II OSK 257/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że po stwierdzeniu nieważności planu miejscowego, obowiązuje poprzedni plan, co oznacza, że nie było podstaw do żądania decyzji o warunkach zabudowy i pozostawienia wniosku o pozwolenie na budowę bez rozpoznania.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA oddalającego skargę na bezczynność Starosty w sprawie pozwolenia na budowę. Kluczowym zagadnieniem była interpretacja przepisów o planowaniu przestrzennym po stwierdzeniu nieważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. NSA uznał, że w takiej sytuacji obowiązuje poprzedni plan, a nie powstaje luka planistyczna wymagająca decyzji o warunkach zabudowy. W konsekwencji uchylono wyrok WSA, zobowiązano organ do rozpatrzenia wniosku i stwierdzono bezczynność, ale nie z rażącym naruszeniem prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na bezczynność Starosty w przedmiocie pozwolenia na budowę. Spór dotyczył tego, czy po stwierdzeniu nieważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przez NSA, na danym terenie obowiązuje poprzedni plan, czy też wymagana jest decyzja o warunkach zabudowy. WSA uznał, że wymagana jest decyzja o warunkach zabudowy, co doprowadziło do pozostawienia wniosku o pozwolenie na budowę bez rozpoznania przez Starostę. NSA, podzielając argumentację skarżącego kasacyjnie, uznał, że stwierdzenie nieważności planu miejscowego z mocą wsteczną (ex tunc) powoduje, iż obowiązuje poprzedni plan. W związku z tym, inwestor nie był zobowiązany do przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy, a Starosta nie miał podstaw do pozostawienia wniosku bez rozpoznania. NSA uchylił zaskarżony wyrok, zobowiązał Starostę do rozpatrzenia wniosku w terminie 60 dni, stwierdził bezczynność organu, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, i oddalił skargę w pozostałej części, zasądzając koszty postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
W sytuacji stwierdzenia nieważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przez sąd administracyjny z mocą wsteczną (ex tunc), obowiązuje poprzednio obowiązujący plan miejscowy, a nie powstaje luka planistyczna wymagająca uzyskania decyzji o warunkach zabudowy.
Uzasadnienie
Stwierdzenie nieważności aktu prawa miejscowego ma skutek ex tunc, co oznacza, że akt ten jest traktowany jako nieważny od chwili jego podjęcia. W konsekwencji, jeśli poprzedni plan miejscowy został derogowany przez plan, którego nieważność stwierdzono, to po stwierdzeniu nieważności tego drugiego, poprzedni plan odzyskuje moc obowiązującą.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (18)
Główne
u.p.z.p. art. 34 § 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Wejście w życie nowego planu miejscowego oznacza utratę mocy obowiązującej innych planów lub ich części odnoszących się do tego terenu. Jednakże, stwierdzenie nieważności nowego planu z mocą wsteczną powoduje, że poprzedni plan odzyskuje moc obowiązującą.
P.b. art. 33 § 2
Ustawa Prawo budowlane
Do wniosku o pozwolenie na budowę należy dołączyć decyzję o warunkach zabudowy, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Pomocnicze
u.p.z.p. art. 4 § 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
W przypadku braku planu miejscowego, sposób zagospodarowania terenu ustala się w decyzji o warunkach zabudowy.
P.b. art. 33 § 6
Ustawa Prawo budowlane
Wymagania dotyczące wniosku o pozwolenie na budowę.
P.b. art. 35 § 1
Ustawa Prawo budowlane
Wymagania dotyczące wniosku o pozwolenie na budowę.
P.b. art. 64 § 2
Ustawa Prawo budowlane
Pozostawienie wniosku bez rozpoznania w przypadku braków formalnych.
k.p.a. art. 64 § 2
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Pozostawienie wniosku bez rozpoznania w przypadku braków formalnych.
k.p.a. art. 138 § 2a
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Wytyczne w zakresie wykładni przepisów w decyzji organu odwoławczego.
k.p.a. art. 7
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przedmiot skargi do sądu administracyjnego, w tym skarga na bezczynność organu.
P.p.s.a. art. 149 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcia sądu w sprawie skargi na bezczynność organu.
P.p.s.a. art. 149 § 1a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stwierdzenie bezczynności organu.
P.p.s.a. art. 149 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi w zakresie żądania przyznania sumy pieniężnej.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
P.p.s.a. art. 188
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy przez NSA na podstawie art. 188 P.p.s.a.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z mocą wsteczną powoduje odzyskanie mocy obowiązującej przez poprzedni plan. W sytuacji obowiązującego planu miejscowego, nie jest wymagane przedłożenie decyzji o warunkach zabudowy do wniosku o pozwolenie na budowę. Pozostawienie wniosku o pozwolenie na budowę bez rozpoznania z powodu braku decyzji o warunkach zabudowy, gdy nie była ona wymagana, stanowi bezczynność organu.
Odrzucone argumenty
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że po stwierdzeniu nieważności planu miejscowego, na terenie inwestycji obowiązuje luka planistyczna wymagająca decyzji o warunkach zabudowy.
Godne uwagi sformułowania
Stwierdzenie nieważności uchwały jest aktem deklaratoryjnym, a zatem rodzi skutki ex tunc – z mocą wsteczną od daty podjęcia uchwały. Nie jest prawidłowy pogląd, że w sytuacji stwierdzenia nieważności planu miejscowego, na obszarze objętym skutkami tego wyroku nie obowiązuje żaden plan miejscowy. Nie jest tak, że – jak zdaje się wynikać ze stanowiska Wojewody (...) – że norma prawna z art. 34 ust. 1 u.p.z.p. zawiera w sobie klauzulę derogacyjną (...) że zawsze ex lege moc obowiązującą traci na tej także podstawie prawnej dotychczas obowiązujący plan miejscowy, z dniem wejścia w życie nowego planu miejscowego, i następuje to niezależnie od ewentualnej utraty mocy obowiązującej tego drugiego.
Skład orzekający
Jan Szuma
sprawozdawca
Leszek Kiermaszek
przewodniczący
Robert Sawuła
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o planowaniu przestrzennym w kontekście stwierdzenia nieważności planu miejscowego i odzyskania mocy obowiązującej przez poprzedni plan."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej po stwierdzeniu nieważności planu miejscowego przez sąd administracyjny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacyjnego w prawie budowlanym i planowaniu przestrzennym, które ma bezpośrednie przełożenie na praktykę urzędów i inwestorów.
“Nieważny plan miejscowy nie oznacza pustki prawnej – NSA wyjaśnia, co obowiązuje po uchyleniu uchwały.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 257/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-11-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-02-07 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jan Szuma /sprawozdawca/ Leszek Kiermaszek /przewodniczący/ Robert Sawuła Symbol z opisem 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz 658 Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane VII SAB/Wa 73/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-08-24 Skarżony organ Starosta Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i zobowiązano organ do wydania decyzji oraz stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 503 art. 34 ust. 1, art. 14 ust. 8; Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.) Dz.U. 2021 poz 2351 art. 33 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 33 ust. 6 oraz art. 35 ust. 1 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j. Dz.U. 2021 poz 735 art. 64 § 2, art. 138 § 2a, art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 107 § 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2022 r., sygn. akt VII SAB/Wa 73/22 w sprawie ze skargi A. A. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie pozwolenia na budowę w sprawie znak: [...] 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. zobowiązuje S. Ż. do rozpatrzenia wniosku A. A. datowanego na [...] marca 2021 r. i zarejestrowanego pod numerem [...] w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 3. stwierdza, że Starosta [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. w pozostałej części skargę oddala; 5. zasądza od Starosty [...] na rzecz A. A. kwotę 1020 (jeden tysiąc dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2022 r., sygn. akt VII SAB/Wa 73/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. A. na bezczynność Starosty Żuromińskiego (zwanego dalej "Starostą") w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o wydanie pozwolenia na budowę w sprawie znak: [...]. Powyższy wyrok wydano w następujących okolicznościach. W dniu [...] marca 2021 r. do Starosty wpłynął wniosek inwestora - A. A. o udzielenie pozwolenia na budowę trzech budynków tuczami o obsadzie 1980 sztuk tucznika każdy (nr 1M, 2M, 3M) wraz z obiektami towarzyszącymi: 9 silosów paszowych; instalacje gazowe wewnętrzne i zewnętrzne na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], położonych w miejscowości [...], gmina [...]. Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r., [...] Starosta zatwierdził projekt budowlany i udzielił wnioskowanego pozwolenia na budowę. Decyzją z dnia [...] września 2021 r., [...] Wojewoda Mazowiecki (zwany dalej "Wojewodą") uchylił pozwolenie na budowę i przekazał sprawę Staroście do ponownego rozpatrzenia. Wskazał, że planowana inwestycja jest zlokalizowana na terenie działek, dla których obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony uchwałą nr [...] Rady Gminy w [...] z dnia [...] lipca 2008 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części miejscowości [...]. Rada Gminy w [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...], gmina [...], uchwaliła nowy miejscowy plan, który swoim zakresem obejmował działkę nr [...] w m. [...], gm. [...]. Skargę na uchwałę z dnia [...] marca 2017 r. wniósł A. A. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2018 r., IV SA/Wa 1821/17 oddalił skargę, lecz Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 listopada 2020 r., II OSK 2608/18 uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji i stwierdził nieważność uchwały z dnia [...] marca 2017 r. w części tekstowej i graficznej (załącznik nr 1) w odniesieniu do terenu oznaczonego symbolem 3R w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] (obecnie działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]) położonej w obrębie [...]. Organ odwoławczy wskazał, że należało rozważyć, czy w związku z tym wyrokiem na terenie działek inwestycyjnych obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i czy inwestor obowiązany jest do przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy. Akta sprawy zostały przekazane do Starosty w dniu 9 listopada 2021 r. Organ ten pismem z dnia 19 listopada 2021 r., na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (wówczas tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej "K.p.a."), wezwał inwestora do usunięcia braków formalnych wniosku o pozwolenie na budowę, to jest do przedłożenia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy. W dniu [...] listopada 2021 r. A. A. odebrał wezwanie, a następnie w dniu [...] grudnia 2021 r. wpłynęło pismo pełnomocnika inwestora stanowiące odpowiedź na nie. Pełnomocnik wskazał, że nie zostanie przedłożona ostateczna decyzja o warunkach zabudowy. W związku z powyższym, pismem z dnia [...] stycznia 2022 r., Starosta poinformował inwestora o pozostawieniu wniosku o pozwolenie na budowę bez rozpoznania. W dniu [...] lutego 2022 r. do Starostwa wpłynęło ponaglenie inwestora. Pismem z dnia [...] lutego 2022 r. A. A. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Starosty w związku z niezałatwieniem sprawy, domagając się: 1. zobowiązania Starosty do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie, która ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznania od Starosty na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie [...] zł oraz 4. zasądzenia od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Oddalając skargę zaskarżonym w niniejszej sprawie wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przypomniał, że bezczynność organu wystąpi również w sytuacji nieuzasadnionego pozostawienia podania (wniosku) bez rozpoznania. W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 3 września 2013 r., I OPS 2/13, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że na pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 K.p.a.) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") Rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji przypomniał, że w toku postępowania, w decyzji kasacyjnej, Wojewoda zwrócił uwagę na konieczność rozważenia, czy w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 2608/18 na terenie działek inwestycyjnych obowiązuje poprzedni miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, czy też inwestor zobowiązany jest do przedłożenia wraz z wnioskiem o pozwolenie na budowę ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy. Wojewoda powołał się na pogląd wyrażony w orzecznictwie, że "nie można tracić z pola widzenia, że wynikający z art. 34 ust. 1 u.p.z.p. skutek w postaci uchylenia przepisów starego planu następuje z mocy samego prawa (ex lege) w związku z czym zbędne jest zawieranie w przepisach końcowych nowych planów zapisu o utracie mocy obowiązującej starego planu" (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2019 r., sygn. akt II OSK 2277/17). Tym samym brak takiego przepisu w nowym planie, względnie jego uchylenie (w tym przypadku stwierdzenie nieważności planu) nie oznacza przez to, że stary plan automatycznie "odżywa". Oznacza to, że inwestor w niniejszej sprawie był obowiązany przedłożyć decyzję o warunkach zabudowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dodał, że w myśl art. 138 § 2a K.p.a., jeżeli organ pierwszej instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, w decyzji, o której mowa w § 2, organ odwoławczy określa także wytyczne w zakresie wykładni tych przepisów. Sąd zaznaczył, że Starosta zastosował się do wytycznych Wojewody i prawidłowo uznał, że skoro na terenie działek inwestycyjnych nie obowiązuje plan miejscowy, to wymagane jest przedłożenie przez inwestora decyzji o warunkach zabudowy, o czym stanowi art. 33 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 z późn. zm., dalej "P.b."). Sąd pierwszej instancji dodał, że stwierdzenie nieważności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w części tekstowej i graficznej w odniesieniu do działki skarżącego oznacza, że w tym zakresie powstaje tzw. luka w planie i dopuszczalny – w świetle przepisów prawa powszechnie obowiązującego – sposób zagospodarowania tego terenu powinien zostać ustalony w decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, Dz. U. z 2022 r., poz. 503 z późn. zm., dalej "u.p.z.p."). Brak jest podstaw prawnych do uznania, że w takim wypadku "odżywają" przepisy poprzednio obowiązującego planu w odniesieniu do tej konkretnej działki. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. A. zarzucając naruszenie: 1. art. 34 ust. 1 u.p.z.p. poprzez niewłaściwe uznanie, że na skutek stwierdzenia nieważności planu miejscowego nie przyjmuje się fikcji, iż plan nigdy nie został uchwalony, w tym nie spowodował skutków, o których mowa w art. 34 ust. 1 u.p.z.p., to jest nie derogował uprzednio obowiązującego miejscowego planu na tym terenie; 2. art. 33 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 33 ust. 6 oraz art. 35 ust. 1 P.b. poprzez bezzasadne przyjęcie, iż inwestor do wniosku o pozwolenie na budowę powinien był dołączyć decyzję o warunkach zabudowy w sytuacji, gdy w stanie faktycznym nie było to konieczne ze względu na obowiązywanie planu miejscowego; 3. art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji dopuszczenia się przez organ rażącej bezczynności; 4. art. 149 § 1 P.p.s.a. poprzez bezzasadne stwierdzenie, że organ nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłości, podczas gdy w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy należało mu tę bezczynność przypisać. Wskazując na powyższe A. A. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Zwrócił się także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie istotą sporu jest kwestia, czy w sytuacji, gdy Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 2608/18 stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy w [...] nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...] 1 w części tekstowej i graficznej (załącznik nr 1) w odniesieniu do terenu oznaczonego symbolem 3R w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] (obecnie działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]) położonej w obrębie [...] – na obszarze objętym skutkami tego wyroku nie obowiązuje żaden plan miejscowy, czy alternatywnie – obowiązuje poprzedni miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony uchwałą nr [...] Rady Gminy w [...] z dnia [...] lipca 2008 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części miejscowości [...]. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd skarżącego kasacyjnie, że w opisanej wyżej sytuacji nie można przyjmować, że dla danego terenu plan nie obowiązuje. Trafne w tym względzie jest zwłaszcza stanowisko wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt II OSK 2646/12 (orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedstawiona w jego uzasadnieniu argumentacja jest adekwatna do okoliczności niniejszej sprawy, a Sąd orzekający w niniejszej sprawie częściowo z tej argumentacji skorzysta. Ustawowa klauzula derogacyjna w rozumieniu art. 34 ust. 1 u.p.z.p. stanowi tylko, że wejście w życie "nowego" planu miejscowego oznacza utratę mocy obowiązującej innych miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego lub ich części, które odnoszą się do objętego nim terenu. W niniejszej sprawie uchwała z dnia [...] marca 2017 r. została na obszarze dawnej działki [...] (obecnie podzielonej) wyeliminowana z obrotu poprzez stwierdzenie jej nieważności wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2020 r., o sygn. akt II OSK 2608/18. Oznacza to, że ten akt prawa miejscowego, na obszarze wskazanym w wymienionym orzeczeniu, został wyeliminowany z obrotu prawnego ze skutkiem prawnym ex tunc. Nie jest prawidłowy pogląd Sądu pierwszej instancji, że "Brak jest podstaw prawnych do uznania, że w takim wypadku zapisy poprzednio obowiązującego planu w odniesieniu do tej konkretnej działki". Nie jest tak, że – jak zdaje się wynikać ze stanowiska Wojewody (aprobowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – zob. s. 9 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) – że norma prawna z art. 34 ust. 1 u.p.z.p. zawiera w sobie klauzulę derogacyjną rangi ustawowej tej mocy, że zawsze ex lege moc obowiązującą traci na tej także podstawie prawnej dotychczas obowiązujący plan miejscowy, z dniem wejścia w życie nowego planu miejscowego, i następuje to niezależnie od ewentualnej utraty mocy obowiązującej tego drugiego. Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 34 ust. 1 u.p.z.p. uznając, że w świetle treści tego przepisu wykluczony jest skutek w postaci przywrócenia mocy obowiązującej poprzednio obowiązującego planu. Należy pamiętać, że plan miejscowy z dnia [...] marca 2017 r. dla obszaru działki [...] (obecnie podzielonej) utracił moc obowiązującą ze skutkiem prawnym przez stwierdzenie jego nieważności – ex tunc, czyli od początku. Stąd w takiej sytuacji prawnej i faktycznej należy przyjąć, że następstwa opisane w art. 34 ust. 1 u.p.z.p. nie ziściły się, a od daty wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2020 r. dla obszaru działek skarżącego obowiązuje znowu miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego przyjęty uchwałą z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] . W tym miejscu można dodać, że powyższe zagadnienie znane jest orzecznictwu sądów administracyjnych. Na uwagę zasługuje szeroko uzasadniony, prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 768/17 (orzeczenia.nsa.gov.pl), prezentujący poglądy doktryny, Trybunału Konstytucyjnego oraz judykatury. Za tym orzeczeniem warto odnotować, że sąd konstytucyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 2003 r. sygn. P 9/02 (OTK-A 2003, nr 9, poz. 100) wyjaśnił: "Stwierdzenie nieważności uchwały jest aktem deklaratoryjnym, a zatem rodzi skutki ex tunc – z mocą wsteczną od daty podjęcia uchwały. Tym samym uchwała jest nieważna od chwili jej podjęcia, a zatem jest prawnie bezskuteczna. Rezultatem wydania rozstrzygnięcia nadzorczego jest uchylenie wszelkich prawnych skutków, które powstały w okresie od wejścia uchwały w życie do chwili stwierdzenia jej nieważności". Trafność takiego wniosku potwierdza także pogląd doktryny, zgodnie z którym akty prawa miejscowego – a do tej kategorii aktów należą niewątpliwie uchwały w sprawie planów miejscowych (art. 14 ust. 8 u.p.z.p.) – które zostały przez "nieważny" akt prawa miejscowego derogowane, "odzyskują" moc obowiązującą, natomiast akty prawa miejscowego, które zostały przez "nieważny" akt prawa miejscowego zmienione, "odzyskują" postać sprzed tej nowelizacji (tak M. Bogusz, Wadliwość aktu prawa miejscowego, Gdańsk 2008, s. 242). Mając to wszystko na uwadze stwierdzić należy, że w skardze kasacyjnej trafnie wywiedziono zarzut naruszenia art. 34 ust. 1 u.p.z.p. W konsekwencji za trafne należało uznać także zarzuty naruszenia art. 33 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 33 ust. 6 oraz art. 35 ust. 1 P.b. poprzez bezzasadne przyjęcie, iż inwestor do wniosku o pozwolenie na budowę powinien był dołączyć decyzję o warunkach zabudowy w sytuacji, gdy w stanie faktycznym nie było to konieczne ze względu na obowiązywanie planu miejscowego oraz art. 149 § 1 P.p.s.a. poprzez bezzasadne stwierdzenie, że organ nie dopuścił się bezczynności, podczas gdy w okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy należało mu tę bezczynność przypisać. W tym miejscu wystarczy jedynie dopowiedzieć, że zgodnie z art. 33 ust. 2 pkt 3 P.b. do wniosku o pozwolenie na budowę należy dołączyć decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W sprawie zainicjowanej wnioskiem A. A. decyzja o warunkach zabudowy nie była wymagana z uwagi na obowiązywania na danym terenie planu miejscowego. W konsekwencji nie było też podstawy do pozostawienia wniosku bez rozpoznania na zasadzie art. 64 § 2 K.p.a. (art. 33 ust. 6 w zw. z art. 35 ust. 1 P.b.) Inaczej ocenić należy zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 151 P.p.s.a. Sprawa dotyczy bezczynności organu, a nie decyzji administracyjnej, dlatego wskazanie na uchybienie przepisom postępowania administracyjnego dotyczącym postępowania administracyjnego jest niezrozumiałe. Jak trafnie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku, stosownie do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13 (ONSAiWSA z 2014 r. nr 1, poz. 2) na pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 K.p.a.) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w niniejszej sprawie zachodzi podstawa do uwzględnienia skargi kasacyjnej i uchylenia zaskarżonego wyroku. Zarazem doszedł do przekonania, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona i możliwe jest rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 P.p.s.a. Uchyliwszy więc zaskarżony wyrok w punkcie 1. sentencji (art. 188 P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny w punkcie 2. sentencji na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zobowiązał Starostę Żuromińskiego do rozpatrzenia wniosku A. A. datowanego na 12 marca 2021 r. i zarejestrowanego pod numerem [...] w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie w punkcie 3. sentencji, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. stwierdził, że Starosta dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W punkcie 4. sentencji, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., oddalono natomiast skargę w zakresie, w jakim A. A. żądał przyznania na jego rzecz sumy pieniężnej. W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że nie znalazł podstaw do uznania, że stwierdzona bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz, że w związku z jej wystąpieniem zachodziłaby konieczność obciążenia organu sumą pieniężną. Nie doszło bowiem do bezczynności przejawiającej się w niedziałaniu organu. Między organem a skarżącym zaistniał spór dotyczący obowiązywania bądź nieobowiązywania na danym terenie planu miejscowego, a od tego zależała ocena, czy należy wdrożyć, czy zaniechać a limine (przez pozostawienie wniosku bez rozpoznania) prowadzenia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Spór ten wiązał się z wynikłym na tle art. 34 ust. 1 u.p.z.p. zagadnieniem prawnym i choć wprawdzie stanowisko Starosty okazało się błędne, to jednak trudno byłoby twierdzić o rażącym naruszeniu prawa, czy niedziałaniu organu wymagającym zastosowania środków dyscyplinujących, takich jak przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej. O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł w punkcie 5. sentencji wyroku. Na zasądzoną kwotę złożyły się: wpis od skargi w wysokości 100 zł (potwierdzenie wpływu na k. 16 akt sądowych), opłata kancelaryjna w wysokości 100 zł od wniosku o sporządzenie uzasadnienia (potwierdzenie na k. 42 akt sądowych), wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł (potwierdzenie na k. 62 akt sądowych), a także kwoty wynagrodzenia pełnomocnika będącego adwokatem przysługujące w stawkach 480 i 240 zł odpowiadające stawkom wynagrodzenia określonym w § 14 ust. 1 lit. c w zw. z ust. 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.). Uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w aktach nie potwierdzono. Wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 182 § 2 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI