II OSK 2597/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-09-12
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlanesamowola budowlananakaz rozbiórkibudynek gospodarczymiejscowy plan zagospodarowania przestrzennegoskarga kasacyjnaNSAWSAnadzór budowlany

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą nakazu rozbiórki budynku gospodarczego, uznając go za budynek trwale związany z gruntem, wydzielony przegrodami budowlanymi i posiadający fundamenty oraz dach, a jego budowa była niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Skarżący K.B. złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA w Łodzi, który oddalił jego skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego. Skarżący zarzucał m.in. błędną kwalifikację obiektu jako budynku, naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieuzasadnioną, potwierdzając, że obiekt spełnia definicję budynku, a jego budowa była niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który utrzymał w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę budynku gospodarczego wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Skarżący podnosił zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania, kwestionując kwalifikację obiektu jako budynku oraz jego charakter gospodarczy, a także zarzucając naruszenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, oddalił ją, uznając zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że obiekt spełnia definicję budynku (trwale związany z gruntem, wydzielony przegrodami budowlanymi, posiadający fundamenty i dach), a jego budowa była niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który zakazywał tego typu zabudowy. NSA odniósł się również do kwestii proceduralnych, w tym do możliwości prowadzenia postępowania dowodowego przez sąd administracyjny i zasad rozstrzygania wątpliwości faktycznych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych (w tym trzech ścian murowanych i bram rolowanych jako zamknięcia wejść) oraz posiada fundamenty i dach, spełnia definicję budynku w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, a nie wiaty.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że obiekt z murowanymi ścianami, fundamentami i dachem, nawet z bramami rolowanymi jako zamknięciami, jest budynkiem, a nie wiatą, która jest zazwyczaj lekką konstrukcją pozbawioną większości przegród zewnętrznych. Trwałe zamknięcie obiektu bramami rolowanymi nie wyklucza jego kwalifikacji jako budynku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (23)

Główne

p.b. art. 3 § pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.b. art. 48 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 3 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

m.p.z.p. art. 48 § pkt 15 ppkt 8

Uchwała Nr XI/55/03 Rady Gminy Konopnica z dnia 30 grudnia 2003 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Konopnica

Przepis ten dotyczył jednostki planistycznej 7 - sołectwa Piaski, a nie terenu, na którym znajdował się samowolnie zrealizowany obiekt (jednostka planistyczna A - sołectwo Konopnica), co czyniło zarzut naruszenia tego przepisu nieuzasadnionym.

Pomocnicze

p.b. art. 29 § ust. 1 pkt 2c

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81a § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 125 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

r.w.t. art. 3 § pkt 8

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Definicja budynku gospodarczego, choć pochodzi z rozporządzenia, została uznana za zgodną z ogólnym rozumieniem tego pojęcia w kontekście ustawy Prawo budowlane.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Kwalifikacja obiektu jako wiaty, a nie budynku. Naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania przez Sąd I instancji. Błędna wykładnia i zastosowanie art. 48 ust. 1 i 2 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2c w zw. z art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Naruszenie art. 48 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego w zw. z § 48 pkt 15 ppkt 8 m.p.z.p. Naruszenie art. 3 § 1 i 2 oraz art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. Naruszenie art. 3 § 1 i 2 oraz art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez brak rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosków dowodowych. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sprzeczności w uzasadnieniu wyroku.

Godne uwagi sformułowania

sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a zatem rozpatruje sprawę z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania kontrolowanej przez siebie decyzji nie można oczekiwać, że w ramach opisanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. w toku postępowania sądowego sąd przeprowadzi postępowanie dowodowe, uwzględniając stan obiektu budowlanego istniejący po zakończeniu postępowania administracyjnego zasada rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony dotyczy wyłącznie wątpliwości 'pozostających', a zarazem 'nierozstrzygalnych'

Skład orzekający

Jacek Chlebny

przewodniczący

Małgorzata Miron

członek

Grzegorz Antas

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Kwalifikacja obiektów budowlanych jako budynków w kontekście Prawa budowlanego, znaczenie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego dla legalizacji samowoli budowlanej, zakres kontroli sądów administracyjnych w postępowaniu kasacyjnym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów Prawa budowlanego oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy typowej sytuacji samowoli budowlanej i jej konsekwencji prawnych, z naciskiem na definicję budynku i zgodność z planem zagospodarowania. Jest to interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie budowlanym.

Czy Twój budynek gospodarczy to tylko wiata? NSA wyjaśnia kluczowe różnice i konsekwencje samowoli budowlanej.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2597/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas /sprawozdawca/
Jacek Chlebny /przewodniczący/
Małgorzata Miron
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Łd 590/20 - Wyrok WSA w Łodzi z 2021-05-21
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 3 pkt 2, art. 29 ust. 1 pkt 2c, art. 48 ust. 1 i 2,
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 3 § 1 i 2, art. 106 § 3, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 151,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 77 § 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Chlebny, Sędzia NSA Małgorzata Miron, Sędzia WSA (del.) Grzegorz Antas (spr.), Protokolant starszy asystent sędziego Inesa Wyrębkowska, po rozpoznaniu w dniu 12 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Łd 590/20 w sprawie ze skargi K.B. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 28 kwietnia 2020 r. nr 99/2020 w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 21 maja 2021 r., II SA/Łd 590/20 oddalił skargę K. B. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: ŁWINB) z 28 kwietnia 2020 r., nr 99/2020, utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wieluniu (dalej: PINB) z 13 stycznia 2020 r., nr 4/2020, którą wskazany organ, działając na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.), dalej: p.b., oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), dalej: k.p.a., nakazał K. B. rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach 10,15 m x 4,80 m i wysokości 2,41-3,15 m, zlokalizowanego na działkach nr ew. [...], [...] i [...] przy granicy z działką nr [...] w miejscowości [...], gmina [...].
K. B. złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 48 ust. 1 i 2 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2c w zw. z art. 3 pkt 2 p.b. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię, skutkujące przyjęciem, że wzniesiony przez skarżącego obiekt stanowi budynek i nie może zostać zalegalizowany w trybie art. 48 i nast. p.b.;
2) art. 48 ust. 1 i 2 p.b. (w wersji obowiązującej w dniu wydania decyzji przez organ II instancji) w zw. z § 48 pkt 15 ppkt 8 uchwały Nr XI/55/03 Rady Gminy Konopnica z dnia 30 grudnia 2003 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy Konopnica (Dz. Urz. Woj. Łódz. z 2004 r., Nr 31, poz. 332), dalej: m.p.z.p., poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji organu II instancji, pomimo że została ona wydana przez organ II instancji z naruszeniem wskazanych przepisów poprzez przyjęcie, że: (i) zakaz zabudowy gospodarczej wynikający z m.p.z.p. obejmuje sporny obiekt, (ii) sporny obiekt ma charakter zabudowy gospodarczej;
3) § 48 pkt 15 ppkt 8 m.p.z.p. poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji organu II instancji, pomimo że wynikający z tego przepisu zakaz zabudowy gospodarczej nie dotyczy spornego obiektu;
4) art. 3 § 1 i 2 oraz art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji organu II instancji, pomimo że została ona wydana przez organ II instancji na podstawie ustaleń stanu faktycznego, w ramach których istotne wątpliwości dotyczące stanu faktycznego rozstrzygnięto na niekorzyść strony, w szczególności poprzez pominięcie w ustaleniach i ocenie stanu faktycznego tego, że nie ustalono obiektywnego sposobu wykorzystywania przez stronę spornego obiektu oraz jego charakteru, w szczególności poprzez przyjęcie, że sporny obiekt stanowi budynek oraz ma charakter gospodarczy, pomimo tego, że okoliczność gospodarczego jego wykorzystywania nie została ustalona w toku postępowania dowodowego;
5) art. 3 § 1 i 2 oraz art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi i nieuchylenie decyzji organu II instancji, pomimo że została ona wydana bez podjęcia przez organ II instancji wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz bez rozważenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, w szczególności poprzez brak dokonania jakichkolwiek ustaleń w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie sposobu wykorzystywania spornego obiektu oraz jego charakteru;
6) art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez brak rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosków dowodowych zawartych w skardze oraz w dalszych pismach procesowych w toku postępowania przed Sądem I instancji oraz poprzez brak dopuszczenia dowodów objętych tym wnioskiem na okoliczność sposobu wykorzystania spornego obiektu i jego charakteru (brak rolet), co miało wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie, że sporny obiekt stanowi budynek gospodarczy;
7) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez dokonanie i zawarcie w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku ustaleń wewnętrznie sprzecznych w zakresie istnienia tylnej ściany (wzdłuż muru ogrodzeniowego) spornego obiektu, co miało wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie, że sporny obiekt stanowi budynek.
Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji lub innemu równorzędnemu oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
W piśmie procesowym z 4 września 2024 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu – decyzji ŁWINB z 4 lipca 2024 r., nr 157/2024 oraz postanowienia PINB z 30 sierpnia 2024 r., nr 69/2024 w przedmiocie legalizacji muru ogrodzeniowego na fakt wadliwego ustalenia przez organy charakteru obiektu będącego przedmiotem sprawy oraz naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w zakresie nieuchylenia decyzji organu Il instancji, pomimo że została ona wydana przez organ Il instancji na podstawie wadliwych ustaleń stanu faktycznego, a także wniósł o zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. do czasu uprawomocnienia się ww. postanowienia PINB. Skarżący przedstawił również dodatkowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta przez skarżącego na uzasadnionych podstawach.
Sąd I instancji nie naruszył art. 106 § 3 p.p.s.a. W kontekście podniesionego przez skarżącego zarzutu przypomnieć trzeba, że przepis ten nie może służyć do kwestionowania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza, ani do ustalania stanu faktycznego sprawy przed sądem administracyjnym. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. pozwala w drodze wyjątku przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w razie wystąpienia istotnych wątpliwości co do zgodności z prawem zaskarżonego aktu, a nie co do prawidłowości poczynionych w postępowaniu ustaleń faktycznych, przy czym działania tego nie należy traktować jako obowiązku sądu (por. wyrok NSA z 22 maja 2023 r., II OSK 203/23; wyrok NSA z 15 marca 2023 r., II OSK 189/22; wyrok NSA z 5 października 2022 r., II OSK 3188/19). Załączona do skargi dokumentacja fotograficzna w zasadniczej swojej części odnosiła się do wyglądu obiektu, jaki posiadał on po zakończeniu postępowania zaskarżoną decyzją ŁWINB, mając na uwadze fakt wykonania zdjęć w czerwcu 2020 r., co nie pozwalało przypisać tejże dokumentacji istotnego znaczenia. Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a zatem rozpatruje sprawę z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania kontrolowanej przez siebie decyzji. Sąd administracyjny kontroluje zaskarżony akt na datę jego wydania, tj. bierze pod uwagę okoliczności faktyczne istniejące w dacie podjęcia przez organ kwestionowanego rozstrzygnięcia, przez co strona nie może oczekiwać, że w ramach opisanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. w toku postępowania sądowego sąd przeprowadzi postępowanie dowodowe, uwzględniając stan obiektu budowlanego istniejący po zakończeniu postępowania administracyjnego wydaniem zaskarżonego aktu z 28 kwietnia 2020 r.
Kwestionowane przez stronę działanie Sądu I instancji uzasadniał również wzgląd na nadawane przez Sąd znaczenie kwestiom, które skarżący uznaje za sporne. Zgłoszony w kontrolowanej sprawie w piśmie z 14 maja 2021 r. (k. 132-133 akt sąd.) wniosek dowodowy obejmujący pismo Wójta Gminy [...] z 11 lutego 2021 r., znak GKO.6724.03.P.2019 nie mógł podlegać uwzględnieniu, ponieważ jego treść nie mogła mieć wpływu na legalność podjętego rozstrzygnięcia, mając na uwadze przyjęte w sprawie przez Sąd ustalenia odnośnie do kwalifikacji prawnej, jaka powinna być przypisywana spornemu obiektowi budowlanego, jego przeznaczeniu, jak i niezgodności budowy tego obiektu z postanowieniami m.p.z.p.
Z podobnych powodów nie można było nadać skuteczności wnioskowi dowodowemu zgłoszonemu w piśmie z 4 września 2024 r. i powiązanemu z nim żądaniu zawieszenia postępowania sądowego, albowiem kwestie dotyczące legalizacji muru ogrodzeniowego pomiędzy działkami nr ew. [...], [...] i [...] oraz działką nr [...], obręb [...] w [...] pozostają bez znaczenia dla biegu postępowania w sprawie samowolnej budowy przez skarżącego budynku gospodarczego, jak i treści podejmowanego w nim rozstrzygnięcia. Nakaz rozbiórki budynku gospodarczego, którego adresatem pozostaje skarżący, zobowiązywał do przyjęcia, że tylną ścianę budynku stanowi (wcześniej) istniejący mur ogrodzeniowy. Wykonanie tego nakazu, mające doprowadzić do likwidacji samowolnie zrealizowanego obiektu, nie pozwala sposobu jego budowy opartego na dostawieniu ustroju konstrukcyjnego do ściany muru czynić nieistotnym, co przekłada się na uznanie, że elementem rozbiórki nie pozostaje fragment tego muru ogrodzeniowego, ponieważ nie stanowi on części obiektu, ale pełni w kontrolowanym przypadku wyłącznie funkcję przegrody budowlanej, której istnienie pozwalało omawiany obiekt traktować jako budynek w rozumieniu art. 3 pkt 2 p.b. Nie inaczej kwestię tę ocenił Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, dokonując oceny różnicującej dwie ściany murowane (boczne) budynku oraz ścianę tylną, będącą murem ogrodzeniowym, jako postać przegrody budowlanej, a także same organy nadzoru budowlanego w rozstrzygnięciach, które stanowiły przedmiot zgłoszonego przez stronę wniosku dowodowego. Posłużenie się przez Sąd w uzasadnieniu wyroku sformułowaniem, że ściana przy granicy z działką nr ew. [...] "biegnie wzdłuż muru ogrodzeniowego" nie pozwala przypisać Sądowi I instancji naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. z uwagi na zawarcie w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku ustaleń wewnętrznie sprzecznych, które mogą mieć wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji ŁWINB, poddanej w niniejszej sprawie kontroli Sądu I instancji, stanowił art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b. Zgodnie z powyższym przepisem, organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem art. 48 ust. 2 p.b., w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Zastosowanie powyższej regulacji Sąd I instancji oparł na zaakceptowaniu ustalenia ŁWINB, że skarżący wybudował budynek gospodarczy bez uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę, przy czym jego legalizacja była niemożliwa z uwagi na wynikający z m.p.z.p. zakaz realizacji na terenie należących do skarżącego działek tego rodzaju zabudowy. Niezasadny jest zarzut skargi kasacyjnej przypisujący Sądowi I instancji niezwrócenie uwagi na wadliwość dotykającą podstawy faktycznej rozstrzygnięcia nakazującego skarżącemu rozbiórkę obiektu na podstawie ww. przepisu, albowiem – wbrew twierdzeniom skarżącego - ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego odpowiada kryteriom określonym w art. 80 k.p.a., a przeprowadzone przez organy nadzoru budowlanego postępowanie wyjaśniające pozostaje zgodne z zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., znajdującym swoje rozwinięcie w treści wymienionego w skardze kasacyjnej art. 77 § 1 k.p.a. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w okresie kwiecień-czerwiec 2018 r. skarżący wybudował obiekt o wymiarach 10,15 m x 4,80 m, posiadający ściany o konstrukcji murowanej z pustaków betonowych i dach jednospadowy o konstrukcji drewnianej przykryty blachą, oparty na 4 murowanych filarach wzdłuż ściany biegnącej przy granicy z działką nr ew. [...] oraz na 4 stalowych słupach o przekroju kwadratowym wbetonowanych w grunt. Ściany obiektu wykonano na fundamentach. Od strony wschodniej obiekt został wyposażony w bramy rolowane. Twierdzenie skarżącego kasacyjnie, że obiekt budowlany będący przedmiotem prowadzonego postępowania nie spełnia definicji budynku i z tego względu, jako wiata, powinien podlegać regulacji art. 29 ust. 1 pkt 2c p.b. jest oceną nieodpowiadającą charakterystyce technicznej ww. obiektu, wobec czego Sąd I instancji trafnie nie mógł jej podzielić.
Budynkiem, stosownie do art. 3 pkt 2 p.b., jest taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. W piśmiennictwie zauważa się, że charakterystyczne dla obiektu budowlanego kwalifikowanego jako wiata jest to, że nie jest on wydzielony z przestrzeni zewnętrznej za pomocą przegród budowlanych. Wiata jest bowiem takim obiektem budowlanym, który – co do zasady – jest pozbawiony wszystkich albo większości przegród zewnętrznych (por. K. Małysa-Sulińska, Kwalifikacja obiektu budowlanego jako wiata a reglamentacja jego budowy, Studia Prawnoustrojowe 2021, nr 54, s. 378). Zrealizowany przez skarżącego obiekt budowlany został zaprojektowany jako obiekt kubaturowy. W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym trafnie uznaje się za wystarczające do wyodrębnienia z przestrzeni określonego obiektu budowlanego posiadanie przez niego trzech ścian stanowiących trwałe przegrody budowlane. Przyjąć trzeba, że stan ten nie stoi na przeszkodzie kwalifikowaniu obiektu tego rodzaju - na potrzeby ustaleń przyjmowanych w toku postępowania legalizacyjnego - jako budynku, gdy konstrukcja obiektu posiadającego wyraźną bryłę przewiduje uzupełnienie go elementem zamykającym wejście do niego i takie rozwiązanie uzasadniają jego właściwości techniczno-użytkowe (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2024 r., II OSK 2083/22; wyrok NSA z 24 sierpnia 2022 r., II OSK 2771/19). W kontrolowanym przypadku trwałe zamknięcie budynku oparte zostało na bramach rolowanych. Wszechstronność i funkcjonalność tychże urządzeń technicznych powoduje ich szerokie wykorzystywanie w budynkach usługowych, czy też przemysłowych, czyniąc miejsce ich montażu miejscem wejścia/wyjścia z pomieszczenia znajdującego się wewnątrz, co powoduje, że brak jest powodów, by ich zastosowanie przez skarżącego oceniać w niniejszej sprawie odmiennie.
Jakkolwiek ma rację skarżący wskazując, że podstawową cechą wiaty jest wparcie tej budowli na słupach, tym niemniej nie jest tak, iż każdy obiekt budowlany, którego konstrukcję nośną stanowią słupy, kwalifikować należy jako budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 p.b.
Niesporne ustalenia poczynione w sprawie wskazywały, że sporny obiekt posiada ławy i mur fundamentowy, na którym ustawione zostały ściany zewnętrzne wykonane z bloczka betonowego o grubości 12,0 cm, co w żaden sposób nie pozwala traktować go jako wiaty, która pozostaje co do zasady lekką konstrukcją budowlaną (por. wyrok NSA z 18 czerwca 2024 r., II OSK 2248/21; wyrok NSA z 8 lutego 2023 r., II OSK 267/20).
Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że skarżący sprzeciwia się kwalifikowaniu spornego budynku jako budynku gospodarczego, brak jest jednak postawienia w podstawach kasacyjnych zarzutu, który to zagadnienie pozwalałby skutecznie skarżącemu zakwestionować. Akceptując ustalenia ŁWINB, Sąd I instancji przyjął, że znaczenie tego pojęcia powinno odpowiadać definicji budynku gospodarczego zawartej w § 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r. poz. 1065), dalej: r.w.t. Względem tego stanowiska wyrazić należy jedynie uwagę, że wprawdzie w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym trafnie zauważa się, iż posługiwanie się definicjami pojęć, które zostały zamieszczone w r.w.t. nie jest dopuszczalne w procesie wykładni norm wyższego rzędu (ustawowych), w tym w przypadku ustalania znaczenia przepisów ustawy – Prawo budowlane, tym niemniej w odniesieniu do przyjętej przez Sąd I instancji definicji budynku gospodarczego uwaga ta o tyle traci swoją ostrość, że w zakresie zasadniczych elementów definiujących ten rodzaj budynku, które miał na uwadze Sąd w okolicznościach faktycznych sprawy, zastosowane znaczenie spornego pojęcia odpowiada jego prawidłowemu rozumieniu, przez co nie można uznać, że definicja budynku gospodarczego, którą posłużyły się organy nadzoru budowlanego i zaaprobował ją Sąd, jest w jakikolwiek istotny sposób sprzeczna z normami ustawy – Prawo budowlane.
Przypomnieć należy, że ustalenia przyjęte w tym przedmiocie nie odwoływały się wyłącznie do oświadczenia skarżącego, ale miały przede wszystkim na uwadze sposób wykorzystania budynku przez skarżącego, który składował w nim w dacie przeprowadzanych oględzin materiały budowlane, sprzęt ogrodniczy i inne wykorzystywane w związku z zamieszkiwaniem w sąsiedztwie zlokalizowanego obiektu przedmioty codziennego użytku (skuter wodny, rowery, kajak, meble ogrodowe). Nie sposób uznać, by funkcji polegającej na przechowywaniu materiałów, narzędzi i innego sprzętu, służących właścicielowi budynku, nie mógł być przypisywany cel pomocniczy (towarzyszący) względem podstawowego sposobu wykorzystywania nieruchomości, tj. cel gospodarczy, który pozwala obiekt do tego wykorzystywany kwalifikować jako budynek gospodarczy, stanowiący element znajdującej się na nieruchomości zabudowy gospodarczej (por. wyrok NSA z 19 grudnia 2023 r., II OSK 1769/22; wyrok NSA z 26 czerwca 2020 r., II OSK 3540/19; wyrok NSA z 27 czerwca 2018 r., II OSK 1888/16). Z treści m.p.z.p. wynika odróżnianie przez organ planistyczny budynków gospodarczych i obiektów gospodarczych (zabudowy gospodarczej), a także odrębnej w stosunku do nich zabudowy związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej (przemysłowej, produkcyjnej, usługowej). Łączenie znaczenia spornego pojęcia wyłącznie z wykorzystywaniem obiektu do prowadzenia w nim działalności gospodarczej pozostaje stąd w całości nieuprawnione.
Odwołanie się przez skarżącego do art. 81a § 1 k.p.a. i traktowanie powyższego przepisu jako naruszonego w sprawie przez Sąd I instancji jest w całości bezzasadne. Ocena ta ma, po pierwsze, na uwadze, że nakaz, by niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego były rozstrzygane na korzyść strony, zgodnie z treścią art. 81a § 2 pkt 1 k.p.a. podlega wyłączeniu, jeżeli w sprawie uczestniczą strony o spornych interesach lub wynik postępowania ma bezpośredni wpływ na interesy osób trzecich. Nie może tymczasem budzić wątpliwości, że interes skarżącego odnoszony do zalegalizowania wykonanego samowolnie obiektu budowlanego pozostaje sprzeczny z interesem uczestniczących w postępowaniu pozostałych jego stron. Po drugie, zasada ustanowiona w art. 81a k.p.a. ma zastosowanie w sytuacji ściśle w ww. przepisie określonej, tj. w sytuacji "niedających się usunąć wątpliwościach co do stanu faktycznego". Materiał dowodowy nie uzasadniał przyjęcia, by w sprawie można było mówić o tego rodzaju przypadku. Trafnie uznaje się, że reguła rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony dotyczy wyłącznie wątpliwości "pozostających", a zarazem "nierozstrzygalnych" (por. D. Gregorczyk, O rozstrzyganiu wątpliwości faktycznych na korzyść strony w art. 81a k.p.a., PPiA 2020, Tom 122, s. 315 i n.). Pomimo, że skarżący uważa inaczej, trafnie Sąd I instancji zaakceptował ocenę ŁWINB, przyjmując, iż nie można w sprawie mówić o jakiejkolwiek rozbieżności odnoszącej się do tego, czy stanowiący przedmiot prowadzonego postępowania obiekt budowlany powinien być kwalifikowany jako budynek, ustalony jednoznacznie został również w toku postępowania dowodowego sposób jego wykorzystania.
Sądowi I instancji nie sposób również przypisać naruszenia art. 48 ust. 1 i 2 p.b. w zw. z § 48 ust. 15 pkt 8 m.p.z.p. (prawidłowe oznaczenie uwzględniające wewnętrzną systematykę tego aktu). Argumentacja skargi kasacyjnej nie może być postrzegana inaczej, jak tylko jako sprzeciwiająca się przyjętej przez Sąd I instancji ocenie, że postanowienia m.p.z.p. stanowią przeszkodę do legalizacji spornego obiektu budowlanego, tym niemniej zapatrywaniu temu nie towarzyszyło objęcie zarzutem kasacyjnym tej regulacji m.p.z.p., która wskazany wniosek ma prawnie przesądzać. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, by Sąd I instancji, podzielając stanowisko, jakie w tym zakresie wyraził ŁWINB, kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy przypisał dyspozycji powołanego w skardze kasacyjnej przepisu § 48 ust. 15 pkt 8 m.p.z.p. Jego treść normatywna dotyczy określenia ustaleń dla jednostki planistycznej 7 - sołectwa Piaski (rysunek planu Nr 9), tj. innego terenu, niż teren na którym znajduje się samowolnie zrealizowany obiekt (jednostka planistyczna A - sołectwo Konopnica). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.) polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Naczelny Sąd Administracyjny nie może stąd we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani w inny sposób ich uściślać albo korygować. Powyższe musi skutkować uznaniem, że w okolicznościach faktycznych sprawy, jak trafnie przyjął Sąd I instancji, nie można organom nadzoru budowlanego postawić zarzutu błędnego zastosowania art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b., jeżeli obiekt budowlany stanowiący przedmiot postępowania legalizacyjnego poddanego kontroli Sądu I instancji powinien być kwalifikowany jako forma niedopuszczalnej zabudowy gospodarczej na terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem 1ML.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI