II OSK 2588/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i decyzje organów niższych instancji w sprawie nakazu doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego, uznając potrzebę ponownego wyjaśnienia kwestii, czy wymiana centrali wentylacyjnej i klimatyzacyjnej stanowiła przebudowę.
Sprawa dotyczyła nakazu doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego w zakresie centrali wentylacyjnej. Spółka Z. Group sp. z o.o. była najemcą i przeprowadziła prace związane z klimatyzacją. Organy administracji uznały te prace za przebudowę i nakazały przywrócenie stanu poprzedniego. WSA oddalił skargę spółki. NSA uchylił wyrok WSA i decyzje organów, wskazując na potrzebę ponownego zbadania, czy wymiana wentylatora i chłodnicy stanowiła przebudowę w rozumieniu Prawa budowlanego oraz kto był inwestorem prac.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Z. Group sp. z o.o. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił skargę spółki na decyzję WINB nakazującą doprowadzenie budynku do stanu poprzedniego w zakresie centrali wentylacyjnej. WSA podzielił stanowisko organów, że prace polegające na wymianie wentylatora i montażu agregatu chłodzącego stanowiły przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego, wymagającą pozwolenia konserwatora zabytków. NSA uznał jednak, że zarzuty naruszenia prawa procesowego są zasadne i uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów. Sąd wskazał, że organy nadzoru budowlanego powinny ponownie zbadać, czy wymiana wentylatora o większej wydajności i chłodnicy stanowiła przebudowę, czy jedynie przywrócenie instalacji do stanu zgodnego z projektem budowlanym zamiennym. Kluczowe jest ustalenie, czy nastąpiła zmiana parametrów użytkowych lub technicznych obiektu budowlanego, a także kto był inwestorem prac. NSA zwrócił uwagę na potrzebę analizy korespondencji i dokumentacji cywilnoprawnej w kontekście administracyjnoprawnym oraz na możliwość zastosowania przepisów specustawy covidowej w zakresie posiedzeń niejawnych. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania organom nadzoru budowlanego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Kwestia ta wymaga ponownego wyjaśnienia przez organy nadzoru budowlanego, z uwzględnieniem, czy nastąpiła zmiana parametrów użytkowych lub technicznych obiektu budowlanego.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że definicja przebudowy obejmuje zmianę parametrów użytkowych lub technicznych obiektu. Wymiana wentylatora o większej wydajności i chłodnicy może stanowić zmianę parametrów technicznych, ale wymaga szczegółowej analizy w kontekście projektu budowlanego i faktycznego wpływu na obiekt.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Pomocnicze
P.b. art. 3 § pkt 7a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Przebudowa to wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji.
P.b. art. 39 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Roboty budowlane przy obiekcie wpisanym do rejestru zabytków wymagają uprzedniego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków.
P.b. art. 50 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Podstawa do wstrzymania robót budowlanych i zobowiązania do przedłożenia dokumentów.
P.b. art. 51 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Podstawa do wydania decyzji o nakazie doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego.
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek działania na podstawie przepisów prawa i prawdy obiektywnej.
K.p.a. art. 77 § par. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
K.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny materiału dowodowego na podstawie faktów.
ustawa covidowa art. 15zzs(4) § ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepisy dotyczące rozpoznawania spraw na posiedzeniach niejawnych w okresie stanu epidemii lub zagrożenia epidemicznego.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie skargi przez NSA po uchyleniu zaskarżonego orzeczenia.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie prawa procesowego przez WSA, w szczególności poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i nieprzeprowadzenie wystarczającego postępowania wyjaśniającego. Kwestia prawidłowego ustalenia inwestora robót budowlanych. Kwestia kwalifikacji prawnych wykonanych prac jako przebudowy.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 15zzs4 ust. 2 i 3 ustawy covidowej w zw. z art. 10, art. 90 § 1 i art. 151 p.p.s.a. dotyczący rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Godne uwagi sformułowania
Istota sprawy zasadza się na ocenie przeprowadzonych prac w kontekście definicji przebudowy. Parametrem użytkowym i technicznym będą wszelkie wielkości wyrażane w jednostkach miary czy też wagi elementów użytkowych, takich jak np. dach, okna, schody, oraz technicznych, takich jak ciężar konstrukcji czy odporność przeciwpożarowa, które występują w przypadku danego obiektu budowlanego. Nie sposób zasadnie twierdzić, że to współwłaściciele, w szczególności P. K., byli zamawiającym tej konkretnej zmiany klimatyzacji, a tym samym inwestorem. W tych warunkach kwestie cywilne, tj. zawarte umowy (ustalenia co do partycypacji kosztów montażu nowego urządzenia) pomiędzy stronami, nie powinny rzutować na ocenę robót budowlanych pod względem ich zgodności z projektem budowalnym i ich kwalifikacji prawnej zgodnie z przepisami Prawa budowlanego.
Skład orzekający
Paweł Miładowski
przewodniczący sprawozdawca
Grzegorz Czerwiński
sędzia
Magdalena Dobek-Rak
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie inwestora robót budowlanych w kontekście umowy najmu i przepisów Prawa budowlanego; kwalifikacja prawna prac związanych z instalacjami (wentylacja, klimatyzacja) jako przebudowy; stosowanie przepisów specustawy covidowej w postępowaniu sądowym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, ale jego interpretacja przepisów Prawa budowlanego i procedury administracyjnej ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozbieżności między prawem cywilnym (umowa najmu) a administracyjnym (Prawo budowlane) oraz precyzyjnej definicji 'przebudowy'. Jest to istotne dla wielu podmiotów na rynku nieruchomości.
“Najemca przebudował wentylację – czy to jego odpowiedzialność?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 2588/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński
Magdalena Dobek-Rak
Paweł Miładowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Kr 1442/20 - Wyrok WSA w Krakowie z 2021-06-30
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 3 pkt 7a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Dz.U. 2020 poz 374
art. 15zzs(4) ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Dz.U. 2020 poz 256
art. 7, art. 77 par. 1, art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. Group sp. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 1442/20 w sprawie ze skargi Z. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 października 2020 r. nr 516/2020 w przedmiocie nakazu doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego I. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki z dnia 7 października 2019 r., Nr 1400/2019; II. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Z. sp. z o.o. z siedzibą w K. kwotę 1707 (jeden tysiąc siedemset siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 30 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 1442/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Z. sp. z o.o. w K. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", w Krakowie z dnia 16 października 2020 r., Nr 516/2020, którą uchylono decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "PINB", w Krakowie – Powiat Grodzki z dnia 7 października 2019 r., Nr 1400/2019, i nakazano inwestorowi Z. sp. z o.o. z siedzibą w K., zwana dalej "Spółką", doprowadzenie budynku zlokalizowanego przy [...] w Krakowie, dz. nr [...], w zakresie centrali wentylacyjnej obsługującej przedmiotowy budynek, do stanu poprzedniego poprzez: przywrócenie parametrów centrali wentylacyjnej i urządzeń powiązanych określonych w projekcie budowlanym zamiennym pn.: "Przebudowa pięter 1, 2, 3, 4 kamienicy przy [...] dz. nr [...] w Krakowie" opracowanym w styczniu 2013 r. przez Studio Architektoniczne [...], zatwierdzonym decyzją PINB w Krakowie – Powiat Grodzki z 25 listopada 2013 r., Nr 249/2013, utrzymaną w mocy decyzją Małopolskiego WINB z 6 października 2015 r., znak: WOB.7721.322.2015.MWOR, oraz rysunkami zamiennymi przedłożonymi do akt postępowania administracyjnego znak: ROIK I.5121.78.2016.JRS, zakończonego wydaniem decyzji PINB w Krakowie – Powiat Grodzki z 17 października 2016 r., Nr 1227/2016.
Sąd wskazał, że podziela wszelkie ustalenia i wnioski prawne organów obu instancji. Od strony prawnej organ odwoławczy stanął na stanowisku, że podstawą materialną kwestionowanej decyzji powinien być art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.), zwanej dalej "P.b.", w brzmieniu sprzed nowelizacji obowiązującej od dnia 19 września 2020 r. Warunkiem zastosowania tego przepisu jest uprzednie zaistnienie podstaw z art. 50 ust. 1 P.b., np. samowolne dokonanie "przebudowy" w rozumieniu art. 3 pkt 7a P.b., która może mieć miejsce, gdy w wyniku wykonania robót budowlanych nastąpi odmienny sposób używania istniejących pomieszczeń, np. na skutek zmiany instalacji (por. wyrok WSA w Warszawie z 31 sierpnia 2017 r., VII SA/Wa 2167/16). Powstaje zatem pytanie, czy dokonanie zmian w instalacji w niniejszej sprawie jest przebudową i na to pytanie sąd dalej odpowie.
Nie ulega natomiast wątpliwości, że wobec faktu lokalizacji ww. kamienicy i wpisania jej do rejestru zabytków, w sytuacji, gdyby owe zmiany instalacji uznać za przebudowę, to zgodnie z art. 39 ust. 1 P.b. wymagały one uprzedniego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków, a następnie pozwolenia na budowę.
W ocenie Sądu, istota sprawy zasadza się na ocenie przeprowadzonych prac w kontekście definicji przebudowy. Zgodnie z art. 3 pkt 7a P.b. jeżeli jest mowa o przebudowie, należy przez to rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. Przez zmianę parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu, posiłkując się wykładnią językową, należy przyjąć, że są to wielkości liczbowe wyznaczające stan układu fizycznego albo charakterystyczne wielkości różnych urządzeń, procesów. Zatem parametrem użytkowym i technicznym będą wszelkie wielkości wyrażane w jednostkach miary czy też wagi elementów użytkowych, takich jak np. dach, okna, schody, oraz technicznych, takich jak ciężar konstrukcji czy odporność przeciwpożarowa, które występują w przypadku danego obiektu budowlanego (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 21 listopada 2018 r., II SA/Bd 541/18). W wyroku z 15 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2847/17, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż przebudowa stanowi szczególny rodzaj wykonywania robót budowlanych. Mają one m.in. doprowadzić do zmiany parametrów użytkowych (np. powiększenie liczby pomieszczeń) lub technicznych (np. zwiększenie przepustowości instalacji) istniejącego obiektu budowlanego. To ostatnie określenie przebudowy jest szczególnie istotne w ramach niniejszej sprawy, gdzie rzecz dotyczy zmiany centrali wentylacyjnej i urządzeń powiązanych i określenia w związku z tym rodzaju wykonanych robót budowlanych.
W zakresie koniecznych ustaleń faktycznych należało odpowiedzieć na pytanie, czy była to przebudowa, oraz ponadto ocenić, czy prawidłowo wskazano adresata decyzji.
Rozpoczynając od kwestii drugiej, Sąd zauważył, że podmiot będący adresatem – ww. Spółka została najemcą pomieszczeń w budynku o łącznej powierzchni 1556,61 m2, od 29 września 2016 r. (umowa w aktach ROIK I.5141.30.2019.ALC). Zgodnie z tą umową, do obowiązków najemcy należało m.in. dokonywanie na własny koszt i we własnym zakresie napraw, konserwacji i wymiany urządzeń wentylacyjnych (§ 8 pkt 2 lit. f tiret 5). Ponadto najemca we własnym zakresie miał zamontować agregat schładzania powietrza dla pomieszczeń hotelowych, w wyniku czego uzyska jednorazowe obniżenie czynszu o 50% stawki podstawowej w miesiącu następnym po zamontowaniu wskazanego urządzenia (§ 8 pkt 2 lit. i).
W dniu 20 maja 2017 r. została zawarta umowa między ww. Spółką, a wykonawcą co do dostawy, montażu i uruchomienia klimatyzacji. Nie ulega wątpliwości, że ww. Spółka była w tej umowie na pozycji zamawiającego (k.76 akt adm. uzupełniających). Co więcej, pieczątka Spółki uwidoczniona na tej umowie nawiązywała do "Hotelu [...]. Dalej: z udziałem ww. Spółki sporządzono też protokół odbioru z 16 czerwca 2017 r. (k.71) oraz protokół powykonawczy (k.70). Co więcej, ww. Spółka zwróciła się równocześnie do właścicieli nieruchomości (k.69), zwracając fakturę za czynsz za maj 2017 r. i powołując się na umowę najmu w cytowanym wyżej § 8 pkt 2 lit. i, wobec zamontowania schładzacza powietrza i poniesienia w związku z tym kosztów finansowych.
Co do twierdzeń, że rozmowy drogą elektroniczną prowadził jeden ze współwłaścicieli – P. K., Sąd zauważył, iż z analizy e-maili wynika, że początkowo P. K. angażował się z ramienia współwłaścicieli w kwestie montażu nowych urządzeń. Jednak ostatecznie, jak wynika z maila z dnia 7 maja 2017 r., po rozmowie z P. K. wykonawca zwrócił się do przedstawiciela Spółki i do niego miała zostać przesłana oferta na klimatyzację (k.55). Wobec tego oferta oraz prośba o zaliczkowanie (k.54), jak wreszcie zawarcie umowy miało miejsce z ww. Spółką jako najemcą pomieszczeń w budynku, prowadzącym Hotel [...], w zgodzie z zawartą umową najmu.
Wobec tego nie sposób zasadnie twierdzić, że to współwłaściciele, w szczególności P. K., byli zamawiającym tej konkretnej zmiany klimatyzacji, a tym samym inwestorem. Spółka nie działała jako pełnomocnik w imieniu współwłaścicieli, tylko jako najemca pomieszczeń, w ramach zawartej umowy najmu (vide: umowa, wspomniane pismo z 2 czerwca 2017 r., oraz pismo wynajmującego – zawiadomienie, k.61 akt adm. ROIK I.5141.30.2019.ALC). Prawidłowo zatem określono obecnie adresata decyzji o przywróceniu stanu poprzedniego, którym był inwestor – ww. Spółka.
Co się tyczy odpowiedzi na pytanie, czy miała miejsce przebudowa, a zatem czy roboty budowlane doprowadziły do zmiany parametrów technicznych i użytkowych obiektu, to odpowiedź na to pytanie, zdaniem Sądu, może zawierać dwa elementy: element techniczny oraz użytkowy.
Co się tyczy elementu technicznego, to prace dotyczące klimatyzacji obejmowały dwa aspekty: zamontowanie na zewnętrznej ścianie kamienicy agregatu do schładzania powietrza dla pomieszczeń hotelowych, oraz na IV piętrze, w pomieszczeniu wentylatorni, wyjęto dotychczasowe grzałki elektryczne podgrzewające powietrze i zamontowano dodatkową chłodnicę w celu schładzania powietrza. Organ odwoławczy ustalił na podstawie protokołu z czynności kontrolnych, iż inwestor zrealizował roboty budowlane "polegające na wymontowaniu z centrali nawiewnej części grzałek oraz zamontowaniu 3 agregatów – 2 jednostek zewnętrznych (centralnych) na elewacji tylnej i 1 jednostki wewnętrznej zamontowanej w centrali wentylacyjnej – nawiewnej".
Jak wynika z dokumentacji dotyczącej poprzedniej wentylacji, pierwotnie dobrano centralę wentylacyjną o wydajności V= 4200 m3/h (k.51 i k.36 akt WINB). Natomiast po zmianie wentylator ten został zastąpiony urządzeniem o większej wydajności, tj. 5000 m3/h (w opinii prawdopodobnie omyłkowo wskazano 5000 m3/min, ale wykonawca wskazał gdzie indziej, że chodzi o 5000 m3/h - k.88 akt adm. ROIK I.5141.30.2019.ALC), została wymieniona także nagrzewnica; mianowicie została zastąpiona wymiennikiem o konstrukcji lamelowej, połączonym przewodami czynnika chłodniczego z jednostką zewnętrzną na dachu obiektu. Spełnia on w zależności od potrzeb rolę urządzenia grzewczego i chłodniczego (k.43 i 44 akt WINB), w przeciwieństwie do pierwotnej nagrzewnicy elektrycznej.
Nie ulega zatem wątpliwości, że przez zamontowanie urządzenia o większej wydajności (wentylator) oraz urządzenia schładzającego (wymiennik lamelowy), zmieniły się parametry instalacji w obiekcie, czyli parametry techniczne. Obiekt (pomieszczenia w budynku) zyskał instalację o większych oraz rodzajowo odmiennych (także chłodzenie) parametrach. Wobec tego prawidłowo organy uznały, że tego rodzaju zmiana, czyli wyposażenie obiektu w instalacje o innych parametrach technicznych niż dotychczasowa, jest przebudową. Parametry techniczne bowiem to informacja o możliwościach danego urządzenia, przekazana najczęściej w jednostkach liczbowych. Jeśli zatem zamontowano urządzenie o większej wydajności oraz chłodząco-nagrzewające (w miejsce nagrzewnicy - k.70 akt ROIK I.5141.30.2019.ALC), czyli wyposażono obiekt w instalacje o zwielokrotnionych możliwościach technicznych, należy uznać, że spełnia to kryterium większych parametrów technicznych. Dowodzi tego także rozmowa przeprowadzona drogą elektroniczną (k.88 akt adm. jak wyżej), gdzie wykonawca wskazał, że zmiana wielkości wentylatora spowoduje zwiększenie wydajności centrali do 5000 m3/h, nowa sekcja wentylatora będzie dłuższa od pierwotnej o 45 cm. Została zatem spełniona definicja przebudowy obiektu, w szczególności zaadoptowana do podobnej sytuacji przez NSA w sprawie II OSK 2847/17.
Sąd podkreślił, że skarżący usiłował dowieść, także przed sądem administracyjnym, że jakość pracy centrali się nie poprawiła w stosunku do stanu poprzedniego. Jednak dotyczy to ewentualnie porównania parametrów użytkowych, natomiast nie zmienia obrazu sprawy. W definicji przebudowy jest bowiem mowa o alternatywie, zatem wystarczającym jest, że zmieniły się parametry techniczne zamontowanego urządzenia, aby uznać, że mamy do czynienia z przebudową. Z tego względu Sąd nie rozważał w sposób pogłębiony kwestii tego, jakie parametry w użytkowaniu prezentowała instalacja.
Jeśli zatem jest to przebudowa, to wobec faktu, iż przedmiotowa kamienica zlokalizowana na działce nr [...] została wpisana do rejestru zabytków, zgodnie z art. 39 ust. 1 P.b. wymagała uzyskania pozwolenia na prowadzenie robót przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. W świetle powyższego organ I instancji w oparciu o art. 50 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 i 3 P.b. poprawnie wstrzymał prace inwestorowi i zobowiązał do przedłożenia wskazanych w postanowieniu nr 844/2019 dokumentów w terminie 30 dni. Wobec tego, że inwestor nie wywiązał się z tego obowiązku, zatem zaistniały powody do wydania zaskarżonej decyzji, która znajduje podstawy w przepisach prawa.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyła skarżąca Spółka, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji WINB i umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie, względnie o uchylenie decyzji WINB i umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie; ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie; oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Ponadto zawnioskowano o przeprowadzeniu uzupełniających dowodów z dokumentów przedstawionych w załączeniu do skargi kasacyjnej.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1) art. 15zzs4 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.), zwanej dalej "ustawą covidową", w zw. z art. 10, art. 90 § 1 i art. 151 p.p.s.a. przez nieskierowanie skargi do rozpoznania na rozprawie, mimo iż skarżąca pismem z dnia 10 maja 2021 r. złożyła wniosek o przeprowadzenie posiedzenia jawnego, zaś w dniu 30 czerwca 2021 r. sytuacja epidemiczna wobec zaawansowanego procesu szczepień i przywracania działalności szeregu dziedzin gospodarki i życia publicznego do stanu zbliżonego do stanu przed pojawieniem się epidemii COVID-19 pozwalała nie tylko przeprowadzić tzw. rozprawę zdalną, ale również rozprawę w budynku sądu, a ponadto charakter sprawy wymagał przeprowadzenia rozprawy, co skutkowało:
- pozbawieniem możności obrony praw przez Spółkę i w efekcie tego nieważnością postępowania (art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.), jak również
- naruszeniem art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78 poz. 483 ze zm.) statuującego prawo do jawnego i sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy;
2) art. 151 w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 12 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256), zwanej dalej "K.p.a.", przez oddalenie skargi, wskutek uznania, że stan faktyczny sprawy ustalony przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję WINB jest prawidłowy w zakresie dotyczącym osoby inwestora, podczas gdy organy administracji wadliwie ustaliły stan faktyczny sprawy wynikający z dokumentów zalegających w aktach sprawy administracyjnej, to jest (i) umowy najmu z dnia 29 września 2016 r. zawartej pomiędzy Skarżącą, a ujawnionymi w księdze wieczystej właścicielami nieruchomości (dalej jako "Umowa Najmu"), z której wynika podmiot finansujący prace, a także komu przysługiwało prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a więc kto był inwestorem i do kogo można było skierować decyzję wydaną na podstawie art. 51 P.b., (ii) korespondencji pomiędzy P. K., Skarżącą oraz wykonawcą prac – D. P., z której wynika kto byt "motorem" prac, a zatem inwestorem, (iii) korespondencji pomiędzy P. K., a C. sp. z o.o., z której wynika kto był "motorem" prac, a zatem inwestorem, a także nie podjęły się analizy akt postępowania prowadzonego przed Sądem Okręgowym w Krakowie Wydział I Cywilny sygn. akt I C 2263/19 z powództwa Skarżącej przeciwko P. K., a dotyczącego zawartej Umowy Najmu, a w szczególności zeznań D. P. złożonych w tymże postępowaniu, z których wynika kto był "motorem" prac, a zatem inwestorem, a także podmiotu, do którego można skutecznie skierować decyzję WINB,
zaś obowiązkiem Sądu I instancji było dokonanie kontroli działania organów administracji publicznej w omawianym zakresie, któremu obowiązkowi Sąd nie sprostał, bowiem mimo jasnych wniosków wynikających z materiału dowodowego zebranego przez organ II instancji, jak również wniosków wynikających z materiału zaoferowanego przez skarżącą w toku postępowania przed WSA, WSA uznał, że P. K. był jedynie początkowo zaangażowany w kwestie montażu urządzeń, zaś inwestorem w rozumieniu przepisów prawa materialnego była Spółka;
3) art. 151 [p.p.s.a.] w zw. z art. 7, art. 12 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. przez oddalenie skargi, wskutek uznania, że stan faktyczny sprawy ustalony przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję WINB jest prawidłowy w zakresie dotyczącym czasokresu wykonania prac wskazanych w decyzji WINB, a w konsekwencji także i podmiotu, który odpowiedzialny był za wykonanie prac, skutkujące uznaniem, że Spółka realizowała wszystkie te prace,
podczas gdy Spółka kilkukrotnie wskazywała na konieczność dokonania weryfikacji w powyższym zakresie i istotności ustalenia kiedy wykonano prace, bowiem wymiana wentylatora z wentylatora o wydajności V=4200 m3/h na wentylator o wydajności V=5000 m3/h nastąpiła w maju 2016 r., a zatem 4 miesiące przed zawarciem Umowy Najmu z dnia 29 września 2016 r., zatem inwestorem tych prac nie mogła być Spółka i nim nie była, a obowiązkiem Sądu I instancji było dokonanie kontroli działania organów administracji publicznej w omawianym zakresie, któremu obowiązkowi Sąd nie sprostał i WSA całkowicie pominął konieczność zweryfikowania kiedy wykonane były poszczególne roboty, i że było to istotne dla ustalenia, jaki podmiot był ich inwestorem;
4) art. 151 [p.p.s.a.] w zw. z art. 7, art. 12 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. przez oddalenie skargi, wskutek zaakceptowania stanowiska WINB polegającego na uznaniu, że parametry obiektu budowlanego po wykonaniu prac wskazanych w decyzji WINB są inne niż wynikające z projektu budowlanego zamiennego pn. "Przebudowa pięter 1, 2, 3, 4 kamienicy przy [...] dz. nr [...] w Krakowie" opracowanego w styczniu 2013 r. przez studio Architektoniczne [...] ("Projekt"), a zatem że prace opisane w decyzji WINB wykonano bez podstawy i istnieje możliwość nałożenia obowiązku doprowadzenia budynku do stanu wynikającej z tego projektu, a więc możliwość wydania decyzji WINB,
podczas gdy wykonane prace doprowadziły do zgodności z projektem, zatem wydanie decyzji MINB było bezpodstawne, co Sąd I instancji całkowicie pominął i wskutek czego nie uwzględnił skargi;
5) art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 w zw. art. 151 p.p.s.a. przez przedstawienie stanu sprawy w zakresie konkluzji Sądu I instancji wynikających z zaprezentowanego przez Sąd I instancji stanu faktycznego dotyczącego postanowień Umowy Najmu o obniżeniu czynszu o 50% w przypadku sfinansowania wykonanych prac przez Spółkę, w sposób sprzeczny z tym stanem faktycznym, który przytoczył Sąd, to jest innymi słowy poprzez wyciągniecie sprzecznych wniosków ze stanu faktycznego, który przyjął za prawidłowy Sąd I instancji, co skutkowało bezzasadnym oddaleniem skargi;
6) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 12 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. przez oddalenie skargi, mimo iż organy administracji nie przeprowadziły żadnego postępowania dowodowego celem ustalenia czy doszło do zmiany parametrów użytkowych budynku będącego przedmiotem Umowy Najmu, położonego w Krakowie przy ul. [...] (dalej jako "budynek") w relacji czasowej przed przeprowadzonymi pracami oraz po ich zakończeniu, pomimo posiadania właściwych ku temu środków, zaś przyjęcie z góry, że wymiana urządzeń stanowi o przebudowie w rozumieniu przepisów ustawy – Prawo budowlane w brzmieniu sprzed nowelizacji, jest zbytnim i niedopuszczalnym uproszczeniem,
podczas gdy obowiązkiem Sądu I instancji było dokonanie kontroli działania organów administracji publicznej w omawianym zakresie, któremu obowiązkowi Sąd nie sprostał i nie zweryfikował powyższych zagadnień w sposób prawidłowy, w sytuacji gdy okoliczność ustalenia, czy doszło do zmiany parametrów użytkowych budynku były istotne dla prawidłowego wydania rozstrzygnięcia w sprawie i sąd rozpoznający skargę Spółki winien był uchylić zaskarżoną decyzję WINB wobec naruszenia wymienionych przepisów K.p.a., z których wynika zobowiązanie organów do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sposób kompleksowy;
7) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 12 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a. przez oddalenie skargi wskutek zaakceptowania stanowiska organów administracji polegającego na przyjęciu, że wykonane prace stanowiły przebudowę, w myśl ustawy – Prawo budowlane,
w sytuacji gdy w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu, z którego wynikałaby różnica parametrów obiektu budowlanego, zaś zmiana parametrów obiektu budowlanego nie musi wynikać ze zmiany parametrów urządzenia obsługującego daną instalację, czy też jego remontu lub wymiany;
8) art. 106 § 3 w zw. z art. 151 p.p.s.a. przez pominięcie dowodu z dokumentu – opinii biegłego inż. P. O. sporządzonej na potrzeby postępowania cywilnego toczącego się przed Sądem Okręgowym w Krakowie I Wydział Cywilny I C 1298/18, z której wynika, że (i) nie doszło do zmiany parametrów obiektu budowlanego, że (ii) inwestorem robót był P. K., że (iii) dokumenty stanowiące punkt odniesienia dla weryfikacji prawidłowości instalacji wentylacyjnej i chłodzącej, to jest protokół z pomiarów autorstwa A. T. i M. N. przedstawia nieprawdziwe dane i jako taki nie mógł stanowić podstawy wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego oraz punktu referencyjnego świadczącego o prawidłowości jej wykonania przed uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem doprowadziło do oddalenia skargi wskutek ustalenia, iż stan faktyczny przyjęty przez orany administracji nie został ustalony wadliwie.
Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.
9) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 17 w zw. z art. 18 w zw. z art. 32 ust. 1 P.b. przez ich błędną wykładnię, polegającą na bezzasadnym przyjęciu, że inwestorem jest podmiot wyłącznie finansujący lub zamawiający dane roboty budowlane, a w konsekwencji, że jest nim skarżąca i oddalenie skargi,
podczas gdyż inwestorem w rozumieniu przepisów P.b. jest podmiot, który posiada prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane, działa z zamiarem realizacji pewnej inwestycji, dąży do jej powstania, inicjuje działalność budowlaną, organizuje budowę, decyduje, co ma być budowane, w jakim miejscu, w jakiej technologii obiekt ma być wykonany, a nie tylko formalnie finansuje daną inwestycję bądź jest stroną umowy na wykonanie danych prac;
10) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 52 ust. 1 P.b. przez jego niezastosowanie, skutkujące zaakceptowaniem skierowania decyzji WINB do skarżącej i oddaleniem skargi, w sytuacji, w której nawet przy przyjęciu (aczkolwiek nieprawidłowym), iż Spółka była inwestorem prac, to nie ma i nie miała ona możliwości faktycznego wykonania decyzji WINB, bowiem nie przysługiwało i nie przysługuje jej prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane,
podczas gdy koniecznym było zastosowanie ww. przepisu i skierowanie decyzji WINB do właścicieli nieruchomości, bowiem jej wykonanie przez Spółkę jest niemożliwe;
11) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 3 pkt 7a w zw. z art. 28 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 7 pkt 1 w zw. z art. 39 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przeprowadzone prace w postaci wymontowania z centrali nawiewnej części grzałek oraz zamontowaniu 3 agregatów – 2 jednostek zewnętrznych (centralnych) – na elewacji tylnej i 1 jednostki wewnętrznej zamontowanej w centrali wentylacyjnej – nawiewnej, wymiany nagrzewnicy i zastąpieniu jej wymiennikiem o konstrukcji lamelowej stanowią przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7a P.b. i w konsekwencji wymagały uzyskania zgody konserwatora zabytków oraz uzyskania pozwolenia na budowę przed ich wykonaniem, skutkującą oddaleniem skargi, podczas gdy przebudową są jedynie takie prace, które powodują zmianę parametrów użytkowych lub technicznych obiektu budowlanego, a ww. czynności nie doprowadziły do zmiany paramentów użytkowych ani technicznych budynku, zatem uznanie, że wykonane prace wymagają decyzji organów ochrony zabytków oraz pozwolenia na budowę, jak również ich prowadzenie bez uzyskania tych decyzji pozwalało wydać zaskarżoną decyzję WINB było pozbawione podstawy tak faktycznej, jak i prawnej;
12) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 3 pkt 7 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 28 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 7 pkt 1 w zw. z art. 39 ust. 1 P.b. przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż prace przy centrali wentylacyjnej stanowiły roboty budowlane, których prowadzenie wymagało uprzedniego uzyskania decyzji organów administracji architektoniczno-budowlanej, podczas gdy prace przy centrali wentylacyjnej prowadzone na nieruchomości polegały na wymianie wadliwych elementów instalacji na nowe i konserwacji, zatem nie stanowiły robót budowlanych wymagających pozwolenia na budowę i pozwolenia konserwatora zabytków, w konsekwencji czego nie istniała podstawa prawna do wydania decyzji WINB;
13) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. przez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, w której wykonane prace realizowano w oparciu o wydaną decyzję PINB z dnia 25 listopada 2013 r., nr 249/2013, o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego, utrzymaną w mocy decyzją Małopolskiego WINB z dnia 6 października 2015 r., znak: WOB.7721.322.2015.MWOR, i wykonane prace realizują parametry nakazane do wykonania tymi decyzjami,
podczas gdy zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b. możliwe jest w sytuacji, gdy roboty budowlane realizowano bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę, zatem zastosowanie ww. przepisu nie było w stanie faktycznym sprawy prawidłowe.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnicy postępowania – B. K., A. K., K. E., M. R., H. P., C. K. wnieśli o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
W piśmie procesowym z dnia 29 marca 2022 r. skarżąca Spółka złożyła wniosek dowodowy, tj. o zwrócenie się przez Sąd do Policji - I Komisariat Policji w Krakowie o udostępnienie akt sprawy MKS-MDG-66/22, RSD-1652/20 nadzorowanej przez Prokuraturę Rejonowa Kraków - Śródmieście Zachód w zakresie zeznań świadka – W. G..
W piśmie procesowym z dnia 30 października 2023 r. ww. uczestnicy postępowania złożyli wniosek o dopuszczenie dowodów z przedstawionych dokumentów.
W piśmie procesowym z dnia 5 grudnia 2023 r. skarżąca Spółka złożyła kolejny wniosek dowodowy.
Obecni na rozprawie pełnomocnicy skarżącej Spółki i uczestników postępowania podtrzymali dotychczasowe stanowiska w sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. W tym przypadku Sąd orzeka na podstawie art. 188 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za zasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego poza zarzutem naruszenia art. 15zzs4 ust. 2 i 3 ustawy covidowej w zw. z art. 10, art. 90 § 1 i art. 151 p.p.s.a. W tych warunkach skoro przedmiotowa sprawa wymaga dalszego wyjaśnienia jako przedwczesne należało ocenić zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 17 w zw. z art. 18 w zw. z art. 32 ust. 1 P.b.; art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 52 ust. 1 P.b.; art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 3 pkt 7a w zw. z art. 28 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 7 pkt 1 w zw. z art. 39 ust. 1 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b.; art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 3 pkt 7 w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 28 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 7 pkt 1 w zw. z art. 39 ust. 1 P.b.; art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 1 P.b.
Przechodząc zatem do merytorycznego rozpoznania zarzutów naruszenia prawa procesowego należy wskazać, że działanie Sądu I instancji zmierzające do skierowania skargi "zwykłej" do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym oraz rozpoznanie tej skargi i wydanie zaskarżonego wyroku miało miejsce, w sytuacji gdy od 20 marca 2020 r. na terenie Polski obowiązywał stan epidemii (wprowadzony rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii; Dz. U. z 2020 r. poz. 491), który trwał do dnia ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego, który następnie obowiązywał od 16 maja 2022 r. do 1 lipca 2023 r. (zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego; Dz. U. 2022 r. poz. 1028). W związku z tym brak jest podstaw do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 15zzs4 ust. 2 i 3 ustawy covidowej, ponieważ zostały spełnione przesłanki do skierowania sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Ponadto Sąd I instancji przy piśmie z dnia 23 marca 2021 r. poinformował pełnomocnika skarżącej Spółki o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2021 r. w wyniku zaistnienia podstaw do zastosowania trybu z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Zawiadomienie o terminie posiedzenia niejawnego zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej Spółki w dniu 29 marca 2021 r., a więc na 3 miesiące przed wyznaczonym terminem posiedzenia niejawnego, umożliwiając tym samym zajęcie stronie postępowania dodatkowego stanowiska w sprawie, z czego strona skarżąca skorzystała. Niemniej w świetle istnienia podstaw do zastosowania art. 15zzs4 ust. 3 ustawy covidowej nie był dla Sądu wiążący wniosek skarżącej Spółki o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu jawnym.
W tych warunkach brak jest podstaw do stwierdzenia, że zaistniała przesłanka nieważności postępowania, o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., jak również aby doszło do naruszenia art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.
Dlatego zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 15zzs4 ust. 2 i 3 ustawy covidowej w zw. z art. 10, art. 90 § 1 i art. 151 p.p.s.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Przechodząc do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego, należy wskazać, że z akt sprawy wynika, iż wentylacja wraz z chłodzeniem była przedmiotem zatwierdzonego projektu budowlanego zamiennego, co też zostało zatwierdzone przez Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w stosownych decyzjach z 2006 r. i 2013 r.
Po zrealizowaniu inwestycji objętej tym projektem budowlanym zamiennym współwłaściciele budynku zawarli ze skarżącą Spółką umowę najmu, która zakładała, że wszystkie urządzenia techniczne, w szczególności instalacje wentylacyjne są sprawne.
Jednocześnie w umowie najmu z dnia 29 września 2016 r. (a więc zawartej przed uzyskaniem przez inwestora, tj. P. K., pozwolenia na użytkowanie z 17 października 2016 r.) zastrzeżono, że w przypadku, gdy któreś z urządzeń nie będzie sprawne, to wynajmujący niezwłocznie dokona jego naprawy lub wymiany w celu uzyskania jego sprawności.
Wynika z tego, że to wynajmujący, a więc współwłaściciele nieruchomości zobowiązali się oddać najemcy – skarżącej Spółce obiekt ze sprawnie działającym urządzeniami technicznymi. Nie chodzi tu zatem o kwestie adaptacji, modyfikacji, czy dostosowania przedmiotu najmu do prowadzonej działalności (np. zmiana rozwiązań architektonicznych), lecz istniejącą substancję budynku, która w zakresie funkcjonowania urządzeń technicznych powinna być sprawna. To wynajmujący powinien dokonać napraw tych urządzeń, choć w umowie najmu przewidziano jednocześnie możliwość dokonania napraw przez najemcę.
W tym miejscu należy wskazać, że w okolicznościach niniejszej sprawy okazało się, że instalacja w postaci kanału instalacji nawiewnej na IV piętrze wyposażona w chłodnicę połączoną rurociągiem miedzianym z agregatem schładzającym znajdującym się na ścianie I piętra od strony podwórka nr 1 frontowego – jest nieczynna, przeznaczona do naprawy przez najemcę, zgodnie z umową najmu. Taką okoliczność potwierdza protokół zdawczo-odbiorczy sporządzony w okresie od 15 listopada 2016 r. do 24 stycznia 2017 r. Z umowy najmu wynika zaś, że zasadniczo zobowiązania najemcy zawarte § 8 tej umowy dotyczą kwestii zaistniałych podczas wykonywania umowy najmu, a nie stanu zaistniałego przed zawarciem umowy. Z drugiej zaś strony w § 8 pkt 2 lit. i umowy najmu strony umówiły się, że najemca miał we własnym zakresie zamontować nowy agregat schładzania powietrza dla pomieszczeń hotelowych, a w kosztach tej instalacji miał partycypować wynajmujący poprzez odliczenie najemcy czynszu. To obrazuje, że strony umowy w określony sposób, ale na gruncie prawa cywilnego, a nie – administracyjnego, porozumiały się odnośnie instalacji, w którą – jak wynika z projektu budowlanego zamiennego – powinien być wyposażony przedmiotowy budynek. W tych warunkach kwestie cywilne, tj. zawarte umowy (ustalenia co do partycypacji kosztów montażu nowego urządzenia) pomiędzy stronami, nie powinny rzutować na ocenę robót budowlanych pod względem ich zgodności z projektem budowalnym i ich kwalifikacji prawnej zgodnie z przepisami Prawa budowlanego.
W tych warunkach organy nadzoru budowlanego powinny rozważyć, czy wykonanie robót na zlecanie najemcy, ale w wyniku zawartej umowy z wynajmującym pozwala na stwierdzenie, że to skarżąca Spółka była inwestorem w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, ponieważ to kto jest inwestorem określa pozwolenie na budowę, co nie zmienia faktu, że inwestor może podczas faktycznego wykonania robót budowlanych posłużyć się tzw. "inwestorem zastępczym", który za porozumieniem stron wykonuje faktycznie określone roboty budowlane (np. zastrzeżone w umowie najmu), tym bardziej w trakcie trwającego procesu inwestycyjno-budowlanego, który, tak jak w niniejszej sprawie, uległ zakończeniu przez wydanie w dniu 17 października 2016 r. decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, a umowa najmu została zawarta 29 września 2016 r. Takiej zaś oceny nie wyklucza korespondencja mailowa znajdująca się w aktach sprawy, z której wynika, że to P. K. brał czynny udział celem "modernizacji wentylatorni", co jak wynika z wiadomości mailowej z 7 maja 2017 r. doprowadziło do finału w postaci zdemontowania starego urządzenia i ustawienia nowych agregatów, i wskazania, że należało także uwzględnić przebudowę kratownicy ochraniającej agregaty. Ponadto z korespondencji tej wynika, że to P. K. przedstawił skarżącej Spółce propozycję zwiększenia wydajności wentylatora do 5000 m3/h. W związku zaś z wykonaniem w takim kształcie robót w przedmiotowej instalacji, najemca zwrócił się do wynajmującego o wystawienie faktury z maja 2017 r. za czynsz zgodnie z § 8 pkt 2 lit. i umowy najmu, a 20 maja 2017 r. skarżąca Spółka jako zamawiający, zawarła umowę z wykonawcą (G.) na dostawę, montaż i uruchomienie klimatyzacji do centrali wentylacyjnej, w sytuacji gdy z akt sprawy wynika, że jeszcze przed zawarciem umowy najmu i przed uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie zaistniał "problem" z centralą wentylacyjną, jak i wcześniej były podejmowane działania mające na celu przywrócenie prawidłowego funkcjonowania wentylacji w budynku.
Tym samym istniały podstawy do oceny, czy wykonane roboty budowlane mieszczą się w granicach udzielonego pozwolenia na budowę, które zostało poprzedzone stosownym pozwoleniem konserwatorskim, także w zakresie instalacji wentylacyjnej.
Ponadto organy nadzoru budowlanego powinny dokonać ustaleń, czy zakres wykonanych robót dotyczących klimatyzacji i wentylatora rzeczywiście dotyczył niesprawnej instalacji istniejącej w dniu przekazania skarżącej Spółce przedmiotu najmu, i czy zakres robót w tym zakresie odpowiadał treści projektu budowlanego zamiennego, w którym mowa jest m.in. o wentylacji nawiewnej z chłodzeniem jako systemu składającego się z centrali usytuowanej w pomieszczeniu wentylatorni. W tym kontekście organy powinny rozważyć, czy np. zastosowanie wentylatora o wydajności V=5000m3/h zamiast wskazanego w projekcie o wydajności V=4200m3/h stanowiło istotną zmianę skoro kwestię wydajności wentylatora projekt budowlany zamienny wiązał z potrzebami oddymiania, a wydajność V=4200m3/h określono w projekcie jako ilość która miałaby być wystarczająca dla potrzeb wentylacji pokoi. Wymaga to oceny, czy zastosowanie wentylatora o większej wydajności pozwala utrzymać bezpieczeństwo pożarowe przedmiotowego budynku, skoro projekt budowlany zastosowaną wydajność wiąże tylko z "ilością wystarczającą" dla potrzeb wentylacji pokoi na kondygnacjach od I do IV. Ponadto organy nadzoru budowlanego powinny rozważyć czy rzeczywiście wymiana nagrzewnicy na wymiennik o konstrukcji lamelowej zmienia co do istoty działanie klimatyzacji, skoro niejako z założenia tego rodzaju urządzenie może służyć zarówno do chłodzenia, jak i ogrzewania pomieszczeń.
Powyższe kwestie mają zaś znaczenie dla prawidłowej kwalifikacji prawnej robót, w tym czy mamy do czynienia z "przebudową" z art. 3 pkt 7a P.b. Poza tym w sprawie nie odniesiono przedmiotowych robót do treści zatwierdzonego projektu budowlanego zamiennego, a jeśli chodzi o kwestię "przebudowy" – nie wykazano aby podjęte w sprawie roboty wpływały na sposób użytkowania obiektu, zmieniały sposób użytkowania, zmieniały warunki ochrony pożarowej budynku, powodowały określone oddziaływanie na środowisko, tak aby rzeczywiście można było stwierdzić, że wykonane roboty budowlane spowodowały zmianę parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, ale w rozumieniu art. 3 pkt 7a P.b. Ustawodawca nie doprecyzował jak należy rozumieć sformułowanie dotyczące zmiany parametrów użytkowych lub technicznych. Odwołując się do reguł znaczeniowych języka powszechnego, w orzecznictwie sądowym przyjęto, że parametrem użytkowym i technicznym będą wszelkie wielkości, wyrażane w jednostkach miary czy też wagi elementów użytkowych, takich jak dach, okna, schody, oraz technicznych, takich jak ciężar konstrukcji czy odporność przeciwpożarowa, które występują w przypadku danego obiektu budowlanego (por. wyroki NSA z 4 marca 2010 r., II OSK 493/09; z 25 stycznia 2013 r., II OSK 627/12). Dlatego organy nadzoru budowlanego powinny ponownie rozważyć, czy przywrócenie klimatyzacji w budynku do funkcjonowania, w tym przez zwiększenie wydajności wentylatora do V=5000m3/h, stanowiło przebudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7a P.b. skoro dotychczas nie wykazano aby taka zmiana mogła prowadzić sama w sobie do zmiany parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego. Jak wynika z akt sprawy, organy nadzoru budowlanego powinny w tym zakresie rozważyć, czy podjęte działania dotyczące klimatyzacji i wentylacji miały jedynie na celu doprowadzenie instalacji nawiewowej w budynku do prawidłowego funkcjonowania, a więc do stanu odpowiadającemu udzielonemu pozwoleniu. Należy zwrócić uwagę, że przy zachowaniu tej samej przepustowości (średnicy) instalacji nawiewowej, zwiększono wydajność wentylatora, w wyniku tego, że przyjmujący zlecenie naprawy instalacji podmiot, który podjął się przywrócenia prawidłowego funkcjonowania instalacji, zasugerował zainstalowanie wentylatora o zwiększonej wydajności.
Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego, tj. art. 151 w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 12 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a.; art. 151 [p.p.s.a.] w zw. z art. 7, art. 12 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a.; art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 w zw. art. 151 p.p.s.a.; art. 106 § 3 w zw. z art. 151 p.p.s.a. – zawierają usprawiedliwione podstawy. Przy tej ocenie Naczelny Sąd Administracyjny doszedł zaś do przekonania, że zgłoszone przed tym Sądem przez strony postępowania wnioski dowodowe powinny zostać rozpatrzone przez organy nadzoru budowlanego w ponownie przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym.
Mając powyższe na względzie, skoro końcowo uwzględnieniu podlegała skarga kasacyjna i jednocześnie wypowiedziana powyżej ocena przemawia za uznaniem wadliwości zaskarżonego wyroku i orzeczeń organów obu II instancji, to Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony był do zastosowania art. 188 p.p.s.a. Tym samym zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 16 października 2020 r., Nr 516/2020, i poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie – Powiat Grodzki z dnia 7 października 2019 r., Nr 1400/2019. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy nadzoru budowalnego zobowiązane będą uwzględnić powyższe wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego co do dalszego postępowania w sprawie, w szczególności w odniesieniu do ustalenia, czy wymiana klimatyzatora i wentylatora mieściła się w granicach zatwierdzonego projektu budowlanego zamiennego, w tym przez pryzmat zgłoszonych przez strony postępowania wniosków dowodowych.
Z tych względów, na podstawie art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI