II OSK 2573/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-09-11
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanewspółwłasnośćpodział quoad usumdysponowanie nieruchomością na cele budowlaneroboty budowlanezgoda współwłaścicielinadzór budowlanysamowola budowlanaskarga kasacyjna

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki, potwierdzając, że podział nieruchomości do korzystania (quoad usum) nie uprawnia do dysponowania nią na cele budowlane bez zgody wszystkich współwłaścicieli, zwłaszcza przy czynnościach przekraczających zwykły zarząd.

Spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na decyzję nakazującą doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Spółka argumentowała, że umowa podziału quoad usum daje jej prawo do dysponowania częścią nieruchomości na cele budowlane, w tym montażu agregatów klimatyzacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że podział quoad usum ma jedynie skutki obligacyjne i nie uprawnia do robót budowlanych przekraczających zwykły zarząd bez zgody wszystkich współwłaścicieli.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez spółkę z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Decyzja ta nakazywała doprowadzenie wolnostojącego budynku wyrzutni powietrza z garażu podziemnego do stanu poprzedniego, poprzez demontaż wybudowanej ścianki dzielącej oraz agregatów chłodniczych. Spółka twierdziła, że posiadała prawo do dysponowania tą częścią nieruchomości na cele budowlane na podstawie umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu i jego sprzedaży z dnia 21 kwietnia 2017 r., która zawierała podział do korzystania (quoad usum) z nieruchomości wspólnej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że podział quoad usum ma jedynie skutki obligacyjne i nie zmienia stosunków własnościowych. Sąd podkreślił, że przebudowa obiektu budowlanego jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd, wymagającą zgody wszystkich współwłaścicieli. Umowa quoad usum, nawet jeśli przyznaje prawo do wyłącznego korzystania z części nieruchomości, nie uprawnia do zabudowy ani przebudowy bez wyraźnego zapisu i zgody pozostałych współwłaścicieli. Sąd uznał również, że zastosowanie art. 29 ust. 2 pkt 1aa Prawa budowlanego w jego dotychczasowym brzmieniu było prawidłowe, zgodnie z przepisami przejściowymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, umowa o podział quoad usum ma jedynie skutki obligacyjne i nie zmienia stosunków własnościowych. Nie uprawnia ona do wykonywania robót budowlanych przekraczających zwykły zarząd bez zgody wszystkich współwłaścicieli, chyba że umowa wprost to przewiduje.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że podział quoad usum jest czynnością zwykłego zarządu i rodzi skutki jedynie w sferze obligacyjnej. Przebudowa obiektu budowlanego jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd, wymagającą zgody wszystkich współwłaścicieli. Brak wyraźnego zapisu w umowie quoad usum o prawie do zabudowy lub przebudowy wyklucza możliwość domniemywania takiego prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

p.b. art. 29 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na: przebudowie budynków, innych niż budynki, o których mowa w ust. 1, z wyłączeniem ich przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych, a także z wyłączeniem przebudowy, której projekt budowlany wymaga uzgodnienia pod względem ochrony przeciwpożarowej. (w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z 2020 r.)

Pomocnicze

p.b. art. 3 § pkt 11

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Przez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych.

p.b. art. 29 § ust. 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Nie miał zastosowania w sprawie z uwagi na przepisy przejściowe.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

k.p.a. art. 104

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt. 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 199

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

k.c. art. 206

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Podział quoad usum nie stanowi tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie czynności przekraczających zwykły zarząd. Przebudowa obiektu budowlanego jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd i wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli. Przepisy przejściowe ustawy nowelizującej Prawo budowlane z 2020 r. uzasadniały zastosowanie art. 29 ust. 2 pkt 1aa Prawa budowlanego w jego dotychczasowym brzmieniu.

Odrzucone argumenty

Umowa quoad usum przyznająca prawo do wyłącznego korzystania z części nieruchomości stanowi tytuł prawny do dysponowania nią na cele budowlane. Nowelizacja Prawa budowlanego z 2020 r. wyłączyła możliwość stosowania art. 29 ust. 2 pkt 1aa Prawa budowlanego w tej sprawie. Organy administracji naruszyły przepisy postępowania, dokonując błędnej oceny materiału dowodowego i nieprawidłowo stosując przepisy prawa materialnego.

Godne uwagi sformułowania

podział quoad usum z natury swej rodzi jedynie skutki w sferze obligacyjnej, nie zmienia zaś stosunków własnościowych przebudowa budynku wyrzutni powietrza z garażu podziemnego bez wątpienia jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu w rozumieniu art. 199 k.c. wymaga więc zgody wszystkich współwłaścicieli brak wyraźnego i precyzyjnego wskazania uprawnienia do wykonania określonych robót budowlanych w umowie o podział quoad usum skutkuje niemożnością uznania tej umowy za źródło uprawnień współwłaściciela do samodzielnego dysponowania na cele budowlane fizyczną częścią nieruchomości przydzieloną mu do wyłącznego korzystania

Skład orzekający

Wojciech Mazur

przewodniczący

Paweł Miładowski

sędzia

Piotr Broda

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane' w kontekście współwłasności i podziału quoad usum, a także stosowanie przepisów przejściowych w prawie budowlanym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji współwłasności i podziału quoad usum w kontekście robót budowlanych. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych form współwłasności lub innych rodzajów robót budowlanych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu współwłasności i granic prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości. Wyjaśnia kluczowe rozróżnienie między prawem do korzystania a prawem do dysponowania na cele budowlane.

Czy umowa o korzystanie z części wspólnej nieruchomości pozwala na jej przebudowę? NSA wyjaśnia.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2573/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-09-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Paweł Miładowski
Piotr Broda /sprawozdawca/
Wojciech Mazur /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 723/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-06-15
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 3 pkt 11, art. 29 ust. 2 pkt. 1 aa), art. 29 ust. 4 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 1 § 1 i 2, art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) Protokolant: asystent sędziego Emilia Olszewska-Gągała po rozpoznaniu w dniu 11 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 723/21 w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 lutego 2021 r. nr 132/21 w przedmiocie nakazu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 723/21, oddalił skargę [...] sp. z o.o. z siedzibą w W.(dalej: spółka) na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: MWINB) z 2 lutego 2021 r. nr 132/21 w przedmiocie nakazu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy (dalej: PINB) postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2018 r. nałożył na Wspólnotę Mieszkaniowa [...] (dalej: Wspólnota) obowiązek sporządzenia i przedłożenia oceny technicznej instalacji wentylacji oddymiającej budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy. [...] w W., w zakresie skuteczności działania tego systemu w związku z zainstalowaniem czterech agregatów w wolnostojącym obiekcie technicznym – wyrzutni powietrza z garażu podziemnego. Wspólnota przedłożyła wymaganą ocenę techniczną opracowaną i podpisaną przez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych. W dniu 13 grudnia 2018 r. przedstawiciel organu powiatowego przeprowadził kontrolę na ww. nieruchomości podczas której ustalono, że w wolnostojącym obiekcie wyrzutni powietrza z garażu znajdują się dwa agregaty chłodnicze zamontowane na konstrukcji stalowej o wymiarach 2,0 m x 1,2 m oraz jeden agregat na posadzce. Inwestorem jest [...]sp. z o.o. sp.k. Ustalono, że powyższe agregaty były zamontowane wcześniej i zostały opisane w protokole oględzin z dnia 21 września 2016 r. Jeden agregat został zdemontowany. W pomieszczeniu wyrzutni powietrza wybudowano ściankę gipsowo-kartonową oddzielającą agregaty od reszty wyrzutni, która nie została uszczelniona. Ustalono też, że w garażu podziemnym przy miejscu postojowym nr 200 znajduje się agregat o wysokości 1,1 m i długości 2,15 m, bez zmian w stosunku do ww. protokołu z 21 września 2016 r. Opisano, że ww. agregaty służą do obsługi sklepu "Biedronka", usytuowanego w parterze budynku. Przedstawiciele zarządcy nieruchomości oświadczyli, że wybudowana ścianka działowa w wyrzutni powietrza jest usytuowana w świetle drzwi przeciwpożarowych, jej budowa jest nie zakończona oraz nie spełnia wymagań przeciwpożarowych. Podczas kolejnych oględzin przeprowadzonych w dniu 22 października 2019 r. ustalono, iż w wyrzutni powietrza zamontowano ściany gipsowo-kartonowe dzielące pomieszczenia wyrzutni na dwa osobne pomieszczenia. W jednym zamontowano agregat chłodniczy o wymiarach 2,0 m x 1,5 m oraz drugi na posadzce. W drugim pomieszczeniu brak jest urządzeń chłodniczych.
Wobec powyższych ustaleń PINB decyzją z dnia 13 marca 2020 r. znak: IVOT/53/2020 działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 51 ust. 7 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.), dalej: p.b. oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze z.), dalej: k.p.a., nakazał Wspólnocie doprowadzenie wolnostojącego budynku wyrzutni powietrza z garażu podziemnego (wyrzutnia terenowa) do stanu poprzedniego (tj. zgodnego z decyzją PINB z 12 lutego 2016 r., nr IVOT/44/U/2016, o pozwoleniu na użytkowanie), poprzez demontaż w wolnostojącym budynku wyrzutni powietrza z garażu podziemnego (wyrzutnia terenowa): wybudowanej ścianki dzielącej powierzchnię na dwa oddzielne pomieszczenia; agregatu chłodniczego wraz z konstrukcją stalową oraz agregatu chłodniczego posadowionego na posadzce, wraz z instalacjami.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, iż wykonane roboty budowlane mają charakter przebudowy, a strona nie przedstawiła dokumentów potwierdzających tytuł prawny do nieruchomości, na której te roboty wykonywano. Ponadto inwestor nie przedstawił zgody Wspólnoty na korzystanie z części wspólnych tj. wyrzutni terenowej.
W wyniku wniesionego odwołania MWINB decyzją z 2 lutego 2021 r. nr 132/21 utrzymał w mocy decyzje PINB. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż do odwołania strona dołączyła fragment kopii notarialnej umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu niemieszkalnego (użytkowego) i jego sprzedaży z dnia 21 kwietnia 2017 r. Z złączonych fragmentów umowy wynika, że dokonano w niej podziału do korzystania (quoad usum) z nieruchomości wspólnej w ten sposób, że każdoczesnemu właścicielowi lokalu przysługuje w ramach związanego z tym lokalem udziału w nieruchomości wspólnej, na czas nieoznaczony, prawo do wyłącznego i nieodpłatnego korzystania (z wyłączeniem opłat eksploatacyjnych i administracyjnych), z części nieruchomości wspólnej stanowiących m.in.: część pomieszczenia technicznego – wentylatorni. Dalej MWINB wyjaśnił, iż tak dokonany podział nie jest równoznaczny ze zniesieniem współwłasności i nie zmienia stosunków własnościowych, a wywołuje jedynie skutki prawne w sferze obligacyjnej. Nie można było więc twierdzić, iż podział dokonany w umowie wyłącza obowiązek uzyskania zgody pozostałych współwłaścicieli na wykonanie czynności przekraczających zwykły zarząd w postaci określonych robót budowlanych.
Skargę na decyzje MWINB wniosła spółka zarzucając jej naruszenie: 1) art. 3 pkt 11 p.b. przez jego wadliwe zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca nie posiadała i nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; 2) art. 3 pkt 11 p.b. oraz art. 199 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.), dalej: k.c., przez ich błędną wykładnię; 3) art. 52 ust. 1 p.b. poprzez skierowanie decyzji zawierającej nakaz wykonania określonych czynności i robót budowlanych związanych z budynkiem, do Wspólnoty; 4) art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt. 1 p.b. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji; 5) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że PINB wszechstronnie rozważył zgromadzony materiał dowodowy oraz dokonał jego prawidłowej oceny; 6) art 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę MWINB wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a organy nadzoru budowalnego prawidłowo zakwalifikowały przeprowadzone roboty budowlane, jako przebudowę obiektu budowlanego, co potwierdza protokół kontroli z dnia 22 października 2019 r.
Sąd wojewódzki wskazał na treść art. 29 ust. 2 pkt 1aa) p.b., zgodnie z którym pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na: przebudowie budynków, innych niż budynki, o których mowa w ust. 1, z wyłączeniem ich przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych, a także z wyłączeniem przebudowy, której projekt budowlany wymaga uzgodnienia pod względem ochrony przeciwpożarowej. W przedmiotowej sprawie takie uzgodnienie było wymagane. Brak wymaganego prawem pozwolenia na budowę stanowi samowolę budowlaną, co obliguje organ nadzoru budowlanego do podjęcia działań w trybie art. 50-51 p.b. W niniejszej sprawie, wobec braku tego pozwolenia, organy zastosowały procedurę naprawczą, o której mowa w art. 51 ust. 1 w związku z art. 51 ust. 7 p.b., co Sąd uznał za prawidłowe.
Sąd I instancji zaznaczył, że kluczową przeszkodą w legalizacji przebudowy wolnostojącego budynku wyrzutni powietrza był brak prawa skarżącej do dysponowania tym obiektem na cele budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 11 p.b. Wobec tego Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej, że jej prawo do wyłącznego dysponowania nieruchomością na cele budowlane wynika z umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu niemieszkalnego (użytkowego) i jego sprzedaży z dnia 21 kwietnia 2017 r. Dokonany w tej umowie podział quoad usum nie znosi współwłasności, lecz oznacza że poszczególni współwłaściciele uzyskują posiadanie zależne określonej części rzeczy objętej współwłasnością, będące wynikiem wewnętrznego zorganizowania sposobu korzystania z tej rzeczy, nie przysługującego im prawa rzeczowego odrębnego od własności. Sąd wojewódzki wskazał także, że w orzecznictwie przyjęto, że podział do wyłącznego korzystania przez współwłaścicieli wydzielonych części przedmiotu współwłasności nie stanowi prawa do dysponowania nieruchomością w celach budowlanych, chyba że w umowie lub orzeczeniu takie uprawnienie jest zawarte.
W niniejszej sprawie skarżąca dokonała zaś podziału pomieszczenia wentylatorni na dwa odrębne pomieszczenia bez zgody Wspólnoty. Nadto z dokumentacji wykonawczej budynku wynika, że w wentylatorki nie przewidziano montażu dodatkowych urządzeń ani przedzielenia pomieszczenia wyrzutni. W konsekwencji przywoływane zapisy w umowie quoad usum nie uprawniały inwestorów do dokonania czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu częścią nieruchomości, w stosunku do której na mocy tej umowy przysługuje im prawo do korzystania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła spółka zaskarżając go w całości i stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a. zarzuciła:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci:
1) art. 29 ust. 2 pkt. 1 aa) p.b. poprzez jego błędne zastosowanie i w konsekwencji uznanie, iż w przedmiotowej sprawie konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę w zakresie przebudowy, której projekt budowlany wymagał uzgodnienia pod względem ochrony przeciwpożarowej podczas, gdy przepis art. 29 ust.2 pkt. 1 aa) p.b. został uchylony na mocy ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy — Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2020 poz. 471) dalej: ustawa zmieniająca, a tym samym nie mógł stanowić podstawy rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie;
2) art. 29 ust. 4 pkt 1 lit. a) p.b. poprzez jego błędne zastosowanie (niezastosowanie) i w konsekwencji błędne uznanie, iż w przedmiotowej sprawie konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę w zakresie przebudowy' istniejącego obiektu budowlanego;
3) art. 3 pkt 11 p.b. przez jego wadliwe zastosowanie i przyjęcie, iż skarżący nie posiadał i nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane podczas, gdy rzeczywistości skarżący na podstawie umowy cywilnoprawnej posiada tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, tj. skarżącemu przysługuje prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane w postaci prawa do wyłącznego korzystania z Budynku w celu umieszczenia w nim urządzenia klimatyzacyjnego, które to prawo ujawnione zostało w dziale III księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Warszawy' Mokotowa w Warszawie pod numerem [...] dla nieruchomości położonej przy [...] w W. (dalej: "nieruchomość"), na podstawie umowy o podział do korzystania (guoad usum) z nieruchomości wspólnej, zgodnie z którą, każdoczesnemu właścicielowi lokalu nr 1 (aktualnie skarżącemu) przysługuje w ramach związanego z tym lokalem udziału w nieruchomości wspólnej, na czas nieoznaczony, prawo do wyłącznego i nieodpłatnego korzystania (z wyłączeniem opłat eksploatacyjnych i administracyjnych), z części nieruchomości wspólnej stanowiących: część pomieszczenia technicznego wentylatorni — stanowiącej część naziemną niewydzielonej hali garażowej, położoną na 1 (pierwszej) kondygnacji nadziemnej budynków znajdujących się na nieruchomości, w celu umieszczenia urządzenia klimatyzacyjnego podłączonego do licznika poboru energii elektrycznej dla lokalu;
4) art. 3 pkt 11 p.b. oraz art. 199 k.c. przez ich błędną wykładnię skutkującą uznaniem, iż przyznanie skarżącemu budynku do wyłącznego korzystania na skutek umownego podziału quoad usum nie rodzi po stronie skarżącego prawa do dysponowania tą nieruchomością na cele budowlane, a w konsekwencji naruszenie art. 206 k.c. przez niewłaściwe zastosowanie wyrażające się pominięciem powołanego przepisu, podczas, gdy po dokonaniu podziału quoad usum każdy ze współwłaścicieli posiada samodzielne prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w odniesieniu do przyznanej mu w tym podziale części nieruchomości;
II. naruszenia przepisów postępowania w postaci:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), dalej: p.u.s.a. i art. 3 § 1 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi skarżącego mimo naruszenia przez organ art. 138 §1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 51 ust. 1 pkt. 1 p.b. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo nałożenia przez organ I instancji, na adresata decyzji, obowiązków, które są sprzeczne z przysługującym skarżącemu uprawnieniem do umieszczenia w budynku urządzeń klimatyzacyjnych, w celu zapewnienia klimatyzacji lokalowi usługowemu, stanowiącemu własność skarżącego, a które to uprawnienie wynika z treści umowy cywilnoprawnej, a następnie wpisu dokonanego w Dziale III księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, a w konsekwencji oddalenie skargi skutkujące utrzymaniem w mocy decyzji organu II instancji pomimo braku podstaw prawnych do nakazania Wspólnocie Mieszkaniowej demontażu wskazanych w sentencji decyzji urządzeń klimatyzacyjnych, z uwagi na fakt, iż zostały one zainstalowane zgodnie z przysługującym skarżącemu prawem do dysponowania budynkiem, w celu zapewnienia klimatyzacji dla stanowiącego jego własność lokalu usługowego;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i 2 i art. 3 § 1 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi skarżącego mimo naruszenia przez organ art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że PINB wszechstronnie rozważył zgromadzony materiał dowodowy oraz dokonał jego prawidłowej oceny, podczas, gdy organ administracji dokonał dowolnej i samowolnej oceny materiału dowodowego w szczególności w zakresie oceny czy Skarżący dysponowała nieruchomością na cele budowlane, pomijając treść umowy cywilnoprawnej, jak również pomijając wpis w dziale III księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, a także nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym możliwości uzyskania przez skarżącego prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w sytuacji uznania, iż skarżący takiego prawa nie posiada (czemu skarżący stanowczo zaprzecza), naruszając tym samym zasadę działania przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów prawa;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i 2 i art. 3 § 1 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi skarżącego mimo naruszenia przez organ art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego i uznanie, że wymienione w umowie cywilnoprawnej, a następnie ujawnione w księdze wieczystej prawo umieszczenia w budynku urządzenia klimatyzacyjnego, nie jest równoznaczne z możliwością podejmowania czynności faktycznych związanych z umieszczeniem tego urządzenia w budynku, w tym zwłaszcza nie jest związane z prawem dokonywania robót związanych z montażem i prawidłowymi funkcjonowaniem w/w urządzenia, podczas, gdy nie jest możliwe wykonanie prawa umieszczenia urządzenia klimatyzacyjnego w budynku bez podejmowania w tym zakresie czynności faktycznych i formalnoprawnych mających na celu umieszczenie tego urządzenia w budynku, w tym zwłaszcza bez przeprowadzenia robót związanych z jego montażem i zapewniających prawidłowe jego funkcjonowanie, które to prawo w takiej sytuacji byłoby bezprzedmiotowe.
Z uwagi na powyższe skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżąca kasacyjnie wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Chybiony jest zarzut kasacyjny naruszenia art. 29 ust. 2 pkt 1 aa p.b. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten już nieobowiązywał. Należy zauważyć, że wprawdzie ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471) w art. 1 ust. 8 nadała nowe brzmienie art. 29 ust. 2 pkt 1 p.b., to jednak zgodnie z art. 25 tej samej ustawy do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte i nie zakończone przed wejściem w życie wskazanej ustawy (18 września 2020 r.), zatem prawidłowo organy zastosowały art. 29 ust. 2 pkt 1aa w jego dotychczasowym brzmieniu. W konsekwencji nie miał również zastosowania w sprawie wskazany w skardze kasacyjnej art. 29 ust. 4 pkt 1 lit. a p.b. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. W tej sytuacji prawidłowo organy nadzoru budowlanego przyjęły, że wykonane przez skarżącą kasacyjnie roboty budowlane stanowiły przebudowę (art. 3 pkt 7a p.b.), na którą z uwagi na wymóg uzgodnienia projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę (art. 29 ust. 2 pkt 1aa p.b.).
Nie znajduje uzasadnienia także kolejny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 3 pkt 11 p.b., zgodnie z którym przez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - należy rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. W ocenie skarżącej kasacyjnie na podstawie umowy cywilnoprawnej dokonując podziału do korzystania z nieruchomości quoad usum posiadała tytuł do dysponowania częścią nieruchomości (budynku wyrzutni powietrza z garażu podziemnego) na cele budowlane. Należy zauważyć, że na podstawie wskazanej przez skarżącą kasacyjnie umowy dokonano jedynie podziału nieruchomości pomiędzy jej współwłaścicieli, przyznając im określone części nieruchomości do wyłącznego korzystania. Jest to tzw. podział quoad usum, który z natury swej rodzi jedynie skutki w sferze obligacyjnej, nie zmienia zaś stosunków własnościowych. Podział taki może nastąpić w drodze stosownej umowy (porozumienia), zawartej pomiędzy współwłaścicielami lub na podstawie orzeczenia sądu. W jednym i drugim przypadku tak dokonany podział quoad usum i jego zakres, jest uzależniony od zgody wszystkich współwłaścicieli i musi jednoznacznie wynikać z umowy lub z orzeczenia sądu, nie może być domniemywany, czy też dorozumiany. Podział taki jest czynnością zwykłego zarządu (por. wyrok NSA z 18 maja 2007 r. sygn. akt II OSK 1869/06). Nie ma wątpliwości, że w niniejszej sprawie umowa taka została zawarta, jednakże z jej treści nie wynika, aby skarżącej przysługiwało prawo zabudowania wydzielonej dla niej części nieruchomości. Skoro w umowie wyraźnie nie sprecyzowano, iż poszczególni współwłaściciele na przyznanych im do wyłącznego korzystania częściach nieruchomości mają prawo do zabudowy, to nie można takiego prawa domniemywać. W związku z powyższym nieuzasadniony jest także zarzut naruszenia przepisów art. 199 k.c. i art. 206 k.c. Przebudowa budynku wyrzutni powietrza z garażu podziemnego bez wątpienia jest czynnością przekraczającą zakres zwykłego zarządu w rozumieniu art. 199 k.c. wymaga więc zgody wszystkich współwłaścicieli i tego nie zmieniła umowa quoad usum, która wprawdzie daje możliwość umieszczenia w budynku wyrzutni urządzenia klimatyzacyjnego, ale nie wykonania jego przebudowy. Skoro w treści zawartej umowy nie sprecyzowano, że poszczególni współwłaściciele na przyznanych im do wyłącznego korzystania części nieruchomości mają prawo do zabudowy (przebudowy), to nie można takiego prawa domniemywać (por. wyrok NSA z dnia 18 lutego 2009 r. sygn. akt II OSK 1124/08). Brak wyraźnego i precyzyjnego wskazania uprawnienia do wykonania określonych robót budowlanych w umowie o podział quoad usum skutkuje niemożnością uznania tej umowy za źródło uprawnień współwłaściciela do samodzielnego dysponowania na cele budowlane fizyczną częścią nieruchomości przydzieloną mu do wyłącznego korzystania (por. wyrok NSA z dnia 19 października 2018 r. sygn. akt II OSK 2648/16). Niezależnie od tego jako błędne należy przyjąć stanowisko skarżącej kasacyjnie, że dokonanie podziału quo ad usum nieruchomości zwolniło ją z obowiązku uzyskania zgody współwłaścicieli nieruchomości wspólnej na dokonanie przebudowy. Wprawdzie w wyniku takiego podziału współwłaściciel staje się posiadaczem prawa odrębnego korzystania z wydzielonej mu części. Może on bez zgody pozostałych współwłaścicieli wykonywać na wydzielonej mu do wyłącznego użytkowania części nieruchomości roboty budowlane, ale jedynie mieszczące się w zakresie czynności nie przekraczających zwykłego zarządu nieruchomością. Dokonanie podziału quoad usum nie stanowi zniesienia współwłasności i nie zmienia stosunków własnościowych, a wywołuje jedynie skutki prawne w sferze obligacyjnej (T. Filipak, Komentarz do art. 206 k.c. - LEX-el.). Z kolei w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że budowa, rozbudowa, czy przebudowa obiektu objętego współwłasnością w częściach ułamkowych, wykracza poza zakres zwykłego zarządu i należy do kategorii rozporządzania rzeczą wspólną. W takim przypadku potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli, a brak takiej zgody jest równoznaczny z brakiem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (por. wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2182/16, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 marca 2018 r., sygn. akt IV SA/Po 12/18, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 30 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 185/18 dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając powyższe na uwadze, jako niezasadne należało uznać podnoszone w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. i art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b.), których to naruszenia przepisów skarżąca kasacyjnie upatruje w odmiennej ocenie przysługujących jej uprawnień z tytułu umowy podziału nieruchomości quoad usum. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Wskazany przepis ustrojowy sąd administracyjny może naruszyć wówczas, gdy zaniecha kontroli skutecznie złożonej skargi, rozpozna sprawę nienależącą do jego kognicji, zastosuje środek kontroli inny niż określony w p.p.s.a., bądź zastosuje inne niż zgodność z prawem kryterium kontroli działalności administracji publicznej, co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca. Podobnie rzecz się ma w przypadku zarzutu naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Taka niewątpliwie sytuacja miała miejsce na gruncie rozpatrywanej sprawy. Z kolei zarzut dowolnego działania organu jest skuteczny, gdy zostanie wykazane, że ustalenia faktyczne zostały oparte na dowodach dowolnie wybranych, a zatem takich, których wybór nie został poparty odpowiednią argumentacją. Sytuacja taka nie występuje jednak wówczas, gdy organ wyczerpująco uzasadniając swoje stanowisko wskazuje, którym dowodom przyznaje moc dowodową, a którym odmawia wiarygodności i z jakich przyczyn. Także skuteczne zarzucenie naruszenia oceny dowodów przez organ wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta przez organ i Sąd I instancji doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. Dokonana ocena materiału dowodowego może być zatem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała jednak miejsca. Także uzasadnienie decyzji powinno wskazywać ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny, określać przesłanki zastosowania tej, a nie innej kwalifikacji prawnej i ustalać jakie okoliczności stanu faktycznego odpowiadają konkretnym fragmentom normy prawnej zastosowanej w sprawie. To z uzasadnienia decyzji strona winna uzyskać wszechstronną informację o motywach, którymi kierował się organ administracji podejmując rozstrzygnięcie. Uzasadnienia decyzji wydanych w toku instancji administracyjnych i zaskarżonych do Sądu I instancji wypełniają wskazane powyżej warunki. Niezależnie od powyższego należy również zauważyć, że dla spełnienia wymogu z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarczy przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, czego skarga kasacyjna nie zawiera.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjna oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI