II OSK 2565/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-03-01
NSAAdministracyjneWysokansa
cudzoziemcyochrona międzynarodowaprocedura dublińskaprzekazanie do innego państwadokument pobytowylegalność pobytuNSArozporządzenie Dublin IIIprawo UE

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie przekazania cudzoziemca do Włoch, uznając, że jego tymczasowy dokument pobytowy nie uprawniał do legalnego pobytu w Polsce.

Skarga kasacyjna dotyczyła decyzji o przekazaniu cudzoziemca do Włoch w ramach procedury dublińskiej. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, a NSA utrzymał ten wyrok w mocy. Kluczową kwestią było ustalenie, czy tymczasowy dokument wydany przez Włochy w związku z wnioskiem o ochronę międzynarodową jest dokumentem pobytowym uprawniającym do legalnego pobytu w innym państwie UE. NSA uznał, że nie jest, co skutkowało spełnieniem przesłanek do przekazania cudzoziemca do Włoch.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M.T. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o przekazaniu cudzoziemca do Włoch w ramach procedury dublińskiej (rozporządzenie Dublin III). Wniosek o przekazanie do Włoch wynikał z faktu, że cudzoziemiec ubiegał się wcześniej o ochronę międzynarodową we Włoszech, a strona włoska nie odpowiedziała na prośbę o wtórne przejęcie w wyznaczonym terminie. Szef Urzędu wydał decyzję o przekazaniu, którą utrzymał w mocy po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie. Skarżący podnosił zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym kwestionował uznanie jego pobytu w Polsce za nielegalny i błędną wykładnię przepisów dotyczących dokumentów pobytowych oraz procedury dublińskiej. Argumentował, że posiadał dokument pobytowy wydany przez Włochy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było zinterpretowanie definicji 'dokumentu pobytu' zawartej w art. 2 lit. l rozporządzenia Dublin III. Sąd uznał, że tymczasowy dokument wydany w związku z postępowaniem o udzielenie ochrony międzynarodowej nie jest dokumentem pobytowym uprawniającym do legalnego pobytu w innym państwie członkowskim UE. W związku z tym, cudzoziemiec przebywał w Polsce bez dokumentu pobytowego, co spełniało przesłankę do przekazania go do Włoch zgodnie z art. 18 ust. 1 lit. b rozporządzenia Dublin III. Sąd odniósł się również do kwestii utożsamiania pojęć 'azylu' i 'ochrony międzynarodowej' oraz do braku legalnego pobytu skarżącego w Polsce, co potwierdziły wcześniejsze orzeczenia dotyczące odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, taki dokument nie jest dokumentem pobytowym w rozumieniu rozporządzenia Dublin III i nie uprawnia do legalnego pobytu w innym państwie członkowskim.

Uzasadnienie

Definicja 'dokumentu pobytu' w art. 2 lit. l rozporządzenia Dublin III wyłącza dokumenty wydane w okresie niezbędnym do ustalenia odpowiedzialnego państwa członkowskiego lub podczas rozpatrywania wniosku o ochronę międzynarodową. Dokument wydany przez Włochy w związku z wnioskiem o ochronę międzynarodową nie spełniał tej definicji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

rozporządzenie Dublin III art. 18 § ust. 1 lit. b

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca

rozporządzenie Dublin III art. 25 § ust. 2

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca

rozporządzenie Dublin III art. 2 § lit. l

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca

Definicja 'dokumentu pobytu' wyłącza dokumenty wydane w okresie niezbędnym do ustalenia odpowiedzialnego państwa członkowskiego lub podczas rozpatrywania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej.

ustawa o cudzoziemcach art. 393b

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

dyrektywa 2011/95/UE art. 2 § lit. a

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony

Pojęcie 'azylu' jest utożsamiane z pojęciem 'ochrony międzynarodowej'.

rozporządzenie 2016/399 art. 2 § pkt 16

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice

rozporządzenie 2016/399 art. 6 § ust. 1 a), c), d) i e)

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice

Pomocnicze

ustawa o cudzoziemcach art. 108 § ust. 1

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 1 i 3

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Tymczasowy dokument wydany przez Włochy w związku z wnioskiem o ochronę międzynarodową nie jest dokumentem pobytowym uprawniającym do legalnego pobytu w innym państwie UE. Brak odpowiedzi Włoch na wniosek o wtórne przejęcie skutkuje obowiązkiem przyjęcia cudzoziemca. Pojęcie 'azylu' jest utożsamiane z 'ochroną międzynarodową'. Dokument pobytowy skarżącego nie znajdował się na liście zgłoszonej Komisji Europejskiej jako uprawniający do pobytu w innych państwach UE. Uzasadnienie wyroku WSA spełniało wymogi formalne.

Odrzucone argumenty

Skarżący przebywał w Polsce legalnie na podstawie dokumentu pobytowego wydanego przez stronę włoską. Organ naruszył przepisy k.p.a. (art. 7, 77 § 1, 80). Błędna wykładnia i zastosowanie art. 393b ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 18 ust. 1 lit. b oraz art. 25 ust. 2 rozporządzenia Dublin III. Błędna wykładnia i niezastosowanie art. 108 ust. 1 pkt 1-2 ustawy o cudzoziemcach. Błędna wykładnia i niezastosowanie art. 2 pkt 16 pkt 2 w zw. z art. 39 w zb. z art. 6 ust. 1 a), c), d) i e) rozporządzenia 2016/399. Błędna wykładnia art. 2 lit. a dyrektywy 2011/95/UE (utożsamianie azylu z ochroną międzynarodową).

Godne uwagi sformułowania

Dokument wydany przez władze Włoch został wydany skarżącemu w związku z ubieganiem się o udzielenie ochrony międzynarodowej, a zatem nie był to dokument o którym mowa w art. 2 lit. l rozporządzenia Dublin III. Biorąc pod uwagę treść art. 2 lit. l rozporządzenia Dublin III prawidłowe jest stanowisko organu i Sądu pierwszej instancji, że tymczasowy dokument wydany przez władze Włoch w związku z zainicjowanym postępowaniem o udzielenie cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej nie jest dokumentem pobytowym uprawniającym skarżącego do legalnego przebywania na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej i strefy Schengen. Pojęcie 'azylu' jest w prawie Unii Europejskiej utożsamiane z 'ochroną międzynarodową'.

Skład orzekający

Jacek Chlebny

przewodniczący sprawozdawca

Wojciech Mazur

sędzia

Grzegorz Antas

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja definicji 'dokumentu pobytu' w kontekście procedury dublińskiej oraz statusu dokumentów wydawanych w trakcie postępowania o ochronę międzynarodową."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji cudzoziemca ubiegającego się o ochronę międzynarodową i jego dokumentów pobytowych w ramach UE.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii prawnej związanej z prawem migracyjnym i funkcjonowaniem strefy Schengen, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

Czy dokument o ochronę międzynarodową daje prawo pobytu w całej UE? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2565/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-03-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas
Jacek Chlebny /przewodniczący sprawozdawca/
Wojciech Mazur
Symbol z opisem
6271 Ochrona cudzoziemca, w tym nadawanie statusu uchodźcy, azyl, zezwolenie na pobyt tolerowany i ochrona czasowa
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 184, art. 204 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Wojciech Mazur sędzia del. WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 sierpnia 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 764/21 w sprawie ze skargi M.T. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 8 marca 2021 r. nr DPU.WPD.425.510.2020 w przedmiocie przekazanie cudzoziemca do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M.T. na rzecz Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 18 sierpnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 764/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. T. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 8 marca 2021 r. w przedmiocie przekazania cudzoziemca do innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 13 marca 2020 r. wpłynął do Wydziału Postępowań Dublińskich wniosek Straży Granicznej z prośbą o podjęcie przez Szefa Urzędu czynności zmierzających do przekazania do państwa odpowiedzialnego obywatela [...] M. T. (dalej również: cudzoziemiec lub skarżący) na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 604/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie ustanowienia kryteriów i mechanizmów ustalania państwa członkowskiego odpowiedzialnego za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej złożonego w jednym z państw członkowskich przez obywatela państwa trzeciego lub bezpaństwowca (OJ L 780, 29.6.2013, p. 31-59), dalej: rozporządzenie Dublin III.
Wydział Postępowań Dublińskich w dniu 18 marca 2020 r., na podstawie danych z systemu Eurodac oraz zeznań cudzoziemca wskazujących na fakt wcześniejszego ubiegania się o ochronę międzynarodową na terytorium Włoch, skierował wniosek do strony włoskiej z prośbą o wtórne przejęcie ("take back") cudzoziemca na podstawie art. 18 ust. 1 lit. b rozporządzenia Dublin III. Cudzoziemiec nie złożył wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w Rzeczpospolitej Polskiej.
Strona włoska nie udzieliła odpowiedzi w terminie przewidzianym w rozporządzeniu Dublin III. W związku z powyższym w dniu 7 maja 2020 r. Wydział Postępowań Dublińskich poinformował władze Włoch o przejściu odpowiedzialności na podstawie art. 25 ust. 2 rozporządzenia Dublin III.
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: Szef Urzędu lub organ) decyzją z 4 czerwca 2020 r. orzekł o przekazaniu cudzoziemca do Włoch. Od tej decyzji cudzoziemiec złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu tego wniosku wskazał, że w Polsce przebywał w sposób legalny, albowiem dysponował dokumentem pobytowym wydanym przez stronę włoską w związku z ubieganiem się o udzielenie ochrony międzynarodowej na terytorium tego państwa. Zdaniem cudzoziemca w rozpoznawanej sprawie nie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 18 ust. 1 lit. b i art. 25 ust. 2 rozporządzenia Dublin III.
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z 8 marca 2021 r. utrzymał w mocy decyzję z 4 czerwca 2020 r. o przekazaniu cudzoziemca do Włoch. Organ stwierdził, że brak jest istotnych powodów ku temu, by przypuszczać, że w procedurze azylowej i w warunkach przyjmowania wnioskodawców we Włoszech występują wady systemowe powodujące pojawienie się ryzyka nieludzkiego lub poniżającego traktowania w rozumieniu art. 4 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, czy art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Podkreślił, że w toku postępowania ustalono, że w dniu 27 stycznia 2021 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców działając jako organ drugiej instancji wydał wobec cudzoziemca decyzję, w której utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 16 września 2020 r. orzekającą o odmowie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W decyzjach tych organy stwierdziły, że dokument pobytowy, jakim dysponował cudzoziemiec nie może zostać uznany za dokument uprawniający do wjazdu i pobytu cudzoziemca na terytorium Polski. Organ zwrócił uwagę na to, że dokumenty wydawane cudzoziemcom w związku z ubieganiem się o udzielenie ochrony międzynarodowej nie mogą uprawniać do przemieszczania się po terytoriach innych państw członkowskich Unii Europejskiej, czy też innych państw obszaru Schengen.
Zdaniem Szefa Urzędu, wbrew twierdzeniom pełnomocnika cudzoziemca, nie dysponował on uprawnieniem do pobytu na terytorium Polski. Wobec skarżącego spełnione zostały przesłanki do przekazania do Włoch albowiem art. 25 ust. 2 rozporządzenia Dublin III jednoznacznie stanowi, że brak podjęcia w określonym w tym rozporządzeniu terminie działań przez państwo członkowskie, do którego skierowano wniosek jest równoznaczny z akceptacją wniosku i pociąga za sobą obowiązek wtórnego przejęcia zainteresowanej osoby, w tym obowiązek poczynienia odpowiednich przygotowań do jej przybycia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę, stwierdził, że skarżący pozostaje w błędnym przekonaniu, że tymczasowy dokument wydany przez władze Włoch w związku z zainicjowanym postępowaniem o udzielenie mu ochrony międzynarodowej jest dokumentem pobytowym uprawniającym go do legalnego przebywania na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej i strefy Schengen. Podkreślił, że w prawie Unii Europejskiej wydany skarżącemu przez władze Włoch dokument nie jest traktowany jako dokument pobytowy stanowiący podstawę do legalnego pobytu w innym państwie członkowskim. Dokument wydany w związku z postępowaniem o udzielenie ochrony międzynarodowej jest dokumentem tymczasowym, upoważniającym wyłącznie do pobytu na terytorium państwa, który dokument wydał i prowadzi to postępowanie. Sąd pierwszej instancji powołując się na art. 1 Konwencji Wykonawczej do układu z Schengen, art. 2 pkt 16 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen), dalej: rozporządzenie 2016/399 oraz w art. 2 lit. l Rozporządzenia Dublin III, stwierdził, że skarżący nie legitymował się dokumentem uprawniającym go do pobytu na terytorium Polski. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, organ słusznie ocenił, że wobec skarżącego zachodzi przesłanka wynikająca z art. 18 ust. 1 lit b rozporządzenia Dublin III. Organ wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył więc art. 393b, jak też art. 108 ust. 1 pkt 1-2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2020 r., poz. 35, dalej: ustawa o cudzoziemcach). Sąd pierwszej instancji podkreślił również, że skarżący nie złożył wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w trakcie legalnego pobytu na terytorium Polski.
Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku z 18 sierpnia 2021 r. wniósł M.T., zaskarżając go w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. polegające na nienależytym wyjaśnieniu, czy organ, który wydał zaskarżoną decyzję, naruszył przepisy normujące przebieg postępowania administracyjnego i czy naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, czego efektem było bezkrytyczne przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji ustalonego przez organ administracji stanu faktycznego, co doprowadziło do oddalenia skargi pomimo naruszenia przez ten organ art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.);
2. naruszenie prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 393b ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 18 ust. 1 lit. b oraz art. 25 ust. 2 rozporządzenia Dublin III poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie, w wyniku których błędnie wszczęto oraz prowadzono postępowania celem przekazania skarżącego w związku z ubieganiem się przez niego o udzielenie ochrony międzynarodowej, podczas gdy cudzoziemiec przybył i przebywał na terytorium Polski w sposób legalny - w oparciu o dokument pobytowy wydany przez stronę włoską w związku z ubieganiem się przez skarżącego o azyl, a następnie w związku z ubieganiem się przez niego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy (w myśl art. 108 ustawy o cudzoziemcach pobyt cudzoziemca na tym terytorium uważa się za legalny), co doprowadziło do oddalenia skargi, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu powinna prowadzić do jej uwzględnienia;
3. naruszenie prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 108 ust. 1 pkt. 1 - 2 ustawy o cudzoziemcach poprzez błędną ich wykładnię i niezastosowanie, w wyniku których błędnie uznano, że cudzoziemiec nie dysponuje uprawnieniem do pobytu na terytorium Polski oraz że wobec skarżącego ziściły się przesłanki do przekazania do Włoch w ramach 18 ust. 1 lit. b oraz art. 25 ust. 2 rozporządzenia Dublin III, co doprowadziło do oddalenia skargi, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu powinna prowadzić do jej uwzględnienia.
4. naruszenie prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 2 pkt 16 pkt 2 w zw. z art. 39 w zb. z art. 6 ust. 1 a), c), d) i e) rozporządzenia 2016/399, poprzez błędną ich wykładnię i niezastosowanie, w wyniku których błędnie uznano, że dokument pobytowy w oparciu, o który cudzoziemiec wjechał na terytorium Polski oraz złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie upoważniał go do wjazdu i skutkował uznaniem, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy złożony został podczas nielegalnego pobytu, co doprowadziło do oddalenia skargi, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu powinna prowadzić do jej uwzględnienia;
5. naruszenie prawa materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 2 lit. a dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/95/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie norm dotyczących kwalifikowania obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców jako beneficjentów ochrony międzynarodowej, jednolitego statusu uchodźców lub osób kwalifikujących się do otrzymania ochrony uzupełniającej oraz zakresu udzielanej ochrony (dalej: dyrektywa 2011/95/UE), poprzez błędną ich wykładnię i uznanie, że wniosek o azyl jest tożsamy z pojęciem wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, podczas gdy pojęcia te oznaczają różne formy ochrony, co doprowadziło do oddalenia skargi, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu powinna prowadzić do jej uwzględnienia.
Zdaniem skarżącego, w konsekwencji wszystkich wyżej przywołanych zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wskazując na powyższe podstawy zaskarżenia wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Szef Urzędu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
1. Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
2. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sprawa skierowana została do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej z 1 grudnia 2022 r. Podstawę tego zarządzenia stanowił art. 15zzs4 ust. 1 i 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.). Biorąc pod uwagę gwarancję prawa do obrony, strona musi mieć zapewnione prawo do przedstawienia swojego stanowiska, tym samym odstępstwo od zachowania formy posiedzenia jawnego powinno nastąpić z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego. Strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, co oznacza, że standardy ochrony praw stron i uczestników zostały zachowane. Rozpoznanie przedmiotowej sprawy na posiedzeniu niejawnym było więc dopuszczalne.
3. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 18 ust. 1 lit b rozporządzenia Dublin III odpowiedzialne państwo członkowskie na podstawie niniejszego rozporządzenia jest zobowiązane do wtórnego przejęcia, na warunkach ustanowionych w art. 23, 24, 25 i 29, wnioskodawcy, którego wniosek jest rozpatrywany i który złożył wniosek w innym państwie członkowskim lub który przebywa na terytorium innego państwa członkowskiego bez dokumentu pobytu.
4. W rozpoznawanej sprawie kwestią wymagającą oceny jest to, czy tymczasowy dokument wydany skarżącemu przez władze Włoch w związku z zainicjowanym postępowaniem o udzielenie mu ochrony międzynarodowej jest dokumentem pobytowym uprawniającym go do legalnego przebywania na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej i strefy Schengen.
Istotne znaczenie ma w tym zakresie treść art. 2 lit. l rozporządzenia Dublin III zawierająca definicję pojęcia dokumentu pobytu. Zgodnie z tym przepisem "dokument pobytu" oznacza każde zezwolenie wydane przez organy państwa członkowskiego zezwalające obywatelowi państwa trzeciego lub bezpaństwowcowi na pozostanie na jego terytorium, włącznie z dokumentami potwierdzającymi zezwolenie na pozostanie na jego terytorium na podstawie ustaleń dotyczących ochrony czasowej lub tak długo, jak długo istnieją okoliczności uniemożliwiające wykonanie decyzji o wydaleniu, z wyjątkiem wiz i zezwoleń na pobyt wydanych w okresie niezbędnym do ustalenia odpowiedzialnego państwa członkowskiego na mocy niniejszego rozporządzenia lub podczas rozpatrywania wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej lub wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt. Biorąc pod uwagę treść art. 2 lit. l rozporządzenia Dublin III prawidłowe jest stanowisko organu i Sądu pierwszej instancji, że tymczasowy dokument wydany przez władze Włoch w związku z zainicjowanym postępowaniem o udzielenie cudzoziemcowi ochrony międzynarodowej nie jest dokumentem pobytowym uprawniającym skarżącego do legalnego przebywania na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej i strefy Schengen.
Dokument wydany przez władze Włoch został wydany skarżącemu w związku z ubieganiem się o udzielenie ochrony międzynarodowej, a zatem nie był to dokument o którym mowa w art. 2 lit. l rozporządzenia Dublin III. Cudzoziemiec w związku z powyższym przebywał w Polsce bez dokumentu pobytu. W świetle powyższego w rozpoznawanej sprawie spełniona została przesłanka określona w art. 18 ust. 1 lit b rozporządzenia Dublin III, uzasadniająca obowiązek wtórnego przyjęcia cudzoziemca.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że wobec treści art. 25 ust. 2 rozporządzenia Dublin III brak podjęcia przez państwo członkowskie (Włochy) w określonym terminie działań (czynności sprawdzających i decyzji w sprawie wniosku o wtórne przejęcie) należało uznać za równoznaczne z akceptacją wniosku, a więc wyrażeniem zgody na przejęcie cudzoziemca. Spełniona została zatem przesłanka do przekazania cudzoziemca do Włoch i wydania decyzji na podstawie art. 393b ustawy o cudzoziemcach.
Biorąc powyższe pod uwagę, za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 393b ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 18 ust. 1 lit. b oraz art. 25 ust. 2 rozporządzenia Dublin III.
5. Odnosząc się do argumentu skarżącego, że dokument wydany przez władze Włoch został mu wydany w związku z ubieganiem się o azyl, a nie ochronę międzynarodową, podkreślić należy, że organ słusznie zwrócił uwagę na to, że pojęcie "azylu" jest w prawie Unii Europejskiej utożsamiane z "ochroną międzynarodową", o której mowa w art. 2 lit. a dyrektywy 2011/95/UE. Zauważyć należy, że w rozporządzeniu Dublin III nie zdefiniowano pojęcia azyl, natomiast w art. 22 ust. 1 tego rozporządzenia użyto sformułowania wniosek o przyjęcie osoby ubiegającej się o azyl. Podkreślić również należy, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach dotyczących udzielania ochrony międzynarodowej często używa pojęcia osoby ubiegającej się o azyl (np. sprawa C-231/21 lub C-72/22 PPU).
Za niezasadny należy zatem uznać zarzut naruszenia art. 2 lit. a dyrektywy 2011/95 UE.
6. Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 108 ust. 1 pkt 1-2 ustawy o cudzoziemcach. Istotne znaczenie ma okoliczność, że skarżący nie złożył wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w trakcie legalnego pobytu na terytorium Polski. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z 27 stycznia 2021 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 16 września 2020 r. o odmowie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy. W obu decyzjach wskazano, że dokument którym dysponował cudzoziemiec nie może zostać uznany za dokument uprawniający do wjazdu i pobytu na terytorium Polski. Należy zaznaczyć, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 4 października 2022 r. sygn. akt II OSK 2781/21 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 792/21 i oddalił skargę M.T. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 27 stycznia 2021 r. w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców prawidłowo ocenił, że pobyt skarżącego na terytorium Polski w dacie złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy nie był legalny. W związku z tym zaistniała przesłanka odmowy udzielenia tego zezwolenia, wynikająca z art. 100 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach.
7. Za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 2 pkt 16 pkt 2 w zw. z art. 39 w zb. z art. 6 ust. 1 a), c), d) i e) rozporządzenia nr 2016/399. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 października 2022 r. sygn. akt II OSK 2781/21(sprawa dot. odmowy udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy) stwierdził, że z uwagi na jednoznaczny stan faktyczny nie zachodziła potrzeba odwoływania się do wyjątków określonych w art. 2 pkt 16 lit. b rozporządzenia 2016/399. Kwestia ta pozostawała bez znaczenia dla rozpoznawanej sprawy. Rozstrzygające znaczenie ma ta okoliczność, że w dniu wydania dokumentu pobytowego i w dniu składania wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy opublikowana była w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z 28 czerwca 2014 r. (Dz.U. C 200 z 28 czerwca 2014 r.) informacja Państw Członkowskich - Aktualizacja wykazu dokumentów pobytowych, o których mowa w art. 2 ust. 15 rozporządzenia (WE) nr 562/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego wspólnotowy kodeks zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen). Z tej ogólnodostępnej informacji jednoznacznie wynikało, że Włochy zgłosiły Komisji karty pobytu w formie papierowej, wydane w nowej formie zgodnie z ustawodawstwem krajowym, ważne przez okres nie dłuższy niż trzy miesiące, na podstawie jednego z następujących powodów: Cure mediche (opieka medyczna), Gara sportiva (impreza sportowa) i Missione (misja). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że tylko dokumenty pobytowe wydane przez władze Republiki Włoskiej w trzech wyżej wskazanych celach wypełniały definicję dokumentu pobytowego. Z aktualizacji zaś wykazu dokumentów pobytowych, o których mowa w art. 2 ust. 16 rozporządzenia 2016/399 zastępującym informacje opublikowane w 2014 r. wynika, że Włochy zgłosiły Komisji dokumenty pobytowe w formie papierowej, wydane na podstawie jednego z następujących powodów: Gara sportiva (impreza sportowa) i Missione (misja). Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przekazany przez Włochy Komisji wykaz dokumentów pobytowych objętych zakresem art. 2 pkt 16 lit. b rozporządzenia 2016/399 nie zawierał Richiesta Asilo, a takim dokumentem pobytowym legitymował się skarżący. Dokument, który posiadał skarżący - jako nienotyfikowany Komisji - nie mógł być uznany za dokument pobytowy w rozumieniu art. 2 pkt 16 lit. b rozporządzenia 2016/399.
8. Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiadało wymogom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji przedstawił w nim zarówno dotychczasowy przebieg postępowania, jak i stan faktyczny, który przyjął za podstawę wyrokowania. Wskazał także podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz wyjaśnił znaczenie zastosowanych przepisów. Na podstawie uzasadnienia można prześledzić tok rozumowania Sądu, który doprowadził go do podjęcia rozstrzygnięcia.
9. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI