) dodatkowego kształtownika stalowego (kątownika) stanowiącego dodatkową podporę dla częściowo uszkodzonego nadproża ceglanego lub zamurowanie istniejącego wcześniej otworu na całej jego szerokości (pełne zamurowanie otworu); 3) naprawę ścian murowanego trzonu kominowego na odcinku od jego podstawy do poziomu stropu nad I piętrem, poprzez ich lokalne przemurowanie w miejscach poluzowania i wykruszeń materiału tworzącego - cegieł (wykruszające się elementy muru kominowego należy usunąć, a następnie w ich miejsce wstawić na szybkoschnącej zaprawie murarskiej nowe cegły celem odtworzenia przewodu kominowego); 4) wykonanie (przywrócenie) wentylacji wywiewnej grawitacyjnej pomieszczenia salonu z aneksem kuchennym w lokalu mieszkalnym nr 1 usytuowanym na parterze, poprzez wpięcie do skrajnego przewodu kominowego nr 1 (od strony ulicy), znajdującego się w murowanym trzonie kominowym trójprzewodowym. Organ pierwszej instancji przedstawiając podstawy faktyczne przemawiające za zastosowaniem w sprawie przepisu art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Pr.bud. powołał się na zebrany dotychczas materiał dowodowy, uzupełniony o aktualne ustalenia faktyczne poczynione w dniu 14 listopada 2019 r. oraz ekspertyzę dotyczącą stanu technicznego komina wraz z przewodami opracowaną w lutym 2020 r. przez inż. B. S. (w zakresie konstrukcji), mgr inż. S. P. (w zakresie instalacji). Powyższe dowody zostały uznane przez organ za pozwalające na wydanie decyzji w sprawie stanu technicznego obiektu objętego postępowaniem. Z uwagi na ustalenia wynikające z ekspertyz technicznych oraz protokołów okresowej kontroli obiektu, opracowanych przez inż. W. J. (z listopada 2016 r.) i dr inż. M. K. (ze stycznia 2017 r.), z których wynika, że obiekt przy ul. [...] znajduje się w "zadowalającym" stanie technicznym i nie stwierdzono w nim wad wpływających na bezpieczeństwo konstrukcji i bezpieczeństwo użytkowania obiektu, PINB podał, że ograniczył się do nakazu naprawy uszkodzonych nadproży w poziomie piwnicy przynależnej do lokalu nr 2 (tj. nad wejściem do piwnicy w elewacji południowej i nad zamurowanym otworem stanowiącym wewnętrzną komunikację pomiędzy pomieszczeniami piwnicznymi); naprawy murowanego trzonu kominowego na odcinku od jego podstawy do poziomu stropu nad I piętrem, poprzez przemurowanie ścian kominowych w miejscach poluzowania i wykruszeń materiału tworzącego - cegieł (wykruszające się elementy muru przewodów kominowych należy usunąć, a następnie w ich miejsce wstawić na zaprawie nowe cegły celem odtworzenia przewodu kominowego) oraz wykonania (odtworzenie) wentylacji wywiewnej grawitacyjnej aneksu kuchennego w lokalu nr 1, poprzez jego podłączenie do skrajnego przewodu kominowego nr 1 (od strony ulicy) w istniejącym trzonie kominowym murowanym. Wyjaśnił, że pozostałe usterki i nieprawidłowości należy usuwać w ramach bieżącej konserwacji i czynności związanych z utrzymaniem i użytkowaniem obiektu. Wskazał, że w przypadku wad związanych z brakiem wentylacji nawiewnej w pomieszczeniu piwnicy-kotłowni wyda odrębne rozstrzygnięcie częściowe. Odnosząc się do braku wentylacji wywiewnej grawitacyjnej w pomieszczeniu aneksu kuchennego w lokalu nr 1, PINB uznał natomiast za najbardziej racjonalne i uzasadnione technicznie, wydanie nakazu jego włączenia (wpięcia) do skrajnego przewodu nr 1 (od strony ulicy). Po pierwsze dlatego, że przedmiotowy przewód znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie salonu z aneksem kuchennym i na wysokości aneksu (brak konieczności wykonania robót inwazyjnych, tj. przechodzenia przez wewnętrzne przegrody budowlane w poziomie, a następnie po elewacji obiektu). Wyjaśnił, że ewentualna ingerencja w elewację (sposób wykonania wentylacji wskazany w ekspertyzie technicznej z lutego 2020 r. sporządzonej przez inż. B. S. i mgr inż. S. P.), wymaga pozwolenia właściwego organu konserwatorskiego. Po drugie wskazał, że nakazane rozwiązanie powoduje przywrócenie stanu w zakresie zwentylowania aneksu kuchennego w lokalu nr 1, jaki istniał przed zamontowaniem dwóch rur ze stali kwasoodpornej do przewodu kominowego nr 1. Niezależnie od powyższego poinformował, że jeżeli współwłaściciele nieruchomości dojdą do porozumienia i wykonają wentylację wywiewną aneksu kuchennego w lokalu nr 1 na parterze w inny sposób niż wskazany w sentencji decyzji oraz zgodnie z obowiązującymi przepisami, zasadami wiedzy technicznej i pod nadzorem osoby posiadającej wymagane uprawnienia budowlane, wówczas organ może uwzględnić powyższe okoliczności, wygaszając decyzję nakazową w tym zakresie.
Od powyższej decyzji odwołała się T. K. Według autorki odwołania, wnioski z postępowania i nakazane do wykonania roboty w budynku nie wyczerpywały zaleceń zawartych w wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 538/17.
Decyzją z dnia 2 października 2020 r. (nr 898/2020) WINB utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że przyjęty w sprawie stan faktyczny dotyczący nieruchomości i stanu technicznego budynku wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, którym są: protokoły z kontroli i oględzin, protokoły z przeprowadzonych rozpraw administracyjnych i przesłuchań oraz zgromadzone ekspertyzy techniczne, opinie biegłych i postanowienia związane z prowadzonymi postępowaniami przed sądami powszechnymi i prokuraturą. Organ odwoławczy wskazał na kluczowe w sprawie dowody w postaci: ekspertyzy technicznej dr inż. M. K. ze stycznia 2017 r., ekspertyzy technicznej budynku mgr inż. W. J. z listopada 2016 r. Ponadto powołał się na ustalenia pochodzące z przesłuchań autorów tych ekspertyzy, a także z protokołów kontroli i oględzin. Wskazał na spójność ustaleń kontroli i oględzin z zaleceniami i ustaleniami wypływającymi z tych ekspertyz w zakresie wzmocnień nadproży w pomieszczeniach piwnicy i trzonu kominowego trójprzewodowego. Organ odmówił natomiast mocy dowodowej opinii technicznej J. M., ponieważ sformułowane w niej wnioski nie były poparte żadnymi obliczeniami, odkrywkami, ani głębszą analizą. Ponadto twierdzenia w niej zawarte miały charakter wstępny, a analiza stanu technicznego ścian, komina, nadproży związana była z ogólną oceną związaną z projektowaniem i wykonaniem całego osiedla, na którym znajduje się budynek. W związku z powyższym dokument ten nie obrazował stanu technicznego budynku. Pozostały materiał dowodowy organ ocenił jako posiadający charakter poglądowy. Odnosząc się do analizy dokumentów sporządzonych przez inż. W. J., organ wyjaśnił, że jest to osoba posiadająca stosowne uprawnienia budowlane, doświadczenie w sporządzaniu opinii i ekspertyz dotyczących stanów technicznych obiektów budowlanych, a jak wynika z przesłuchania i przedstawionych dokumentów sporządzane oceny opierały się na właściwej literaturze przedmiotu i poprzedzone były dokonanymi oględzinami obiektu. Jak wynika z protokołów z kontroli i ekspertyzy technicznej, kontrolowany obiekt znajduje się ogólnie w stanie zadowalającym i dobrym. Nieprawidłowości jakie wykazuje dotyczą poszczególnych elementów budynku, znajdujących się w stanie miernym, niezadowalającym i obejmują: komin w szczególności jego część wewnętrzna (spowodowany wykruszeniem spoin wewnętrznych przewodów kominowych), nadproża i mur komina w piwnicy przynależnej do lokalu nr 2 na odcinku do poziomu I piętra. Podobną ocenę stanu technicznego poszczególnych elementów obiektu wyraził dr inż. M. K., który również posiada odpowiednie uprawnienia budowlane oraz doświadczenie przy badaniu stanów technicznych obiektów budowlanych. Opierając się na obowiązujących przepisach prawa biegły ocenił stan budynku jako: średni (stopień zużycia 50%) w odniesieniu do ścian konstrukcyjnych nośnych wewnętrznych nadziemnych oraz stropu nad parterem, zły (stopień zużycia od 71%) dla takich elementów budynku jak: nadproża w poziomie piwnicy przynależnej do lokalu nr 2 (sklepione nadproże ceglane w piwnicy i murowane nadproże nad wejściem do piwnicy), trzon kominowy (z uwagi na korozję kwasową cegieł przewodu, kruszenie i odspajanie cegieł i zapraw). Ponadto na niewłaściwy stan techniczny obiektu wskazują protokoły z kontroli i oględzin, zdjęcia i filmy zamieszczone w aktach sprawy, które potwierdzają nieprawidłowości związane z trzonem kominowym (odspojenia, korozja, aktualne wykorzystanie przewodów kominowych), nadprożami zlokalizowanymi w piwnicy. Równocześnie ujawniono inną nieprawidłowość związaną z wykonywanymi przedsięwzięciami przez współwłaścicieli obiektu budowlanego poprzez naruszanie stanu użytkowania przewodów kominowych, tzn. doprowadzono do tego, że pomieszczenie salonu z aneksem kuchennym w lokalu nr 1 pozbawione zostało wentylacji, w związku z czym koniecznym było stwierdzenie również w tym zakresie niewłaściwego stanu technicznego.
W tak ustalonym stanie faktycznym organ odwoławczy uznał za zasadne nałożenie obowiązków zmierzających do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku (w zakresie nadproża, wentylacji aneksu kuchennego i trzonu kominowego) w trybie art. 66 ust. 1 Pr.bud. W rozstrzyganej sprawie mamy bowiem do czynienia z nałożeniem obowiązków zmierzających do likwidacji nieodpowiedniego stanu technicznego budynku oraz możliwego występowania zagrożenia związanego ze stanem nadproży w piwnicy budynku i użytkowaniem komina i przewodów wentylacyjnych, co narusza: 1) art. 5. ust. 1 pkt 1 ppkt a i d Pr.bud., które odnoszą się do wymagań związanych z nośnością i statecznością konstrukcji oraz bezpieczeństwem użytkowania obiektu w zakresie nieprawidłowości związanych z nadprożami w piwnicy i trzonem kominowym, 2) art. 5 ust. 1 pkt 1 ppkt b, c, i d Pr.bud., w zakresie nieprawidłowości związanych z wentylacją pomieszczeń lokalu mieszkalnego, co dodatkowo narusza § 19 rozporządzenia Ministra MSWiA w sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych, mówiący o sposobie użytkowania przewodów i kanałów dymowych, spalinowych i wentylacyjnych, jak również § 150 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki ich usytuowanie, który mówi o tym, że przepływ powietrza wentylacyjnego w mieszkaniach powinien odbywać się z pokoi do kuchni lub aneksu kuchennego oraz do pomieszczeń higienicznosanitarnych. Według organu odwoławczego, wbrew zarzutom odwołania, określone w zaskarżonej decyzji obowiązki nie budzą żadnych wątpliwości interpretacyjnych, są precyzyjne na tyle, że organ egzekucyjny nie będzie miał problemów z ewentualnym ich wyegzekwowaniem, ponadto w sentencji decyzji przedstawiono alternatywy ich wykonania, które zostaną również uznane za spełnienie wymagań, które doprowadzą budynek do odpowiedniego stanu.
Przytoczone powyżej ustalenia organów orzekających w sprawie oparte na dowodach w postaci oględzin nieruchomości, ekspertyzach uprawnionych biegłych z zakresu budownictwa, jak również ocena zebranego materiału dowodowego wsparta między wyjaśnieniami tychże biegłych co do występujących rozbieżności w ich ekspertyzach, wskazują jednoznacznie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia. Zasadnie zatem Sąd I instancji przyjął, że ocena wniosków zawartych w przedłożonych ekspertyzach technicznych, pozwala w sposób niewątpliwy stwierdzić, że są one spójne i potwierdzają, że obiekt znajduje się w ogólnym stanie technicznym "zadowalającym", pozwalającym na dalszą eksploatację. Sąd nie dopatrzył się powodów, dla których ekspertyzy techniczne inż. W. J. oraz dr inż. M. K. należałoby uznać za nierzetelne, czy zawierające błędne wnioski. Wykonując wskazania zawarte w powołanym wyżej wyroku, organy prawidłowo również wyjaśniły powody i przesłanki dokonania oceny mocy dowodowej pozostałych opracowań i opinii. W szczególności wykazały, że opinia techniczna autorstwa mgr inż. J. M. nie ma cech i walorów ekspertyzy.
Kwestionowanie zatem w skardze kasacyjnej zarówno treści ustaleń faktycznych, jak i oceny zebranego materiały dowodowego, należy traktować jako polemikę z nałożonymi decyzją obowiązkami, co nie może świadczyć o naruszeniu wskazanych wyżej przepisów postępowania. W świetle przytoczonych okoliczności brak jest także podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. Organy orzekające w sprawie przeprowadzając uzupełniające postępowanie dowodowe zastosowały się w pełni do wskazań zawartych w powołanym wyżej wyroku.
Za niezasadny należy także uznać zarzut naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Pr.bud. poprzez nakazanie wykonania (przywrócenia) wentylacji wywiewnej grawitacyjnej pomieszczenia salonu z aneksem kuchennym w lokalu mieszkalnym nr 1 usytuowanym na parterze, poprzez wpięcie do skrajnego przewodu kominowego nr 1 (od strony ulicy), znajdującego się w murowanym trzonie kominowym trójprzewodowym, podczas gdy decyzja wydana na podstawie art. 66 ust. 1 Pr.bud. nie może wskazywać konkretnego sposobu usunięcia stwierdzonych przez organ nieprawidłowości w stanie technicznym budynku, a wybór sposobu przeprowadzenia nakazanych przez organ prac należy do adresata decyzji, wobec czego to adresaci decyzji winni mieć możliwość określenia sposobu wykonania i poprowadzenia wentylacji wywiewnej grawitacyjnej pomieszczenia salonu z aneksem kuchennym w lokalu mieszkalnym nr 1. Poglądu powyższego nie można zaakceptować. Artykuł 66 ust. 1 Pr.bud. nie określa bliżej treści merytorycznej decyzji, stanowiąc jedynie, że powinna ona dotyczyć usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Decyzja taka musi odpowiadać wymogom przewidzianym w art. 107 § 1 i 3 k.p.a. W związku z tym, że celem decyzji wydanej na podstawie art. 66 Pr.bud. jest doprowadzenie obiektu budowlanego do należytego stanu technicznego, zadaniem organu jest wykazanie zaistnienia przesłanek obligujących organ do podjęcia decyzji. Jednocześnie decyzja powinna dokładnie określać czynności bądź prace i roboty budowlane, które właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany wykonać celem zapewnienia prawidłowego funkcjonowania obiektu lub jego części. Należy pamiętać, że decyzja wydana na podstawie art. 66 Pr.bud. podlega egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym (art. 2 § 1 pkt 10, art. 3 § 1 u.p.e.a.). Organem egzekucyjnym jest organ nadzoru budowlanego, który wydał decyzję w pierwszej instancji (Gliniecki Andrzej (red.), Prawo budowlane. Komentarz, wyd. III, art. 66 - Arkadiusz Despot-Mładanowicz, a także Plucińska-Filipowicz Alicja (red.), Wierzbowski Marek (red.), Prawo budowlane. Komentarz aktualizowany LEX/el. 2023 - komentarz, stan prawny: 1 maja 2023 r., inne wydania - art. 66 - Kosicki Artur). Niezależnie od powyższego, w rozpoznawanej sprawie organ formułując w osnowie decyzji rodzaj robót jakie należy wykonać celem wykonania (przywrócenia) wentylacji wywiewnej grawitacyjnej pomieszczenia salonu z aneksem kuchennym, prawidłowo wskazał w uzasadnieniu decyzji, że wykonanie tego obowiązku może także nastąpić w inny sposób oraz zgodnie z obowiązującymi przepisami, zasadami wiedzy technicznej i pod nadzorem osoby posiadającej wymagane uprawnienia budowlane, a wówczas organ uwzględniając powyższe okoliczności, może wygasić decyzję nakazową w tym zakresie.
Mając na uwadze, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa są niezasadne Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.