II OSK 2555/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-05-21
NSAAdministracyjneŚredniansa
egzekucja administracyjnanadzór budowlanyrozbiórkabudynek garażowyzarzutywymagalnośćwykonanie obowiązkuprzebudowaskarga kasacyjna

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w sprawie egzekucji obowiązku rozbiórki garażu, uznając, że mimo przebudowy, obiekt nie został faktycznie rozebrany.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na postanowienie WINB w Warszawie. Skarżąca kwestionowała postanowienie PINB w Sochaczewie oddalające jej zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku rozbiórki garażu. J. K. twierdziła, że obowiązek został wykonany poprzez przebudowę obiektu na budynek gospodarczy i wiatę. Organy nadzoru budowlanego i sąd pierwszej instancji uznały jednak, że dokonane prace nie stanowiły rozbiórki, a jedynie przebudowę, co oznaczało, że obowiązek nie został wykonany i nadal podlega egzekucji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Sprawa dotyczyła egzekucji administracyjnej obowiązku rozbiórki budynku garażowego, nałożonego decyzją PINB w Sochaczewie z 2015 r. J. K. wniosła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, twierdząc, że obowiązek został wykonany poprzez rozbiórkę i zastąpienie garażu budynkiem gospodarczym i wiatą. Organy nadzoru budowlanego, po przeprowadzeniu kontroli, ustaliły, że dokonano jedynie przebudowy obiektu, a nie jego całkowitej rozbiórki. W związku z tym oddalono zarzuty jako niezasadne. WSA w Warszawie również oddalił skargę J. K., podzielając ustalenia organów. W skardze kasacyjnej J. K. zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym brak kontroli legalności działań organów i błędne ustalenie stanu faktycznego co do wykonania obowiązku rozbiórki. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niezasadną. Sąd podkreślił, że zakres rozpoznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym jest ograniczony do podstaw określonych w art. 33 § 2 u.p.e.a. NSA stwierdził, że organy i sąd pierwszej instancji prawidłowo oceniły, iż dokonane prace budowlane stanowiły przebudowę, a nie rozbiórkę, co oznaczało, że obowiązek nie został wykonany i nadal podlega egzekucji. Sąd odrzucił zarzuty dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych i konstytucyjnych, uznając, że postępowanie egzekucyjne było prowadzone legalnie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, dokonana przebudowa nie stanowi wykonania obowiązku rozbiórki. Rozbiórka oznacza całkowitą likwidację obiektu budowlanego, a nie jego modyfikację czy zmianę sposobu użytkowania.

Uzasadnienie

Organy nadzoru budowlanego i sądy administracyjne zgodnie uznały, że prace wykonane przez zobowiązaną polegały na przebudowie, a nie na rozbiórce. Brak było dowodów na całkowite usunięcie obiektu z miejsca jego budowy. Przekształcenie garażu w budynek gospodarczy i wiatę nie jest równoznaczne z wykonaniem nakazu rozbiórki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (18)

Główne

u.p.e.a. art. 33 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawy zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (pkt 1 - brak wymagalności obowiązku, pkt 4 - brak upomnienia, pkt 6 - brak wykonania obowiązku).

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi przez WSA.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 33 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa prawna zarzutów w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przepisy regulujące postępowanie wyjaśniające.

u.p.e.a. art. 45 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Obowiązek odstąpienia od czynności egzekucyjnych w przypadku okazania dowodów wykonania obowiązku.

u.p.e.a. art. 59

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

u.p.e.a. art. 29 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zakres kompetencji organów egzekucyjnych w ustalaniu i ocenie okoliczności istotnych dla dopuszczalności egzekucji.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek sądu do kontroli legalności działania organów administracji.

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

p.b. art. 3 § 6

Prawo budowlane

Definicja budowy.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Organy władzy działają na podstawie i w granicach prawa.

Konstytucja RP art. 64 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo własności.

Konstytucja RP art. 64 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ochrona własności.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły, że dokonane prace stanowiły przebudowę, a nie rozbiórkę budynku garażowego. Obowiązek rozbiórki nie został wykonany, a zatem postępowanie egzekucyjne jest zasadne. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił legalność postanowień organów nadzoru budowlanego.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez Sąd pierwszej instancji (art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c, art. 151 p.p.s.a.). Zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji RP (art. 2, art. 7, art. 64 ust. 1 i 2) oraz k.p.a. (art. 6, 7, 8, 9, 10). Twierdzenie o dobrowolnym wykonaniu obowiązku rozbiórki poprzez przebudowę obiektu.

Godne uwagi sformułowania

Tylko działanie skutkujące pełną likwidacją skutków budowy, a zatem usunięcie obiektu budowlanego z miejsca, w którym został on wybudowany, może być uznane za równoważne wykonaniu przez skarżącą obowiązku rozbiórki. Przebudowy budynku garażowego, w wyniku którego doszło do jego przekształcenia i zmiany sposobu jego użytkowania na budynek gospodarczy i w części na wiatę, nie można było uznać za jego rozbiórkę.

Skład orzekający

Grzegorz Czerwiński

członek

Magdalena Dobek-Rak

sprawozdawca

Zdzisław Kostka

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia rozbiórki w kontekście egzekucji administracyjnej oraz zakres badania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowy problem w egzekucji administracyjnej, gdzie zobowiązany próbuje uniknąć wykonania obowiązku poprzez jego modyfikację, a nie faktyczne wykonanie. Jest to ciekawe dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i egzekucyjnym.

Czy przebudowa garażu to to samo co jego rozbiórka? NSA wyjaśnia w sprawie egzekucji administracyjnej.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2555/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński
Magdalena Dobek-Rak /sprawozdawca/
Zdzisław Kostka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 718/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-06-18
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Anita Lewińska-Karwecka po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 718/21 w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia 3 lutego 2021 r. nr 153/2021 w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 czerwca 2021 r., w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 718/21, oddalił skargę J. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 3 lutego 2021 r., nr 153/2021, utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sochaczewie z 3 grudnia 2020 r., nr 290/2020, oddalające zarzuty J. K. w sprawie egzekucji administracyjnego prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 5 listopada 2020 r., nr 4/2020, w związku z niewykonaniem skierowanego do niej i do E. K. w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sochaczewie z 4 sierpnia 2015 r., nr 159/2015, obowiązku rozbiórki budynku garażowego o wymiarach 7,30 m x 7,60 m ze wspartym na nim zadaszeniem o konstrukcji stalowej o wymiarach 2,70 m x 4,00 m usytuowanego na działce nr [...] położonej w miejscowości O., w gminie N., zlokalizowanego przy granicy z działką sąsiednią nr [...].
Ze wskazanych rozstrzygnięć wynika, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego pismem z 12 listopada 2020 r. J. K. wniosła zarzuty powołując się na podstawy z art. 33 § 1 pkt 2, 6 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. Przytaczając całą treść art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązana wskazała, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie jest wymagalny i nie podlega egzekucji administracyjnej. Zobowiązana jednocześnie wyraźnie wyjaśniła, że obowiązek rozbiórki budynku garażowego został wykonany w 2015 r., a na jego miejscu w chwili obecnej znajduje się budynek gospodarczy i wiata, które to obiekty nie podlegają obowiązkowi zgłoszenia.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Sochaczewie oddalając wniesione zarzuty wskazał, że zobowiązana w żaden sposób nie udokumentowała rozbiórki budynku garażowego. Rozbiórki nie potwierdziła również żadna kontrola przeprowadzona przez organ. Podczas kontroli przeprowadzonej 8 stycznia 2018 r. stwierdzono, że zlikwidowano kanał w garażu i obecnie znajduje się w nim wylewka betonowa oraz ściana dzieląca budynek, zlikwidowano okno środkowe (przy ścianie dzielącej budynek). W wykonanej ścianie znajdują się drzwi wejściowe, zdemontowano drzwi garażowe od strony działki sąsiedniej. Dokumentacja fotograficzna pozwoliła ocenić, że dokonanych przekształceń i przeróbek obiektu nie można traktować jako wykonania nakazu rozbiórki. Wykonano bowiem roboty polegające na przebudowie garażu, czego nie można uznać za wykonanie rozbiórki. To, że przedmiotowy obiekt aktualnie według inwestorów może uchodzić za budynek gospodarczy oraz w części za wiatę a nie budynek garażowy nie zmienia faktu, że w rzeczywistości jest to ten sam obiekt budowlany, którego dotyczy nakaz rozbiórki wydany ostateczną decyzją z 4 sierpnia 2015 r. W tych warunkach, zdaniem organu pierwszej instancji, obowiązek określony w tytule wykonawczym nie został wykonany i jest wymagalny, w związku z czym zarzut dotyczący braku wymagalności obowiązku jest nieprawdziwy i niezasadny. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji podzielił jego stanowisko odnośnie bezzasadności zarzutów.
Sąd pierwszej instancji oddalając skargę J. K. potwierdził prawidłowość postępowania organów, które weryfikując treść zarzutów merytorycznie rozpoznały te spośród nich, które odpowiadają podstawom aktualnie przewidzianym w art. 33 § 2 u.p.e.a., tj. brak wymagalności obowiązku i brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Jednocześnie Sąd wojewódzki nie miał wątpliwości co do prawidłowości ustaleń faktycznych organów w zakresie, w jakim potwierdziły one, że obowiązek rozbiórki budynku garażowego, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie został w rzeczywistości wykonany. Tylko działanie skutkujące pełną likwidacją skutków budowy, a zatem usunięcie obiektu budowlanego z miejsca, w którym został on wybudowany, może być uznane za równoważne wykonaniu przez skarżącą obowiązku rozbiórki. Stan taki, zdaniem Sądu, nie zaistniał, jeżeli rozbiórka spornego budynku nie została potwierdzona podczas żadnej z kontroli przeprowadzanych przez organy nadzoru budowlanego ani wykazana przez skarżącą.
W skardze kasacyjnej J. K., zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, zarzuciła iż został on wydany z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej p.p.s.a., tj. art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 7 Konstytucji RP i art. 2 Konstytucji RP oraz art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. i art. 10 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania.
Zdaniem skarżącej kasacyjnie, oddalając wniesioną skargę i utrzymując w obrocie prawnym zaskarżone postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie wykonał funkcji kontrolnych zakresie kontroli legalności działania organów administracji, jednocześnie naruszając normy p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania poprzez:
- ograniczenie kontroli legalności działania organów do postępowania prowadzonego po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, brak analizy zdarzeń, które doprowadziły do wydania postanowienia, brak ustosunkowania się WSA w uzasadnieniu wyroku do istnienia albo braku obowiązku prawnego obywatela do zgłoszenia rozbiórki gdy żaden przepis prawa tego nie wymaga co stanowi naruszenie przez WSA art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 64 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP i art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a.;
- ograniczenie kontroli legalności działania organów poprzez akceptację stanu faktycznego przedstawionego przez organ w zakresie istnienia zobowiązania określonego przedmiotowym tytułem i błędne ustalenie co do istnienia obowiązku wobec dobrowolnej realizacji przez stronę obowiązku rozbiórki co pozostaje w sprzeczności z art. 6 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 33 § 2 pkt 1 oraz art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a., co stanowi naruszenie przez WSA art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 64 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP i art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a.;
- brak oceny legalności działania organów w zakresie możliwości kwestionowania przez organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zdarzeń, które były realizacją egzekwowanego obowiązku, a miały miejsce kilka lat przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego co stanowi naruszenie przez WSA art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 151 p.p.s.a., art. 7 Konstytucji RP i art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a.
W oparciu o powyższe zarzuty zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenia postanowienia Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz postanowienia organu pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Ponadto, wniesiono o zasądzenie od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm obowiązujących, a także o rozpatrzenie skargi na rozprawie z udziałem stron.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Treść sformułowanych zarzutów kasacyjnych w istocie wypełnia podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., albowiem skarżąca kasacyjnie zarzuca naruszenie szeregu przepisów postępowania, które, w jej ocenie, miały istotny wpływ na wynik sprawy. Żaden jednak z zarzutów kasacyjnych nie okazał się usprawiedliwiony i nie zdołał podważyć stwierdzonej przez Sąd a quo legalności zaskarżonych rozstrzygnięć organów nadzoru budowlanego oddalających zarzuty skarżącej w sprawie egzekucji obowiązku rozbiórki budynku garażowego.
Sformułowane zarzuty kasacyjne zmierzają w istocie do podważenia kompleksowości przeprowadzonej przez Sąd pierwszej instancji kontroli zaskarżonych postanowień, albowiem, zdaniem skarżącej, organy nadzoru budowlanego nie uwzględniły faktu dobrowolnego wykonania nakazanej rozbiórki budynku garażowego przez skarżącą i istnienia na jego miejscu budynku gospodarczego i wiaty. W istocie zatem skarżąca zmierza do wykazania, że organy, a za nimi Sąd pierwszej instancji, błędnie pominęły kluczową dla oceny zarzutów okoliczność, że obowiązek rozbiórki objęty tytułem wykonawczym został wykonany, a zatem należało uwzględnić zarzut z art. 33 § 2 pkt 1 i pkt 6 lit. c u.p.e.a. Nie ma przy tym wątpliwości, że w niniejszej sprawie, ze względu na wszczęcie postępowania egzekucyjnego w dniu 9 listopada 2020 r., zastosowanie znaleźć winny były przepisy u.p.e.a. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 2020), co prawidłowo uwzględniły zarówno orzekające organy, jak i Sąd a quo.
W tym kontekście wyjaśnić należy, że zakres rozpoznania zarzutów wniesionych w celu podważania dopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej wyznacza określona przez zobowiązanego istota zarzutów i zakres żądania (art. 33 § 4 u.p.e.a.). Istotę zarzutów charakteryzują okoliczności, które muszą wypełniać podstawy określone w przepisach art. 33 § 2 u.p.e.a. Postępowanie w przedmiocie zarzutów może toczyć się bowiem skutecznie jedynie w ramach podstaw wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Ocena istoty zgłoszonych zarzutów dokonana powinna być natomiast w sposób zmierzający do ustalenia rzeczywistej intencji zobowiązanego, z zastrzeżeniem, że na organach egzekucyjnych nie spoczywa obowiązek zastępowania zobowiązanego w formułowaniu zarzutów. Organ nie może jednak ignorować okoliczności wskazanych w piśmie stanowiącym zarzuty, które w istocie wypełniają podstawy zarzutów z art. 33 § 2 u.p.e.a., nawet jeśli nie przyporządkowano im w sposób ścisły podstawy prawnej. W razie wątpliwości co do istoty zarzutów bądź zakresu żądania organ może żądać doprecyzowania zarzutów przez zobowiązanego.
W niniejszej sprawie mieliśmy do czynienia z zarzutami skarżącej kasacyjnie, która w piśmie z 12 listopada 2020 r., przytaczając zarówno wszystkie przepisy art. 59 u.p.e.a. regulującego podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego, jak i art. 33 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2020 r.), wskazała na podstawy prawne zarzutów określone w art. 33 § 1 pkt 2, 3, 6 i 7 u.p.e.a. Organy tak sformułowane zarzuty odniosły do analogicznych podstaw wynikających z aktualnego brzmienia art. 33 § 2 pkt 6 (brak wymagalności obowiązku) i pkt 4 (brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia), pomijając przy tym zarzut niedopuszczalności egzekucji, pozostający poza katalogiem podstaw zarzutów z art. 33 § 2 u.p.e.a. W takim postępowaniu organów Sąd pierwszej instancji trafnie nie dostrzegł jakichkolwiek nieprawidłowości potwierdzając jednocześnie prawidłowość stanowiska odnośnie braku zasadności wskazanych zarzutów.
Jednak w piśmie obejmującym zarzuty oprócz wyraźnie wskazanych podstaw prawnych z art. 33 § 1 u.p.e.a., skarżąca sformułowała obszerną argumentację odwołującą się do ściśle skonkretyzowanych okoliczności faktycznych potwierdzających, jej zdaniem, wykonanie obowiązku rozbiórki budynku garażowego, co stanowi, według niej, powód, potocznie a nie normatywnie rozumianej, niedopuszczalności egzekucji i braku wymagalności obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. Treść pisma z 12 listopada 2020 r. nie pozostawia wątpliwości, że skarżąca brak wymagalności obowiązku rozbiórki i niedopuszczalność egzekucji w tym zakresie łączy z wykonaniem tego obowiązku, do którego doszło dobrowolnie przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, tak sformułowane zarzuty trafnie rozpoznał organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji, albowiem poczynił ustalenia w trakcie czynności kontrolnych w terenie, które potwierdziły, że pomimo wykonania określonych robót budowlanych w odniesieniu do budynku garażowego, które doprowadziły do jego przebudowy, nie można jednak stwierdzić, że doszło do rozbiórki nakazanej ostateczną decyzją z 28 stycznia 2016 r. rozumianej jako całkowite usunięcie tego obiektu z miejsca, w którym był wybudowany. Organ ustalił bowiem, że zlikwidowano kanał w garażu, w miejscu którego obecnie znajduje się wylewka betonowa oraz ściana dzieląca budynek, zlikwidowano okno środkowe przy ścianie dzielącej budynek. W wykonanej ścianie znajdują się drzwi wejściowe, zdemontowano drzwi garażowe od strony działki sąsiedniej. Organ nadzoru zaprzeczył zatem prawdziwości twierdzeń skarżącej co do wykonania rozbiórki budynku garażowego, a prawidłowości tych ustaleń skarżąca nie podważyła zarzutami skargi kasacyjnej, albowiem nie postawiła skutecznych zarzutów odnośnie naruszenia przepisów regulujących postępowanie wyjaśniające (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.) i nie wskazała uchybień procesowych w tym zakresie, które mogłyby zaważyć na prawidłowości poczynionych ustaleń i ocen. Organy i Sąd a quo prawidłowo uznały, że przekształcenie obiektu objętego rozbiórką, pozbawienie go pierwotnych cech użytkowych budynku garażowego i wykorzystywanie w inny sposób nie odpowiada pojęciu rozbiórki. O ile przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.) nie definiują pojęcia rozbiórki, to biorąc pod uwagę definicję budowy z art. 3 pkt 6 tej ustawy stwierdzić należy, że tylko całkowita likwidacja skutków procesu budowy (wykonywania obiektu budowlanego w określonym miejscu), czyli całkowite unicestwienie obiektu budowlanego może być traktowane jako jego rozbiórka. Takiego stanu nie potwierdziły organy w ramach czynności wyjaśniających, a skarżąca jako zobowiązana, poza gołosłownymi twierdzeniami, nie przeciwstawiła ustaleniom organów żadnych dowodów, które potwierdziłyby całkowitą rozbiórkę budynku garażowego prowadzącego w istocie do likwidacji tego obiektu budowlanego. Przebudowy budynku garażowego, w wyniku którego doszło do jego przekształcenia i zmiany sposobu jego użytkowania na budynek gospodarczy i w części na wiatę, nie można było uznać za jego rozbiórkę. Z tego powodu sam fakt dokonania przez skarżącą zgłoszenia budowy wiaty nie mógł podważyć ustaleń organów egzekucyjnych odnośnie braku wykonania obowiązku rozbiórki budynku garażowego.
Odnosząc się do zarzutów kasacyjnych wyjaśnić należy, że w interesie skarżącej jako zobowiązanej leżało wykazanie okoliczności przeciwnych do ustaleń organów w zakresie wykonania rozbiórki, a przedstawienie dowodów na te okoliczności znajduje usprawiedliwienie w dyspozycji art. 45 § 1 u.p.e.a. stanowiącej, że organ egzekucyjny i egzekutor są obowiązani odstąpić od czynności egzekucyjnych, jeśli zobowiązany okazał dowody stwierdzające wykonanie, umorzenie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych, albo gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego.
Organ odwoławczy pomimo tego, że zwrócił uwagę na różnicę pomiędzy wyraźnie wskazanymi podstawami prawnymi zarzutów z art. 33 § 2 pkt 4 i 6 u.p.e.a. a zarzutem nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) czy wygaśnięcia obowiązku wskutek jego wykonania (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.) to, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uwzględnił okoliczności związane z brakiem wykonania rozbiórki budynku garażowego w sposób, który pozwala stwierdzić, że w istocie rozpoznał stawiany w tym zakresie wyraźnie i konsekwentnie przez cały tok postępowania zarzut wygaśnięcia poprzez wykonanie obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. Podobnie należy ocenić stanowisko Sądu a quo, który bazując na oczywistej, normatywnej dystynkcji pomiędzy pojęciami wymagalności obowiązku i wygaśnięcia bądź nieistnienia obowiązku ocenił jako legalne i prawidłowe ustalenia organów egzekucyjnych co do tego, że obowiązek rozbiórki budynku garażowego nie został wykonany. Te ustalenia natomiast stanowiły jedną z głównych przyczyn uznania kwestionowanych rozstrzygnięć za zgodne z prawem, albowiem wyraźnie unaoczniły niezasadność sformułowanych przez skarżącą zarzutów i nieprzerwaną potrzebę kontynuowania egzekucji administracyjnej.
W tym zakresie zarzuty kasacyjne odnoszące się do braku uwzględnienia okoliczności w postaci wykonania rozbiórki uznać należało za niezasadne. Organy egzekucyjne w sposób odpowiadający zakresowi kompetencji wyznaczonych normą art. 29 § 1 u.p.e.a. ustaliły i oceniły okoliczności istotne dla dopuszczalności prowadzenia egzekucji obowiązku rozbiórki budynku garażowego, a oceny tej nie podważyły skutecznie żadne zarzuty skargi kasacyjnej. Akceptując kwestionowane rozstrzygnięcia i oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd a quo nie naruszył przepisów postępowania wskazanych w podstawach kasacyjnych. Zaskarżony wyrok bowiem jest wynikiem prawidłowo przeprowadzonej przez Sąd pierwszej instancji kontroli legalności zaskarżonych postanowień, potwierdzającej kluczową, w kontekście zarzutów kasacyjnych, okoliczność braku wykonania przez zobowiązaną obowiązku rozbiórki. Nie potwierdziły się zarzuty kasacyjnej naruszenia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., albowiem Sąd a quo przeprowadził kontrolę zaskarżonych postanowień z punktu widzenia ich zgodności z prawem i podjął rozstrzygniecie przewidziane przez przepisy p.p.s.a.
Z kolei o naruszeniu art. 134 § 1 p.p.s.a. można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo też – mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącą, a które Sąd pierwszej instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Sąd pierwszej instancji takich uchybień nie popełnił, a zarzuty skargi rozpoznał w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli legalności zaskarżonych postanowień. Z kolei do naruszenia art. 135 p.p.s.a. mogłoby dojść wówczas, gdyby pomimo ustalenia, że poza zaskarżonym aktem konieczne jest jeszcze wzruszenie (zweryfikowanie) innych aktów organu administracji, sąd tego przepisu nie zastosował. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, a wskazanego przepisu nie można postrzegać jako upoważnienia dla Sądu do wyjścia poza granice danej sprawy, którą wyznacza treść rozstrzygnięcia o oddaleniu zarzutów.
Niezasadny jest również zarzut kasacyjny naruszenia 141 § 4 p.p.s.a., który stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być zatem skuteczny, gdy uzasadnienie postanowienia sporządzone zostało w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności gdy nie zawiera któregoś z wymienionych w przepisie elementów konstrukcyjnych albo nie pozwala w sposób pewny ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny. Treść uzasadnienia kontrolowanego wyroku umożliwia natomiast prześledzenie toku rozumowania Sądu I instancji i poznanie motywów, które stały za rozstrzygnięciem Sądu. Uzasadnienie to zawiera stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz wywody, z których w sposób wystarczający wynika, dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze.
Za nieusprawiedliwione należało uznać całą grupę zarzutów procesowych naruszenia przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a., które odzwierciedlać miały zarzucaną Sądowi pierwszej instancji wadliwą, bo niepełną, kontrolę działań organów administracji. Podkreślić trzeba, że Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku powołał się na relewantne dla sprawy okoliczności faktyczne związane z przesłankami oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd odniósł się do tych okoliczności, które były istotne z punktu widzenia kontroli legalności zaskarżonego postanowienia.
Zarzuty naruszenia przepisów art. 2, art. 7 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej postawione wraz z całym szeregiem zarzutów procesowych i w istocie swej nieuzasadnione nie mogły zostać uwzględnione. Z całokształtu uzasadnienia skargi kasacyjnej można jedynie domyślać się, że tak sformułowane zarzuty zmierzały do wykazania naruszenia zasady praworządności oraz zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa wskutek zaaprobowania nielegalnych działań organów egzekucyjnych, czemu zaprzeczono, w sposób opisany powyżej. Natomiast prowadzenie legalnego postępowania egzekucyjnego stanowiącego w istocie realizację ustawowego obowiązku wynikającego z art. 6 § 1 u.p.e.a. nie może być traktowane jako naruszenie konstytucyjnie chronionego prawa własności, co wykluczało możliwość uwzględnienia zarzutów naruszenia art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI