II OSK 2584/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-09-11
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlaneobiekt budowlanytymczasowy obiekt budowlanyprzyczepa gastronomicznanakaz rozbiórkipozwolenie na budowęplan zagospodarowania przestrzennegozabytkisamowola budowlana

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że przyczepa gastronomiczna ustawiona na działce stanowi tymczasowy obiekt budowlany podlegający przepisom Prawa budowlanego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę tymczasowego obiektu budowlanego o funkcji handlowej – przyczepy gastronomicznej. Skarżący kwestionowali kwalifikację przyczepy jako obiektu budowlanego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przyczepa, przystosowana do stacjonarnego użytku i podłączona do mediów, spełnia definicję tymczasowego obiektu budowlanego, a jej budowa bez pozwolenia na budowę była nielegalna. Sąd podkreślił, że możliwość przemieszczania przyczepy nie wyklucza jej kwalifikacji jako obiektu budowlanego, a kluczowe są jej funkcja i sposób posadowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D. K. i Ł. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który utrzymał w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę tymczasowego obiektu budowlanego o funkcji handlowej – przyczepy gastronomicznej. Skarżący zarzucali błędną kwalifikację przyczepy jako obiektu budowlanego oraz naruszenie przepisów proceduralnych. Sąd pierwszej instancji oraz organy administracji uznały, że przyczepa, mimo swojej mobilności, po ustawieniu na gruncie i przystosowaniu do funkcji handlowej, stanowi tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu Prawa budowlanego. Podkreślono, że definicja tymczasowego obiektu budowlanego obejmuje obiekty niepołączone trwale z gruntem, a katalog takich obiektów ma charakter przykładowy. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, podzielił stanowisko sądów niższych instancji. Sąd wskazał, że przyczepa gastronomiczna, posadowiona na gruncie za pomocą nóżek, podłączona do instalacji elektrycznej i wykorzystywana jako stacjonarny punkt handlowy, spełnia kryteria tymczasowego obiektu budowlanego. Podkreślono, że możliwość przemieszczania przyczepy nie jest jej podstawową funkcją, a jedynie służy jej usytuowaniu. Zarejestrowanie czy ubezpieczenie przyczepy nie wpływa na jej kwalifikację jako obiektu budowlanego. Sąd powołał się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym takie obiekty, jak barakowozy czy przyczepy przystosowane do działalności gospodarczej, po ustawieniu na gruncie i wykonaniu ewentualnych prac adaptacyjnych, stanowią obiekty budowlane. Ponieważ budowa obiektu wymagała pozwolenia na budowę, a skarżący go nie posiadali, a dodatkowo obiekt naruszał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (teren zieleni urządzonej), nakaz rozbiórki był zasadny. Sąd oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za nieuzasadnione.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, przyczepa taka może być uznana za tymczasowy obiekt budowlany, jeśli jej podstawową funkcją jest działalność gastronomiczna, a nie transportowa, i została ona posadowiona na gruncie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że definicja tymczasowego obiektu budowlanego obejmuje obiekty niepołączone trwale z gruntem, a katalog jest przykładowy. Kluczowe są cechy funkcjonalne i sposób posadowienia, a nie możliwość przemieszczania czy rejestracja pojazdu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (18)

Główne

Pr. bud. art. 3 § pkt 5

Ustawa - Prawo budowlane

Pr. bud. art. 28 § ust. 1

Ustawa - Prawo budowlane

Pr. bud. art. 48 § ust. 1

Ustawa - Prawo budowlane

Pr. bud. art. 48 § ust. 1 pkt 1

Ustawa - Prawo budowlane

Pomocnicze

Pr. bud. art. 3 § pkt 1

Ustawa - Prawo budowlane

Pr. bud. art. 29

Ustawa - Prawo budowlane

Pr. bud. art. 39 § § 1

Ustawa - Prawo budowlane

Pr. bud. art. 48 § ust. 2

Ustawa - Prawo budowlane

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Pr. o ruchu drogowym art. 2 § pkt 50

Ustawa - Prawo o ruchu drogowym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przyczepa gastronomiczna posadowiona na gruncie i podłączona do mediów jest tymczasowym obiektem budowlanym w rozumieniu Prawa budowlanego. Budowa tymczasowego obiektu budowlanego bez pozwolenia na budowę jest nielegalna. Niezgodność obiektu z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego uniemożliwia jego legalizację i obliguje do nakazania rozbiórki.

Odrzucone argumenty

Przyczepa samochodowa zarejestrowana i ubezpieczona nie jest obiektem budowlanym, lecz pojazdem. Ustawienie przyczepy na gruncie nie stanowi budowy w rozumieniu Prawa budowlanego. Organy administracji nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego, błędnie kwalifikując przyczepę jako obiekt budowlany.

Godne uwagi sformułowania

Pod pojęciem tymczasowego obiektu budowlanego rozumie się obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w innych miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem. Katalog tymczasowych obiektów budowlanych nie jest zamknięty i w każdej sprawie należy dokonać, mając na uwadze cechy danego obiektu, indywidualnej oceny, czy może on być zakwalifikowany jako tymczasowy obiekt budowlany. Sposób użytkowania tego obiektu i przystosowania go do prowadzenia działalności usługowej oraz posadowienie na gruncie wskazują na kwalifikację tego obiektu jako obiektu budowlanego. Możliwość przemieszczania po drogach publicznych nie jest zasadniczą funkcją przedmiotowego obiektu, lecz jedynie służy temu, aby usytuować go w określonym miejscu, odpowiednim do funkcji, jaką ma pełnić. Przez 'wybudowanie' takich obiektów jak barakowozy, przyczepy i inne podobne obiekty na kołach, rozumie się już samo ich dostarczenie i posadowienie na gruncie, połączone z ewentualnym wykonaniem pewnych przystosowawczych robót budowlanych.

Skład orzekający

Jerzy Siegień

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Wawrzyniak

sędzia

Grzegorz Rząsa

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Kwalifikacja prawna przyczep i podobnych obiektów mobilnych jako tymczasowych obiektów budowlanych podlegających przepisom Prawa budowlanego, nawet jeśli posiadają cechy pojazdu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przyczepy gastronomicznej, ale zasady mogą być stosowane do innych obiektów mobilnych wykorzystywanych stacjonarnie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak przepisy Prawa budowlanego mogą być stosowane do nietypowych obiektów, takich jak przyczepy gastronomiczne, co jest praktycznie istotne dla wielu przedsiębiorców.

Czy Twoja przyczepa gastronomiczna to budynek? NSA wyjaśnia!

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2584/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak
Grzegorz Rząsa
Jerzy Siegień /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II SA/Kr 311/21 - Wyrok WSA w Krakowie z 2021-06-29
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa Protokolant starszy asystent sędziego Anna Górska po rozpoznaniu w dniu 11 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. K. i Ł. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 311/21 w sprawie ze skargi D. K. i Ł. K. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 5 stycznia 2021 r. nr 2/2021 znak: WOB.7721.655.2019.AJAN w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 311/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę D. K. i Ł. K. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 5 stycznia 2021 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z dnia 5 stycznia 2021 r., działając na podstawie art. 48 ust. 1 i art. 80 ust. 2 pkt 2 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), dalej: "Pr. bud.", po rozpatrzeniu odwołania Ł. K. oraz D. K. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. – Powiat G. z dnia 10 października 2019 r., którą na podstawie art. 48 ust. 1 Pr. bud. nakazano inwestorom: D. K. i Ł. K. rozbiórkę tymczasowego obiektu budowlanego o funkcji handlowej tj. przyczepy handlowej o wymiarach w rzucie poziomym 2,26 m x 3,81 m oraz wysokości 2,33 m, usytuowanego we wschodniej części działki nr [..] obręb [..], przy ul. M. w K., od strony wewnętrznego chodnika, z przyłączem elektrycznym, bez decyzji pozwolenia na budowę oraz niezgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obszaru "[..]", utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji, organ odwoławczy podniósł, że PINB w K. - Powiat G. dokonał prawidłowej kwalifikacji przedmiotu postępowania administracyjnego, uznając ustawioną na działce nr [..] przyczepę handlową jako tymczasowy obiekt budowlany. Zgodnie z brzmieniem art. 3 pkt 1 Pr. bud. przez obiekt budowlany należy rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 5 Pr. bud. przez tymczasowy obiekt budowlany należy rozumieć: obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, przenośne wolno stojące maszty antenowe. Powyższe wyliczenie obiektów ma charakter przykładowy. Do tego rodzaju obiektów mogą być zatem zaliczane także inne obiekty budowlane, o analogicznych właściwościach. Ustawodawca wyróżnił dwa rodzaje tymczasowych obiektów budowlanych. Po pierwsze, jest nim obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidzianym do przeniesienia w inne miejsce lub do rozbiórki. Cecha tymczasowości wynika w tym przypadku z cech konstrukcyjnych, trwałości materiałów oraz technologii czy też projektu obiektu budowlanego. Po drugie, jest nim obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem. Jeśli obiekt budowlany nie jest połączony trwale gruntem, to jest tymczasowym obiektem budowlanym niezależnie od tego, czy jest przeznaczony do użytkowania w czasie krótszym od jego trwałości technicznej oraz czy przewiduje się jego przeniesienie lub rozbiórkę. Bez znaczenia pozostaje przy tym fakt, czy przedmiotowa przyczepa samochodowa stanowiąca obiekt sprzedaży ulicznej jest zarejestrowana oraz posiada tablice rejestracyjne i ubezpieczenie OC. Zarejestrowanie przyczepy, tak aby mogła się ona poruszać po drogach publicznych, nie wpływa na to, że w dalszym ciągu jej podstawową funkcją jest działalność handlowa.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że katalog określony w art. 29 Pr. bud. enumeratywnie wylicza przypadki, które nie wymagają uzyskania pozwolenia. Oznacza to, że wyłącznie obiekty i roboty w nim wymienione mogą być wykonane bez uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę. Tymczasowy obiekt budowlany o funkcji handlowej nie mieści się w tym wyliczeniu. Ponadto działka ew. nr [..] obr. [..] w K., na której usytuowany jest tymczasowy obiekt budowlany o funkcji handlowej, znajduje się w obrębie układu urbanistycznego dawnego miasta K. ze S. wpisanego do rejestru zabytków decyzją z dnia 23 lutego 1934 r. (A-12). Jak wynika z art. 39 § 1 Pr. bud.: "Prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymaga, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, uzyskania pozwolenia na prowadzenie tych robót, wydanego przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków". Wobec powyższego, niewątpliwie na usytuowanie przedmiotowego tymczasowego obiektu budowlanego o funkcji handlowej we wschodniej części dz. nr [..] inwestorzy powinni legitymować się pozwoleniem wydanym przez organ administracji architektoniczno-budowlanej, a którego nie posiadali. W konsekwencji, skoro przedmiotowy tymczasowy obiekt budowlany o funkcji handlowej wymagał pozwolenia na budowę, którym inwestorzy nie legitymowali się, organ pierwszej instancji zasadnie prowadził postępowanie w sprawie legalności budowy przedmiotowego obiektu w trybie art. 48 Pr. bud.
Dalej organ odwoławczy przytoczył art. 48 Pr. bud. i wskazał, że organ pierwszej instancji w trakcie prowadzonego postępowania odstąpił od wdrożenia procedury legalizacyjnej przed orzeczeniem nakazu rozbiórki. PINB uznał bowiem, że stwierdzona niezgodność samowolnie zrealizowanego obiektu z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa ma charakter nieusuwalny i jedynym sposobem likwidacji skutków stwierdzonego bezprawia budowlanego pozostaje wydanie nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego. Obowiązującym dla działki ew. nr [..] miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru "[..]" zatwierdzony uchwałą Rady Miasta K. nr [..] z dnia [..] listopada 2017 r. Działka ew. nr [..] znajduje się w obszarze ZP.l (tereny zieleni urządzonej, o podstawowym znaczeniu pod ogólnodostępną zieleń urządzoną). Budowa przedmiotowego tymczasowego obiektu budowlanego nie jest zgodna z planem miejscowym, a zatem nie jest możliwe wszczęcie procedury legalizacyjnej.
W końcowej części uzasadnienia swojej decyzji organ odwoławczy ustosunkował się do zarzutów odwołania. W tym kontekście organ odwoławczy wskazał w szczególności, że organ pierwszej instancji prawidłowo uznał zlokalizowaną na działce nr [..] przyczepę handlową za tymczasowy obiekt budowlany (a nie pojazd drogowy) i bez wpływu na powyższe pozostaje fakt, czy przedmiotowa przyczepa wyposażona jest w koła oraz czy posiada tablice rejestracyjne i ubezpieczenie OC. W niniejszym przypadku podstawową funkcją przyczepy jest funkcja handlowa (funkcja typowa dla obiektów budowlanych); przesądza to o prawidłowej kwalifikacji przedmiotowej przyczepy jako tymczasowego obiektu budowlanego. Ustawione na gruncie przyczepy, nie spełniające w danej chwili swojej pierwotnej funkcji transportowo - komunikacyjnej, stanowią obiekty budowlane. Fakt, iż obiekt jest przyczepą samochodową, nie powoduje automatycznie, że nie może być on obiektem budowlanym. O tym czy dany obiekt jest obiektem budowlanym w rozumieniu ustawy - Prawo budowlane decydują zarówno jego cechy fizyczne, podobieństwo do wymienionych w ustawowym katalogu obiektów jak i jego funkcja. W odniesieniu do takich obiektów jak barakowozy, przyczepy i inne podobne obiekty na kołach, przez ich "wybudowanie" rozumie się w orzecznictwie już samo dostarczenie takiego obiektu oraz jego postawienie na gruncie, z ewentualnym wykonaniem pewnych przystosowawczych robót budowlanych. Inwestorzy wykonali przy przedmiotowej przyczepie prace mające na celu przystosowanie jej do użytkowania w innym niż pierwotnym charakterze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podniósł, że dokonując kwalifikacji prawnej stwierdzonego stanu faktycznego, organy prawidłowo uznały, że w niniejszej sprawie spełniona jest podstawowa przesłanka warunkująca zastosowanie art. 48 Pr. bud., tj. wybudowanie obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Przedmiotowy obiekt niewątpliwie jest tymczasowym obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 pkt 1 i 5 Pr. bud., a jego budowa – w myśl reguły ogólnej z art. 28 ust. 1 Pr. bud. – wymagała pozwolenia na budowę. Dodatkowo, jak trafnie zauważył organ odwoławczy, działka ew. nr [..], na której usytuowany jest przedmiotowy obiekt budowlany, znajduje się w obrębie układu urbanistycznego dawnego miasta K. ze S. wpisanego do rejestru zabytków decyzją z dnia 23 lutego 1934 r. (A-12) – wobec czego, w świetle art. 39 § 1 Pr. bud., wymagane byłoby również pozwolenie wydane przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, organy prawidłowo zidentyfikowały również przeszkody uniemożliwiające legalizację przedmiotowego obiektu budowlanego. W tym zakresie trafnie wskazano, że narusza on przepisy obowiązującego na odnośnym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "[..]" uchwalonego Uchwałą Rady Miasta K. nr [..] z dnia [..] listopada 2017 r. Działka ew. nr [..] znajduje się w obszarze ZP.1 (tereny zieleni urządzonej, o podstawowym znaczeniu pod ogólnodostępną zieleń urządzoną). Przedmiotowy obiekt budowlany nie jest zatem zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 48 ust. 2 ab initio Pr. bud.), co obligowało organy do nakazania jego rozbiórki zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 Pr. bud. Zdaniem Sądu, zawarte w zaskarżonej decyzji rozstrzygnięcie jest prawidłowe.
Nawiązujące do art. 3 pkt 5 w zw. z art. 3 ust. 1-4 oraz art. 48 ust. 1 pkt 1 Pr. bud. zarzuty skargi, do których przychylił się uczestnik postępowania, sprowadzają się do zakwestionowania kwalifikacji przedmiotowego obiektu jako tymczasowego obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 5 Pr. bud. W ocenie Sądu pierwszej instancji, zarzuty te są niezasadne. Sąd w całej rozciągłości podzielił w tej mierze stanowisko Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie. W szczególności organ odwoławczy ma rację, gdy twierdzi, że zmieszczone w art. 3 pkt 5 Pr. bud. wyliczenie obiektów tymczasowych ma charakter przykładowy i że o tej kategorii mogą być zaliczane także inne obiekty budowlane, o analogicznych właściwościach. Ustawodawca istotnie wyróżnił dwa rodzaje tymczasowych obiektów budowlanych: obiekty budowlane przeznaczone do czasowego użytkowania w okresie krótszym od ich trwałości technicznej i obiekty budowlane niepołączone trwale z gruntem. Te drugie są tymczasowymi obiektami budowlanym niezależnie od tego, czy są przeznaczone do użytkowania w czasie krótszym od ich trwałości technicznej oraz czy przewiduje się ich przeniesienie lub rozbiórkę. Dalej organ odwoławczy zasadnie zauważył, że nie ma rozstrzygającego znaczenia okoliczność zarejestrowania tudzież ubezpieczenia przyczepy. Istotne jest to, że przyczepa de facto nie pełni funkcji transportowo-komunikacyjnej, lecz funkcję handlową. Inwestorzy – jak zauważył organ odwoławczy i co potwierdza zebrany materiał dowodowy – dodatkowo przystosowali przyczepę do pełnienia tej właśnie funkcji. Nie ulega zatem żadnej wątpliwości, że właśnie tę funkcję ona pełni. W odniesieniu do takich obiektów jak barakowozy, przyczepy i inne podobne obiekty na kołach, przez ich "wybudowanie" rozumie się już samo ich dostarczenie i postawienie na gruncie, połączone z ewentualnym wykonaniem pewnych przystosowawczych robót budowlanych.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wnieśli skarżący, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 3 pkt 5 w zw. z art. 3 ust. 1 – 4 Pr. bud. polegające na błędnym uznaniu, że przyczepa stanowiąca pojazd w rozumieniu art. 2 pkt 50 ustawy – Prawo o ruchu drogowym stanowi tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 Pr. bud., a jej zaparkowanie (ustawienie) na gruncie, stanowi budowę w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 1 Pr. bud., polegające na jego zastosowaniu do pojazdu – przyczepy, niebędącego obiektem budowlanym,
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a. przez w szczególności błędne uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie niniejszej, i nie naruszyły zasady prawdy obiektywnej i oceny całokształtu materiału dowodowego, której realizacja wymaga by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w wyniku czego błędnie ustalono, że przyczepa handlowa skarżących jest obiektem mieszczącym się w definicji tymczasowego obiektu budowlanego, podczas gdy jej charakter, konstrukcja i przeznaczenie świadczą o tym, że jest to przedmiot o mobilnym charakterze.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, zasądzenie kosztów i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W piśmie z dnia 25 października 2021 r. kurator spadku po J. G. przychylił się do twierdzeń i wniosków zawartych w skardze kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty koncentrują się na tym, że organy administracji publicznej oraz Sąd pierwszej instancji dokonały niewłaściwej kwalifikacji prawnej spornego obiektu posadowionego na działce [..], co miało wpływ na orzeczenie nakazu jego rozbiórki. Okoliczność ta determinuje kierunek rozważań wyrażonych w poniższym orzeczeniu.
Wskazać należy, że z akt sprawy wynika, iż na terenie działki nr [..] przy wewnętrznym chodniku stwierdzono usytuowanie obiektu o funkcji handlowej. Przedmiotowy obiekt to zaadaptowana na cele handlowe jednoosiowa przyczepa samochodowa, gastronomiczna, o konstrukcji stalowej z dyszlem holowniczym (zaczep holowniczy). Przyczepa posiada wymiary w rzucie 2,26 m x 3,81 m, wysokość przyczepy 233 cm – od poziomu podłogi i 272 cm od poziomu terenu. Posadowiona jest na gruncie poprzez nóżki metalowe rozłożone na kawałku płaskiej płyty betonowej zagłębionej w gruncie, posiada również jedną oś kół. W dniu kontroli nie posiadała tablic rejestracyjnych, przyłączona została do instalacji elektrycznej kablem poprowadzonym w peszlu ochronnym pod powierzchnią terenu z tej samej nieruchomości, na której jest posadowiona tj. [..]. Obecni właściciele oświadczyli, że posiadają tablice rejestracyjne dla przyczepy, która w dowodzie rejestracyjnym jest zarejestrowana jako mobilny punkt sprzedaży. Przestrzeń między poziomem terenu a podłogą przyczepy wynosi 39 cm i zabita jest dwiema deskami drewnianymi.
Mając na uwadze treść art. 48 ust. 1 Pr. bud., orzekające w sprawie organy oraz Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdziły, że znajdujący się na terenie działki [..] obiekt, pełniący funkcję przyczepy gastronomicznej, jest tymczasowym obiektem budowlanym w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego. Pod pojęciem tymczasowego obiektu budowlanego rozumie się obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przykrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe, przenośne wolno stojące maszty antenowe. W art. 3 pkt 5 Pr. bud. zostały wyróżnione dwa rodzaje tymczasowych obiektów budowlanych. Pierwsze z nich to obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub do rozbiórki. Po drugie, jest nim obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem. Katalog tymczasowych obiektów budowlanych nie jest zamknięty i w każdej sprawie należy dokonać, mając na uwadze cechy danego obiektu, indywidualnej oceny, czy może on być zakwalifikowany jako tymczasowy obiekt budowlany.
Analiza cech funkcjonalnych przedmiotowej przyczepy, znajdujących potwierdzenie zarówno w ocenie technicznej (konstrukcja i przeznaczenie przyczepy), jak i w sposobie faktycznego wykorzystywania wskazuje, że pełni ona funkcję obiektu "małej gastronomii". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyczepa specjalistyczna przeznaczona i wykorzystywana na cele działalności gastronomicznej jako stacjonarny punkt "małej gastronomii" spełnia pod względem konstrukcyjnym i funkcjonalnym warunki do uznania jej za tymczasowy obiekt budowlany (por. np. wyr NSA z dnia 4 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1389/11). Sposób użytkowania tego obiektu i przystosowania go do prowadzenia działalności usługowej oraz posadowienie na gruncie wskazują na kwalifikację tego obiektu jako obiektu budowlanego. W orzecznictwie sądów administracyjnych zdecydowanie dominuje pogląd o kwalifikowaniu takich obiektów jak przyczepy samochodowe lub inne przyczepy przystosowane do prowadzenia, po ich ustawieniu na gruncie, działalności gospodarczej jako obiektów budowlanych podlegających regulacji Prawa budowlanego. Fakt przystosowana takiej przyczepy także do przemieszczania jej po drogach nie przesądza o tym, że nie może ona być uznana za obiekt budowlany, w szczególności tymczasowy obiekt budowlany, po ustawieniu jej na gruncie. Opierając się na utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym barakowozów, przyczep, innych podobnych obiektów, ich kryterium kwalifikacyjnym jako obiektów budowlanych powinien być przede wszystkim cel, w jakim dany obiekt został umieszczony na nieruchomości oraz okres jego funkcjonowania na tej nieruchomości (por. np. wyroki NSA: z 13 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 348/08; z 29 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 423/11 oraz z a 10 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 39/12). Możliwość przemieszczania po drogach publicznych nie jest zasadniczą funkcją przedmiotowego obiektu, lecz jedynie służy temu, aby usytuować go w określonym miejscu, odpowiednim do funkcji, jaką ma pełnić. Podstawowym celem ustanowionej na działce nr [..] przyczepy nie jest poruszanie się po drogach, ale pełnienie funkcji gastronomicznej. Nie ma również rozstrzygającego znaczenia okoliczność zarejestrowania, tudzież ubezpieczenia przyczepy. Zarejestrowanie przyczepy stanowi jedynie jej dodatkową cechę, istniejącą z woli jej właściciela, która umożliwia legalne poruszanie się po drogach publicznych. Potencjalny sposób przemieszczania różni wprawdzie sporny obiekt od niektórych innych, w których prowadzona jest działalność handlowa, jednak cecha ta w żaden sposób nie wpływa na realizację podstawowej funkcji, jaką jest działalność gastronomiczna.
Zauważyć należy przy tym, że ustawodawca definiując w Prawie budowlanym tymczasowy obiekt budowlany wprost, jako przykład tego rodzaju obiektu budowlanego, wskazuje na barakowozy, a więc pojazd bez silnika przystosowany do łączenia go z innym pojazdem. Potwierdza to fakt, że określony przedmiot, jeżeli jest przystosowany do tego, aby przemieszczać go po drogach jako przyczepę, nie przesądza o tym, że nie może być uznany za obiekt budowlany, w szczególności tymczasowy obiekt budowlany, po ustawieniu go na gruncie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przesądzono już, że ustawione na gruncie przyczepy, niespełniające w danej chwili funkcji transportowo - komunikacyjnej, stanowią obiekty budowlane (zob. wyrok NSA z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 384/11). A zatem jeżeli przyczepa została ustawiona na działce, a ponadto została do niej doprowadzona energia elektryczna i inne instalacje, wskazuje to, że jest to obiekt budowlany (zob. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1774/07), a nie pojazd w świetle art. 2 pkt 50 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym. Z ustaleń kontroli wynika zaś, że przyczepa posadowiona jest na gruncie poprzez nóżki metalowe rozłożone na kawałku płaskiej płytki betonowej zagłębionej na gruncie oraz posiada przyłącze elektryczne. Nie można zatem pominąć wyposażenia obiektu w element wskazujący na wykorzystywanie go w celach innych niż transport, a mianowicie dopływ energii elektrycznej. Powyższy element dowodzi stacjonarnego wykorzystywania obiektu, a nie uczynienia z niego środka transportu.
Podsumowując, należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, iż przedmiotowa przyczepa specjalistyczna służąca działalności gastronomicznej może być uznana za tymczasowy obiekt budowlany, a tym samym skarga kasacyjna nie może wywołać zamierzonego rezultatu w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku. Skoro przedmiotowy obiekt jest tymczasowym obiektem budowlanym, jego budowa - w myśl reguły ogólnej z art. 28 ust. 1 Pr. bud. - wymagała pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 28 ust. 1 Pr. bud., roboty budowlane można rozpocząć jedynie po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 – 31. W stanie prawnym sprawy, przepis art. 29 zawiera katalog obiektów i robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Katalog określony w art. 29 Pr. bud. enumeratywnie wylicza przypadki, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę. Rację mają organy orzekające w sprawie, że tymczasowy obiekt budowlany o funkcji handlowej nie mieści się w tym wyliczeniu. Słuszność mają również orzekające w sprawie organy oraz Sąd pierwszej instancji wskazując, że przez "wybudowanie" spornego obiektu rozumieć należy już samo jego dostarczenie i posadowienie na gruncie, połączone z ewentualnym wykonaniem prawnych przystosowawczych robót budowlanych. Przedmiotowej przyczepy nie można natomiast uznać za obiekt, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 12 Pr. bud., bowiem dotyczy on jedynie obiektów tymczasowych, co do których w zgłoszeniu inwestor zadeklarował ich przeniesienie w inne miejsce nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy, czego inwestor nie dokonał w rozpoznawanej sprawie.
Przedstawione powyżej ustalenia powodują, że za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia przepisów postępowania, bowiem Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, że organy administracji publicznej dokonały wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a także w ramach swobodnej oceny dowodów prawidłowo go oceniły z uwzględnieniem słusznego interesu strony postępowania. Ponadto Sąd wydając zaskarżone orzeczenie uwzględnił dokumenty zgromadzone w toku postępowania, uznając zgromadzony materiał dowodowy za pełny i wystarczający dla rozpoznania skargi.
Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI