II OSK 2583/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-02-26
NSAAdministracyjneWysokansa
zagospodarowanie przestrzenneplanowanie przestrzennewarunki zabudowydostęp do drogi publicznejdrogi publicznezarządca drogiuzgodnienieskarga kasacyjnaNSA

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i postanowienie GDDKiA dotyczące uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, uznając, że organ uzgadniający błędnie ocenił kwestię dostępu do drogi publicznej.

Sprawa dotyczyła odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy przez GDDKiA, która uznała, że działka inwestycyjna nie posiada dostępu do drogi krajowej. WSA w Warszawie oddalił skargę inwestora. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że organ uzgadniający błędnie ocenił stan faktyczny, skupiając się na braku fizycznego zjazdu, zamiast na możliwości włączenia ruchu drogowego. NSA podkreślił, że kwestia dostępu do drogi publicznej jest domeną organu wydającego decyzję o warunkach zabudowy, a nie organu uzgadniającego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na postanowienie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA). GDDKiA odmówiła uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania lokalu usługowego na cele mieszkaniowe, argumentując brak dostępu do drogi krajowej. WSA w Warszawie zaakceptował to stanowisko. NSA uchylił zaskarżony wyrok i postanowienie, uznając, że GDDKiA błędnie oceniła stan faktyczny i prawny. Sąd wskazał, że organ uzgadniający powinien ocenić możliwość włączenia ruchu drogowego do drogi krajowej, a nie badać istnienie fizycznego zjazdu czy dostęp do drogi publicznej, co jest kompetencją organu wydającego decyzję o warunkach zabudowy. NSA podkreślił, że zarządca drogi powinien kierować się zakresem swoich zadań, w tym zapewnieniem bezpieczeństwa ruchu drogowego, a nie oceniać przesłanki dostępu do drogi publicznej, które są regulowane przez inne przepisy i należą do organu właściwego do wydania decyzji o warunkach zabudowy. Sąd uchylił również postanowienie GDDKiA i zasądził zwrot kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Organ uzgadniający (zarządca drogi) powinien oceniać jedynie możliwość włączenia ruchu drogowego spowodowanego planowaną inwestycją do drogi publicznej, a nie badać kwestię dostępu do drogi publicznej czy istnienie fizycznego zjazdu, które należą do kompetencji organu wydającego decyzję o warunkach zabudowy.

Uzasadnienie

NSA wyjaśnił, że zakres kompetencji zarządcy drogi w postępowaniu uzgodnieniowym dotyczy oceny wpływu inwestycji na ruch drogowy i bezpieczeństwo, a nie przesłanek dostępu do drogi publicznej, które są badane w odrębnym postępowaniu przez organ właściwy do wydania decyzji o warunkach zabudowy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

u.p.z.p. art. 53 § ust. 4 pkt 9

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Decyzję o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z właściwym zarządcą drogi - w odniesieniu do obszarów przyległych do pasa drogowego.

u.p.z.p. art. 64 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Decyzję o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z właściwym zarządcą drogi - w odniesieniu do obszarów przyległych do pasa drogowego.

u.d.p. art. 35 § ust. 3

Ustawa o drogach publicznych

Zarządca drogi uzgadnia zmianę zagospodarowania terenu przyległego do pasa drogowego w zakresie możliwości włączenia do drogi ruchu drogowego spowodowanego tą zmianą.

Pomocnicze

u.d.p. art. 4 § pkt 21

Ustawa o drogach publicznych

Ochrona drogi to działania mające na celu niedopuszczenie m.in. do pogorszenia warunków bezpieczeństwa ruchu.

u.d.p. art. 19 § ust. 1

Ustawa o drogach publicznych

Do właściwości zarządcy drogi należą sprawy m.in. z zakresu utrzymania i ochrony dróg.

u.p.z.p. art. 61 § ust. 1 pkt 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Przesłanka dostępu terenu do drogi publicznej jest adresowana do organu wydającego decyzję o warunkach zabudowy, a nie do organu uzgadniającego.

u.p.z.p. art. 2 § pkt 14

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Dostęp do drogi publicznej oznacza bezpośredni dostęp lub dostęp przez drogę wewnętrzną lub służebność.

u.d.p. art. 29 § ust. 1

Ustawa o drogach publicznych

Budowa lub przebudowa zjazdu wymaga zezwolenia zarządcy drogi w drodze decyzji administracyjnej.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia wyroku sądu I instancji w przypadku naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga skargę, stosując przepisy art. 145-153.

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA może uchylić zaskarżony wyrok i orzec co do istoty sprawy lub przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 250

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu jest przyznawane przez sąd.

k.p.a. art. 106

Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowanie w sprawie uzgodnień.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania organów w celu prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Ocena przez organ na podstawie zebranego materiału dowodowego.

Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi i ich usytuowanie art. 9 § ust. 1 pkt 3

Wymogi dotyczące służebności przejazdu i przejścia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i zaakceptowanie rozstrzygnięcia, które nie rozpoznało sprawy co do istoty. Naruszenie art. 61 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 2 pkt 14 u.p.z.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów przez organ uzgadniający (GDDKiA).

Godne uwagi sformułowania

czym innym jest uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy, a czym innym zgoda na lokalizację zjazdu z drogi publicznej Na etapie natomiast uzgodnienia projektu decyzji pozostaje bez znaczenia czy zjazd taki istnieje, czy też nie. Przedmiotem bowiem uzgodnienia jest ocena możliwości włączenia do drogi krajowej ruchu drogowego spowodowanego zmianą sposobu użytkowania przedmiotowego obiektu. organ uzgadniający nie jest uprawniony do oceny spełnienia przesłanki dostępu terenu do drogi publicznej (art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p.).

Skład orzekający

Anna Szymańska

sprawozdawca

Leszek Kiermaszek

członek

Małgorzata Miron

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu kompetencji zarządcy drogi w postępowaniu uzgodnieniowym dotyczącym decyzji o warunkach zabudowy, rozróżnienie między uzgodnieniem a pozwoleniem na zjazd, oraz znaczenie bezpieczeństwa ruchu drogowego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zmiany sposobu użytkowania lokalu i uzgodnienia z zarządcą drogi krajowej. Może wymagać dostosowania do innych typów inwestycji i dróg.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa wyjaśnia kluczowe rozróżnienie między rolą organu uzgadniającego a organu wydającego decyzję o warunkach zabudowy, co jest częstym problemem w praktyce administracyjnej i budowlanej.

Zarządca drogi nie może blokować budowy przez brak fizycznego zjazdu – kluczowe rozróżnienie NSA!

Dane finansowe

WPS: 100 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2583/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Szymańska /sprawozdawca/
Leszek Kiermaszek
Małgorzata Miron /przewodniczący/
Symbol z opisem
6155 Uzgodnienia w sprawach z zakresu zagospodarowania przestrzennego
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Planowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II OSK 2563/22 - Wyrok NSA z 2023-07-05
II SA/Po 420/22 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2022-08-18
VII SA/Wa 356/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-07-28
Skarżony organ
Dyrektor Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 741
art. 53 ust. 4 pkt 9 w zw. z art. 64 ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym -  t.j.
Dz.U. 2021 poz 1376
art. 35 ust. 3, art. 43
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie sędzia NSA Leszek Kiermaszek sędzia del. WSA Anna Szymańska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 356/22 w sprawie ze skargi E. K. na postanowienie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 30 grudnia 2021 r., nr O.OL.Z-3.4351.530.2021.MB w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na rzecz E. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
+UZASADNIENIE
Wyrokiem z 28 lipca 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 356/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA w Warszawie", "Sąd wojewódzki", "Sąd I instancji") po rozpoznaniu skargi E. K. (dalej: "inwestor", "skarżąca", "skarżąca kasacyjnie") na postanowienie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (dalej: "GDDKiA", "organ uzgadniający") z 30 grudnia 2021 r., nr O.OL.Z-3.4351.530.2021.MB – oddalił skargę.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z 27 grudnia 2021 r. Burmistrz Dobrego Miasta zwrócił się do GDDKiA o uzgodnienie projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu użytkowania lokalu usługowego w istniejącym budynku handlowo-usługowym na cele mieszkaniowe, na działce nr ew. [...], obr. [...], gmina [...].
Zaskarżonym postanowieniem GDDKiA na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1376 ze zm.), dalej: "ustawa o drogach publicznych" lub "u.d.p." oraz art. 106 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej "k.p.a." - odmówił uzgodnienia projektu decyzji w zakresie skomunikowania inwestycji z drogą krajową nr [...]. Wskazano, że działka nr [...] leży po lewej stronie drogi krajowej nr [...], klasy GP. Projekt decyzji określa obsługę poprzez istniejący zjazd na zasadach uzgodnionych z zarządcą. Jednak działka ta nie posiada istniejącego zjazdu z drogi krajowej nr [...]. W jej sąsiedztwie znajduje się zjazd (km ok. 57+769) na działkę nr [...], na której należy ustanowić służebność przejścia i przejazdu, aby spełnić warunki z § 9 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi i ich usytuowanie (Dz. U. z 2016 r. poz. 124 ze zm.), dalej: "rozporządzenie". Odwołano się do definicji dostępu do drogi publicznej - art. 2 ust. 14 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2021 r. poz. 741 ze zm.), dalej: "u.p.z.p.". Następnie podniesiono, że zjazd musi być legalny, tj. wynikać z przepisu prawa, czynności prawnej, orzeczenia sądowego, czy administracyjnego. Na zakończenie wskazano, że u.p.z.p. używa sformułowania "ma dostęp do drogi publicznej", co wskazuje, że dostęp musi istnieć w dacie orzekania.
WSA w Warszawie stwierdził, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W uzasadnieniu wskazano, że merytoryczny zakres uzgodnienia wynika z ustawowych zadań, jakie przyznane zostały zarządcy drogi przepisami ustawy o drogach publicznych (art. 19 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 21 u.d.p.). Sąd wojewódzki podkreślił, że
w niniejszej sprawie organ orzekając w sprawie uzgodnienia w odniesieniu do obszarów przyległych do pasa drogowego (art. 53 ust. 4 pkt 9 u.p.z.p.) musi mieć na uwadze zarówno regulacje zawarte w u.p.z.p., jak i instytucje określone przepisami u.d.p., uwzględniając jednocześnie przedstawiony do uzgodnienia projekt decyzji, którym jest związany. Sąd I instancji zaznaczył, że bezpośredni dostęp do drogi publicznej określa zarządca drogi w decyzji o lokalizacji zjazdu (art. 29 u.p.d.). Zatem o bezpośrednim dostępie do drogi publicznej nie przesądza bezpośrednie sąsiedztwo terenu inwestycyjnego z drogą publiczną, ale zagwarantowana prawnie zgoda zarządcy drogi na lokalizację zjazdu z drogi publicznej na teren inwestycji oraz (obecnie) zgłoszenie przyjęte bez sprzeciwu przez organ architektoniczno- budowlany. Dostępu do drogi publicznej nie można zatem utożsamiać z dostępem faktycznym. Podniesiono, że organ uzgadniający nie może na etapie uzgadniania projektu decyzji o warunkach zabudowy tego zagadnienia oceniać, gdyż wykroczyłby poza zakres przedmiotowy uzgodnienia i postępowania uregulowanego w art. 29 u.d.p. Wyjaśniono, że bezspornie działka nr [...], na której planowana jest zmiana sposobu użytkowania lokalu usługowego na cele mieszkalne w budynku handlowo-usługowym, nie posiada ustanowionego dostępu do drogi krajowej nr [...]. Jest to wyłącznie dostęp faktyczny, powstały wskutek zwyczajowego korzystania z terenu przyległego do pasa drogowego drogi krajowej nr [...].
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła E. K., zaskarżając go w całości. Zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj:
1) art. 53 ust. 4 pkt 9 u.p.z.p. w zw. z § 9 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia poprzez ich niewłaściwe niezastosowanie i przyjęcie przez Sąd, że zasadna jest odmowa uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy pod względem obsługi komunikacyjnej z drogi krajowej nr [...] pomimo tego, iż w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki do wydania rozstrzygnięcia o charakterze pozytywnym i uwzględnienia skargi,
2) art. 61 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 2 pkt 14 u.p.z.p. i w zw. z art. 8 u.d.p. poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie, skutkujące przyjęciem przez Sąd, iż działka nr [...] obręb [...], na której jest usytuowany omawiany lokal usługowy nie posiada dostępu do drogi publicznej w sytuacji, gdy w rzeczywistości działka ta taki dostęp posiada z uwagi na fakt, iż działka nr [...] posiada także dostęp do drogi publicznej przez drogę wewnętrzną,
oraz naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: "p.p.s.a" w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy i przyjęcie przez Sąd wojewódzki, że zasadna jest odmowa uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy pod względem obsługi komunikacyjnej z drogi krajowej nr [...], pomimo zaistnienia w przedmiotowym stanie faktycznym przesłanek umożliwiających wydanie pozytywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia,
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy i przyjęcie przez Sąd wojewódzki, że działka nr [...] nie posiada dostępu do drogi publicznej w sytuacji, gdy w rzeczywistości przedmiotowa działka taki dostęp posiada z uwagi na fakt, iż posiada ona dostęp do drogi publicznej także przez drogę wewnętrzną - co skutkowało oddaleniem skargi przez WSA w Warszawie, pomimo istnienia podstaw do jej uwzględnienia.
Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych - w tym kosztów zastępstwa procesowego (oświadczając, że koszty zastępstwa procesowego na rzecz pełnomocnika z urzędu tytułem świadczonej pomocy prawnej nie zostały przez stronę uiszczone ani w całości ani w części). Jednocześnie skarżąca kasacyjnie oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.
Pismem z 17 listopada 2022 r. stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną GDDKiA wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniesiono również o dopuszczenie dowodu uzupełniającego z dokumentów, tj.: mapy nowego przebiegu drogi krajowej nr [...] oraz pisma GDDKiA z 23 sierpnia 2022 r., znak: O/OL.Z-1.4040.9.2022.EB na okoliczność zmiany zarządcy drogi przebiegającej w miejscowości S. (wcześniej DK[...]) z dniem 26 sierpnia 2022 r.
Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") zważył, co następuje:
Rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres sądowej kontroli przez NSA.
Jeżeli skarga kasacyjna zawiera zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i prawa procesowego, to w pierwszej kolejności należy rozpatrzyć te ostatnie, co następnie pozwoli ocenić prawidłowe zastosowanie lub wykładnię powołanych w sprawie przepisów prawa materialnego w ustalonym stanie faktycznym. Stąd NSA rozpoznając w takiej kolejności zarzuty, uznał zasadność naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy i zaakceptowanie rozstrzygnięcia, które nie rozpoznało sprawy co do istoty. Podstawą odmowy uzgodnienia w oparciu o poczynione ustalenia faktyczne była okoliczność, że działka inwestycyjna nie posiada dostępu do drogi publicznej, tj. nie posiada istniejącego zjazdu z drogi krajowej nr [...]. Natomiast w pobliżu jest usytuowany zjazd na działkę nr [...], przez którą należałoby ustanowić prawo służebności przejścia i przejazdu do działki inwestycyjnej.
Zgodnie z art. 53 ust. 4 pkt 9 w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p. decyzję o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z właściwym zarządcą drogi - w odniesieniu do obszarów przyległych do pasa drogowego. Przepis art. 53 ust. 4 pkt 9 u.p.z.p. nie wymienia kryteriów uzgodnienia inwestycji planowanych na obszarach przyległych do pasa drogowego. W konsekwencji należy przyjąć, że zarządca drogi powinien w postępowaniu uzgodnieniowym kierować się zakresem swoich zadań oraz swojej właściwości rzeczowej (por. wyrok NSA z 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 2386/19; z 27 czerwca 2023 r. sygn. akt II OSK 2329/20, z 10 maja 2022 r. sygn. akt II OSK 1482/19). Zgodnie z art. 19 ust. 1 u.d.p., do właściwości zarządcy drogi należą sprawy m.in. z zakresu utrzymania i ochrony dróg. W myśl art. 4 pkt 21 u.d.p. z kolei ochrona drogi to działania mające na celu niedopuszczenie m.in. do pogorszenia warunków bezpieczeństwa ruchu. Z art. 19 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 21 u.d.p. wynika natomiast, że do zadań zarządcy drogi należy m.in. planowanie i ochrona dróg, polegająca na niedopuszczaniu do ograniczenia funkcji drogi i pogorszenia warunków bezpieczeństwa ruchu.
Zakres właściwości rzeczowej zarządcy drogi publicznej wyznacza także przepis art. 35 ust. 3 u.d.p., zgodnie z którym zmianę zagospodarowania terenu przyległego do pasa drogowego, w szczególności polegającą na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, zarządca drogi uzgadnia w zakresie możliwości włączenia do drogi ruchu drogowego spowodowanego tą zmianą. Organ uzgadniający powinien więc rozpoznać sprawę w powyższych granicach kompetencji własnych, uwzględniając wszystkie istotne okoliczności, w tym rodzaj planowanej inwestycji i związane z tym obciążenia ruchem oraz kategorię drogi publicznej, jej warunki użytkowania i względy bezpieczeństwa ruchu drogowego (zob. wyroki NSA: z 19 listopada 2009 r., sygn. akt II OSK 948/09; z 20 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1783/09).
Tymczasem GDDKiA poczynił ustalenia faktyczne irrelewantne z punktu widzenia prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego i tym samym uchylił się od rozpatrzenia istoty sprawy. Przedmiotem rozstrzygnięcia uczynił bowiem stan faktyczny polegający na tym, że zjazd publiczny, który ma obsługiwać pod względem komunikacyjnym planowany obiekt o funkcji mieszkaniowej, nie został zrealizowany. Powyższe ustalenie skutkowało wydaniem postanowienia o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy.
Stanowisko organu oraz WSA w Warszawie, który zaakceptował powyższe rozstrzygnięcie - jest błędne. Po pierwsze, pogląd zaprezentowany w zaskarżonym wyroku nie uwzględnia tego, że czym innym jest uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy, a czym innym zgoda na lokalizację zjazdu z drogi publicznej, a tym bardziej budowa takiego zjazdu. Druga ze wspomnianych spraw stanowi odrębną sprawę administracyjną załatwianą decyzją administracyjną na podstawie art. 29 u.d.p. Zgodnie z art. 29 ust. 1 u.d.p. budowa lub przebudowa zjazdu należy do właściciela lub użytkownika nieruchomości przyległych do drogi, po uzyskaniu, w drodze decyzji administracyjnej, zezwolenia zarządcy drogi na lokalizację zjazdu lub przebudowę zjazdu, z zastrzeżeniem ust. 2. Dalej - zgodnie z art. 29 ust. 3 a u.d.p. zezwolenie na lokalizację zjazdu, dołącza się do wniosku o pozwolenie na budowę oraz zgłoszenia budowy lub wykonania robót budowlanych, o których mowa w ustawie z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Kwestie szczegółowej lokalizacji tego zjazdu oraz jego parametrów technicznych są rozstrzygane w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 29 u.d.p. Na etapie natomiast uzgodnienia projektu decyzji pozostaje bez znaczenia czy zjazd taki istnieje, czy też nie. Przedmiotem bowiem uzgodnienia jest ocena możliwości włączenia do drogi krajowej ruchu drogowego spowodowanego zmianą sposobu użytkowania przedmiotowego obiektu. Natomiast zezwolenie na wybudowanie zjazdu będzie konieczne na etapie wystąpienia o pozwolenie na budowę (zgłoszenie budowy lub wykonania robót budowlanych).
W ramach uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy organ nie jest uprawniony do oceny spełnienia przesłanki dostępu terenu do drogi publicznej (art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p.). Przepis art. 61 ust. 1 u.p.z.p. jest adresowany do wójta, burmistrza albo prezydenta miasta jako organu właściwego rzeczowo do wydania decyzji o warunkach zabudowy. Natomiast organy współdziałające w ramach art. 53 ust. 4 u.p.z.p. mają swoje własne kompetencje i przepisy merytoryczne wyznaczające ich ramy działania. Kompetencje tych organów muszą w takim przypadku podlegać wykładni ścisłej.
Uprawnienia i obowiązki GDDKiA w zakresie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy określają przepisy art. 35 ust. 3 u.d.p. oraz art. 43 u.d.p. Wynikająca z art. 35 ust. 3 u.d.p. ocena "możliwości włączenia do drogi ruchu drogowego spowodowanego tą zmianą" nie może być utożsamiana z przesłanką dostępu do drogi publicznej, o której mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p. Przez dostęp do drogi publicznej, dla celów postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy (art. 2 pkt 14 u.p.z.p.) należy rozumieć bezpośredni dostęp do tej drogi albo dostęp do niej przez drogę wewnętrzną lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowej. To organ wydający decyzję o warunkach zabudowy ocenia, czy istnieje możliwość skomunikowania terenu inwestycji z drogą publiczną, a więc czy teren ten przylega bezpośrednio do drogi publicznej albo czy ma dostęp do drogi publicznej poprzez służebność lub drogę wewnętrzną. Natomiast rolą organu uzgadniającego w trybie art. 53 ust. 4 pkt 9 u.p.z.p. w zw. z art. 35 ust. 3 u.d.p., tj. zarządcy drogi, jest dokonanie oceny wyłącznie w zakresie możliwości włączenia do danej drogi ruchu drogowego spowodowanego tą zmianą, czyli ulokowaniem nowej zabudowy, a tutaj zmianą sposobu użytkowania. W niniejszej sprawie natomiast organ zaniechał ustaleń faktycznych relewantnych z punktu widzenia prawidłowo zastosowanych przepisów prawa materialnego. Jego obowiązkiem była bowiem ocena proponowanej zmiany sposobu użytkowania budynku pod względem możliwości włączenia do drogi ruchu drogowego spowodowanego proponowaną zmianą i w tym zakresie powinien poczynić ustalenia faktyczne.
Z art. 19 ust. 1 w zw. z art. 4 pkt 21 u.d.p. wynika, że do zadań zarządcy drogi należy między innymi planowanie i ochrona dróg, polegająca na niedopuszczaniu do ograniczenia funkcji drogi i pogorszenia warunków bezpieczeństwa ruchu. W trybie art. 35 ust. 3 u.d.p. badana jest możliwość dostępności do drogi o określonej klasie, jak i to, czy "możliwość" ta spełnia wymogi bezpieczeństwa. Bezpieczeństwo w ruchu drogowym stanowi zasadniczą przesłankę oceny dopuszczalności uzgodnienia przez zarządcę drogi zmiany zagospodarowania terenu przyległego do pasa drogowego i mieści się w pojęciu "możliwości włączenia do drogi ruchu drogowego", o jakim mowa w art. 35 ust. 3 u.d.p. (zob. wyrok NSA z 19 lutego 2021r., sygn. akt II OSK 2985/20). Zarządca drogi powinien więc mieć na względzie przede wszystkim zgodność planowanych działań z zasadami bezpieczeństwa w ruchu drogowym (zob. wyrok NSA z 7 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1966/17, z 10 stycznia 2024 r. sygn. akt II OSK 1261/23), a niezapewnienie koniecznego poziomu bezpieczeństwa ruchu drogowego stanowi uzasadnioną przesłankę odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy (por. wyroki NSA z: 19 lutego 2021 r. sygn. akt II OSK 2985/20, z 5 października 2021 r. sygn. akt II OSK 262/21, z 15 lutego 2023 r. sygn. akt II OSK 412/20). W negatywnym postanowieniu zarządca drogi powinien zatem wykazać związek pomiędzy powstaniem lub zwiększeniem zagrożenia dla ruchu a faktem, że określona przez inwestora liczba pojazdów na skutek zmiany sposobu zagospodarowania terenu będzie wjeżdżać lub zjeżdżać na nieruchomość przyległą do drogi.
Analiza zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku, że organ nie poczynił tego rodzaju ustaleń faktycznych, co błędnie zaakceptował Sąd wojewódzki. Zasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. Nie dotyczy to zarzucanego skargą kasacyjną art. 135 p.p.s.a., gdyż przepis ten nie mógł być zastosowany bowiem GDDKiA orzekał jednokrotnie w tej sprawie.
W tej sytuacji należy uznać, że ustosunkowanie się do zarzutu naruszenia przepisu materialnego, tj. art. 53 ust. 4 pkt 9 u.p.z.p. w zw. z § 9 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia poprzez ich niewłaściwe niezastosowanie i przyjęcie przez Sąd, że zasadna jest odmowa uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy pomimo tego, iż w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki do wydania rozstrzygnięcia o charakterze pozytywnym i uwzględnienia skargi – jest przedwczesne. Bez adekwatnego bowiem ustalenia stanu faktycznego i jego oceny w powiązaniu z prawidłowo interpretowanymi przepisami materialnymi nie można przyjąć, że zostały spełnione warunki do pozytywnego uzgodnienia projektu decyzji.
Odnośnie naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 2 pkt 14 u.p.z.p. to jak wyżej wywiedziono, przepisy te nie są adresowane do organu uzgadniającego projekt decyzji na podstawie art. 53 ust. 4 pkt 9 u.p.z.p. w zw. z art. 35 ust. 3 u.d.p., lecz do organu wydającego decyzję o warunkach zabudowy. Rację ma zatem skarżący kasacyjnie, że GDDKiA stosując te przepisy, niewłaściwie to uczynił (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.).
NSA nie uwzględnił wniosku dowodowego GDDKiA, bowiem ocena zaskarżonego wyroku dotyczy stanu prawnego i faktycznego na dzień orzekania przez organ administracji. Zmiana natomiast przebiegu drogi krajowej nr [...] miała miejsce z dniem 26 sierpnia 2022 r. Zmiana ta zostanie uwzględniona przy ponownym uzgadnianiu projektu decyzji przez GDDKiA.
Wobec tego, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, NSA na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w punkcie 1. sentencji uchylił zaskarżony wyrok WSA w Warszawie i rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym (art. 182 § 2 p.p.s.a.), uchylając zaskarżone postanowienie.
NSA w pkt 2. sentencji orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. odnośnie uiszczonego przez skarżącą wpisu sądowego od skargi przed Sądem I instancji. Natomiast w dalszym toku postępowania skarżącej zostało przyznane prawo pomocy. W tym zakresie NSA nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika skarżącej z urzędu, ponieważ przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami, zaś wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za udzieloną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI