II OSK 2571/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-03-26
NSAAdministracyjneWysokansa
planowanie przestrzenneuchwała krajobrazowaszyldyreklamyprawo samorządoweochrona dóbr kulturyzagospodarowanie przestrzenneprawo administracyjneNSAWSA

NSA uchylił wyrok WSA w części dotyczącej szyldów i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że sąd pierwszej instancji nie zbadał merytorycznie zarzutów skarżącej spółki w tym zakresie.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki M. sp. z o.o. od wyroku WSA w Gdańsku, który częściowo umorzył postępowanie, a częściowo oddalił skargę na uchwałę krajobrazową Rady Miasta Gdańska. NSA uchylił wyrok WSA w części dotyczącej szyldów, uznając, że sąd pierwszej instancji błędnie związał się wcześniejszym wyrokiem NSA, który nie analizował tej kwestii w kontekście indywidualnych interesów skarżącej. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który częściowo umorzył postępowanie, a częściowo oddalił skargę na uchwałę krajobrazową Rady Miasta Gdańska. WSA oparł swoje rozstrzygnięcie na wyroku NSA z innej sprawy, który stwierdził nieważność uchwały w części dotyczącej istniejących tablic reklamowych. NSA uznał jednak, że WSA nieprawidłowo zastosował art. 170 Ppsa, wiążąc się wyrokiem, który nie odnosił się do specyficznych zarzutów skarżącej dotyczących szyldów. Sąd kasacyjny podkreślił, że uchwała krajobrazowa w zakresie szyldów stanowiła odmienną ingerencję w prawa skarżącej niż w sprawie, na którą powołał się WSA. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej szyldów i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA, aby ten mógł merytorycznie ocenić zarzuty skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd pierwszej instancji nie może być związany wyrokiem NSA, który nie analizował specyficznych zarzutów dotyczących szyldów w kontekście indywidualnych interesów skarżącej, nawet jeśli dotyczy tej samej uchwały krajobrazowej.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że art. 170 Ppsa wymaga, aby sądy przyjmowały ustalenia prawne z prawomocnych orzeczeń, ale zakres tego związania obejmuje motywy wyroku tylko w takim zakresie, w jakim zdeterminowały one sentencję. W tej sprawie wyrok NSA nie odnosił się do konkretnych zapisów uchwały dotyczących szyldów, które były przedmiotem zarzutów skarżącej, co uzasadniało ponowną merytoryczną ocenę przez WSA.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

Ppsa art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd zamiast stwierdzić nieważność przepisów uchwały dotyczących szyldów w odniesieniu do nieruchomości skarżącej w części umorzył postępowanie i w części oddalił jej skargę uznając, że sprawa została przesądzona w innym wyroku NSA.

Ppsa art. 161 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Umorzenie postępowania w związku ze zniknięciem przedmiotu kontroli, gdy tymczasem przepisy dotyczące szyldów w zaskarżonej uchwale krajobrazowej wciąż wiążą stronę, ograniczają jej prawo do wykorzystania pod szyldy nieruchomości w związku z funkcją usługową.

Ppsa art. 170

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie się rozstrzygnięciem NSA w zakresie innej sprawy o sygn. II OSK 1951/19, pomimo iż NSA w innej sprawie nie odniósł się do oceny zapisów uchwały dotyczących szyldów.

u.s.g. art. 101 § 2

Ustawa o samorządzie gminnym

W orzecznictwie NSA ugruntowany jest pogląd, że jeżeli o legalności aktu prawa miejscowego orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił, to sąd orzekając później, ze skargi innego podmiotu, jest związany dokonanymi wcześniej ocenami.

Konstytucja RP art. 78

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Naruszenie prawa do sądu, w tym naruszenie zasady dwuinstancyjności.

Pomocnicze

Ppsa art. 141 § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Brak należytego uzasadnienia wyroku oraz pozbawienie skarżącej możliwości zapoznania się z uzasadnieniem do wyroku NSA o sygn. akt II OSK 1951/19, gdyż uzasadnienie to nie zostało opublikowane w bazie orzeczeń.

upzp art. 37a § 9

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Brak określenia zasad dostosowania tablic już istniejących będących integralną częścią utworu architektonicznego zatwierdzonego w drodze pozwolenia na budowę.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.

Konstytucja RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Wprowadzenie dyskryminacyjnych podmiotowo zapisów dotyczących tablic reklamowych i urządzeń reklamowych, obrazę zasady równości wobec prawa.

Konstytucja RP art. 64

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Naruszenie prawa własności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 170 Ppsa poprzez związanie się rozstrzygnięciem NSA w zakresie innej sprawy, która nie odnosiła się do oceny zapisów uchwały dotyczących szyldów w kontekście indywidualnych interesów skarżącej. Naruszenie prawa do sądu i zasady dwuinstancyjności poprzez pozbawienie skarżącej prawa do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w pierwszej instancji.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa oraz art. 134 § 1 Ppsa w zakresie umorzenia postępowania dotyczącego istniejących tablic reklamowych i urządzeń reklamowych.

Godne uwagi sformułowania

Określona w art. 170 Ppsa moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego w odniesieniu tak do organu administracji publicznej, jak i do sądu administracyjnego oznacza, iż muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, co powinno skutkować uwzględnieniem treści prawomocnego wyroku w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Przedmiotowe związanie prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego rozciąga się na motywy wyroku w takich granicach, w jakich zdeterminowały one treść jego sentencji. Sąd Wojewódzki nie mógł uchylić się od merytorycznej oceny zarzutów dotyczących zasady równego traktowania, proporcjonalności względem własności skarżącej i swobody prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej.

Skład orzekający

Paweł Miładowski

przewodniczący

Jerzy Stankowski

sędzia

Mirosław Gdesz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 170 Ppsa w kontekście związania sądu orzeczeniem NSA w innej sprawie, gdy nie wszystkie zarzuty zostały tam rozstrzygnięte, a także kwestie dotyczące prawa do sądu i zasady dwuinstancyjności w sprawach uchwał krajobrazowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której sąd pierwszej instancji opiera się na wyroku NSA, który nie rozstrzygnął wszystkich istotnych dla skarżącego kwestii.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z prawem do sądu i związaniem orzeczeniami, a także praktycznych aspektów uchwał krajobrazowych i ich wpływu na przedsiębiorców.

Sąd Najwyższy: Związanie wyrokiem nie oznacza ślepego powielania, gdy nie wszystkie zarzuty zostały rozstrzygnięte!

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2571/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-03-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stankowski
Mirosław Gdesz /sprawozdawca/
Paweł Miładowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6159 Inne o symbolu podstawowym 615
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II SA/Gd 7/19 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2024-07-10
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok w części i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania,w pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddalono
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 par. 1, art. 141 par. 4, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2017 poz 1875
art. 101 ust. 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jedn.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2017 poz 1073
art. 37a ust. 9
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Paweł Miładowski, Sędzia NSA Jerzy Stankowski, Sędzia WSA (del.) Mirosław Gdesz (spr.), Protokolant inspektor sądowy Bernadetta Pręgowska, po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 7/19 w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w W. na uchwałę Rady Miasta Gdańska z dnia 22 lutego 2018 r. nr XLVIII/1465/18 w przedmiocie ustalenia zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane na terenie Miasta Gdańska 1. uchyla punkt 2 zaskarżonego wyroku i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, 2. w pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddala, 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
1.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 10 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 7/19, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej skarżąca) na uchwałę Rady Miasta Gdańska z 22 lutego 2018 r. nr XLVIII/1465/18 w przedmiocie ustalenia zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych z jakich mogą być wykonane, na terenie Miasta Gdańska (dalej uchwała krajobrazowa), umorzył postępowanie w części dotyczącej tablic reklamowych i urządzeń reklamowych skarżącej istniejących w dacie wejścia w życie zaskarżonej uchwały i wzniesionych na podstawie zgody budowlanej, a w pozostałym zakresie skargę oddalił.
Wyrok ten zapadał w następujących okolicznościach:
1.2. Kwestionowanej uchwale skarżąca zarzuciła, iż jest ona treściowo niezrozumiała, o skomplikowanej strukturze, bazującej na niejasnych definicjach legalnych, unikającej przy opisywaniu zasad posadowienia reklam konstrukcji zakazu, uniemożliwiającej ustalenie hipotez norm prawnych z niej wynikających. Zarzucono także:
- wprowadzenie w uchwale krajobrazowej nadmiernych ograniczeń w zakresie ustalenia ilości i wielkości dopuszczonych tablic i urządzeń reklamowych, w tym parametrów dotyczących szyldów;
- naruszenie art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 1 ust. 2 pkt 6 i 7 art. 3 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 oraz art. 37a ust. 2 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1073, dalej upzp), art. 140 Kodeksu cywilnego oraz naruszenie art. 2, art. 22, w zw. z art. 21 ust. 2 oraz art. 64 ust 3 Konstytucji RP;
- brak określenia maksymalnej wysokości dla szyldów na totemach w strefach SR, S2 i S3 określonych w § 13, § 15 i § 17 uchwały - będącej istotnym parametrem "warunków sytuowania", o którym mowa w art. 37a ust 2 upzp;
- wprowadzenie dyskryminacyjnych podmiotowo zapisów dotyczących tablic reklamowych i urządzeń reklamowych, obrazę zasady równości wobec prawa wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP;
- naruszenie art. 4 ust. 1 ustawy z 9 maja 2010 r. o informowaniu o cenach towarów i usług w zakresie, w jakim przepisy uchwały ograniczające możliwość ustawienia tablicy z menu restauracji wzdłuż linii drive'a, oraz nie pozwalają na uwidocznienie cen w miejscu sprzedaży detalicznej;
- bezprawne nakazanie w treści § 9 pkt 2 uchwały upublicznienia danych właściciela tablicy, co oprócz przekroczenia kompetencji w zakresie określonej w art. 37a upzp delegacji stanowi naruszenie ochrony danych osobowych, a przez to obrazę art. 51 Konstytucji RP, art. 8 ust. 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 16 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.
- brak kompleksowego uregulowania tych zasad, tj. uregulowanie warunków w sposób niepełny, w szczególności brak opisu zasad ustalenia pierwszeństwa w stosunku do tablic i urządzeń reklamowych posiadających te same parametry (podobną wielkość i odległość od ulicy);
- brak określenia zasad dostosowania tablic już istniejących będących integralną częścią utworu architektonicznego zatwierdzonego w drodze pozwolenia na budowę,
a zatem naruszenie art. 37a ust. 9 upzp, poprzez jego wadliwe zastosowanie.
1.3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z 18 czerwca 2019 r. zawiesił postępowanie sądowe w niniejszej sprawie do czasu udzielenia odpowiedzi przez Trybunał Konstytucyjny na pytanie prawne, z którym wystąpił Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 6 czerwca 2019 r. w sprawie sygn. akt II OSK 166/18.
1.4. Postanowieniem z 10 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Gd 7/19 podjęto postępowanie sądowe.
1.5. Sąd Wojewódzki opisanym na wstępie wyrokiem z 10 lipca 2024 r. umorzył postępowanie w części dotyczącej tablic reklamowych i urządzeń reklamowych skarżącej istniejących w dacie wejścia w życie zaskarżonej uchwały i wzniesionych na podstawie zgody budowlanej, a w pozostałym zakresie skargę oddalił. Sąd podniósł, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 12 grudnia 2023 r., sygn. P 20/19 (Dz. U. poz. 2739, OTK-A 2023/102) orzekł, że art. 37a ust. 9 upzp w zakresie, w jakim przewiduje obowiązek określenia w uchwale, o której mowa w art. 37a ust. 1 powołanej ustawy, warunków i terminu dostosowania istniejących w dniu jej wejścia w życie, wzniesionych na podstawie zgody budowlanej, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych do zakazów określonych w tej uchwale, bez zapewnienia ustawowych podstaw i trybu dochodzenia odszkodowania przez podmioty, które są zobowiązane do ich usunięcia, jest niezgodny z art. 21 w związku z art. 2 Konstytucji RP. Mając zaś ww. rozstrzygnięcie TK na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt II OSK 1951/19, stwierdził nieważność uchwały krajobrazowej w części dotyczącej tablic reklamowych i urządzeń reklamowych istniejących w dacie wejścia w życie zaskarżonej uchwały wzniesionych na podstawie zgody budowlanej.
Biorąc pod uwagę, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z tożsamym zagadnieniem spornym, oceną legalności uchwały krajobrazowej, które zostało już rozstrzygnięte ww. wyrokiem NSA z 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt II OSK 1951/19, Sąd I instancji wskazał, że jest związany - na podstawie art. 170 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej Ppsa) - oceną prawną dokonaną w tym wyroku. Wynika z niej jednoznacznie, że NSA uznał za istotnie naruszające prawo jedynie te zapisy zaskarżonej uchwały, które dotyczą tablic reklamowych i urządzeń reklamowych istniejących w dacie wejścia w życie zaskarżonej uchwały a wzniesionych na podstawie zgody budowlanej. W pozostałym zaś zakresie uznał zapisy uchwały krajobrazowej za zgodne z prawem. Z tych względów Sąd umorzył postępowanie w niniejszej sprawie w zakresie, w jakim NSA stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały, a w pozostałym zakresie – kierując się oceną prawną zapisów zaskarżonej uchwały dokonaną w powyższym wyroku NSA – Sąd skargę jako niezasadną oddalił. Jak wynika z sentencji ww. wyroku NSA z 24 kwietnia 2024 r., stwierdzona została nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej tablic reklamowych i urządzeń reklamowych istniejących w dacie wejścia w życie zaskarżonej uchwały wzniesionych na podstawie zgody budowlanej. Prawomocne stwierdzenie nieważności uchwały we wskazanym zakresie, wynikające z orzeczenia NSA, sprawia, że Sąd został pozbawiony w tym zakresie przedmiotu kontroli, co czyniło postępowanie sądowe w niniejszej sprawie w tej części bezprzedmiotowym. Powyższe oznaczało, że istniała podstawa do umorzenia postępowania, o czym Sąd I instancji orzekł na mocy art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa w punkcie pierwszym wyroku. Jednocześnie Sąd Wojewódzki, mając na uwadze dokonaną przez NSA pozytywną ocenę prawną pozostałych zapisów uchwały i trybu jej podjęcia, zgodnie z art. 170 Ppsa uznał się związany tą oceną i na podstawie art. 151 Ppsa w pozostałym zakresie oddalił skargę.
2. Skarżąca wniosła od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie następujących przepisów postępowania, w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy:
1) art. 170 Ppsa poprzez związanie się rozstrzygnięciem NSA w zakresie innej sprawy o sygn. II OSK 1951/19, pomimo iż NSA w innej sprawie nie odniósł się do oceny zapisów uchwały dotyczących szyldów, w tym w szczególności WSA pominął, iż zarzuty skarżących w tamtych sprawach oraz sam wyrok NSA w tamtej sprawie nie odnosił się do treści § 8 ust. 4 pkt 1, 2 i 6 lit. b oraz ust. 5 pkt 3 lit d, w zw. z § 4 pkt 21 i pkt 38, § 13 ust. 2, § 14 ust. 2, § 15 ust. 2 i § 17 ust. 2 zaskarżonej uchwały krajobrazowej - a zatem nie doszło związania sądu wojewódzkiego w zakresie wyrokowania co do szyldów, przeznaczenia terenu pod usługi w związku z wykonywaniem praw właścicielskich i prowadzeniem działalności na tej samej nieruchomości, co oznakowanie;
2) art. 170 Ppsa, poprzez przyjęcie przez WSA, że w zakresie w jakim NSA nie odniósł się do określonych kwestii należy przyjąć, iż zbadał je i ocenił in gremio jako pozytywne, gdy tymczasem sądy orzekają w granicach sprawy i odnoszą się do postawionych zarzutów w odniesieniu do naruszenia interesu prawnego określonego skarżącej;
3) art. 151 w zw. z art. 170 Ppsa poprzez ich niekonsekwentne zastosowanie, gdyż Sąd I instancji uznał się związany jednym z wyroków NSA, ale nie czuł się związany innym prawomocnym wyrokiem WSA, pomimo iż przedmiot zaskarżenia był tam tożsamy, a zatem poczynioną przez siebie argumentację w zakresie stosowania art. 170 Ppsa sąd stosuje wybiórczo;
4) art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa poprzez uznanie, iż doszło do bezprzedmiotowości postępowania w związku ze zniknięciem przedmiotu kontroli, gdy tymczasem przepisy dotyczące szyldów w zaskarżonej uchwale krajobrazowej wciąż wiążą stronę, ograniczają jej prawo do wykorzystania pod szyldy nieruchomości w związku z funkcją usługową; a ponadto przyjęcie przez Sąd zaistnienia bezprzedmiotowości w sprawie przed WSA, już po orzeczeniu wyroku przez NSA, oznaczałoby nieakceptowalną tezę, że jednocześnie były prowadzone dwa postępowania w tej samej sprawie;
5) art. 133 § 3 w zw. z art. 139 Ppsa, gdyż: nie doszło do wyrokowania w granicach tej sprawy tylko oparto się na wyroku w innej sprawie; nie doszło do wyrokowania poprzez ogłoszenie wyroku na ostatnim posiedzeniu, a Sąd Wojewódzki odroczył jego ogłoszenie po zamknięciu rozprawy, po czym odstąpił od ogłoszenia wyroku, i otworzył rozprawę na nowo - robiąc to bezpodstawnie w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie NSA;
6) art. 134 § 1 Ppsa, gdyż Sąd zamiast stwierdzić nieważność przepisów uchwały dotyczących szyldów w odniesieniu do nieruchomości skarżącej w części umorzył postępowanie i w części oddalił jej skargę uznając, że sprawa została przesądzona w innym wyroku NSA;
7) art. 2 w zw. z art. 78 Konstytucji poprzez naruszenie prawa do sądu, w tym naruszenie zasady dwuinstancyjności - co stanowi także obrazę przepisów art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 134 Ppsa poprzez pozbawienie skarżącej prawa do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w zakresie samodzielnej oceny legalności przepisów zaskarżonej uchwały dokonanej przez Sąd w pierwszej instancji, a zatem skarżąca została związana w pierwszej instancji od razu wyrokiem NSA wydanym w sprawie, w której nie brała udziału. Wskazany zarzut stanowi także o wadliwym zastosowaniu prawa materialnego, gdyż przepisy Konstytucji w zakresie prawa do sądu w dwóch instancjach można uznać za materialne prawo podmiotowe;
8) art. 141 § 4 Ppsa w zw. z art. 2 Konstytucji poprzez brak należytego uzasadnienia wyroku oraz pozbawienia skarżącej możliwości zapoznania się z uzasadnieniem do wyroku NSA o sygn. akt II OSK 1951/19, gdyż uzasadnienie to nie zostało opublikowane w bazie orzeczeń, co uniemożliwiło skarżącej zweryfikowanie w terminie do złożenia kasacji tez, na które powołuje się Sąd oraz zapoznanie się z motywami, które Sąd uznaje za istotne i wiążące.
W związku z powyższym w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, o rozpoznanie postanowień i uznanie ich wadliwości jako wydanych bez podstawy prawnej w zakresie: wydanego postanowienia WSA w Gdańsku z 17 kwietnia 2024 r. w sprawie odroczenia ogłoszenia wyroku oraz wydanego postanowienia WSA w Gdańsku z 30 kwietnia 2024 r. w sprawie otwarcia na nowo zamkniętej rozprawy oraz ponownego jej odroczenia i wyznaczenia z urzędu jej terminu. Ponadto wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
4.1. Skarga kasacyjna częściowo jest usprawiedliwiona.
4.2. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 24 kwietnia 2024 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II OSK 1951/19, stwierdził nieważność uchwały Rady Miasta Gdańska z 22 lutego 2018 r. nr XLVIII/1465/18 w części dotyczącej tablic reklamowych i urządzeń reklamowych istniejących w dacie wejścia w życie zaskarżonej uchwały wzniesionych na podstawie zgody budowlanej. Jest zatem rzeczą oczywistą, że wyeliminowanie z obrotu prawnego ww. przepisów spowodowało bezprzedmiotowość prowadzonego w tym zakresie w niniejszej sprawie postępowania sądowego. Przy tym, jak zasadnie wskazuje to organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną, skutek w postaci nieważności obejmuje wszystkie postanowienia uchwały krajobrazowej w zakresie, w jakim znalazłyby one zastosowanie do tablic i urządzeń już wcześniej istniejących i posadowionych na podstawie zgody budowlanej. Całkowicie błędne jest zatem stanowisko skarżącej, że przepisy dotyczące szyldów w zaskarżonej uchwale krajobrazowej w odniesieniu do tej kategorii szyldów wciąż wiążą stronę.
4.3. Zarzut naruszenia art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa oraz w tym zakresie art. 134 § 1 Ppsa jest niezasadny. Ponowna kontrola legalności tej części uchwały przez Sąd Wojewódzki spowodowałaby wystąpienie przesłanki skutkującej jego nieważnością na podstawie art. 183 § 2 pkt 3 Ppsa. Nie można było bowiem oceniać merytorycznie zarzutów skargi, kiedy w momencie orzekania przez Sąd zaistniała sytuacja, że nie ma w obiegu prawnym zapisów przedmiotowej uchwały, które zostały zaskarżone również w niniejszym postępowaniu. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, o czym orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku.
4.4. Usprawiedliwione są natomiast zarzuty naruszenia art. 170 Ppsa. Określona w art. 170 Ppsa moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego w odniesieniu tak do organu administracji publicznej, jak i do sądu administracyjnego oznacza, iż muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, co powinno skutkować uwzględnieniem treści prawomocnego wyroku w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Oznacza to, że w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie weryfikowana, a tym bardziej odmiennie rozważona. Przedmiotowe związanie prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego rozciąga się na motywy wyroku w takich granicach, w jakich zdeterminowały one treść jego sentencji. Jak się przyjmuje jednolicie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ratio legis art. 170 Ppsa polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie dających się pogodzić w systemie sprawowania władzy publicznej (por. wyrok NSA z 2 sierpnia 2022 r. sygn. akt II OSK 2469/19 i cytowane tam orzecznictwo). Natomiast zaskarżony wyrok został wydany w całkowitym oderwaniu od treści art. 101 ust. 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1875, dalej usg). W orzecznictwie NSA ugruntowany jest pogląd, że jeżeli o legalności aktu prawa miejscowego orzekał już sąd administracyjny i skargę oddalił, to sąd orzekając później, ze skargi innego podmiotu, jest związany dokonanymi wcześniej ocenami, a kolejną skargę może rozpoznać w granicach, w jakich nie była rozpoznawana wcześniej, to jest naruszenia indywidualnego interesu skarżącego, a zwłaszcza ewentualnego nadużycia wobec nich władztwa planistycznego gminy (por. np. postanowienie NSA z 28 kwietnia 2016 r. sygn. akt II OSK 826/15; wyrok NSA z: 25 marca 2021 r. sygn. akt II OSK 3040/20, 9 listopada 2021 r. sygn. akt II OSK 3843/18, 11 października 2022 r. sygn. akt II OSK 1434/21). Konsekwencją tego jest związanie sądu orzekającego o legalności aktu prawa miejscowego, po jego wcześniejszej kontroli sądowej ze skargi innego podmiotu, tymi ocenami wyroku oddalającego skargę na ten akt, które odnoszą się do ustaleń dotyczących praw i obowiązków ogółu jego adresatów oraz obowiązek sądu rozpoznania tych zarzutów, które mając charakter indywidualny, które nie mogły być przedmiotem rozpoznania sądu wcześniej orzekającego o legalności aktu, o którym mowa.
4.5. Zasadnie wskazuje skarżąca na odmienną sytuację prawną wynikającą z faktu, że dotyczy on oznakowania, które należy kwalifikować jako szyldy w rozumieniu art. 2 pkt 16d upzp, a więc oznakowania informującego o działalności prowadzonej na danej nieruchomości. Powołany wyrok NSA z 24 kwietnia 2024 r. nie odnosił się do treści § 8 ust. 4 pkt 1, 2 i 6 lit. b oraz ust. 5 pkt 3 lit d, w zw. z § 4 pkt 21 i pkt 38, § 13 ust. 2, § 14 ust. 2, § 15 ust. 2 i § 17 ust. 2 zaskarżonej uchwały krajobrazowej i nie analizował kwestii dotyczącej zakresu ingerencji dotyczącej szyldów. Kluczowe znaczenie dla rozróżnienia sytuacji prawnej skarżącej i oceny zakresu ingerencji uchwałą krajobrazową ma ta okoliczność, że skarżąca nie wykorzystuje nieruchomości, na których buduje restauracje do umieszczania innych reklam, nigdy w jakiekolwiek sposób nie dochodzi na terenie jej restauracji do promowania cudzych usług lub produktów. Skarżąca instaluje zatem wyłącznie oznakowania dotyczące jej znaku graficznego, oraz jej rodzaju działalności. Wskazane oznakowanie przy restauracji staje się zatem warunkiem prowadzenia na danej nieruchomości zorganizowanego przedsiębiorstwa. W związku z powyższym w niniejszej sprawie odmienny jest zakres ingerencji od tego, który był przedmiotem oceny w granicach indywidualnych interesów prawnych skarżących w ww. wyroku z 24 kwietnia 2024 r. Sąd Wojewódzki nie mógł uchylić się od merytorycznej oceny zarzutów dotyczących zasady równego traktowania, proporcjonalności względem własności skarżącej i swobody prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej. W tym zakresie zasadnie zarzuca się również naruszenie art. 134 § 1, art. 141 § 4 Ppsa oraz art. 78 Konstytucji RP.
4.6. Zasadność powyższych zarzutów skargi kasacyjnej czyni bezprzedmiotowym odnoszenie się do zarzutu naruszenia art. 133 § 3 w zw. z art. 139 Ppsa oraz oceny legalności postanowień Sądu Wojewódzkiego z 17 kwietnia 2024 r. w sprawie odroczenia ogłoszenia wyroku oraz z 30 kwietnia 2024 r. o otwarciu na nowo zamkniętej rozprawy oraz ponownego jej odroczenia i wyznaczenia z urzędu jej terminu.
4.7. Ze wskazanych wyżej względów konieczne stało się, na podstawie art. 185 Ppsa, uchylenie zaskarżonego wyroku w tej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd I instancji przeanalizuje legalność uchwały krajobrazowej w granicach interesu prawnego skarżącej. Dopiero takie ustalenia umożliwią przewidzianą prawem ocenę legalności uchwały krajobrazowej.
4.8. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 Ppsa, orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 207 § 2 Ppsa odstąpiono zaś od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości (punkt 3 sentencji wyroku).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI