II OSK 2557/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą warunków zabudowy, potwierdzając zasadność uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia z powodu istotnych naruszeń proceduralnych.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej B.G. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił sprzeciw od decyzji SKO w Słupsku. SKO uchyliło decyzję Wójta Gminy Lipnica w przedmiocie warunków zabudowy dla budynku gospodarczo-garażowego, wskazując na istotne naruszenia proceduralne, w tym niejasny przedmiot postępowania i realizację robót budowlanych przed uzyskaniem decyzji. WSA w Gdańsku oddalił sprzeciw B.G., uznając zasadność decyzji kasatoryjnej SKO. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że WSA prawidłowo ocenił przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., a sprawa wymagała dalszych ustaleń faktycznych przez organ pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną B.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Gdańsku, który z kolei oddalił sprzeciw skarżącego od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w Słupsku. SKO, działając na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.), uchyliło decyzję Wójta Gminy Lipnica ustalającą warunki zabudowy dla budynku gospodarczo-garażowego. Jako przyczyny uchylenia wskazano m.in. niejasne określenie przedmiotu postępowania, konieczność objęcia wnioskiem rozbiórki wzniesionej wiaty lub wystąpienia o decyzję o zmianie sposobu użytkowania, a także ujawnienie nowych okoliczności faktycznych, takich jak rozpoczęcie robót budowlanych przed uzyskaniem decyzji. WSA w Gdańsku uznał, że SKO prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ istniała potrzeba wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym legalności wzniesionej wiaty. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że kontrola sądu administracyjnego w przypadku decyzji kasatoryjnej ogranicza się do oceny zasadności jej wydania na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., a nie do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy o warunki zabudowy. NSA stwierdził, że SKO zasadnie wskazało na konieczność wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych, które miały wpływ na rozstrzygnięcie, co uzasadniało przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Skarga kasacyjna została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ istniały istotne naruszenia przepisów postępowania w pierwszej instancji, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA prawidłowo ocenił, iż SKO miało podstawy do wydania decyzji kasatoryjnej z uwagi na konieczność wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym niejasności dotyczące przedmiotu postępowania i ujawnienia nowych okoliczności (wzniesienie wiaty przed uzyskaniem decyzji), co uniemożliwiało merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy bez naruszenia zasady dwuinstancyjności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (7)
Główne
k.p.a. art. 138 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Ppsa art. 151a § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
WSA oddala sprzeciw, jeżeli uzna brak podstaw do jego uwzględnienia.
Ppsa art. 64e
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji, oceniając jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a.
Upzp art. 59 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Warunki zabudowy ustala się dla inwestycji polegającej na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych.
Upzp art. 61 § ust. 1
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Ustalenie warunków zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku spełnienia określonych przesłanek, m.in. istnienia co najmniej jednej działki sąsiedniej, dostępnej z tej samej drogi publicznej, zabudowanej w sposób pozwalający na uzupełnienie zabudowy w danym kształcie.
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i wydać decyzję reformatoryjną, odmawiając ustalenia warunków zabudowy.
Pb art. 29 § ust. 2
Prawo budowlane
Wymieniono roboty budowlane, które nie wymagają pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, w tym budowę wiat o powierzchni zabudowy do 150 m², przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 6 m i wysokości nie większej niż 7 m.
Argumenty
Skuteczne argumenty
SKO prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 K.p.a. z uwagi na konieczność wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych. WSA prawidłowo ocenił zasadność wydania decyzji kasatoryjnej przez SKO. NSA nie stwierdził naruszenia przepisów Ppsa ani K.p.a. przez WSA.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 64e i art. 151a § 1 i 2 Ppsa w zw. z art. 63 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 oraz § 2 K.p.a. poprzez wadliwe uznanie, że zachodziła podstawa do uchylenia przez organ II instancji decyzji organu I instancji z jednoczesnym przekazaniem temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia pomimo istnienia podstaw do wydania decyzji reformatoryjnej.
Godne uwagi sformułowania
przedmiotem oceny dokonanej w zaskarżonym wyroku była decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. nie były kwestie związane z merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy o ustalenie warunków zabudowy, ale wyłącznie zagadnienia dotyczące wydania w postępowaniu odwoławczym tego rodzaju decyzji zasadniczą kwestią, która winna podlegać zbadaniu przez organy obu instancji, nie zaś tylko przez organ odwoławczy podstawową zasadą jest wydawanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji, która jest planowana, a nie zrealizowana
Skład orzekający
Robert Sawuła
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja stosowania art. 138 § 2 K.p.a. w sprawach o warunki zabudowy, zwłaszcza w kontekście ujawnienia nowych okoliczności faktycznych w toku postępowania odwoławczego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z decyzją kasatoryjną organu odwoławczego w sprawie warunków zabudowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje złożoność proceduralną w sprawach o warunki zabudowy i pokazuje, jak istotne mogą być naruszenia formalne, prowadzące do uchylenia decyzji i konieczności ponownego rozpatrzenia sprawy.
“Budowa wiaty przed decyzją o pozwoleniu na budowę? Sąd wyjaśnia, dlaczego to problem w sprawie warunków zabudowy.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 2557/24 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-12-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-10-16 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Robert Sawuła /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6153 Warunki zabudowy terenu Hasła tematyczne Zagospodarowanie przestrzenne Sygn. powiązane II SA/Gd 377/24 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2024-06-13 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 775 art. 138 § 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Sentencja Dnia 4 grudnia 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 377/24 oddalającego sprzeciw B.G. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 28 lutego 2024 r., nr SKO.450.206.2023 w przedmiocie warunków zabudowy oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie 1. Wyrokiem z 13 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 377/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Gdańsku oddalił sprzeciw B.G. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku (SKO lub Kolegium) z 28 lutego 2024 r., nr SKO.450.206.2023, w przedmiocie warunków zabudowy. 2.1. Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, po dokonaniu uzgodnień ze Starostą Powiatu Bytowskiego, Dyrektorem Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Zarządu Zlewni w Chojnicach, Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w Gdańsku, Zarządem Dróg Powiatowych w Bytowie, decyzją z 9 listopada 2023 r., Wójt Gminy Lipnica ustalił G.L. (inwestor) warunki zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczo-garażowego na działce nr [...] oraz na części działki nr [...], położonych w obrębie [...], gmina [...] (decyzja wzt). 2.2. W wyroku II SA/Gd 377/24 przywołano dalej, że odwołanie od w/w decyzji złożył B.G. 2.3. Następnie sąd pierwszej instancji wskazał, że powołaną na wstępie decyzją z 28 lutego 2024 r. Kolegium – działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. ze zm., K.p.a.) uchyliło zaskarżoną odwołaniem decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. 2.4. W wyroku zrekapitulowano motywy decyzji organu II instancji. Sąd pierwszej instancji przywołał uwzględnienie przez Kolegium okoliczności, że inwestor wskazał, iż planowany budynek ma zostać usytuowany na terenie objętym planem miejscowym (części działek nr [...] i [...]) oraz nieobjętym planem (działka nr [...] i część działki nr [...]). Zatem w ocenie Kolegium organ słusznie objął postępowaniem działki usytuowane poza planem. Kolegium wskazało, że w toku postępowania inwestor dokonał modyfikacji złożonego wniosku, wnosząc o zmianę dotyczącą wskaźnika zabudowy, przy czym nie określił, czy parametry te dotyczą całego budynku czy jedynie części budynku sytuowanego na działkach nieobjętych planem miejscowym. Kolegium wskazało także, że decyzją wzt ustalono warunki zabudowy dla budynku, zamiast dla części budynku. Nadto w toku postępowania odwoławczego ujawniono nowe okoliczności faktyczne. Z informacji przedstawionych przez odwołującego się wynika, że inwestor przystąpił bowiem do robót budowlanych jeszcze przed uzyskaniem decyzji o warunkach zabudowy, natomiast inwestor wskazał, że usytuował wiatę na podstawie art. 29 ust. 2 pkt 33 Prawa budowlanego, a obiekt ten zostanie rozebrany po uzyskaniu pozwolenia na zmianę sposobu zagospodarowania. Wskazując na powyższe Kolegium uznało jako podstawę do uchylenia decyzji organu I instancji w szczególności brak dokładnego dookreślenia przedmiotu postępowania, konieczność objęcia zakresem wniosku również rozbiórki powstałej wiaty – albo wystąpienia z wnioskiem o decyzję o warunkach zabudowy dla zmiany sposobu użytkowania istniejącej wiaty na budynek gospodarczo-garażowy. Kolegium podkreśliło, że podstawową zasadą jest wydawanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji, która jest planowana, a nie zrealizowana. Kolegium zakwestionowało nadto dokonane poszerzenie przez organ I instancji granic obszaru analizowanego do większego obszaru wsi. Wskazało także, że w toku ponownie prowadzonego postępowania konieczne będzie odniesienie się do argumentacji odwołującego się w zakresie legalności budynku/budynków na działce nr [...]. Organ odwoławczy wskazał, że z załącznika graficznego decyzji wynika, że na ww. działce zlokalizowane są dwa przylegające do siebie budynki gospodarcze, tymczasem z niewiadomych powodów ustalono dla nich wspólną szerokość elewacji frontowej (32,4 m) – kwestia ta powinna podlegać dokładnemu ustaleniu. Kolegium odniosło się także do kwestii wyłączenia Wójta i jego zastępcy od rozstrzygania w przedmiotowej sprawie. 3.1. Kolejno w wyroku II SA/Gd 377/24 wskazano, że w sprzeciwie od tak wydanej decyzji B.G. zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 138 § 2 K.p.a. wobec istnienia podstaw do wydania decyzji reformatoryjnej, tj. uchylającej zaskarżoną decyzję i odmawiającej ustalenia warunków zabudowy. Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji. 3.2. Wnoszący sprzeciw wskazał, że nieaktualny stał się zapis wniosku o wydanie warunków zabudowy, że teren nim objęty jest niezabudowany, inwestor wzniósł na nim bowiem obiekt budowlany, co wyklucza możliwość sytuowania na nim obiektu objętego wnioskiem o wydanie warunków zabudowy. Skoro zaś, jak to też zauważył organ II instancji, ustalenie warunków zabudowy jest niemożliwe, to organ ten zobligowany był uchylić decyzję wzt i odmówić ustalenia warunków zabudowy. Zdaniem wnoszącego sprzeciw bez znaczenia dla sprawy jest przy tym deklaracja inwestora, że istniejący obiekt zostanie rozebrany po uzyskaniu pozwolenia na zmianę sposobu zagospodarowania i użytkowania. 4.1. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Gdańsku – działając na podstawie art. 151a § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 1634 ze zm., Ppsa) – oddalił sprzeciw, stwierdzając że rację ma Kolegium oczekując prawidłowego ustalenia przez organ I instancji stanu faktycznego w zakresie istniejącej zabudowy na działkach objętych wnioskiem, co obejmuje również ustalenie, czy wiata jest wybudowana w sposób legalny, gdyż jego uwzględnienie może mieć wpływ na ustalane parametry zabudowy. W rezultacie ustalone w znajdującej się w aktach sprawy analizie urbanistycznej parametry mogą wymagać korekty. 4.2. Zdaniem tegoż sądu rację ma także Kolegium, że warunki zabudowy mogą być ustalone dla wielu przedsięwzięć różnych inwestorów, nie tylko właściciela nieruchomości. Sąd a quo podzielił przy tym stanowisko Kolegium, że istnienie na objętej wnioskiem nieruchomości budynku nie stanowi samoistnej podstawy do odmowy ustalenia warunków zabudowy. W przypadku bowiem ustalenia, że sporny budynek jest nielegalny, może być on bowiem przedmiotem postępowania legalizacyjnego, tym samym zasadne jest też wskazane przez Kolegium dokładne określenie przedmiotu postępowania w niniejszej sprawie. WSA w Gdańsku uznał, że nie był przy tym władny odnieść się do merytorycznych kwestii wskazanych w rozstrzygnięciu Kolegium, w tym w zakresie prawidłowości ustalenia obszaru analizowanego, biorąc także pod uwagę ograniczony krąg podmiotów biorących udział w postępowaniu wywołanym wniesieniem sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej organu odwoławczego połączonej ze zwrotem sprawy I instancji. 5.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł B.G., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając to orzeczenie w całości i wnosząc o zmianę ww. wyroku i uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. 5.2. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuca się naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 64e i art. 151a § 1 i 2 Ppsa w związku z art. 63 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 oraz § 2 K.p.a. poprzez wadliwe uznanie, że zachodziła podstawa do uchylenia przez organ II instancji decyzji organu I instancji z jednoczesnym przekazaniem temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia pomimo istnienia podstaw do wydania decyzji reformatoryjnej, tj. uchylającej zaskarżoną decyzję i odmawiającej ustalenia warunków zabudowy. 5.2. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że sąd pierwszej instancji popełnił błąd w ustaleniach faktycznych polegający na wadliwym przyjęciu, że budynek którego dotyczył zarzut skarżącego co do nielegalnego wzniesienia, to tzw. wiata wzniesiona przez inwestora jesienią 2023 r., podczas, gdy chodziło o inny budynek, tj. budynek gospodarczy wzniesiony przez inwestora w 2010 r. i uwzględniony w analizie urbanistycznej. Tymczasem z niespornych ustaleń SKO wynikać ma, że jeszcze w toku postępowania administracyjnego zmierzającego do ustalenia warunków zabudowy inwestor wzniósł na objętej wnioskiem o wydanie warunków zabudowy działce nr [...] obiekt budowlany – wiatę, który nie istniał w dacie wydania decyzji przez organ I instancji. 5.3. Zdaniem skarżącego kasacyjnie z uwagi na wzniesienie ww. wiaty, wnioskodawca winien był wystąpić o wydanie decyzji o zmianie sposobu zagospodarowania terenu uwzględniając istniejącą wiatę i jej rozbiórkę lub przebudowę (skoro obecnie w miejscu planowanego budynku gospodarczo-garażowego stoi już wiata), nie zaś decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej wyłącznie na budowie budynku gospodarczo-garażowego i już tylko ta nieprawidłowość powinna przesadzać o konieczności odmówienia wydania ww. decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6.1. Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 182 § 2a i § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935, Ppsa) skarga kasacyjna od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego sprzeciw od decyzji rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym, na którym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. NSA zgodnie z powyższą regulacją wydał wyrok w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym. Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, tej zaś nie dostrzeżono. Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. 6.2. Przechodząc do oceny podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu w pierwszej kolejności podkreślić należy, że przedmiotem oceny dokonanej w zaskarżonym wyroku była decyzja organu odwoławczego wydana na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Charakter i zakres zaskarżonej decyzji, tj. decyzji kasacyjnej, powoduje, że przedmiotem rozważań w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie były kwestie związane z merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy o ustalenie warunków zabudowy, ale wyłącznie zagadnienia dotyczące wydania w postępowaniu odwoławczym tego rodzaju decyzji. Wobec powyższego ocena sądu pierwszej instancji sprowadzała się wyłącznie do skontrolowania kwestii zasadności wydania przez organ odwoławczy decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Kontrola ta nie może natomiast, co do zasady, obejmować sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej związanej z istotą sprawy, gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby przedwczesne i niedopuszczalne. W wyniku rozstrzygnięcia o charakterze kasatoryjnym w postępowaniu odwoławczym sprawa wraca do organu I instancji w celu dokonania niezbędnych ustaleń, które są istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, a które wykraczały poza zakres dodatkowego postępowania wyjaśniającego, jakie mógł przeprowadzić organ odwoławczy na podstawie przepisów art. 136 K.p.a. 6.3. Zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną odwołaniem decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W konsekwencji zastosowanie cyt. przepisu uwarunkowane jest dwiema przesłankami procesowymi. Pierwsza z nich polega na tym, że doszło do naruszenia przepisów postępowania w trakcie postępowania zakończonego decyzją organu pierwszej instancji, druga natomiast sprowadza się do tego, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Niezbędne jest zatem wykazanie, że zaistnienie tych przesłanek następuje na określonej podstawie materialnoprawnej. Tylko bowiem niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych zapisanych w hipotetycznym stanie faktycznym daje podstawy do ustalenia, że spełniona jest przesłanka, według której konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie (por.: Barbara Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2017, s. 728). W ramach badania przesłanek do wydania decyzji, której podstawę stanowił będzie przepis art. 138 § 2 K.p.a., do czego uprawnia art. 64e Ppsa, mieści się ocena materialnoprawna warunkująca przyjęcie, że zaistniała przesłanka konieczności wyjaśnienia zakresu sprawy mającego wpływ na rozstrzygnięcie. Sytuacja taka zachodzi zatem gdy naruszenie procesowe skutkuje niewyjaśnieniem istotnych okoliczności sprawy, zaś związek obu przesłanek potwierdza określenie o koniecznym do wyjaśnienia zakresie sprawy. Organ odwoławczy przekazując sprawę do ponownego rozpoznania zobligowany jest do wskazania, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Tym samym organ II instancji ma możliwość wydania decyzji kasacyjnej wyłącznie w sytuacji, gdy postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zauważyć przy tym należy, że przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego nie może godzić w zasadę dwuinstancyjności. Tym samym w sytuacji, gdy zakres postępowania uzupełniającego wskazuje, że organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie kwestii mogących mieć bezpośredni wpływ na treść decyzji, wydanie decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty prowadziłoby do sytuacji, w której sprawa rozstrzygana byłaby w istocie w jednej instancji. Taki stan rzeczy natomiast powodowałby pozbawienie skarżącego dwukrotnego rozpoznania jego sprawy przez dwa różne organy administracji, a zatem stanowiłby naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 15 K.p.a. 6.4. Przenosząc powyższe rozważania na realia niniejszej sprawy wskazać należy, że sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, iż SKO skutecznie wykazało konieczność wyjaśnienia zakresu sprawy administracyjnej mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co uprawniało go do zaakceptowania podjętego przez Kolegium rozstrzygnięcia i oddalenia sprzeciwu. Sąd ocenia bowiem jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o których stanowi art. 138 § 2 K.p.a., czyniąc to w kontekście przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie. Inaczej mówiąc zakres postępowania dowodowego, do którego przeprowadzenia zobowiązany jest organ administracji, zakreślony jest przez przepisy prawa materialnego. 6.5. Biorąc pod uwagę wyżej przedstawione rozważania, Naczelny Sąd Administracyjny za niezasadny uznał zarzut naruszenia art. 64e i art. 151a § 1 i 2 Ppsa w zw. z art. 63 § 2 i art. 138 § 1 pkt 2 oraz § 2 K.p.a. Skarżący kasacyjnie upatruje naruszenia przez sąd pierwszej instancji wskazanych przepisów w związku z tym, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie było potrzeby prowadzenia postępowania wyjaśniającego, ani postępowania dowodowego, gdyż już sam fakt pojawienia się nowego obiektu na działce objętej wnioskiem o wydanie warunków zabudowy kolidującego z obiektem, jaki miałby być wzniesiony na podstawie ww. warunków, przesądza o konieczności odmówienia inwestorowi ustalenia warunków zabudowy według jego obecnego wniosku. W zaskarżonym wyroku sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu odwoławczego, który wskazał na konieczność jednoznacznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie WSA podniósł, że SKO wydało decyzję kasatoryjną z uwagi na brak dokładnego dookreślenia przedmiotu postępowania, jak również konieczność objęcia zakresem wniosku inwestora również rozbiórki powstałej wiaty – albo wystąpienia z wnioskiem o decyzję o warunkach zabudowy dla zmiany sposobu użytkowania istniejącej wiaty na budynek gospodarczo-garażowy. Jak bowiem słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy w swej decyzji, w toku postępowania odwoławczego zostały ujawnione nowe okoliczności faktyczne. Mianowicie, odwołujący się poinformował, przedkładając stosowne zdjęcia, że inwestor przystąpił do robót budowlanych w celu realizacji planowanej inwestycji jeszcze przed uzyskaniem decyzji o warunkach zabudowy dla tej inwestycji. Powyższe zostało sprostowane przez inwestora w piśmie z 2 stycznia 2024 r. Wskazał on, że realizowany od października 2023 r. obiekt budowlany na działce nr [...] w obrębie Łąkie nie stanowi inwestycji objętej przedmiotowym postępowaniem administracyjnym, lecz wiatę związaną z produkcją rolną o pow. zabudowy 150 m² i rozpiętości konstrukcji nie większej niż 6 m i wysokości nie większej niż 7 m, która jest realizowana na podstawie art. 29 ust. 2 pkt 33 ustawy Prawo budowlane. Inwestor oświadczył, że obiekt ten zostanie rozebrany po uzyskaniu pozwolenia na zmianę sposobu zagospodarowania i użytkowania terenu związaną z budową budynku gospodarczo-garażowego w ramach zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. W tym zakresie uzasadnione były wątpliwości Kolegium odnośnie ustalenia warunków zabudowy dla budynku gospodarczo-garażowego w świetle treści wniosku inwestora i braku jego modyfikacji w tym zakresie w toku postępowania. 6.6. Dopuszczenie możliwość skorygowania wniosku na etapie postępowania odwoławczego, co prawdopodobnie skutkowałoby koniecznością sporządzenia nowej analizy urbanistycznej, naruszałoby zasadę dwuinstancyjności, stanowiąc działanie obniżające poziom ochrony zarówno inwestora, jak i stron postępowania. W sytuacji, jaka ma miejsce w niniejszej sprawie, gdy organ odwoławczy dostrzega konieczność modyfikacji wniosku inwestora, jedynym prawnie dopuszczalnym rozstrzygnięciem jest wydanie decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. W realiach przedmiotowej sprawy trafna była zatem ocena sądu wojewódzkiego odnośnie nieskuteczności sprzeciwu. 6.7. W konsekwencji uprawniona była konstatacja, że w postępowaniu przeprowadzonym przez organ I instancji nie zostały podjęte właściwe czynności wyjaśniające, które pozwoliłyby na rzetelne ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ gminy w sposób niedostatecznie właściwy przeprowadził postępowanie dowodowe i nie wyjaśnił wszechstronnie wszystkich okoliczności sprawy, co słusznie zostało dostrzeżone zarówno przez sąd pierwszej instancji, jak i wcześniej przez organ odwoławczy. Celem postępowania administracyjnego jest wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, a możliwe jest to wtedy, gdy organ administracji, zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), podejmie wszelkie czynności zmierzające do wszechstronnego zbadania sprawy, tak pod względem faktycznym, jak i prawnym w celu ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. Wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy dokonuje się zaś w postępowaniu wyjaśniającym, które obejmuje całokształt czynności w celu ustalenia istotnych okoliczności. 6.8. Nie można zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał SKO na wydanie decyzji reformatoryjnej w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Materiał zgromadzony w niniejszej sprawie, nawet gdyby uznać go za kompletny i wystarczający do wydania stosownego rozstrzygnięcia, w żadnej mierze nie mógłby doprowadzić do wydania decyzji reformatoryjnej, bowiem nie został w ogóle poddany przez organ I instancji prawidłowej analizie pod kątem spełniania przesłanek normatywnych wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Również konieczność wyznaczenia obszaru analizowanego, przy rozważeniu objęcia jego zakresem pełnych działek ewidencyjnych, a nie tylko ich fragmentów i przygotowania nowej analizy stanowią zasadniczą kwestię, która winna podlegać zbadaniu przez organy obu instancji, nie zaś tylko przez organ odwoławczy. Przyjmuje się, że przez "teren" o którym mowa art. 59 ust. 1 i art. 61 ust. 1 pkt 4 Upzp, należy rozumieć obszar jednej lub kilku konkretnie określonych działek ewidencyjnych, a nie fragment działki ewidencyjnej, na którym inwestor planuje realizację inwestycji. Objęcie decyzją o warunkach zabudowy części działki ewidencyjnej w świetle art. 59 ust. 1 Upzp jest dopuszczalne jedynie wyjątkowo i musi wynikać ze szczególnych uwarunkowań, np. normatywnych (tak: np. wyrok NSA z 2 marca 2021 r., II OSK 270/21, LEX nr 3172935). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organ I instancji ustalił warunki zabudowy m. in. dla części działki nr [...], nie uzasadniając w ogóle takiego rozwiązania. Tym samym przyczyną uchylenia decyzji organu I instancji była konieczność wyjaśnienia sprawy w takim zakresie, który miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy. Zgodnie zaś z treścią przywołanego wcześniej art. 64e Ppsa, sąd rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie fakt wystąpienia w sprawie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. Za w pełni uprawnione należy więc uznać stanowisko sądu pierwszej instancji, który przeprowadził kontrolę decyzji kasatoryjnej w rozpoznawanej sprawie i który uprawniony był jedynie do sprawdzenia, czy organ II instancji mógł uchylić decyzję wzt w całości i przekazać ją organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia z uwagi na wystąpienie w tej decyzji wyłącznie naruszeń prawa procesowego i to na tyle znamiennych w skutkach, że zakres, który pozostał niewyjaśniony na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego nie mógłby zostać uzupełniony przez organ odwoławczy. Organ administracji publicznej I instancji, wydając ponownie rozstrzygnięcie na skutek uchylenia jego decyzji decyzją kasatoryjną, będzie zobligowany do zastosowania prawidłowej normy prawa materialnego, regulującej wydanie lub odmowę wydania warunków zabudowy. 7. W tym stanie rzeczy, działając w oparciu o art. 184 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI