II OSK 2589/21

II OSK 2589/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Jan Szuma
Tomasz Zbrojewski
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Bk 283/21 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2021-07-08
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 141, 145, 151, 183, 184, 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2020 poz 256
art. 6, 7, 8, 77, 80, 105
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 29, 29a, 30
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1065
par. 28, 28
Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia NSA Tomasz Zbrojewski sędzia del. WSA Jan Szuma Protokolant asystent sędziego Barbara Kowalska po rozpoznaniu w dniu 17 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 8 lipca 2021 r. sygn. akt II SA/Bk 283/21 w sprawie ze skargi E.L. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 22 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie odprowadzenia wód opadowych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, wyrokiem z 8 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Bk 283/21, oddalił skargę E. L. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie odprowadzenia wód opadowych.
Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z dnia 30 sierpnia 2019 r. E. i S. L. zgłosili w organie I instancji występujące nieprawidłowości na działce nr [...] (należącej do A. i P. P.), bowiem została przekroczona - ich zdaniem - powierzchnia zabudowy o ok. 15m², a wody opadowe z całej połaci dachu budynku sąsiadów są odprowadzane do studni chłonnej, zlokalizowanej na (należącej do skarżących) działce nr [...].
W toku postępowania organ pierwszej instancji ustalił na podstawie pisma z dnia 08.11.2019 r. znak: [...] Prezydenta Miasta Białegostoku - w odpowiedzi na zapytanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w Białymstoku (PINB), że w prowadzonych rejestrach brak jest informacji dotyczących budowy kanalizacji deszczowej oraz zbiornika rozsączającego na działkach o nr ewid. gr [...] i [...] (powstałych po podziale działki [...]) przy ul. [...] w [...]. Ponadto poinformował, że na mapie zasadniczej do celów projektowych z dnia 16.10.2007r., na której sporządzony został projekt budowy kanalizacji deszczowej w ulicy [...] (decyzja o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia 19.02.2008 r. znak: [...]) kanalizacja deszczowa wraz ze zbiornikiem na działkach nr [...] i [...] widnieje jako istniejąca. PINB przeprowadził w dniu 10.12.2019 r. kontrolę na działce nr [...] przy ul. [...] [...] w [...], podczas której ustalił, że utwardzenie terenu stanowiące podłogę po rozebranym wcześniej budynku gospodarczym zostało rozebrane przez właściciela (Państwa P.). Obecnie jest to utwardzony teren pod wiatą garażową - zgodnie z projektem zagospodarowania zatwierdzonym decyzją Nr [...] z dnia 14.06.2006 r. znak: [...] Prezydenta Miasta Białegostoku udzielającą – L.P., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...] z siedzibą przy ul. [...] w [...] - pozwolenia na budowę budynku jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej na działce nr [...] (podzielonej później na działki nr [...] i [...]). Pozostała niezabudowana część działki jest terenem nieutwardzonym - trawnikiem. W toku postępowania A. P. potwierdziła, że za wyjątkiem rozebranego już budynku gospodarczego nie dokonała ingerencji w zagospodarowanie terenu działki od dnia nabycia tej nieruchomości. Ustalono także, że PINB - w oparciu o zawiadomienie o zakończeniu budowy z dnia 17.08.2007 r. - pismem z dnia 29.08.2007 r. znak: [...]poinformował wnioskującego "[...]", że "nie zgłasza sprzeciwu do użytkowania zespołu domów mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej i bliźniaczej o pow. użytkowej 1664,63m² i kubaturze 6525,00 m³, zlokalizowanych na działkach nr geod. [...] i [...] przy ul. [...] i ul. [...] w [...]. Organ pierwszej instancji ustalił, że Prezydent Miasta Białegostoku prowadził (w oparciu o wystąpienie z dnia 12.08.2019 r. E. i S. L.) postępowanie w sprawie zmiany stanu wody na gruncie na - należącej do A. i P. P. - działce nr [...], zlokalizowanej przy ul. [...] [...] w [...], przy uwzględnieniu ewentualnych szkód dla gruntów sąsiednich tj. działki nr [...]. Decyzją z dnia 30.10.2019 r. znak: [...] Prezydent Miasta Białegostoku umorzył to postępowanie bowiem stwierdził, że "ustanowiona służebność nieruchomości ozn. nr ewid. gr. [...], obręb [...]- [...], na rzecz nieruchomości ozn. nr ewid. gruntu [...], obręb [...] - [...] zezwala na korzystanie z gruntu w celu dostarczenia i odbioru mediów tj. wykonania instalacji technicznej, a następnie jej konserwacji i wymiany, jeżeli zajdzie taka konieczność. Zgodnie z powyższym właściciele nieruchomości ozn. nr ewid. gr. [...] mają prawo odprowadzać wody opadowe z połaci dachowej budynku za pomocą instalacji technicznej do zbiornika/studni chłonnej znajdującego się na działce wnioskodawców ozn. nr ewid. gr. [...]. Zapis mówiący o odbiorze mediów wymienia wszystkie media, w tym odbiór wód opadowych za pomocą instalacji technicznej. Brak w przywołanym wyżej zapisie zawartym w księdze wieczystej jakiegokolwiek wyłączenia oznacza przyjęcie za zasadną tezę o wyczerpującym całościowym traktowaniu, w tej konkretnej sytuacji, wszystkich mediów, w tym odprowadzenia wód opadowych z całej połaci dachu sąsiada". Studnia chłonna, której funkcją jest odprowadzenie wód opadowych z rynien i dachów obiektów budowlanych nie jest urządzeniem wodnym w rozumieniu art. 3 ust. 19 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (jt. Dz.U. z 2012r. poz. 145), na którego wykonanie jest wymagane uzyskanie (art. 122 ust. 1 pkt 3 Prawo wodne) pozwolenia wodnoprawnego. Organ pierwszej instancji stwierdził w niniejszej sprawie, że studnia chłonna zlokalizowana na działce [...] przy ul. [...], odprowadzająca za pomocą rur kanalizacji deszczowej (kd110), wody deszczowe z połaci dwóch budynków jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej, zlokalizowanych na działkach nr [...] i [...], jest urządzeniem budowlanym (art. 3 pkt 9 Pb). Wybudowanie takiego urządzenia nie może być kwalifikowanie jako roboty budowlane (art. art. 3 pkt 7 Pb) a na jego wykonanie nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę, gdyż art. 28 ust 1 Pb stanowi: "roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę". Organ pierwszej instancji stwierdził, że wykonanie urządzenia budowlanego nie może być zakwalifikowane jako roboty budowlane. Uchwała Nr [...]Rady Miejskiej w Białymstoku z dnia [...] września 2005 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla [...] w Białymstoku (rejon ulic: [...], [...] i [...]) w § 7 ust 1 wskazuje: "ustala się maksymalną dopuszczalną powierzchnię zabudowaną działki na terenach przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną: do 50% jej powierzchni - w przypadku budynku bliźniaczego", przy czym w § 2 pkt 7 definiuje: "powierzchnia zabudowanej działki - należy przez to rozumieć powierzchnię zabudowy budynku lub budynków łącznie z nawierzchniami utwardzonych dojść, dojazdów i innych". Projekt budowlany zatwierdzony w/w decyzją z dnia 14.06.2006 r. Prezydenta Miasta Białegostoku o pozwoleniu na budowę zawierał analizę bilansu terenu działki [...], z którego wynikało, że teren trawników stanowi 53,9% całości tej działki, co jest zgodne z obowiązującym, także w trakcie budowy budynku, planem miejscowym. Organ pierwszej instancji uznał, że za wyjątkiem rozebranego już przez Państwa P. wybudowanego budynku gospodarczego na tej działce, właściciel nie dokonał ingerencji w zagospodarowanie terenu tej działki, a utwardzenie terenu pod wiatą garażową (wykonane jeszcze podczas budowy) jest zgodne z projektem zagospodarowania działki zatwierdzonym w/w decyzją o pozwoleniu na budowę. Zatem zagospodarowanie działki nr [...] jest zgodne z warunkami w/w pozwolenia na budowę. Organ pierwszej instancji po analizie zgromadzonego materiału dowodowego stwierdził również w niniejszej sprawie, że brak jest naruszeń prawa w zakresie sposobu odprowadzenia wód opadowych z terenu działki nr [...] do studni chłonnej znajdującej na działce [...] oraz brak jest naruszeń prawa w zakresie dopuszczalnej powierzchni zabudowy działki nr [...]. W związku z powyższym PINB decyzją z dnia 20 grudnia 2019 r. nr [...], umorzył w całości postępowanie administracyjne prowadzone w sprawie: 1. odprowadzenia wód opadowych z działki budowlanej o numerze ewidencji gruntów [...] przy ul. [...] [...] w [...] na sąsiednią działkę budowlaną o numerze ewidencji gruntów [...] przy ul. [...] w [...]; 2. przekroczenia maksymalnej dopuszczalnej powierzchni zabudowanej działki budowlanej o numerze ewidencji gruntów [...] przy ul. [...] [...]w [...].
Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (PWINB) decyzją z dnia 22 lutego 2021 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania E. i S. L., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. PWINB podkreślił, iż w wyniku dokonanych ustaleń i analizy zgromadzonego materiału dowodowego w niniejszej sprawie organ I instancji zasadnie stwierdził, że zabudowa działki nr [...] jest zgodna z projektem zagospodarowania zatwierdzonym decyzją Nr [...] z dnia 14.06.2006r. znak: [...] Prezydenta Miasta Białegostoku udzielającą L.P., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...] z siedzibą przy ul. [...] w [...] - pozwolenia na budowę budynku jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej na działce nr [...] (podzielonej później na działki nr [...] i [...]) o pozwoleniu na budowę i brak jest naruszeń prawa w tym zakresie. Ponadto zasadnie uznano, że system kanalizacji deszczowej wraz ze studnią chłonną (istniejący już we wrześniu-październiku 2007 r.) na działce nr [...] zbierający (poprzez system rynien i rur) wody opadowe z dachów budynków w zabudowie bliźniaczej, zlokalizowanych na działkach [...] i [...] nie wymagał uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia organowi nadzoru budowlanego, przy czym ustanowiona służebność działki [...] na rzecz działki nr [...] zezwalała na w/w lokalizację. W zaistniałej sytuacji w oparciu o zebrany obszerny materiał dowodowy organ I zasadnie zatem umorzył, na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., prowadzone postępowanie w niniejszej sprawie. Organ II instancji podkreślił, że zarzut nieustalenia przez organ I instancji, kiedy została wykonana kanalizacja deszczowa ze studnią chłonną oraz czy zostały ustalone warunki z właścicielami nieruchomości [...] na odprowadzenie wód opadowych z działki nr [...] na ich teren, jest niezasadny. Zapis przedłożonego przez skarżących fragmentu aktu notarialnego wskazuje "o ustanowieniu nieodpłatnej na czas nieokreślony służebności gruntowej obciążającej (...) nieruchomość oznaczoną numerem działki [...] o powierzchni 276m2 na rzecz każdoczesnych właścicieli nieruchomości sąsiedniej oznaczonej numerem geodezyjnym [...] o powierzchni 194m2 polegającej na prawie: (...); 3) korzystania z gruntu w celu dostarczenia i odbioru mediów – to jest wykonania instalacji technicznej, a następnie jej konserwacji i wymiany, jeśli zajdzie taka konieczność - na warunkach dowolnie określonych przez pełnomocnika.". Zatem skoro (zgodnie z informacją przekazaną przez Prezydenta Miasta Białegostoku (pismo z dnia 08.11.2019 r. znak: [...]), kanalizacja deszczowa wraz ze zbiornikiem na działkach nr [...] i [...] widnieje jako istniejąca na mapie zasadniczej do celów projektowych z dnia 16.10.2007 r. to skarżący już we wrześniu 2007 r. nabywając nieruchomość nr geod. [...] wraz z istniejącą tam przedmiotową kanalizacją deszczową i studnią chłonną oraz ustanowioną służebnością gruntową dla tych urządzeń, wiedzieli o istnieniu tej kanalizacji. W związku z powyższym organ wskazał, że spory wynikające z tytułu ustanowionej służebności gruntowej mogą być dochodzone przez stronę przez sądami cywilnymi. W ocenie organu II instancji nie doszło również do naruszenia § 29 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (jt. Dz.U. z 2019 r. poz.1065 ze zm.). Organ odwoławczy podkreślił, że Prezydent Miasta Białegostoku decyzją z dnia 30.10.2019r. znak: [...], umorzył w całości prowadzone postępowanie administracyjne w sprawie zmiany stanu wody na gruncie na działce ozn. nr geod. [...], obręb [...] - [...], położonej przy ul. [...] [...] w [...] ze szkodą dla gruntów sąsiednich ozn. nr geod. [...] obręb [...] - [...], położonych przy ul. [...] 1 w [...]" Organ odwoławczy nie dopatrzył się też innych naruszeń wskazanych w skardze.
Skargą E. L. zaskarżyła powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie: art, 6, 7, 8 § 1 k.p.a. w zw. z art, 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a.; art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a.; § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych z dnia 12 kwietnia 2002 r.
W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem organ odwoławczy prawidłowo ocenił stan faktyczny niniejszej sprawy oraz dokonał prawidłowej subsumcji przepisów stanowiących podstawę wydania zaskarżonej decyzji.
Sąd podkreślił, że w toku postępowania w sposób jednoznaczny organ I instancji ustalił, że budowa budynku jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej zlokalizowanej na działce o numerze ewidencyjnym gruntów [...] przy ul. [...] [...]w [...] została zrealizowana na podstawie decyzji nr [...]z dnia 14.06.2006 r. znak: [...] Prezydenta Miasta Białegostoku udzielającej L. P., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...] z siedzibą przy ul. [...] w [...]. Działka ta następnie została podzielona na działki nr [...] (działka Państwa E. i S. L.) i [...] (działka Państwa A. i P. P.). Organ pierwszej instancji w dniu 16 października 2019 r. zwrócił się do Prezydenta Miasta Białegostoku o wypożyczenie akt dotyczących pozwolenia na budowę oraz projektu budowalnego przedmiotowych budynków (k. 4 akt admin.). Na podstawie tych dokumentów organ pierwszej instancji ustalił, że projekt ten nie zawierał kanalizacji deszczowej ani jej przyłącza, zawierał natomiast informację, że te urządzenia budowlane zostaną wykonane na podstawie odrębnego opracowania na zgłoszenie robót. Decyzją nr [...] Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 10 lipca 2015 r. udzielono pozwolenia na rozbudowę budynku zlokalizowanego na działce o numerze [...]. Ponadto pismem z dnia 08.11.2019 r. znak: [...] Prezydent Miasta Białegostoku - w odpowiedzi na zapytanie PINB PG w Białymstoku - poinformował, że w prowadzonych rejestrach brak jest informacji dotyczących budowy kanalizacji deszczowej oraz zbiornika rozsączającego na działkach o nr ewid. gr [...] i [...] (powstałych po podziale działki [...]) przy ul. [...] w [...]. Jednakże poinformował, że na mapie zasadniczej do celów projektowych z dnia 16.10.2007 r., na której sporządzony został projekt budowy kanalizacji deszczowej w ulicy [...] (decyzja o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia 19.02.2008r. znak: [...]) kanalizacja deszczowa wraz ze zbiornikiem na działkach nr [...] i [...] widnieje jako istniejąca. Ustalono również, że PINB - w oparciu o zawiadomienie o zakończeniu budowy z dnia 17.08.2007r. - pismem z dnia 29.08.2007 r. znak: [...] poinformował wnioskującego "[...]", że "nie zgłasza sprzeciwu do użytkowania zespołu domów mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej i bliźniaczej o pow. użytkowej 1664,63m² i kubaturze 6525,00 m³, zlokalizowanych na działkach nr geod. [...] i [...] przy ul. [...] i ul. [...] w [...]. PINB mając powyższe na uwadze przeprowadził w dniu 10.12.2019 r. kontrolę na działce nr [...] przy ul. [...] [...] w [...], podczas której ustalił, że utwardzenie terenu stanowiące podłogę po rozebranym wcześniej budynku gospodarczym zostało rozebrane przez właściciela (małż. P.). Obecnie jest utwardzony teren pod wiatą garażową - zgodnie z projektem zagospodarowania zatwierdzonym decyzją Nr [...]z dnia 14.06.2006r. znak: [...]Prezydenta Miasta Białegostoku udzielającą L. P., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...] z siedzibą przy ul. [...] w [...] - pozwolenia na budowę budynku jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej na działce nr [...] (podzielonej później na działki nr [...] i [...]). Pozostała niezabudowana część działki jest terenem nieutwardzonym - trawnikiem. Ustalono, że za wyjątkiem rozebranego już budynku gospodarczego nie dokonano ingerencji w zagospodarowanie terenu działki od dnia nabycia tej nieruchomości. Mając powyższe na uwadze organy zasadnie zdaniem Sądu uznały, że nie przekroczono maksymalnej dopuszczalnej powierzchni zabudowy działki o nr [...] i jest ona zgodna zarówno z obowiązującym na tym terenie miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Nr [...]Rady Miejskiej w Białymstoku z dnia [...]września 2005 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla [...](rejon ulic: [...], [...] i [...]) (§7 ust 1 - do 50% jej powierzchni) oraz projektem budowlanym zatwierdzony w/w decyzją z dnia 14.06.2006r. Prezydenta Miasta Białegostoku o pozwoleniu na budowę (53,9% całości tej działki). Organ I instancji trafnie zatem w ocenie Sądu uznał, że skoro właściciel nie dokonał ingerencji w zagospodarowanie terenu tej działki, a utwardzenie terenu pod wiatą garażową (wykonane jeszcze podczas budowy) jest zgodne z projektem zagospodarowania działki zatwierdzonym w/w decyzją o pozwoleniu na budowę, brak jest podstaw do ingerencji organów nadzoru budowlanego.
Sąd w całości podzielił te poglądy, które są w jego ocenie zgodnie ze zgromadzonym materiałem dowodowym i ostatecznie nie były kwestionowane przez strony skarżące w skardze. Na obecnym etapie postępowania są bezsporne. Pozostała zatem do oceny kwestia prawidłowości odprowadzania wód opadowych z działki budowlanej o nr [...] na działkę nr [...].
Oceniając argumenty PWINB Sąd zauważył, że zakres kompetencji organów nadzoru budowlanego rozciąga się na dwie zasadnicze kwestie: po pierwsze, dochowania wymogów wynikających z przepisów wprowadzających określone formy reglamentacji wolności zabudowy (zbadanie, czy wymagane było pozwolenia na budowę lub zgłoszenie). Po drugie, przestrzegania warunków technicznych realizacji obiektów budowlanych.
W pierwszym kontekście, trzeba zdaniem Sądu przyznać rację organowi pierwszej instancji, że studzienka chłonna nie pełni funkcji samodzielnego obiektu budowlanego, jest funkcjonalnie w sposób nierozerwalny związana z budynkiem, ma realizować cel w postaci zapewnienia odprowadzenia wód opadowych z budynku (stanowiącego urządzenie budowlane), zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów techniczno-budowlanych, w szczególności w związku z zakazem kierowania wód opadowych i roztopowych na teren sąsiednich działek. W związku z tym studzienka stanowi urządzenie budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.) zarówno w dacie wydawania pozwolenia na budowę (rok 2006), jak i w dacie wszczęcia niniejszego postępowania. W świetle tego przepisu urządzenia budowlane to urządzenia techniczne związane z obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki. Sporna studzienka chłonna pełniła określoną funkcję tj. odprowadzania wód opadowych i roztopowych z dachu budynku i jednocześnie determinowała kwalifikację prawną dokonaną przez organ.
W ocenie Sądu należy się zgodzić z argumentacją organu odwoławczego, że zakwalifikowanie danej substancji budowlanej jako urządzenia budowlanego nie przesądza nadto o tym, iż na pobudowanie nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę czy też zgłoszenia. O tym czy wykonanie danego rodzaju robót budowlanych zwolnione jest z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę stanowi bowiem wyłącznie to, czy roboty te ujęte są w katalogu wyjątków od generalnej zasady, iż wszelkie roboty budowlane mogą być prowadzone wyłącznie na podstawie pozwolenia na budowę (art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego obowiązującego zarówno w dacie udzielenia pozwolenia na budowę – rok 2006, jak i obecnie) sformułowanym przez prawodawcę w art. 29 do 31 Prawa budowlanego, a nie to czy dane roboty budowlane zostaną zakwalifikowane jako wzniesienie odrębnej budowli, czy też wzniesienie urządzenia budowlanego. I tak w art. 29 ust. 1 pkt 20 Prawa budowlanego (Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016) wskazano, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa przyłączy: elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych, cieplnych i telekomunikacyjnych (odprowadzanie wód opadowych dotyczy przyłączy kanalizacyjnych). Ponadto z przepisów Prawa budowlanego wynika, że budowa przyłączy elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych, cieplnych i telekomunikacyjnych może być realizowana bądź na podstawie zgłoszenia w oparciu o art. 30 ust. 1 pkt 1a Prawa budowlanego w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 20 tej ustawy, bądź też na podstawie jej art. 29a ust. 1 Prawa budowlanego tj. bez zgłoszenia. Przepis ten stanowi, że budowa przyłączy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 20, wymaga sporządzenia planu sytuacyjnego na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Przepisu tego nie stosuje się, jeśli inwestor dokonał zgłoszenia (art. 29a ust. 3). Możliwa jest również sytuacja, kiedy przyłącza są budowane wraz z innym obiektem wymagającym pozwolenia na budowę, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. W takiej sytuacji pozwolenie na budowę obejmuje także omawiane przyłącza. Zdaniem Sądu nawet jeśli przyjąć, że dany obiekt stanowi urządzenie budowlane zapewniające możliwość użytkowania innego budynku zgodnie z jego przeznaczeniem, to konsekwentnie trzeba przyjąć, że jest on częścią obiektu budowlanego. To, że urządzenia budowlane zdefiniowano oddzielnie, nie oznacza bowiem, że mają one samodzielny byt prawny wykraczający poza granice określone w art. 3 pkt 1, gdyż urządzenia budowlane ze swojej istoty stanowią część obiektu budowlanego.
Biorąc pod uwagę powyższe przepisy wskazać zdaniem Sądu należy, iż na etapie projektowania przedmiotowego budynku jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej na działce nr [...] (podzielonej na działki nr [...] i [...]), który został objęty pozwoleniem nr [...] Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 14.06.2006 r. została też uregulowana kwestia odprowadzania ścieków z tego budynku. Organy obu instancji w zakresie ustalenia tej kwestii podjęły wszelkie możliwe działania, w tym przejrzały akta sprawy w zakresie udzielonego pozwolenia. Wprawdzie z akt postępowania w sprawie [...] w zakresie pozwolenia na budowę w/w inwestycji – w ocenie organu I instancji nie zawarto przyłącza kanalizacji deszczowej i zawarto informację, iż urządzenia budowlane zostaną wykonane na podstawie odrębnego opracowania na zgłoszenie robót (w ocenie Sądu zapis nieprawidłowy), ale nie budzi wątpliwości, że studzienka chłonna wraz z systemem rynien faktycznie została wybudowana i służyła całej tej inwestycji. Ponadto zgodnie z art. 29 a ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 20 Prawa budowlanego sporządzono plan sytuacyjny na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, bowiem na mapie zasadniczej do celów projektowych z dnia 16.10.2007r., na podstawie której sporządzony został projekt budowy kanalizacji deszczowej w ulicy [...], kanalizacja deszczowa wraz ze zbiornikiem na działkach nr [...] i [...] widniała jako istniejąca. Niewątpliwie zatem musiała zostać naniesiona już w dacie oddawania do użytkowania obiektu budowlanego w sierpniu 2007 r. Skarżąca podnosząc zarzut, iż organy nie ustaliły daty budowy studzienki chłonnej, w żaden sposób nie wskazała ani w postępowaniu administracyjnym ani sądowym (nie przedstawiła w tym zakresie żadnej dokumentacji min. dokumentacji dewelopera na którą się powołuje), gdzie (poza przedmiotową studzienką chłonną) były odprowadzane wody opadowe z budynku jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej, począwszy od oddania go do użytku. W ocenie Sądu niewątpliwie instalacja odprowadzania wód opadowych musiała być wykonana na etapie realizacji tego budynku, mimo nieprawidłowych zapisów w projekcie budowalnym, a to przesądza, że została ona wybudowana w ramach inwestycji objętej pozwoleniem na budowę z 2006r. udzielającej L. P., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...] z siedzibą przy ul. [...] w [...], jako urządzenie budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego. Takie stanowisko zawarł organ I instancji i takie jest również stanowisko organu odwoławczego. Powyższe okoliczności bezspornie potwierdza także pismo z dnia 08.11.2019r. znak: [...] Prezydenta Miasta Białegostoku, który w odpowiedzi na zapytanie PINB poinformował, że w prowadzonych rejestrach brak jest informacji dotyczących budowy kanalizacji deszczowej oraz zbiornika rozsączającego na działkach o nr ewid. gr [...] i [...] (powstałych po podziale działki [...]) przy ul. [...] w [...]. Jednakże na mapie zasadniczej do celów projektowych z dnia 16.10.2007r., na podstawie której sporządzony został projekt budowy kanalizacji deszczowej w ulicy [...] (decyzja o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia 19.02.2008 r. znak: [...]) kanalizacja deszczowa wraz ze zbiornikiem na działkach nr [...] i [...] widnieje jako istniejąca. Skarżąca zaś przedmiotową nieruchomość nabyła we wrześniu 2007 r. Niewiarygodne są zatem, w ocenie Sądu, twierdzenia skarżącej że w dacie nabywania nieruchomości nie wiedziała o istniejącym systemie odprowadzania wód opadowych z nieruchomości sąsiedniej w zabudowie bliźniaczej na jej działkę. Ustalono również, że PINB - w oparciu o zawiadomienie o zakończeniu budowy z dnia 17.08.2007 r. - pismem z dnia 29.08.2007 r. znak: [...] poinformował wnioskującego "[...]", że "nie zgłasza sprzeciwu do użytkowania zespołu domów mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej i bliźniaczej o pow. użytkowej 1664,63m² i kubaturze 6525,00 m³, zlokalizowanych na działkach nr geod. [...] i [...] przy ul. [...] i ul. [...] w [...]. Dalszą konsekwencją zaś technicznego i funkcjonalnego połączenia obu budynków na działkach o nr ewid. gr [...] i [...] (uprzednio znajdujących się na działce [...]) było zaś ustanowienie służebności gruntowej nieruchomości ozn. nr ewid. gr. [...], obręb [...] - [...], na rzecz nieruchomości ozn. nr ewid. gruntu [...], obręb [...] - [...] zezwalającej oprócz prawa przejścia i przejazdu oraz posadowienia kontenera na śmieci, także do korzystania z gruntu w celu dostarczenia i odbioru mediów tj. wykonania instalacji technicznej, a następnie jej konserwacji i wymiany, jeżeli zajdzie taka konieczność. Powyższa okoliczność skutkowała też umorzeniem postępowania w sprawie zmiany stanu wody na gruncie należącym do A. i P. P. - działce nr [...], przy uwzględnieniu ewentualnych szkód dla gruntów sąsiednich tj. działki nr [...] (należącej do E. i S. L.) (decyzja Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 30.10.2019 r. znak: [...]). Organ ten uznał bowiem, że zapis mówiący o odbiorze mediów wymienia wszystkie media, w tym odbiór wód opadowych za pomocą instalacji technicznej. Brak w przywołanym wyżej zapisie zawartym w księdze wieczystej jakiegokolwiek wyłączenia oznacza przyjęcie za zasadną tezę o wyczerpującym całościowym traktowaniu, w tej konkretnej sytuacji, wszystkich mediów, w tym odprowadzenia wód opadowych z całej połaci dachu sąsiada. Wskazano jednocześnie, że studnia chłonna, której funkcją jest odprowadzenie wód opadowych z rynien i dachów obiektów budowlanych nie jest urządzeniem wodnym w rozumieniu art. 3 ust. 19 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (jt. Dz.U. z 2012 r. poz. 145), na którego wykonanie jest wymagane uzyskanie (art. 122 ust. 1 pkt 3 P.w.) pozwolenia wodnoprawnego.
Zdaniem Sądu z powyższego wynika, że skoro przedmiotowa studzienka chłonna była wybudowana faktycznie w ramach zamierzenia inwestycyjnego objętego decyzją o pozwoleniu na budowę z 2006 r., zaś inwestor zawiadomił o zakończeniu budowy w dniu 17 sierpnia 2007 r., to skarżąca nabywając tą nieruchomość we wrześniu 2007 r. razem ze służebnością gruntową, także instalacji technicznych, musiała mieć świadomość w zakresie rozwiązań do odbioru wód opadowych z przedmiotowej nieruchomości.
Zdaniem Sądu niezasadne są podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, 7, 8 § 1, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Postępowanie dowodowe w przedmiotowej sprawie przeprowadzono w ocenie Sądu w sposób prawidłowy. Bezzasadny okazał się także zdaniem Sądu zarzut braku rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ponieważ z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynikają motywy, którymi te organy się kierowały i motywy te posiadają swoje umocowanie z przywołanym stanie formalnym i normatywnym rozpoznawanej sprawy, w związku z czym nie doszło do naruszenia art. 107 § 3 w zw. z art. 9 k.p.a. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie prawidłowo zatem w ustalonym stanie faktycznym przyjęto, że organy nadzoru nie mają podstaw do wydawania nakazów w stosunku do urządzonego sposobu odprowadzania wód opadowych, albowiem jest on zgodny z przepisami.
Odnosząc się końcowo do zarzutu naruszenia § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie Sąd wskazał, że jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego w dacie wydawania decyzji przez organ udzielający pozwolenia na budowę działka nr [...] nie była uzbrojona w kanalizację deszczową lub ogólnospławną i kanalizacja taka nie istniała w terenie. Brak zatem było możliwości podłączenia do takiej kanalizacji. W konsekwencji zgodnie z prawem, wody opadowe mogły być odprowadzane w jeden z trzech sposobów wymienionych w § 28 ust. 2 rozporządzenia. Jednym z nich jest odprowadzanie wód na własny teren nieutwardzony czy do dołów chłonnych. Niewątpliwie inwestor zastosował się do tego przepisu bowiem należy pamiętać, że w dacie realizowania tej inwestycji oba budynki w zabudowie bliźniaczej były realizowane na jednej działce. Zaś zbycie tych nieruchomości przez inwestora na strony niniejszego postępowania i podział nieruchomości na dwie działki, nie przez przypadek został obwarowany służebnością gruntową, a co za tym idzie nie można mówić o naruszeniu § 29 rozporządzenia. W tej sytuacji, skoro przyjęte rozwiązanie nie naruszało prawa, organy nadzoru budowlanego nie były uprawnione do nakazywania właścicielom wykonania jakichkolwiek zmian. Prawidłowo wobec tego wszczęte postępowanie podlegało umorzeniu. Inną natomiast kwestią jest efektywność zastosowanego rozwiązania. Jeśli naraża ono właścicieli nieruchomości sąsiednich na szkody, to są oni uprawnieni do dochodzenia odszkodowania lub żądania zaniechania naruszania ich własności na drodze powództwa cywilnego. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.
Skargą kasacyjną E. L. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy odmienne rozstrzygnięcie polegające na uchyleniu zaskarżonej decyzji było uzasadnione ze względu na naruszenie przez organy administracyjne przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a w tym:
- art. 6, 7, 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez ponowne i dalej idące zaniechanie podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do zebrania całego materiału dowodowego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a także dokonania dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, niepodjęcie z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia kiedy faktycznie powstała studnia chłonna na działce nr [...] i kto ją posadowił, a w szczególności:
a) pominięciu faktu, iż skarżąca nabyła nieruchomość we wrześniu 2007 r. i z otrzymanych od dewelopera dokumentów wynikało, iż brak jest studni chłonnej na jej działce, w sytuacji gdy pierwsza wzmianka o jej lokalizacji pojawia się dopiero miesiąc później w dokumentacji nieruchomości, zaś skarżąca w tamtym czasie przebywała za granicą i nie posiada wiedzy kto dokonał tejże zmiany, a Sąd jak też organ I i II instancji samowolnie przyjmuje wiedzę skarżącej w tym zakresie,
b) braku zbadania kto i kiedy dokonał inwestycji w postaci umieszczenia studni chłonnej na działce nr [...], co doprowadziło do błędnego uznania, że studnia chłonna była już posadowiona w czasie, gdy skarżąca nabyła nieruchomość,
c) z powyższego naruszenia wynika również brak zbadania czy inwestor studni chłonnej na przedmiotowej nieruchomości miał uprawnienia do jej posadowienia i dokonania przyłącza, a zarazem poprzestanie na uznaniu, że skoro została ustanowiona służebność gruntowa, to odprowadzenie wód opadowych z działki oznaczonej nr [...] na sąsiednią jest zgodne z prawem,
- § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych z dnia 12 kwietnia 2002 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że skoro istnieje służebność gruntowa, to nie można uznać, iż z działki nr [...] została skierowana woda na działkę sąsiednią niezgodnie z obowiązującym przepisem, podczas gdy podłączenie się do studni chłonnej przez właściciela działki nr [...], bez jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie poczynionych ze skarżącą wprost wskazuje na zmianę naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości;
2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez skonstruowanie uzasadnienia będącego jedynie powtórzeniem argumentacji płynącej z decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w zakresie naruszenia § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych z dnia 12 kwietnia 2002 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm.), jego akceptacją oraz brak dokonania własnych ustaleń na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i poprzestanie jedynie na lakonicznym stwierdzeniu, że skoro nieruchomość została obwarowana służebnością gruntową to organ nie był uprawniony do nakazywania właścicielom wykonywania jakichkolwiek zmian, a tym samym organ nie spełnił obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego
W związku z powyższym w skardze kasacyjnej wniesiono o jej rozpoznanie na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Natomiast tak rozpoznawana skarga kasacyjna, nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przechodząc do wyjaśnienia przesłanek nie uwzględnienia wniesionego środka odwoławczego należy zauważyć, iż wbrew zarzutom kasacji Sąd pierwszej instancji przeprowadził właściwą kontrolę legalności decyzji o umorzenia postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek E. i S. L. w przedmiocie odprowadzania wód opadowych z działki nr [...] na działkę nr [...] jak i przekroczenia maksymalnej dopuszczalnej powierzchni zabudowy działki nr [...] przy ul. [...][...] w [...] i w efekcie zasadnie zastosował konstrukcję prawną oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. W okolicznościach tej sprawy nie było zatem uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jak wskazuje na to kasacja, albowiem w realiach niniejszego postępowania nie wystąpiły inne naruszenia przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. - art. 6, 7, 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w sposób opisany w petitum skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu odwoławczego analiza akt przedmiotowej sprawy jednoznacznie wskazuje, iż organy administracji prawidłowo umorzyły postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. prowadzone w sprawie zarówno odprowadzenia wód opadowych z działki budowlanej o numerze [...] przy ul. [...] [...] w [...] na sąsiednią działkę budowlaną o numerze [...] przy ul. [...] [...] w [...] jak i przekroczenia maksymalnej dopuszczalnej powierzchni zabudowanej działki budowlanej o numerze [...] przy ul. [...] [...] w [...], albowiem w tym zakresie nie ujawniono naruszeń prawa uzasadniających podjęcie stosownych działań przez organy nadzoru budowlanego. Skarga kasacyjna zaś nie zawiera zarzutu naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. tj. normy prawa stanowiącej przecież w tej sprawie podstawę materialno-prawną kwestionowanych decyzji, co oznacza, iż samo umorzenie postępowania administracyjnego nie zostało skutecznie zakwestionowane.
Przede wszystkim w ramach postępowania rozpoznawczego organy nadzoru budowlanego prawidłowo ujawniły na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, iż brak jest naruszeń prawa w zakresie dopuszczalnej powierzchni zabudowy działki nr [...]. Ustalono, co jest niekwestionowane w sprawie, że budynek jednorodzinny w zabudowie bliźniaczej na działce nr [...] (podzielonej na działki nr [...] i [...]), objęty był pozwoleniem Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 14.06.2006 r. nr [...]. Wbrew sugestii zawartej we wniosku o wszczęcie przedmiotowego postępowania ustalono, że brak jest przekroczenia maksymalnej dopuszczalnej powierzchni zabudowy działki o nr [...] bowiem jest ona zgodna zarówno z obowiązującym na tym terenie miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonym uchwałą Nr [...]Rady Miejskiej w Białymstoku z dnia [...]września 2005 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla [...] w [...] (rejon ulic: [...], [...] i [...]) - (patrz § 7 ust 1 - do 50% jej powierzchni) oraz projektem budowlanym zatwierdzony przywołaną wyżej decyzją z dnia 14.06.2006 r. Prezydenta Miasta Białegostoku o pozwoleniu na budowę, w której poziom ten określono jako 53,9% całości tej działki. Tym samym realizacja przedmiotowego budynku jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej zgodne z projektem zagospodarowania działki zatwierdzonym w/w decyzją o pozwoleniu na budowę, powoduje, że prawidłowo przyjęto, iż brak jest podstaw do ingerencji organów nadzoru budowlanego w tym zakresie. Należy w tym miejscu zauważyć, iż na etapie skargi do Sądu pierwszej instancji jak i aktualnie przy opracowywaniu zarzutów skargi kasacyjnej, kwestia naruszeń prawa w odniesieniu do dopuszczalnej powierzchni zabudowy działki nr [...] nie jest już formułowana, co oznacza ich decyzja o umorzeniu postępowania jest już w tej części zasadna.
Również ustalenia organów nadzoru budowlanego w pozostałej części a odnoszącej się do zagadnienia odprowadzenia wód opadowych z działki budowlanej o numerze [...] przy ul. [...] [...] w [...] na sąsiednią działkę budowlaną o numerze [...] przy ul. [...] [...]w [...], uzasadniały zastosowanie w sprawie art. 105 § 1 k.p.a. wobec braku ujawnienia naruszeń prawa uzasadniających interwencję organów nadzoru budowlanego. Odmienne stanowisko skarżącej kasacyjnie nie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim zdaniem Sądu odwoławczego, okolicznością niesporną w realiach tego postępowania jest to, iż system kanalizacji deszczowej wraz ze studnią chłonną na działce nr [...] zbierający poprzez system rynien i rur wody opadowe z dachów budynków w zabudowie bliźniaczej, zlokalizowanych na działkach [...] i [...] istniał już okresie wrzesień/października 2007 r. Taka lokalizacja wynikała w szczególności z ustanowionej służebności nieruchomości nr [...] na rzecz nieruchomości nr [...], która zezwalała na korzystnie z gruntu na cele dostarczania i odbioru mediów, tj. wykonania instalacji technicznej, a następnie jej konserwacji, wymiany, jeżeli zajdzie taka konieczność. Zgodnie z powyższym właściciele nieruchomości oznaczonej nr [...] mają prawo odprowadzać wody opadowe z połaci dachowej za pomocą instalacji technicznej do zbiornika studni chłonnej znajdujące się na działce nr [...]. Przedmiotowa kanalizacja deszczowa wraz ze zbiornikiem, jak wykazywano miała być wykonana na podstawie odrębnego opracowania, (nie objęto jej pozwoleniem na budowę) - widniała już, co w sposób niesporny ustalono –patrz pismo Prezydenta Miasta Białegostoku z 8.11.2019 r., jako istniejąca na mapie zasadniczej do celów projektowych z dnia 16 października 2007 r., na której został sporządzony projekt kanalizacji deszczowej w ul. K. [...] (decyzja o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia 19.02.2008 r.). Stąd też trafnie konkludował organ odwoławczy, że wnioskodawcy już we wrześniu 2007 r. nabyli nieruchomość nr [...] wraz z istniejącą przedmiotową kanalizacją deszczową i studnią chłonną oraz ustanowioną służebnością gruntową dla tych urządzeń.
Przedstawione wyżej okoliczności tej sprawy uzasadniają przyjęcie stanowiska, zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji, iż system kanalizacji deszczowej wraz ze studnią chłonną na działce nr [...] zbierający poprzez system rynien i rur wody opadowe z dachów budynku w zabudowie bliźniaczej, co do zasady nie wymagał uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia jako samodzielna inwestycja. Tym samym mógł być zrealizowany niezależnie od uzyskanego pozwolenia na budowę zabudowy bliźniaczej. Przepisy ustawy Prawo budowlane przewidywały w tym zakresie stosowne rozwiązania zezwalające na takie działanie inwestora w tym wypadku L. P. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] z siedzibą przy ul. [...] w [...].
Zgodnie bowiem z treścią art. 29 ust. 1 pkt 20 ustawy Prawo budowlane pozwolenia na budowę nie wymaga budowa przyłączy: elektroenergetycznych, wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych, cieplnych i telekomunikacyjnych;
Budowa przyłączy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 20, wymaga sporządzenia planu sytuacyjnego na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (art. 29a. ust.1 cyt. ustawy). Do budowy, o której mowa w ust. 1, stosuje się przepisy prawa energetycznego albo o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (ust. 2). W art. 29a ust.3 ustawy Prawo budowlane przyjęto, że przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się, jeżeli inwestor dokonał zgłoszenia, o którym mowa w art. 30. Zaś art. 30 ust. 1 tej ustawy stanowił, że zgłoszenia właściwemu organowi wymaga: 1) budowa, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-3, pkt 5-19 i pkt 21; 1a)budowa, której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 20 - z zastrzeżeniem art. 29a.
W sprawie budowy przyłączy, w chwili realizacji spornego zamierzenia inwestor miał prawo wyboru dwu alternatywnych procedur związanych z budową przyłączy; na podstawie zgłoszenia organowi administracji budowlanej, albo bez dokonywania jakichkolwiek czynności przed organami administracji budowlanej. Spełniając przesłanki z art. 29a ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane, inwestor jest zwolniony z obowiązku dokonania zgłoszenia budowy przyłączy na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo budowlane Zobowiązany jest wówczas spełnić wymóg sporządzenia planu sytuacyjnego przyłącza na kopii aktualnej mapy zasadniczej lub mapy jednostkowej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego oraz stosowania odpowiednich przepisów ustawy z 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Jak wyżej wykazano, w sprawie ustalono, iż przedmiotowa kanalizacja deszczowa wraz ze zbiornikiem, jako istniejąca znajdowała się na mapie zasadniczej do celów projektowych z dnia 16 października 2007 r., na której został sporządzony projekt kanalizacji deszczowej w ul. K. [...] (decyzja o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia 19.02.2008 r.) co oznacza, iż spełniony został wymóg z art. 29a ust.1 w zw. z art. 29 ust.1 pkt 20 ustawy Prawo budowlane w odniesieni do spornej inwestycji.
W przypadku realizacji przyłącza w trybie art. 29a ustawy Prawo budowlane, organy administracji publicznej nie uczestniczą w procederze przyłączania do sieci wodociągowej, a w konsekwencji nie weryfikują prawidłowości podjętych w tym względzie czynności. O legalności przyłącza w takiej sytuacji przesądza samo ustalenie, że inwestor zrealizował je w ramach unormowanej tam procedury. Takie ustalenia poczyniono w tej sprawie.
Przede wszystkim jednak, jak ujawniono w sprawie, działania inwestora doprowadziły do tego, iż studnia chłonna wraz z systemem rynien została wybudowana i służyła całej inwestycji, zaś w oparciu o zawiadomienie o zakończeniu budowy z dnia 17.08.2007 r. pismem z dnia 29.08.2007 r. organ nadzoru budowlanego powiadomił inwestora, że nie zgłasza sprzeciwu do użytkowania zespołu domów mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej i bliźniaczej zlokalizowanych na dz. [...] i [...] (dot. niniejszej sprawy-przypomnienie NSA) przy ul. [...] i [...] w [...]. Trafnie więc uznano w realiach tej sprawy, iż kanalizacja deszczowa wraz ze zbiornikiem na działkach [...] i [...] jako wykazywana na mapach przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego widniała jako istniejąca już w dacie oddania do użytkowania obiektu budowlanego w sierpniu 2007 –na co trafnie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji- karta 12 uzasadnienia. Mapa przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego stanowi dokument urzędowy, jednak wszelkie dane zawarte w bazach danych państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego mają jedynie charakter informacyjny, nie zaś prawotwórczy.
Domniemanie zgodności z prawdą dokumentu urzędowego może być obalone wszelkimi środkami dowodowymi, jednakże strona, która zaprzecza prawdziwości dokumentu urzędowego, powinna tę okoliczność udowodnić. W odniesieniu do mapy przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego konieczne jest jednakże dysponowanie inną mapą do zasobu tego przyjętą, o treści odmiennej. Takim dowodem w tej sprawie skarżąca nie dysponuje.
Skarga kasacyjna, nie zawiera zarzutów, które pozwalałyby na ocenę prawidłowości wyboru przez inwestora trybu realizacji spornych przyłączy, stąd też kwestia ta pozostawiona została poza zakresem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego jako związanego zarzutami kasacji. Natomiast zarzut naruszenia przepisów postępowania wskazanych w petitum kasacji w odniesieniu do pominięcia przez Sąd faktu, iż skarżąca nabyła nieruchomość we wrześniu 2007 r. i z otrzymanych od dewelopera dokumentów wynikało, iż brak jest studni chłonnej na jej działce w sytuacji gdy pierwsza o niej wzmianka pojawia się dopiero miesiąc później, nie ma może odnieść zamierzonego skutku albowiem brak jest podstaw do twierdzenia, iż już po nabyciu spornej nieruchomości doszło do realizacji tejże studni chłonnej wbrew woli skarżącej. Kwestia braku pełnej informacji pod dewelopera w związku ze zbywaną nieruchomością pozostaje poza zakresem oceny w niniejszym postępowaniu dotyczącym legalności inwestycji w tym w zakresie odprowadzania wód opadowych.
Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące braku zbadania, kto i kiedy dokonał inwestycji, czy inwestor studni chłonnej miał uprawnienie do jej posadowienia na działce nr [...] również pozostają nieusprawiedliwione. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, iż w żaden sposób strona nie wskazała ani w postępowaniu administracyjnym ani sądowym (nie przedstawiła w tym zakresie żadnej dokumentacji min. dokumentacji dewelopera na którą się powołuje), gdzie (poza przedmiotową studzienką chłonną) były odprowadzane wody opadowe z budynku jednorodzinnego w zabudowie bliźniaczej, począwszy od oddania go do użytku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego instalacja odprowadzania wód opadowych, w kontekście kompletnie zebranego materiału dowodowego musiała być wykonana przed wrześniem 2007 r. kiedy to doszło do zbycia skarżącej spornej nieruchomości. Zatem przedstawione wyżej zarzuty skargi kasacyjnej w tej sytuacji tracą na znaczeniu, skoro nie można inwestorowi skutecznie zarzucić naruszenia prawa, uzasadniającego podjęcie interwencji przez organy nadzoru budowlanego.
Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut skargi kasacyjnej naruszania § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że skoro istnieje służebność gruntowa, to nie można uznać, iż z działki nr [...] została skierowana woda na działkę sąsiednią niezgodnie z obowiązującym przepisem, podczas gdy podłączenie się do studni chłonnej przez właściciela działki nr [...], bez jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie poczynionych ze skarżącą wprost wskazuje na zmianę naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości.
Z treści powołanego rozporządzenia w tym § 28 wynika, że działka budowlana, na której sytuowane są budynki, powinna być wyposażona w kanalizację umożliwiającą odprowadzenie wód opadowych do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej (ust. 1).W przypadku budynków niskich lub budynków, dla których nie ma możliwości przyłączenia do sieci kanalizacji deszczowej lub ogólnospławnej, dopuszcza się odprowadzenie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych (ust. 2). Z kolei w kwestionowanym § 29 cytowanego aktu podustawowego wskazano, iż dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione.
Przepis § 29 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie wymaga ustalenia celowego zamiaru sprawcy przy dokonywaniu zmiany naturalnego spływu wód opadowych. W realiach tej sprawy nie można w żadnym wypadku mówić o celowym i do tego niezgodnym z prawem dokonywaniem przez właściciela działki nr [...] zmiany naturalnego spływu wód opadowych na działkę skarżącej. Skarżąca w uzasadnieniu kasacji podnosi, iż sama służebność gruntowa nie uzasadnia przyłącza do studni chłonnej bez zgody i wiedzy właściciela nieruchomości. Otóż niezaprzeczalne jest to, iż działka skarżącej nr [...] obciążona jest służebnością gruntową na rzecz nieruchomości nr [...], która zezwalała na korzystnie z gruntu na cele dostarczania i odbioru mediów, tj. wykonania instalacji technicznej, a następnie jej konserwacji, wymiany, jeżeli zajdzie taka konieczność. Służebność gruntowa jest ograniczonym prawem rzeczowym, polegającym na korzystaniu z cudzej nieruchomości w oznaczonym zakresie. Służebność gruntowa ustanawiana jest na rzecz osoby będącej właścicielem władnącej nieruchomości i daje mu prawo do korzystania z obciążonej nieruchomości. Tak właśnie jest w niniejszym przypadku. Kwestionowanie przez skarżącą tego faktu nie może odbywać się w drodze skargi kasacyjnej.
Chybiony jest także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może mieć miejsce wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera wskazanych w tym przepisie elementów, a także wówczas, gdy uzasadnienie nie zawiera stanowiska odnośnie do przyjętego stanu faktycznego, a także gdy zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej z powodu wadliwości sporządzonego uzasadnienia (uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09; wyroki NSA z: 12 lutego 2015 r., II OSK 200/15; 3 marca 2015 r., II GSK 56/14; 11 marca 2015 r., II GSK 810/14, 27 sierpnia 22021 r., II GSK 1417/18).
W orzecznictwie prezentowany jest też pogląd, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, przez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2012 r., II OSK 1485/11). Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i - w razie kontroli instancyjnej – NSA, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości NSA, iż zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2013 r., II OSK 1751/11). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji realizuje powyższe wymagania. Wynika z niego, że Sąd nie podzielił zarzutów skarżącej przedstawiając obszerne motywy na poparcie takiego stanowiska. Skarżąca zaznacza, że jedynie w odniesieniu do zarzutu naruszenia § 29 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, Sąd przedstawił lakoniczne stanowisko, niemniej jednak w tym zakresie, zdaniem Sadu odwoławczego przedstawione rozważania są adekwatne do okoliczności tej sprawy. Słusznie bowiem Sąd pierwszej instancji uznał, że brak jest uzasadnionych podstaw do kwestionowania poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, że doszło do zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości.
Przedstawione wyżej rozważania wskazują więc, iż zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły doprowadzić do uwzględnienia wniosków złożonego środka odwoławczego.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione, orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.