II OSK 2573/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że WSA błędnie ograniczył zakres kontroli sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej, nie badając prawidłowości przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił jej sprzeciw od decyzji SKO uchylającej decyzję o warunkach zabudowy dla farmy fotowoltaicznej. NSA uznał skargę za zasadną, stwierdzając, że WSA błędnie ograniczył zakres kontroli sprzeciwu, nie badając prawidłowości postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania. Sąd pierwszej instancji powinien był zbadać wszystkie przesłanki wydania decyzji kasatoryjnej, w tym dopuszczalność rozpatrzenia odwołania. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez WSA.
Spółka W. Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) o warunkach zabudowy dla elektrowni fotowoltaicznej, która została uchylona przez SKO i przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) w Gorzowie Wielkopolskim oddalił sprzeciw spółki od tej decyzji. Spółka wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA), zarzucając WSA naruszenie przepisów postępowania, w szczególności błędną wykładnię art. 64e Ppsa. Skarżąca argumentowała, że sąd administracyjny rozpoznający sprzeciw od decyzji kasatoryjnej powinien badać nie tylko przesłanki z art. 138 § 2 K.p.a., ale także wszystkie inne, które warunkują prawidłowość wydania takiej decyzji, w tym dopuszczalność rozpatrzenia odwołania i prawidłowość postanowienia o przywróceniu terminu do jego wniesienia. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną, podzielając stanowisko spółki, że WSA błędnie ograniczył zakres kontroli. Sąd wskazał, że art. 64e Ppsa zobowiązuje sąd do oceny istnienia wszystkich przesłanek do wydania decyzji kasatoryjnej, a nie tylko tych wymienionych w art. 138 § 2 K.p.a. Kontrola ta obejmuje również badanie, czy organ odwoławczy był formalnie uprawniony do orzekania, co wiąże się z prawidłowością przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA, nakazując mu wnikliwe zbadanie kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Sąd administracyjny rozpoznający sprzeciw od decyzji kasatoryjnej powinien ocenić istnienie wszystkich przesłanek do wydania takiej decyzji, a nie tylko tych wymienionych w art. 138 § 2 K.p.a. Obejmuje to również badanie dopuszczalności rozpatrzenia odwołania i prawidłowości postanowienia o przywróceniu terminu do jego wniesienia.
Uzasadnienie
NSA uznał, że art. 64e Ppsa zobowiązuje sąd do zbadania wszystkich przesłanek warunkujących prawidłowość wydania decyzji kasacyjnej, w tym formalnej dopuszczalności procedowania odwołania i przywrócenia terminu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (35)
Główne
K.p.a. art. 138 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Ppsa art. 64a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 64e
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
Upzp art. 61 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Upzp art. 61 § 3
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Upzp art. 52 § 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Upzp art. 10 § 2a
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Upzp art. 15 § 3
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Upzp art. 59 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Upzp art. 59 § 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Upzp art. 60 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Upzp art. 54
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Upzp art. 64 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
K.p.a. art. 58 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 136 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Ppsa art. 64b § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 64b § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 151a § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 151a § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 182 § 2a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 182 § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 183 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 183 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 185 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 203 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ppsa art. 205 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa COVID-19 art. 15 zzzzzn² § 1
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
ustawa COVID-19 art. 15 zzzzzn² § 2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
rozp. MI 2003 art. 3
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
rozp. MI 2003 art. 9 § 5
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
rozp. MI 2003 art. 9 § 3
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
Uoze art. 2 § 13
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii
Uoze art. 2 § 18
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii
Uoze art. 2 § 19
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA błędnie ograniczył zakres kontroli sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej, nie badając prawidłowości postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania. Sąd administracyjny rozpoznający sprzeciw od decyzji kasatoryjnej powinien badać wszystkie przesłanki wydania takiej decyzji, w tym dopuszczalność rozpatrzenia odwołania.
Godne uwagi sformułowania
sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. nie leży rozpatrzenie zaskarżenia postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania w zakresie kognicji sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasatoryjnej nie leży rozpatrzenie zaskarżenia postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania
Skład orzekający
Robert Sawuła
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Zakres kontroli sądu administracyjnego w postępowaniu ze sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej, w szczególności badanie prawidłowości postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowania ze sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej na gruncie Ppsa i K.p.a.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, które ma bezpośrednie przełożenie na możliwość kwestionowania decyzji administracyjnych.
“Czy sąd administracyjny może badać przywrócenie terminu do odwołania? NSA wyjaśnia zakres kontroli.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 2573/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-01-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Robert Sawuła /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy terenu
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II SA/Go 379/22 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2022-09-14
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 138 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Dnia 4 stycznia 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. Sp. z o.o. z siedzibą w C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 września 2022 r., sygn. akt II SA/Go 379/22 w sprawie ze sprzeciwu W. Sp. z o.o. z siedzibą w C. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 7 czerwca 2022 r., nr SKO-926/36-L/22 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze na rzecz W. Sp. z o.o. z siedzibą w C. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 14 września 2022 r., sygn. akt II SA/Go 379/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Gorzowie Wielkopolski oddalił sprzeciw W. Sp. z o.o. z/s w C. (Spółka) od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze (SKO lub Kolegium) z 7 czerwca 2022 r., nr SKO-926/36-L/22, w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy.
Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, pismem z 11 stycznia 2021 r. Spółka wniosła o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie elektrowni fotowoltaicznej SPV K. o mocy do 7 MW włącznie wraz z infrastrukturą towarzyszącą - siedmioma stacjami transformatorowymi na działce o nr ewid. [...] w miejscowości K., gmina Z. Kolejno wskazano, że decyzją z 19 marca 2021 r., nr 2/2021, Burmistrz Z., działając na podstawie art. 59 ust. 1 i 2, art. 60 ust. 1 oraz art. 54 w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Upzp) oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021, poz. 735, K.p.a.) ustalił na rzecz Spółki warunki zabudowy dla powyższej inwestycji. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że wniosek inwestora dotyczy budowy elektrowni fotowoltaicznej o mocy do 7 MW wraz z infrastrukturą towarzyszącą - siedmioma stacjami transformatorowymi. Powierzchnia inwestycji zajmie nie więcej niż 8,4 ha. Inwestor uzyskał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, teren nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Inwestycja spełnia warunek z art. 61 ust. 1 pkt 2 Upzp, gdyż teren na którym przewidziano farmę fotowoltaiczną ma dostęp do dróg gminnych zlokalizowanych na działkach nr [...] i [...]. W ocenie Burmistrza [...] planowana inwestycja spełnia również warunek z art. 61 ust. 1 pkt 3 Upzp, bowiem istniejące i projektowane uzbrojenie terenu jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego, inwestycja znajduje się w zasięgu sieci elektroenergetycznej. Ponadto inwestycja nie narusza przepisów odrębnych, inwestycja, przy uwzględnieniu ustaleń analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu, spełnia łącznie wszystkie wymagania wynikające z art. 61 ust. 1 pkt 2-5 Upzp.
Następnie sąd pierwszej instancji wskazał, że po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez W. Ż. SKO decyzją z 28 lipca 2021 r., nr SKO-2535/81-L/21, uchyliło decyzję o warunkach zabudowy i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W ocenie organu odwoławczego decyzja o warunkach zabudowy była niekompletna, ponieważ załącznik graficzny dołączony do decyzji nie został sporządzony na aktualnej kopii mapy zasadniczej lub w przypadku jej braku na kopii mapy katastralnej - przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (brak potwierdzenia na mapie), obejmujących teren, którego wniosek dotyczy i obszaru, na który ta inwestycja będzie oddziaływać w skali 1:500 lub 1:1000, w czytelnej technice graficznej zapewniającej możliwość wykonywania kopii, z zaznaczonymi liniami rozgraniczającymi teren inwestycji, z uwzględnieniem nazewnictwa i oznaczeń graficznych stosowanych w decyzji o warunkach zabudowy. Zdaniem Kolegium wątpliwości nasuwa podpis osoby sporządzającej projekt decyzji. Dodatkowo organ odwoławczy podkreślił, że wniosek powinien zawierać zarówno część opisową jak też graficzną. Do wniosku inwestora należało załączyć, zgodnie z art. 52 ust. 2 pkt 2 lit. b Upzp, określenie planowanego sposobu zagospodarowania terenu oraz charakterystyki zabudowy i zagospodarowania terenu, w tym przeznaczenia i gabarytów projektowanych obiektów budowlanych przedstawione w formie opisowej i również graficznej, czego zabrakło w odniesieniu do planowanej inwestycji.
WSA w Gorzowie Wlkp., po rozpoznaniu sprzeciwu Spółki, wyrokiem z 16 grudnia 2021 r., II SA/Go 867/21, uchylił powyższą decyzję SKO z 28 lipca 2021 r. W ocenie tegoż sądu w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, bowiem odwołanie W. Ż. wniesiono po terminie. Z akt administracyjnych sprawy nie wynikało, aby strona wnosząc odwołanie zwróciła się o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności prawnej. W tym stanie sprawy organ II instancji nie był zatem uprawniony do merytorycznego rozpoznania odwołania.
Mając na uwadze powyższe SKO pismem z 12 kwietnia 2022 r. zawiadomiło W. Ż. o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania i na podstawie art. 15 zzzzzn² ust. 1 pkt. 2 i ust. 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020, poz. 374) w zw. z art. 58 K.p.a. wezwało odwołującego się do złożenia – w terminie 30 dni licząc od daty doręczenia pisma – wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W. Ż. wniósł w zakreślonym terminie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz przedłożył odwołanie od decyzji Burmistrza [...].
Dalej w wyroku II SA/Go 379/22 przywołano, że postanowieniem z 7 czerwca 2022 r., nr SKO-3722/139-L/22, SKO przywróciło W. Ż. termin do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Następnie opisaną na wstępie decyzją z 7 czerwca 2022 r. SKO uchyliło decyzję o warunkach zabudowy w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Burmistrza [...].
Uzasadniając powyższą decyzję Kolegium wyjaśniło, iż w sprawie bezsporne jest, że dla terenu na którym zlokalizowana jest działka inwestycyjna nr [...] brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zwróciło przy tym uwagę, że wniosek Spółki nie jest kompletny. Na załączniku graficznym wnioskodawca określił teren inwestycji, jednak nie wskazał lokalizacji obiektów kubaturowych, jakimi są stacje transformatorowe, co w ocenie Kolegium stanowi naruszenie art. 52 ust. 2 Upzp. Nadto organ I instancji nie wezwał wnioskodawcy do uzupełnienia załącznika graficznego. Powyższe naruszenie, zdaniem SKO spowodowało, że w decyzji o warunkach zabudowy organ nie ustalił warunków lokalizacji i zabudowy dla tych obiektów, a także dla instalacji fotowoltaicznej. Organ nie ustalił powierzchni zabudowy obiektów kubaturowych i wielkości powierzchni zabudowy dla paneli fotowoltaicznych, szerokości elewacji, wysokości obiektów, liczby kondygnacji, nie ustalił również wskaźnika zabudowy dla działki [...], nie wskazał wielkości terenu zajętego pod panele fotowoltaiczne i pod drogi (utwardzenia) pomimo, że określił ilość miejsc parkingowych. Organ odwoławczy podkreślił, że załącznik graficzny dołączony do decyzji został sporządzony na nieprawidłowej mapie, bowiem nie zawierała pieczęci świadczącej, że mapa pochodzi z legalnego źródła (tzn. z zasobów geodezyjnych), załącznik składa się z dwóch części, a skala została dopisana ręcznie.
Kolegium uznało, że planowana elektrownia fotowoltaiczna nie stanowi instalacji odnawialnego źródła energii i w związku z tym regulacje zawarte w art. 61 ust. 3 Upzp nie mają zastosowania. Kolegium stwierdziło, że lokalizowanie urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500 kW wymaga uprzedniego określenia obszarów przeznaczonych na ten cel w studium, a to oznacza, że tego rodzaju inwestycje mają istotne znaczenie dla kształtowania lokalnych zasad zagospodarowania przestrzennego, a zwłaszcza ładu przestrzennego w gminie. W ocenie organu odwoławczego nie sposób uznać, że lokalizacja urządzeń o których mowa w art. 10 ust. 2a Upzp miałaby być na podstawie art. 61 ust. 3 tej ustawy zwolniona od wymogów ustanowionych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 Upzp.
Organ kolegialny stwierdził, że w analizowanej sprawie organ I instancji nie dokonał analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w myśl art. 61 ust. 1 pkt 1 Upzp, na którym planowana jest inwestycja zgodnie z wymaganiami przewidzianymi w § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1588, rozp. MI 2003). Nadto analiza funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu została sporządzona tylko w zakresie spełnienia wymagań określonych w art. 61 ust. 1 pkt 2-4 Upzp, jednak z pominięciem wyznaczenia obszaru do analizy, zgodnie z wymaganiami określonymi w § 3 rozp. MI 2003.
Spółka wniosła od powyższej decyzji SKO sprzeciw do WSA w Gorzowie Wlkp., wnosząc o jej uchylenie w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Ponadto Spółka w ww. sprzeciwie wniosła o uchylenie postanowienia Kolegium w przedmiocie przywrócenia stronie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza [...]. Skarżąca zarzuciła w/w postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 58 § 1 K.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i bezpodstawne przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, pomimo że W. Ż. nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, a w myśl orzecznictwa przywrócenie terminu do wniesienia odwołania ma charakter wyjątkowy, w szczególności nie uzasadniają przywrócenia terminu niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, nieznajomość prawa, w tym również w zakresie obliczania terminów, przeoczenie wynikające ze słabej znajomości procedury, brak staranności strony w zapoznaniu się z treścią pouczenia zawartego w doręczonej decyzji, oczekiwanie na poradę profesjonalisty, tym bardziej gdy strona została pouczona o terminach i innych okolicznościach mających wpływ na jej sytuację prawną. Zdaniem skarżącej bezzasadne przywrócenie terminu do wniesienia odwołania otwarło drogę do wydania decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., pomimo braku przesłanek do tego.
Następnie skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa z uwagi na brak istnienia przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., tj:
- art. 138 § 2 K.p.a. oraz art. 2 pkt 13 ustawy z 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (dalej: Uoze) w zw. z art. 2 pkt 18 i 19 Uoze w zw. z art. 61 ust. 3 Upzp w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 Upzp poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące bezzasadnym uchyleniem decyzji I instancji i przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia z uwagi na błędne przyjęcie, iż istniały podstawy do wydania decyzji kasatoryjnej w zakresie zbadania spełnienia przesłanki dobrego sąsiedztwa na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 1 Upzp w wyniku przeprowadzenia ponownie analizy urbanistycznej w związku z błędnym uznaniem, że "instalacja OZE" w rozumieniu art. 2 pkt 13 Uoze nie uwzględnia instalacji OZE o mocy przekraczającej 100kW (obecnie 500kW);
- art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 61 ust. 3 w zw. z art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a Upzp w zw. z art. 2 pkt 13 Uoze poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że istnieją przesłanki do wydania decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., a mianowicie, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, poprzez uznanie, że organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w zakresie zastosowania art. 61 ust. 1 pkt 1 Upzp (w zakresie tzw. zasady dobrego sąsiedztwa), twierdząc, wbrew wyraźnemu, niebudzącemu wątpliwości brzmieniu przepisu, że wyłączenie z zastosowania tej zasady względem instalacji odnawialnego źródła energii na podstawie art. 61 ust. 3 Upzp obowiązuje tylko względem instalacji o mocy nieprzekraczającej 100 kW;
- art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z § 9 ust. 3 rozp. MI 2003, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że istnieją przesłanki do wydania decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., a mianowicie, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, poprzez uznanie, że decyzja o warunkach zabudowy nie zawiera części graficznej decyzji o warunkach zabudowy sporządzonej się na kopii mapy zasadniczej, o której mowa w art. 52 ust. 2 pkt 1 Upzp, bowiem nie zawiera pieczęci potwierdzającej przyjęcie do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego;
- art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 50 ust. 4 Upzp poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że istnieją przesłanki do wydania decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., a mianowicie, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, poprzez uznanie, że brak jest podpisu osoby sporządzającej projekt decyzji o warunkach zabudowy, pomimo iż przepisy nie przewidują szczególnej formy dla sporządzenia tego projektu, a ponadto nie stanowi to wady decyzji o warunkach zabudowy, która jest podpisana przez osobę upoważnioną do działania w imieniu organu, a ponadto brak ten nie jest podstawą do wydania decyzji kasatoryjnej, a co najwyżej do zwrócenia się do organu I instancji w trybie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. o przedłożenie projektu decyzji wraz z podpisem osoby go sporządzającej, tym samym nie istniały w tym zakresie przesłanki do wydania przez organ II instancji decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.
W piśmie procesowym z 28 lipca 2022 r. pełnomocnik Spółki uzupełnił sprzeciw, ustosunkowując się do wniosku W. Ż. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podniósł, że w postępowaniu administracyjnym nie miał możliwości zapoznania się z treścią powyższego wniosku, bowiem zdaniem organów obydwu instancji, nie stanowił on części akt sprawy i nie został do nich dołączony, dopiero wskutek interwencji umożliwiono stronie zapoznanie się z treścią wniosku W. Ż. Zdaniem Spółki zasadny jest zarzutu w zakresie naruszenia art. 58 § 1 K.p.a., bowiem odwołujący nie uprawdopodobnił, że do uchybienia terminu doszło bez jego winy, wręcz na podstawie wniosku można wywieść, iż uchybienie terminu było zawinione i wynikało z nieznajomości przepisów o doręczeniu i błędu w obliczeniu terminu do wniesienia odwołania. Strona podkreśliła, że odwołujący nie uprawdopodobnił braku otrzymania pierwszego awizo, ani awiza powtórnego.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Gorzowie Wlkp. oddalił sprzeciw.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie jest uzasadnione stanowisko wnoszącego sprzeciw odnośnie możliwości skontrolowania w niniejszym postępowaniu postanowienia SKO z 7 czerwca 2022 r. w przedmiocie przywrócenia W. Ż. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza [...] z 19 marca 2021 r. W ocenie tegoż sądu większość zarzutów podniesionych w sprzeciwie opiera się na odmiennej niż zaprezentowana przez SKO w zaskarżonej decyzji wykładni przepisów prawa materialnego, co nie może być w niniejszej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia sądu z uwagi na ograniczony zakres kontroli sądowoadministracyjnej sprawowanej w przypadku wniesienia sprzeciwu, o którym mowa w art. 64a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329, Ppsa).
Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia złożyła reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika Spółka, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Zaskarżony wyrok – zdaniem strony skarżącej kasacyjnie – narusza prawo materialne przez błędną jego wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, a także przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w zakresie bezzasadnego stwierdzenia, iż istniały przesłanki do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., a to:
- art. 64a, art. 64b § 1 i 3, art. 64e, art. 135, art. 151a § 1 i 2 Ppsa w zw. z art. 58 § 1, art. 134 i art. 138 § 2 K.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezzasadnym oddaleniu sprzeciwu z uwagi na przyjęcie, iż w zakresie kognicji sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasatoryjnej nie leży rozpatrzenie zaskarżenia postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania tj. ostatecznego postanowienia SKO z 7 czerwca 2022 r. w przedmiocie przywrócenia W. Ż. terminu do wniesienia odwołania, a w szczególności badanie istnienia przesłanek przywrócenia terminu w zakresie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi, podczas gdy art. 64e Ppsa wyraźnie stanowi, że "Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a.", a w zakresie przesłanek do wydania decyzji kasatoryjnej w pierwszej kolejności należy zbadanie dopuszczalności rozpatrzenia odwołania i uruchomienia w ogóle procedury postępowania w II instancji w kontekście uchybienia terminowi, ww. przepis art. 64e Ppsa nie wskazuje, że sąd administracyjny bada jedynie przesłanki wydania decyzji kasatoryjnej wskazane w art. 138 § 2 K.p.a., ale w ogóle przesłanki wydania "decyzji o której mowa w art. 138 § 2", co oznacza, że do kognicji należy również to, czy organ odwoławczy był w ogóle formalnie uprawniony do orzekania i czy przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie było obarczone wadą, bowiem odwołujący we wniosku nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, a w myśl orzecznictwa przywrócenie terminu do wniesienia odwołania ma charakter wyjątkowy, w szczególności nie uzasadniają przywrócenia terminu niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, nieznajomość prawa, w tym również w zakresie obliczania terminów, przeoczenie wynikające ze słabej znajomości procedury, brak staranności strony w zapoznaniu się z treścią pouczenia zawartego w doręczonej decyzji, oczekiwanie na poradę profesjonalisty, tym bardziej gdy strona została pouczona o terminach i innych okolicznościach mających wpływ na jej sytuację prawną, a ponadto rozpoznanie sprzeciwu w powyższym zakresie nie obejmuje ustalenia praw i obowiązków materialnoprawnych W. Ż., który nie może uczestniczyć w przedmiotowym postępowaniu ze sprzeciwu na mocy art. 64b § 3 Ppsa, a jedynie obejmuje badanie formalnej dopuszczalności procedowania odwołania i wydania decyzji kasatoryjnej, o minori ad maius, skoro można badać dopuszczalność wydania decyzji kasatoryjnej w aspekcie przesłanek z art. 138 § 2 K.p.a. bez udziału W. Ż. jako uczestnika, to tym bardziej można badać bez jego udziału prawidłowość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w ramach zobowiązania sądu do badania wszelkich postanowień wydanych w zakresie sprawy na podstawie art. 135 Ppsa, stosowanego odpowiednio do sprzeciwu na podstawie art. 64b § 1 Ppsa;
- art. 64a, art. 64e, art. 151a § 1 i 2 Ppsa w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. oraz art. 2 pkt 13 Uoze w zw. z art. 2 pkt 18 i 19 Uoze w zw. z art. 61 ust. 3, w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 Upzp poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu sprzeciwu z uwagi na przyjęcie, iż w zakresie kognicji sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasatoryjnej nie leży weryfikacja prawidłowości wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego w zakresie badania tzw. zasady dobrego sąsiedztwa i dostępu terenu do drogi publicznej w przypadku instalacji OZE, podczas gdy rozpoznanie niniejszej sprawy nie wymaga od sądu badania przesłanki dobrego sąsiedztwa, a jedynie prawidłowego zakwalifikowania inwestycji jako instalacji OZE objętej wyłączeniem w zakresie przesłanki dobrego sąsiedztwa i dostępu terenu do drogi publicznej na mocy art. 61 ust. 3 Upzp, które to ustalenie jest kluczowe z punktu widzenia dopuszczalności wydania decyzji kasatoryjnej z uwagi na naruszenie przepisów postępowania (brak przeprowadzenia analizy urbanistycznej), bowiem to właśnie błędna klasyfikacja inwestycji jako niepodlegającej ww. wyłączeniu doprowadziła organ odwoławczy do bezzasadnego uchylenia decyzji I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia z uwagi na błędne przyjęcie, iż istniały podstawy do wydania decyzji kasatoryjnej w zakresie zbadania ponownie przez organ spełnienia przesłanki dobrego sąsiedztwa na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 1 Upzp w wyniku przeprowadzenia ponownie analizy urbanistycznej w związku z błędnym uznaniem, że "instalacja OZE" w rozumieniu art. 2 pkt 13 Uoze nie uwzględnia instalacji OZE o mocy przekraczającej 100 kW (obecnie 500kW), podczas gdy definicja ta uwzględnia wszystkie instalacje OZE, bez względu na ich moc, co doprowadziło z kolei do błędnego uznania, że art. 61 ust. 3 Upzp nie wyłącza zastosowania art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 Upzp w przypadku instalacji OZE powyżej 100 kW, podczas gdy decyzja organu I instancji powinna być utrzymana w mocy, bowiem ustawodawca wprost odniósł się w art. 61 ust. 3 Upzp do definicji instalacji OZE, obejmującej wszelkie instalacje OZE, bez względu na ich moc zainstalowaną, a gdyby ustawodawca chciał zawęzić zakres tego wyłączenia, mógł się odnieść do definicji mikroinstalacji lub małej instalacji w art. 2 pkt 18 i 19 Uoze, a zatem interpretacja sądu jest wprost sprzeczna z literalnym brzmieniem przepisu i narusza zasadę clara non sunt interpretanda, co doprowadziło do bezpodstawnego uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, co mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 64e Ppsa i uzasadnia uwzględnienie sprzeciwu;
- art. 64a, art. 64e, art. 151a § 1 i 2 Ppsa w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 61 ust. 3 w zw. z art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a Upzp w zw. z art. 2 pkt 13 Uoze poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu sprzeciwu z uwagi na przyjęcie, iż w zakresie kognicji sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasatoryjnej nie leży weryfikacja prawidłowości wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego w odniesieniu do przesłanek wydania decyzji kasatoryjnej w zakresie tego, czy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, poprzez uznanie, że organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w zakresie zastosowania art. 61 ust. 1 pkt 1 Upzp (w zakresie tzw. zasady dobrego sąsiedztwa), twierdząc, wbrew wyraźnemu, niebudzącemu wątpliwości brzmieniu przepisu, że wyłączenie z zastosowania tej zasady względem instalacji odnawialnego źródła energii na podstawie art. 61 ust. 3 Upzp obowiązuje tylko względem instalacji o mocy nieprzekraczającej 100 kW (obecnie 500 kW), bowiem w odniesieniu do instalacji przekraczających tę moc konieczne jest ich rozmieszczenie na podstawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania (studium) przestrzennego gminy na podstawie art. 10 ust. 2a Upzp oraz określenie granic terenów pod budowę tych urządzeń w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (mpzp) na podstawie art. 15 ust. 3 pkt 3a Upzp, a więc w odniesieniu do takich instalacji, w braku studium oraz mpzp można co prawda wydać decyzję o warunkach zabudowy, ale nie można pominąć wynikającej z art. 61 ust. 1 pkt 1 Upzp zasady dobrego sąsiedztwa, podczas gdy taka wykładnia jest całkowicie nieprawidłowa i stanowi niedopuszczalne tworzenie norm prawnych przez organ i sąd, które z przepisów w żadnej mierze nie wynikają, a mianowicie zgodnie z art. 61 ust. 3 Upzp jasno wynika, że zasady dobrego sąsiedztwa nie stosuje się do "linii kolejowych, obiektów liniowych i urządzeń infrastruktury technicznej, a także instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii", a więc wszelkich instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu ww. ustawy, bez względu na ich moc, a systemowa wykładnia limitująca powyższe wyłączenie do instalacji o mocy nieprzekraczającej 100 kW nie jest w żadnej mierze uzasadniona, w szczególności nie odpowiada ratio legis nowelizacji art. 61 ust. 3 Upzp, mającej na celu przecięcie sporu orzeczniczego, czy instalacje OZE stanowią urządzenia infrastruktury technicznej, a ponadto nie wynika z art. 10 ust. 2a Upzp, ani z art. 15 ust. 3 pkt 3a Upzp, bowiem przepisy te nie stanowią o obowiązku lokalizowania instalacji OZE na podstawie studium oraz mpzp (a tym samym o niedopuszczalności wydawania decyzji o warunkach zabudowy), lecz jedynie o obowiązku uwzględniania tego typu urządzeń w studiach i mpzp uchwalanych po wejściu w życie tych przepisów (25 września 2010 r.), a ponadto, zgodnie z art. 9 ust. 5 Upzp studium nie jest aktem prawa miejscowego, tym samym jego ustalenia nie mogą być w żadnej mierze przesłanką wydania decyzji o warunkach zabudowy i uznać należy, że polskim przepisom z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego całkowicie obca jest jakakolwiek relacja prawna między decyzją o warunkach zabudowy a studium, tym bardziej nie można wywodzić z obowiązku uwzględnienia określonych kwestii w studium obowiązku zastosowania zasady dobrego sąsiedztwa na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 1 Upzp jako swoistego surogatu studium i nieistniejącego mpzp w sytuacji, w której przepis art. 61 ust. 3 Upzp wyraźnie wyłącza zastosowanie zasady dobrego sąsiedztwa względem wszelkich instalacji OZE, bez względu na ich moc i to nie dlatego, że określone instalacje nie zaburzają na danym terenie ładu przestrzennego, ale dlatego, że regulacje w zakresie zasady dobrego sąsiedztwa (ale i wymogu dostępu terenu do drogi publicznej), a zwłaszcza przepisy rozporządzenia w zakresie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu zupełnie nie przystają do takich obiektów jak linie kolejowe, obiekty liniowe, urządzenia infrastruktury technicznej oraz instalacje OZE, zatem ustawodawca przewidział w tym zakresie wyłączenie zastosowania przepisów, których się nijak nie da zastosować, tym samym nie istniały w tym zakresie przesłanki do wydania przez organ II instancji decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., co mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 64e Ppsa i uzasadnia uwzględnienie sprzeciwu;
- art. 64a, art. 64e, art. 151a § 1 i 2 Ppsa w zw. z art. 136 § 1 w zw. z art. 138 § 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 61 ust. 3 Upzp w zw. z § 9 ust. 3 rozp. MI 2003, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu sprzeciwu z uwagi na przyjęcie, iż w zakresie kognicji sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasatoryjnej nie leży weryfikacja prawidłowości wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego w zakresie weryfikacji, iż decyzja: o warunkach zabudowy nie zawiera części graficznej sporządzonej się na kopii mapy zasadniczej, o której mowa w art. 52 ust. 2 pkt 1 Upzp oraz § 9 ust. 3 rozp. MI 2003, bowiem nie zawiera pieczęci potwierdzającej przyjęcie do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, a skala jest dopisana ręcznie, co powinno być badane nie w zakresie naruszenia art. 136 K.p.a., ale w szerszym aspekcie materialnoprawnego badania zasady dobrego sąsiedztwa i przeprowadzenia analizy urbanistycznej, podczas gdy nie odpowiada to rzeczywistości, bowiem załącznik graficzny do decyzji zawiera stosowną pieczęć, a ponadto do akt został złożony wniosek o wydanie warunków zabudowy z załącznikiem na mapie zasadniczej z pieczęcią potwierdzającą przyjęcie do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, a zatem ewentualny brak decyzji I instancji w tym zakresie nie stanowił podstawy do wydania decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., a utrzymującej w mocy decyzję I instancji po uprzednim przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania wyjaśniającego na podstawie art. 136 § 1 K.p.a., tym samym nie istniały w tym zakresie przesłanki do wydania przez organ II instancji decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., co mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 64e Ppsa i uzasadnia uwzględnienie sprzeciwu;
- art. 64a, art. 64e, art. 151a § 1 i 2 Ppsa w zw. z art. 138 § 2 w zw. z art. 136 § 1 K.p.a. w zw. z art. 52 ust. 2 pkt 2 b w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 61 ust. 3 Upzp poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu sprzeciwu z uwagi na przyjęcie, iż w zakresie kognicji sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasatoryjnej nie leży weryfikacja prawidłowości wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego w zakresie uznania, że we wniosku o wydanie warunków zabudowy występuje brak formalny w zakresie stacji transformatorowych w kontekście wymogu określenia planowanego sposobu zagospodarowania terenu oraz charakterystyki zabudowy i zagospodarowania terenu, w tym przeznaczenia i gabarytów projektowanych obiektów budowlanych przedstawione w formie opisowej i również graficznej, czego zabrakło w odniesieniu do planowanej inwestycji, co powinno być badane w aspekcie materialnoprawnym w zakresie weryfikacji przesłanki dobrego sąsiedztwa i przeprowadzenia analizy urbanistycznej, podczas gdy zarówno wniosek w zakresie opisowym, jak i w zakresie graficznym wyczerpująco przedstawia planowany sposób zagospodarowania terenu oraz charakterystykę zabudowy i zagospodarowania terenu, a zatem wskazywany brak w istocie nie występuje, a w razie gdyby nawet występował, to winien podlegać uzupełnieniu na postawie art. 136 § 1 K.p.a., bowiem w przedmiotowym przypadku analiza urbanistyczna w zakresie parametrów inwestycji i obiektów budowlanych w kontekście zasady dobrego sąsiedztwa była wyłączona w odniesieniu do instalacji OZE na podstawie art. 61 ust. 3 Upzp, tym samym nie istniały w tym zakresie przesłanki do wydania przez organ II instancji decyzji kasatoryjnej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., co mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 64e Ppsa i uzasadnia uwzględnienie sprzeciwu.
Zdaniem skarżącej kasacyjnie prawidłowa kwalifikacja inwestycji jako instalacji OZE ma kluczowe znaczenie z punktu widzenia oceny dopuszczalności wydania decyzji kasatoryjnej z uwagi na konieczność przeprowadzenia analizy urbanistycznej w zakresie przesłanki dobrego sąsiedztwa w kontekście wyłączenia zawartego w art. 61 ust. 3 Upzp. Stanowisko sądu pierwszej instancji o braku jego kognicji w tym zakresie skarżąca uważa za wadliwe i nieuzasadnione, co powinno prowadzić do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania merytorycznego sprzeciwu.
W ocenie Spółki analiza wniosku odwołującego się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania potwierdza zasadność zarzutu sprzeciwu w zakresie naruszenia art. 58 § 1 K.p.a. z uwagi na fakt, że odwołujący nie uprawdopodobnił, że do uchybienia terminowi doszło bez jego winy. Przeciwnie, jej zdaniem treść wniosku strony wprost przesądza, że uchybienie było zawinione, a wynikało z nieznajomości przepisów o doręczeniu i błędu w obliczeniu terminu do wniesienia odwołania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 182 § 2a i § 3 Ppsa skarga kasacyjna od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego sprzeciw od decyzji rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym, na którym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. NSA zgodnie z powyższą regulacją wydał wyrok w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym.
Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a takich się nie dopatrzono w przedmiotowej sprawie, to sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Jako uzasadniony należało ocenić przede wszystkim zarzut naruszenia art. 64a, art. 64b § 1 i 3, art. 64e, art. 135, art. 151a § 1 i 2 Ppsa w zw. z art. 58 § 1, art. 134 i art. 138 § 2 K.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezzasadnym przyjęciu, iż w zakresie kognicji sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji podjętej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. nie leży rozpatrzenie zaskarżenia postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania. Sąd pierwszej instancji dokonał nieprawidłowej wykładni art. 64e Ppsa, który stanowi, że rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Nie jest trafna teza postawiona przez sąd pierwszej instancji, że zakres kontroli postępowania administracyjnego jest ograniczony do badania przesłanek wynikających z art. 138 § 2 K.p.a., takie stanowisko nie znajduje wszak potwierdzenia w treści art. 64e Ppsa. Przepis ten zobowiązuje bowiem sąd do zbadania istnienia przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. (por. wyrok NSA z 7 kwietnia 2022 r. I GSK 599/22, LEX nr 3346328).
Warto zwrócić uwagę, że ustawodawca nie ogranicza oceny sądu w postępowaniu zainicjowanym sprzeciwem tylko do przesłanek wymienionych w art. 138 § 2 K.p.a. (czyli do weryfikacji, czy organ wyższego stopnia prawidłowo ustalił, że kontrolowana decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania i jednocześnie konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie). Analizowane brzmienie przepisu wskazuje zaś, że sąd ma ocenić istnienie wszystkich przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Gdyby zaakceptować twierdzenie wynikające z motywów zaskarżonego wyroku, to nie można byłoby się pogodzić chociażby z treścią zapadłego w granicach tej samej sprawy wyroku WSA w Gorzowie Wlkp. z 16 grudnia 2021 r., II SA/Go 867/21, którym rozpoznawano także sprzeciw od decyzji SKO i uwzględniono go przyjmując, że organ odwoławczy rozpoznawał odwołanie wniesione po terminie. Takie ustalenie faktyczne sądu wojewódzkiego nie stanowi przecież przesłanki z art. 138 § 2 K.p.a., ale jest właśnie elementem pojęcia rozumianego szerzej jako przesłanki do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a.
Ocena przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., nie może odbywać się w oderwaniu od postanowień całego art. 138 K.p.a., regulującego zamknięty katalog decyzji organu odwoławczego. Przykładowo należy zwrócić uwagę, że w przypadku, w którym decyzja organu I instancji dotknięta jest wadą nieważności polegającą na wydaniu decyzji bez podstawy prawnej lub naruszeniu przepisów o właściwości, naruszeniu reguły res iudicata czy też wydaniu decyzji wobec osoby niebędącej stroną w sprawie, organ odwoławczy powinien uchylić taką decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji, czyli wydać decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. [por. B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, 2016, s. 623; K. Glibowski, w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.). Kodeks postępowania administracyjnego, 2017, s. 939]. Skład orzekający NSA w niniejszej sprawie podziela stanowisko prezentowane w wyroku NSA z 7 kwietnia 2022 r. I GSK 599/22, w którym zwrócono uwagę, że wynikające z art. 64e Ppsa zawężenie granic rozpoznania przez sąd środka zaskarżenia, jakim jest sprzeciw, nie zostało przez ustawodawcę zakreślone wyłącznie postanowieniami art. 138 § 2 K.p.a. W pojęciu "przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a." mieszczą się zarówno przesłanki pozytywne, jak też negatywnie, mające bezpośredni wpływ na możliwość wydania takiej decyzji.
Zatem takie sformułowanie przepisu art. 64e Ppsa oznacza, że sąd winien ocenić nie tylko przesłanki określone w art. 138 § 2 k.p.a., lecz również wszystkie inne, które warunkują prawidłowość wydania decyzji kasacyjnej jako dopuszczalnego prawem wariantu decyzji organu odwoławczego. Niewątpliwie do takich przesłanek należeć będzie kwestia zbadania dopuszczalności rozpatrzenia odwołania i uruchomienia w ogóle procedury postępowania w II instancji w kontekście uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Sąd administracyjny, rozpoznając sprzeciw wniesiony na podstawie art. 64a Ppsa, bada zatem nie tylko przesłanki wydania decyzji kasatoryjnej wskazane w art. 138 § 2 K.p.a. ("decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie"), ale w ogóle przesłanki wydania "decyzji o której mowa w art. 138 § 2", co oznacza, że do jego kognicji należy również to, czy organ odwoławczy był w ogóle formalnie uprawniony do orzekania i czy przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie było obarczone wadą. Niewątpliwie warunkiem koniecznym do wydania zaskarżonej sprzeciwem decyzji było przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w drodze postanowienia. Podzielić wypadnie ten pogląd jurydyczne, wedle którego "w ramach uprawnień wynikających z art. 135 Ppsa, sąd I instancji jest upoważniony, a nawet zobowiązany, do dokonania kontroli postanowienia o przywróceniu terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania, gdyż – na co słusznie wskazuje sprzeciwiająca – prawidłowość tego postanowienia (lub jej brak) przesądza o nabyciu lub nie - przymiotu ostateczności przez decyzję organu I instancji, a w konsekwencji – o zasadności działań organu odwoławczego jako zobowiązanego do rozpoznania sprawy w instancji odwoławczej" (por. WSA w Gdańsku w prawomocnym wyroku z 12 maja 2020 r., II SA/Gd 246/20, CBOSA.nsa.gov.pl). W świetle powyższej argumentacji, rozpatrzenie przez sąd pierwszej instancji zarzutów Spółki podniesionych w sprzeciwie wobec postanowienia SKO o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania, jest w pełni uzasadnione, a nawet konieczne.
Słusznie podkreśla Spółka w skardze kasacyjnej, że ostateczne i niezaskarżalne zażaleniem postanowienie o przywróceniu terminu, nie kończy postępowania w sprawie, nie rozstrzyga też sprawy co do istoty i nie jest tym samym zaskarżalne samodzielnie na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 Ppsa. Tym samym rację ma Spółka, że weryfikacja przez sąd administracyjny prawidłowości przywrócenia terminu do wniesienia odwołania winna się odbywać w ramach rozpoznania skargi i odpowiednio sprzeciwu, na podstawie środków będących we władaniu sądu na mocy art. 135 Ppsa.
Wbrew ocenie sądu wojewódzkiego wyrażonej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (s. 15) treść przepisu art. 64e Ppsa wcale nie jest jednoznaczna, w kontekście zobowiązania sądu na gruncie art. 135 Ppsa do badania wszelkich postanowień wpadkowych w granicach sprawy, który to przepis jest stosowany do sprzeciwu odpowiednio na mocy art. 64b § 1 K.p.a. Odpowiednie stosowanie w tym zakresie sprowadza się do weryfikacji w kontekście art. 64e Ppsa, czy ocena prawidłowości przywrócenia terminu do wniesienia odwołania mieści się w zakresie badania przesłanek wydania decyzji kasatoryjnej. Niewątpliwie, jak już wyżej stwierdzono, mieści się, bo świadczy o samej proceduralnej dopuszczalności wydania takowej decyzji.
Uchylając się od skontrolowania w niniejszym postępowaniu postanowienia SKO z 7 czerwca 2022 r. w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, sąd pierwszej instancji naruszył art. 64e Ppsa, poprzez jego błędną wykładnię, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia tego przepisu wespół z pozostałymi przepisami Ppsa oraz K.p.a. jest zatem uzasadniony.
Sąd I instancji powinien wnikliwie przeanalizować, czy organ odwoławczy właściwie rozważył kwestię przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, a konsekwencji czy organ ten rozpatrując odwołanie strony skarżącej był w ogóle formalnie uprawniony do orzekania i czy przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie było obarczone wadą.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednocześnie za przedwczesne odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Wymagane jest bowiem, żeby w pierwszej kolejności WSA w Gorzowie Wlkp. skontrolował postanowienie Kolegium z 7 czerwca 2022 r. wydane w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 2a i § 3 Ppsa, orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 Ppsa.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI