II OSK 2575/23

II OSK 2575/23 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Skarżony organ
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku
Odmówiono wstrzymania wykonania decyzji
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M. J. M. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej M. J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 139/23 w sprawie ze skargi M. J. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 24 listopada 2022 r., nr DL.WIPO.412.1990.2019/ARo w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 139/23, oddalił skargę M. J. M. (dalej jako skarżący lub Cudzoziemiec) na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 24 listopada 2022 r., nr DL.WIPO.412.1990.2019/Aro w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Skarżący wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. Skarżący domaga się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie skarżący wystąpił z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji deportacyjnej do czasu uprawomocnienia się orzeczenia wydanego w niniejszym postępowaniu. Profesjonalny pełnomocnik skarżącego w skardze kasacyjnej nie przedstawił żadnych argumentów, które uzasadniałyby wywiedziony wniosek o wstrzymanie wykonania. Skarga kasacyjna zawiera jedynie zarzuty naruszenia prawa zaskarżonym wyrokiem i ich uzasadnienie. Uzasadnienia nie zawiera również dalsza korespondencja.
Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje:
Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej powoływanej jako "P.p.s.a."), po przekazaniu sądowi skargi - sąd, może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, przy czym sąd wydaje takie postanowienie, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest stosowana w celu ochrony adresatów decyzji lub innych osób przed zagrożeniami jakie mogą powstać kiedy zostanie ona wykonana, a następnie w wyniku rozpoznania skargi decyzja ta zostanie uchylona. Zagrożenia te ogólnie określono jako niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa za znaczną szkodę należy uznać sytuację, w której powstała szkoda nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Wobec tego nie są to skutki wszelkiego rodzaju związane z wykonaniem decyzji ale tylko takie skutki, które wywołają szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu.
Zasadnicze znaczenie dla skuteczności wniosku o wstrzymanie ma ustalenie, że zaskarżona decyzja podlega wykonaniu a jej wykonanie może doprowadzić do powstania w sytuacji wnioskodawcy zagrożenia polegającego na powstaniu znacznej szkody lub trudnych do odwróceniu skutków.
Analiza treści skargi kasacyjnej, w której sformułowany został wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji deportacyjnej do czasu uprawomocnienia się orzeczenia wydanego w niniejszym postępowaniu wskazuje, że pełnomocnik skarżącego nie przedstawił jakiejkolwiek argumentacji, która pozwalałaby ocenić czy w sytuacji Cudzoziemca zachodzą zagrożenia, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Poza sformułowaniem żądania wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie wskazuje się żadnych konkretnych i obiektywnych okoliczności, które pozwoliłyby przyjąć, iż w sytuacji skarżącego jego wydalenie poza Polskę obiektywnie rzecz biorąc może spowodować powstanie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, że przy rozpatrywaniu wniosku o wstrzymanie decyzji zobowiązującej cudzoziemca do opuszczenia kraju nie należy stosować ochrony tymczasowej w sposób automatyczny. Skoro ustawodawca stawia wymóg aby strona uprawdopodobniła przesłanki wskazane w art. 61 § 3 P.p.s.a., to przesłanek tych nie można domniemywać. Strona ma je wykazać a sąd poddać ocenie.
Nawet biorąc z urzędu okoliczność wynikającą wprost z zaskarżonej decyzji tj. konieczność opuszczenia Polski Sąd nie mógł wstrzymać wykonania decyzji bowiem skarżący powinien co najmniej uprawdopodobnić istnienie okoliczności związanych z jego przymusowym powrotem do kraju pochodzenia, które należałoby rozpatrywać w kategoriach znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków.
Biorąc z urzędu fakt, że skarżący może opuścić Polskę przed rozpoznaniem jego skargi kasacyjnej stwierdzić należy, że okoliczność ta nie wskazuje na zaistnienie przesłanek wstrzymania w postaci zagrożenia jego prawa do sądu. Zasadniczo osobisty udział skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym obliczonym na kontrolę legalności zaskarżonego aktu lub czynności nie jest konieczny. Sąd administracyjny nie prowadzi postępowania wyjaśniającego za organy niejako od nowa. Jedynie w ograniczonym, zakresie przeprowadza dowód z dokumentów. W związku z tym osobiste złożenie wyjaśnień przez skarżącego nie jest konieczne dla oceny legalności zaskarżonej decyzji. Z akt sprawy wynika, że skarżący ustanowił profesjonalnego pełnomocnika, który ma czuwać nad tym aby jego prawa procesowe nie zostały naruszone. W tym kontekście wykonanie zaskarżonej decyzji i opuszczenie terytorium Polski przez skarżącego przed rozpoznaniem skargi kasacyjnej nie spowoduje naruszenia jego prawa do sądu. Będzie on właściwie reprezentowany w sprawie przez ustanowionego pełnomocnika. Wszelkie oświadczenia będzie mógł składać za jego pośrednictwem. Wyjazd z kraju i występowanie przed sądem przez pełnomocnika nie stanowi o znacznej szkodzie czy trudnych do odwrócenia skutkach dla skarżącego. Ewentualne uwzględnienie skargi kasacyjnej w razie jego wcześniejszego opuszczenia Polski nie spowoduje trudnych do odwrócenia skutków bowiem skarżący przy spełnieniu wymogów z art. 320 ustawy o cudzoziemcach może wnioskować o uchylenie zakazu ponownego wjazdu orzeczonego w ramach decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Skarżący przebywa w Polsce bez rodziny, porzucił ostatnio wykonywaną pracę i zamierzał wyjechać do Portugalii zatem nie można też mówić o jakichkolwiek związkach cudzoziemca z Polską w kontekście ewentualnej znacznej szkody.
Jego wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który złożył w trakcie odwołania od decyzji o zobowiązaniu do powrotu, został rozpatrzony odmownie (decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia 13 lipca 2020 r. a następnie utrzymana w mocy decyzją Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 25 lipca 2022 r., której legalność potwierdził prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 24 listopada 2022 r. VIII SA/Wa 819/22) zatem nie występują okoliczności, które mogłyby uzasadniać jego legalny pobyt w Polsce i prowadzić do wniosku, że mogą wystąpić zagrożenia o jakich mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a.
Wstrzymania wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu nie uzasadnia również regulacja art. 331 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 2354). Przepis ten stanowi, że w razie jednoczesnego wniesienia skargi na decyzję o zobowiązaniu do powrotu oraz wniosku o wstrzymanie tej decyzji następuje przedłużenie terminu dobrowolnego opuszczenia kraju lub przymusowego jego opuszczenia do dnia wydania postanowienia w przedmiocie wniosku o wstrzymanie bez konieczności jakiegokolwiek uzasadnienia. Skutkiem tej regulacji jest wstrzymanie wykonania obowiązku opuszczenia kraju do czasu rozpoznania przez sąd wniosku o wstrzymanie. Chroni zatem zobowiązanego przed skutkami decyzji na innym etapie postępowania niż ma to czynić wniosek o wstrzymanie z art. 61 § 3 P.p.s.a. Ochrona tymczasowa udzielana w postępowaniu sądowoadministracyjnym chroni przed skutkami zaskarżonej decyzji do czasu wydania orzeczenia uwzględniającego skargę lub do czasu uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. Zatem regulacja z art. 331 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w żaden sposób nie wpływa na sposób rozpoznania wniosku o wstrzymanie z art. 61 P.p.s.a. Na pewno nie czyni bezzasadnym żądanie jego uzasadnienia odnośnie do wskazanych tam przesłanek wstrzymania tj. wykazania niebezpieczeństwa znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Art. 331 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach nie ma istotnego znaczenia dla oceny wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji. Zdaniem NSA, są to dwie odrębne instytucje prawne chroniące cudzoziemca przed wykonywaniem decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Odnoszą się do ochrony cudzoziemca na różnych etapach postępowania (administracyjnego i sądowoadministracyjnego) przy spełnieniu odmiennych wymogów (brak konieczności argumentacji, wykazanie przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a.). Fakt istnienia w obrocie prawnym ww. regulacji ustawy o cudzoziemcach nie ma żadnego wpływu na rozpatrzenie i udzielenie ochrony tymczasowej z art. 61 § 3 P.p.s.a. Wobec tego ten pierwszy przepis nie może w jakikolwiek sposób uzasadniać wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie, czy też mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia tegoż wniosku.
O ile wstrzymanie wykonania decyzji z art. 331 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach nie wymaga jakiegokolwiek uzasadnienia i wywołuje skutek przedłużenia terminu dobrowolnego opuszczenia kraju, to wniosek o wstrzymanie z art. 61 § 3 P.p.s.a. wymaga uzasadnienia pod kątem przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Skoro pełnomocnik w skardze kasacyjnej nie przedstawił żadnych okoliczności odpowiadających przesłankom z ww. przepisu, to nie można oczekiwać, że NSA samodzielnie będzie poszukiwał uzasadnienia wniosku w okolicznościach sprawy.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, zawarty w skardze kasacyjnej, nie wskazuje jakichkolwiek okoliczności, które uprawdopodabniałyby twierdzenie o możliwości wystąpienia w sytuacji skarżącego znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji o zobowiązaniu do powrotu do powrotu. Nie wykazano żadnych przesłanek wstrzymania, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.