II OSK 258/23

Naczelny Sąd Administracyjny2023-11-08
NSAbudowlaneWysokansa
pozwolenie na budowęplan zagospodarowania przestrzennegobezczynność organuprawo budowlaneuchwałastwierdzenie nieważnościdecyzja o warunkach zabudowyNSAWSA

NSA uchylił wyrok WSA, zobowiązując organ do rozpatrzenia wniosku o pozwolenie na budowę, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. A. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na bezczynność Starosty w przedmiocie pozwolenia na budowę. Kluczowym zagadnieniem była interpretacja przepisów dotyczących planowania przestrzennego po stwierdzeniu nieważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. NSA uznał, że poprzedni plan odzyskał moc obowiązującą, co oznaczało, że decyzja o warunkach zabudowy nie była wymagana, a wniosek o pozwolenie na budowę nie powinien był zostać pozostawiony bez rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na bezczynność Starosty w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o pozwolenie na budowę. Sprawa wywodziła się z wniosku o pozwolenie na budowę złożonego w marcu 2021 r. Po wydaniu pozwolenia, Wojewoda uchylił je, wskazując na wątpliwości co do obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego po wyroku NSA stwierdzającym nieważność części nowego planu. Starosta wezwał inwestora do przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy, a po jej braku, pozostawił wniosek bez rozpoznania. WSA oddalił skargę na bezczynność, uznając, że decyzja o warunkach zabudowy była wymagana. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że błędna wykładnia art. 34 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przez WSA doprowadziła do nieprawidłowego rozstrzygnięcia. Sąd kasacyjny przyjął, że stwierdzenie nieważności nowego planu miejscowego skutkuje odzyskaniem mocy obowiązującej przez poprzedni plan, co wyklucza wymóg przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok, zobowiązał Starostę do rozpatrzenia wniosku w terminie 60 dni, stwierdził bezczynność organu, ale nie z rażącym naruszeniem prawa, i oddalił skargę w części dotyczącej żądania zapłaty.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

W sytuacji stwierdzenia nieważności nowego planu miejscowego, odzyskuje moc obowiązującą poprzedni plan zagospodarowania przestrzennego.

Uzasadnienie

Stwierdzenie nieważności uchwały planistycznej ma skutek ex tunc, co oznacza, że akt ten jest nieważny od początku. W takiej sytuacji nie dochodzi do derogacji poprzedniego planu na podstawie art. 34 ust. 1 u.p.z.p., a poprzedni plan odzyskuje moc obowiązującą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

u.p.z.p. art. 34 § 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Wejście w życie nowego planu miejscowego oznacza utratę mocy obowiązującej innych miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego lub ich części, które odnoszą się do objętego nim terenu. Stwierdzenie nieważności nowego planu skutkuje odzyskaniem mocy obowiązującej przez poprzedni plan.

P.b. art. 33 § 2

Ustawa Prawo budowlane

Do wniosku o pozwolenie na budowę należy dołączyć decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.

P.b. art. 33 § 6

Ustawa Prawo budowlane

P.b. art. 35 § 1

Ustawa Prawo budowlane

P.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przedmiotem skargi może być bezczynność organu.

P.p.s.a. art. 149 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zobowiązanie organu do wydania decyzji lub do przeprowadzenia czynności.

P.p.s.a. art. 149 § 1a

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności.

P.p.s.a. art. 149 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi w części dotyczącej żądania zapłaty.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 4 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

P.b. art. 64 § 2

Ustawa Prawo budowlane

Wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku.

K.p.a. art. 64 § 2

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Pozostawienie podania bez rozpoznania.

K.p.a. art. 138 § 2a

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Wytyczne w zakresie wykładni przepisów prawa w decyzji organu odwoławczego.

K.p.a. art. 7

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania wnikliwie i szybko.

K.p.a. art. 77 § 1

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

K.p.a. art. 107 § 3

Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie decyzji.

P.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez NSA.

P.p.s.a. art. 188

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość rozpoznania skargi przez NSA po uchyleniu wyroku WSA.

P.p.s.a. art. 182 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Tryb posiedzenia niejawnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędna wykładnia art. 34 ust. 1 u.p.z.p. przez WSA. Niewłaściwe uznanie, że na skutek stwierdzenia nieważności planu miejscowego nie przyjmuje się fikcji, iż plan nigdy nie został uchwalony. Bezzasadne przyjęcie, że inwestor powinien był dołączyć decyzję o warunkach zabudowy, gdy obowiązywał plan miejscowy. Bezzasadne stwierdzenie, że organ nie dopuścił się bezczynności.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 151 P.p.s.a. (niezrozumiały w kontekście sprawy o bezczynność).

Godne uwagi sformułowania

nie można tracić z pola widzenia, że wynikający z art. 34 ust. 1 u.p.z.p. skutek w postaci uchylenia przepisów starego planu następuje z mocy samego prawa (ex lege) w związku z czym zbędne jest zawieranie w przepisach końcowych nowych planów zapisu o utracie mocy obowiązującej starego planu Nie jest tak, że [...] norma prawna z art. 34 ust. 1 u.p.z.p. zawiera w sobie klauzulę derogacyjną rangi ustawowej tej mocy, że zawsze ex lege moc obowiązującą traci na tej także podstawie prawnej dotychczas obowiązujący plan miejscowy, z dniem wejścia w życie nowego planu miejscowego, i następuje to niezależnie od ewentualnej utraty mocy obowiązującej tego drugiego. Stwierdzenie nieważności uchwały jest aktem deklaratoryjnym, a zatem rodzi skutki ex tunc – z mocą wsteczną od daty podjęcia uchwały. aktywność organu, która okazała się błędna, nie może być utożsamiana z bezczynnością

Skład orzekający

Leszek Kiermaszek

przewodniczący

Robert Sawuła

członek

Jan Szuma

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących planowania przestrzennego w przypadku stwierdzenia nieważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz skutków prawnych takiej sytuacji dla obowiązku uzyskania decyzji o warunkach zabudowy."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uchyleniem planu miejscowego i odzyskaniem mocy obowiązującej poprzedniego planu. Może wymagać analizy kontekstu faktycznego w innych sprawach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowej kwestii w prawie budowlanym i planowaniu przestrzennym – co dzieje się z planem zagospodarowania po jego uchyleniu. Jest to zagadnienie często budzące wątpliwości i mające praktyczne znaczenie dla inwestorów.

Co się dzieje z planem zagospodarowania, gdy sąd go uchyli? NSA wyjaśnia!

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 258/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Szuma /sprawozdawca/
Leszek Kiermaszek /przewodniczący/
Robert Sawuła
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
658
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
VII SAB/Wa 74/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-08-24
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zobowiązano organ do wydania decyzji oraz stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Oddalono skargę w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 503
art. 34 ust. 1, art. 14 ust. 8
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Dz.U. 2021 poz 2351
art. 33 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 33 ust. 6 oraz art. 35 ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 64 § 2, art. 138 § 2a, art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2022 r., sygn. akt VII SAB/Wa 74/22 w sprawie ze skargi A. A. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie pozwolenia na budowę w sprawie znak: [...] 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. zobowiązuje Starostę [...] do rozpatrzenia wniosku A. A. datowanego na [...] marca 2021 r. i zarejestrowanego pod numerem [...] w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 3. stwierdza, że Starosta [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. w pozostałej części skargę oddala; 5. zasądza od Starosty [...] na rzecz A. A. kwotę 1020 (jeden tysiąc dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2022 r., sygn. akt VII SAB/Wa 74/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. A. na bezczynność Starosty Żuromińskiego (zwanego dalej "Starostą") w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie pozwolenia na budowę w sprawie znak: [...].
Powyższy wyrok wydano w następujących okolicznościach.
W dniu [...] marca 2021 r. do Starosty wpłynął wniosek inwestora - A. A. o udzielenie pozwolenia na budowę budynku socjalnego, budynku gospodarczego, zbiornika na gaz z instalacjami gazowymi wewnętrznymi i zewnętrznymi, budowę wagi samochodowej najazdowej, budowę płyty pod agregat prądotwórczy z agregatem, płyty pod konfiskator sztuk padłych i budowę zbiornika p.poż. na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], położonych w miejscowości [...], gmina [...].
Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., [...] Starosta zatwierdził projekt budowlany i udzielił wnioskowanego pozwolenia na budowę.
Decyzją z dnia [...] września 2021 r., [...] Wojewoda Mazowiecki (zwany dalej "Wojewodą") uchylił pozwolenie na budowę i przekazał sprawę Staroście do ponownego rozpatrzenia. Wskazał, że planowana inwestycja jest zlokalizowana na terenie działek, dla których obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony uchwałą nr [...] Rady Gminy w [...] z dnia [...] lipca 2008 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części miejscowości [...]. Rada Gminy w [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...], gmina [...], uchwaliła nowy miejscowy plan, który swoim zakresem obejmował działkę nr [...] w m. [...], gm. [...]. Skargę na uchwałę z dnia [...] marca 2017 r. wniósł A. A. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2018 r., IV SA/Wa 1821/17 oddalił skargę, lecz Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 listopada 2020 r., II OSK 2608/18 uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji i stwierdził nieważność uchwały z dnia [...] marca 2017 r. w części tekstowej i graficznej (załącznik nr 1) w odniesieniu do terenu oznaczonego symbolem 3R w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] (obecnie działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]) położonej w obrębie [...]. Organ odwoławczy wskazał, że należało rozważyć, czy w związku z tym wyrokiem na terenie działek inwestycyjnych obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i czy inwestor obowiązany jest do przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy.
Akta sprawy zostały przekazane do Starosty w dniu [...] listopada 2021 r. Organ ten pismem z dnia [...] listopada 2021 r., na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej "K.p.a."), wezwał inwestora do usunięcia braków formalnych wniosku o pozwolenie na budowę, to jest do przedłożenia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy.
W dniu [...] listopada 2021 r. A. A. odebrał wezwanie, a następnie w dniu [...] grudnia 2021 r. wpłynęło pismo pełnomocnika inwestora stanowiące odpowiedź na nie. Pełnomocnik wskazał, że nie zostanie przedłożona ostateczna decyzja o warunkach zabudowy.
W związku z powyższym, pismem z dnia [...] stycznia 2022 r., Starosta poinformował inwestora o pozostawieniu wniosku o pozwolenie na budowę bez rozpoznania.
W dniu [...] lutego 2022 r. do Starostwa wpłynęło ponaglenie inwestora.
Pismem z dnia [...] lutego 2022 r. A. A. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Starosty w związku z niezałatwieniem sprawy, domagając się: 1. zobowiązania Starosty do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie, która ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznania od Starosty na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie [...] zł oraz 4. zasądzenia od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
Oddalając skargę zaskarżonym w niniejszej sprawie wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przypomniał, że bezczynność organu występuje również w sytuacji nieuzasadnionego pozostawienia podania (wniosku) bez rozpoznania. W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 3 września 2013 r., I OPS 2/13, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że na pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 K.p.a.) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.")
Rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji przypomniał, że w toku postępowania, w decyzji kasacyjnej, Wojewoda zwrócił uwagę na konieczność rozważenia, czy w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 2608/18 na terenie działek inwestycyjnych obowiązuje poprzedni miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, czy też inwestor zobowiązany jest do przedłożenia wraz z wnioskiem o pozwolenie na budowę ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy. Wojewoda powołał się na pogląd wyrażony w orzecznictwie, że "nie można tracić z pola widzenia, że wynikający z art. 34 ust. 1 u.p.z.p. skutek w postaci uchylenia przepisów starego planu następuje z mocy samego prawa (ex lege) w związku z czym zbędne jest zawieranie w przepisach końcowych nowych planów zapisu o utracie mocy obowiązującej starego planu" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 2277/17). Tym samym brak takiego przepisu w nowym planie, względnie jego uchylenie (w tym przypadku stwierdzenie nieważności planu) nie oznacza przez to, że stary plan automatycznie "odżywa". Oznacza to, że inwestor w niniejszej sprawie był obowiązany przedłożyć decyzję o warunkach zabudowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dodał, że w myśl art. 138 § 2a K.p.a., jeżeli organ pierwszej instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, w decyzji, o której mowa w § 2, organ odwoławczy określa także wytyczne w zakresie wykładni tych przepisów. Sąd zaznaczył, że Starosta zastosował się do wytycznych Wojewody i prawidłowo uznał, że skoro na terenie działek inwestycyjnych nie obowiązuje plan miejscowy, to wymagane jest przedłożenie przez inwestora decyzji o warunkach zabudowy, o czym stanowi art. 33 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 z późn. zm., dalej "P.b.").
Sąd pierwszej instancji dodał, że stwierdzenie nieważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w części tekstowej i graficznej w odniesieniu do działki skarżącego oznacza, że w tym zakresie powstaje tzw. luka w planie i dopuszczalny – w świetle przepisów prawa powszechnie obowiązującego – sposób zagospodarowania tego terenu powinien zostać ustalony w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Dz. U. z 2022 r., poz. 503 z późn. zm., dalej "u.p.z.p."). Brak jest podstaw prawnych do uznania, że w takim wypadku "odżywają" przepisy poprzednio obowiązującego planu w odniesieniu do tej konkretnej działki.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. A. zarzucając naruszenie:
1. art. 34 ust. 1 u.p.z.p. poprzez niewłaściwe uznanie, że na skutek stwierdzenia nieważności planu miejscowego nie przyjmuje się fikcji, iż plan nigdy nie został uchwalony, w tym nie spowodował skutków, o których mowa w art. 34 ust. 1 u.p.z.p., to jest nie derogował uprzednio obowiązującego miejscowego planu na tym terenie;
2. art. 33 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 33 ust. 6 oraz art. 35 ust. 1 P.b. poprzez bezzasadne przyjęcie, iż inwestor do wniosku o pozwolenie na budowę powinien był dołączyć decyzję o warunkach zabudowy w sytuacji, gdy w stanie faktycznym nie było to konieczne ze względu na obowiązywanie planu miejscowego;
3. art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji dopuszczenia się przez organ rażącej bezczynności;
4. art. 149 § 1 P.p.s.a. poprzez bezzasadne stwierdzenie, że organ nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłości, podczas gdy w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy należało mu tę bezczynność przypisać.
Wskazując na powyższe A. A. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Zwrócił się także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.
W niniejszej sprawie istotą sporu jest kwestia, czy w sytuacji, gdy Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 2608/18 stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy w [...] nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] 1 w części tekstowej i graficznej (załącznik nr 1) w odniesieniu do terenu oznaczonego symbolem 3R w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] (obecnie działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]) położonej w obrębie [...] – na obszarze objętym skutkami tego wyroku nie obowiązuje żaden plan miejscowy, czy alternatywnie – obowiązuje poprzedni miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony uchwałą nr [...] Rady Gminy w [...] z dnia [...] lipca 2008 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części miejscowości [...].
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd skarżącego kasacyjnie, że w opisanej wyżej sytuacji nie można przyjmować, że dla danego terenu plan nie obowiązuje. Trafne w tym względzie jest zwłaszcza stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt II OSK 2646/12 (orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedstawiona w jego uzasadnieniu argumentacja jest adekwatna do okoliczności niniejszej sprawy, a Sąd orzekający w niniejszej sprawie częściowo z tej argumentacji skorzysta.
Ustawowa klauzula derogacyjna w rozumieniu art. 34 ust. 1 u.p.z.p. stanowi tylko, że wejście w życie "nowego" planu miejscowego oznacza utratę mocy obowiązującej innych miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego lub ich części, które odnoszą się do objętego nim terenu. W niniejszej sprawie uchwała z dnia [...] marca 2017 r. została na obszarze dawnej działki [...] (obecnie podzielonej) wyeliminowana z obrotu poprzez stwierdzenie jej nieważności wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2020 r., o sygn. akt II OSK 2608/18. Oznacza to, że ten akt prawa miejscowego, na obszarze wskazanym w wymienionym orzeczeniu, został wyeliminowany z obrotu prawnego ze skutkiem prawnym ex tunc.
Nie jest prawidłowy pogląd Sądu pierwszej instancji, że "Brak jest podstaw prawnych do uznania, że w takim wypadku
zapisy poprzednio obowiązującego planu w odniesieniu do tej konkretnej działki". Nie jest tak, że – jak zdaje się wynikać ze stanowiska Wojewody (aprobowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – zob. s. 9 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) –norma prawna z art. 34 ust. 1 u.p.z.p. zawiera w sobie klauzulę derogacyjną rangi ustawowej tej mocy, że zawsze ex lege moc obowiązującą traci na tej także podstawie prawnej dotychczas obowiązujący plan miejscowy, z dniem wejścia w życie nowego planu miejscowego, i następuje to niezależnie od ewentualnej utraty mocy obowiązującej tego drugiego.
Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 34 ust. 1 u.p.z.p. uznając, że w świetle treści tego przepisu wykluczony jest skutek w postaci przywrócenia mocy obowiązującej poprzednio obowiązującego planu. Należy pamiętać, że plan miejscowy z dnia [...] marca 2017 r. dla obszaru działki [...] (obecnie podzielonej) utracił moc obowiązującą ze skutkiem prawnym przez stwierdzenie jego nieważności – ex tunc, czyli od początku. Stąd w takiej sytuacji prawnej i faktycznej należy przyjąć, że następstwa opisane w art. 34 ust. 1 u.p.z.p. nie ziściły się, a od daty wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2020 r. dla obszaru działek skarżącego obowiązuje znowu miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przyjęty uchwałą z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...].
W tym miejscu można dodać, że powyższe zagadnienie znane jest orzecznictwu sądów administracyjnych. Na uwagę zasługuje szeroko uzasadniony, prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 768/17 (orzeczenia.nsa.gov.pl), prezentujący poglądy doktryny, Trybunału Konstytucyjnego oraz judykatury. Za tym orzeczeniem warto odnotować, że sąd konstytucyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2003 r. sygn. P 9/02 (OTK-A 2003, nr 9, poz. 100) wyjaśnił: "Stwierdzenie nieważności uchwały jest aktem deklaratoryjnym, a zatem rodzi skutki ex tunc – z mocą wsteczną od daty podjęcia uchwały. Tym samym uchwała jest nieważna od chwili jej podjęcia, a zatem jest prawnie bezskuteczna. Rezultatem wydania rozstrzygnięcia nadzorczego jest uchylenie wszelkich prawnych skutków, które powstały w okresie od wejścia uchwały w życie do chwili stwierdzenia jej nieważności". Trafność takiego wniosku potwierdza także pogląd doktryny, zgodnie z którym akty prawa miejscowego – a do tej kategorii aktów należą niewątpliwie uchwały w sprawie planów miejscowych (art. 14 ust. 8 u.p.z.p.) – które zostały przez "nieważny" akt prawa miejscowego derogowane, "odzyskują" moc obowiązującą, natomiast akty prawa miejscowego, które zostały przez "nieważny" akt prawa miejscowego zmienione, "odzyskują" postać sprzed tej nowelizacji (tak M. Bogusz, Wadliwość aktu prawa miejscowego, Gdańsk 2008, s. 242).
Mając to wszystko na uwadze stwierdzić należy, że w skardze kasacyjnej trafnie wywiedziono zarzut naruszenia art. 34 ust. 1 u.p.z.p.
W konsekwencji za trafne należało uznać także zarzuty naruszenia art. 33 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 33 ust. 6 oraz art. 35 ust. 1 P.b. poprzez bezzasadne przyjęcie, iż inwestor do wniosku o pozwolenie na budowę powinien był dołączyć decyzję o warunkach zabudowy w sytuacji, gdy w stanie faktycznym nie było to konieczne ze względu na obowiązywanie planu miejscowego oraz art. 149 § 1 P.p.s.a. poprzez bezzasadne stwierdzenie, że organ nie dopuścił się bezczynności, podczas gdy w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy należało mu tę bezczynność przypisać.
W tym miejscu wystarczy jedynie dopowiedzieć, że zgodnie z art. 33 ust. 2 pkt 3 P.b. do wniosku o pozwolenie na budowę należy dołączyć decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W sprawie zainicjowanej wnioskiem A. A. decyzja o warunkach zabudowy nie była wymagana z uwagi na obowiązywania na danym terenie planu miejscowego. W konsekwencji nie było też podstawy do pozostawienia wniosku bez rozpoznania na zasadzie art. 64 § 2 K.p.a. (art. 33 ust. 6 w zw. z art. 35 ust. 1 P.b.)
Inaczej ocenić należy zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 151 P.p.s.a. Sprawa dotyczy bezczynności organu, a nie decyzji administracyjnej, dlatego wskazanie na uchybienie przepisom postępowania administracyjnego dotyczącym postępowania administracyjnego jest niezrozumiałe.
Jak trafnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku, stosownie do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13 (ONSAiWSA z 2014 r. nr 1, poz. 2) na pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 K.p.a.) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w niniejszej sprawie zachodzi podstawa do uwzględnienia skargi kasacyjnej i uchylenia zaskarżonego wyroku. Zarazem doszedł do przekonania, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona i możliwe jest rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 P.p.s.a.
Uchyliwszy więc zaskarżony wyrok w punkcie 1. sentencji (art. 188 P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny w punkcie 2. sentencji na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zobowiązał Starostę Żuromińskiego do rozpatrzenia wniosku A. A. datowanego na [...] marca 2021 r. i zarejestrowanego pod numerem 1.6740.1.60.2021.KP w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie w punkcie 3. sentencji, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. stwierdził, że Starosta dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W punkcie 4. sentencji, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., oddalono natomiast skargę w zakresie, w jakim A. A. żądał przyznania na jego rzecz sumy pieniężnej.
W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że nie znalazł podstaw do uznania, że stwierdzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz, że w związku z jej wystąpieniem zachodziłaby konieczność obciążenia organu sumą pieniężną. Nie doszło bowiem do bezczynności przejawiającej się w niedziałaniu organu. Między organem a skarżącym zaistniał spór dotyczący obowiązywania bądź nieobowiązywania na danym terenie planu miejscowego, a od tego zależała ocena, czy należy wdrożyć, czy zaniechać a limine (przez pozostawienie wniosku bez rozpoznania) prowadzenia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Spór ten wiązał się z wynikłym na tle art. 34 ust. 1 u.p.z.p. zagadnieniem prawnym i choć wprawdzie stanowisko Starosty okazało się błędne, to jednak trudno byłoby twierdzić o rażącym naruszeniu prawa, czy niedziałaniu organu wymagającym zastosowania środków dyscyplinujących, takich jak przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej.
O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w punkcie 5. sentencji wyroku. Na zasądzoną kwotę złożyły się: wpis od skargi w wysokości 100 zł (potwierdzenie wpływu na k. 16 akt sądowych), opłata kancelaryjna w wysokości 100 zł od wniosku o sporządzenie uzasadnienia (potwierdzenie na k. 42 akt sądowych), wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł (potwierdzenie na k. 62 akt sądowych), a także kwoty wynagrodzenia pełnomocnika będącego adwokatem przysługujące w stawkach 480 i 240 zł odpowiadające stawkom wynagrodzenia określonym w § 14 ust. 1 lit. c w zw. z ust. 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.). Uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w aktach nie potwierdzono.
Wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 182 § 2 P.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI