II OSK 2554/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-05-21
NSAbudowlaneŚredniansa
rozbiórkanadzór budowlanyegzekucja administracyjnaobowiązek rozbiórkiprzebudowawiatatytuł wykonawczyzarzuty egzekucyjne

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie egzekucji obowiązku rozbiórki budynku magazynowego, uznając, że mimo przebudowy obiektu na wiatę, nie doszło do jego faktycznej rozbiórki.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na postanowienie WINB w Warszawie. J. K. kwestionowała postanowienie o oddaleniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku rozbiórki budynku magazynowego. Skarżąca twierdziła, że obowiązek został wykonany poprzez przebudowę obiektu na wiatę. NSA uznał, że sama przebudowa nie stanowi rozbiórki w rozumieniu przepisów, a dowody przedstawione przez skarżącą nie potwierdziły całkowitego usunięcia obiektu. W konsekwencji skargę kasacyjną oddalono.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Sprawa dotyczyła zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązku rozbiórki budynku magazynowego. Skarżąca podnosiła, że obowiązek został wykonany poprzez przebudowę obiektu na wiatę i w związku z tym egzekucja jest niedopuszczalna. Organy nadzoru budowlanego oraz Sąd pierwszej instancji uznały, że mimo dokonanych przekształceń, nie doszło do faktycznej rozbiórki obiektu w rozumieniu przepisów, a jedynie do jego przebudowy. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, stwierdził, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie są zasadne. Sąd podkreślił, że pojęcie rozbiórki oznacza całkowite usunięcie obiektu budowlanego, a sama przebudowa, nawet zmieniająca sposób użytkowania, nie jest równoznaczna z wykonaniem nakazu rozbiórki. Brak było dowodów na całkowite unicestwienie budynku magazynowego. W związku z tym, NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając legalność zaskarżonych rozstrzygnięć.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, przebudowa obiektu budowlanego, nawet zmieniająca jego cechy użytkowe i sposób użytkowania, nie jest równoznaczna z rozbiórką, która oznacza całkowite usunięcie obiektu z miejsca jego budowy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pojęcie rozbiórki, w kontekście przepisów prawa budowlanego i postępowania egzekucyjnego, wymaga całkowitej likwidacji skutków procesu budowy, czyli całkowitego unicestwienia obiektu. Sama zmiana sposobu użytkowania lub przekształcenie obiektu, jak w przypadku przebudowy magazynu na wiatę, nie spełnia tego kryterium. Brak było dowodów na całkowite usunięcie budynku magazynowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (25)

Główne

u.p.e.a. art. 33 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 33 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 45 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 29 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 64 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 64 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo budowlane

Ustawa Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 3 § 6

Ustawa Prawo budowlane

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przedstawiona przez organy interpretacja pojęcia rozbiórki jako całkowitego usunięcia obiektu budowlanego. Uznanie, że przebudowa budynku magazynowego na wiatę nie stanowi wykonania obowiązku rozbiórki. Prawidłowość postępowania organów egzekucyjnych w zakresie oceny zarzutów i ustaleń faktycznych.

Odrzucone argumenty

Twierdzenie o wykonaniu obowiązku rozbiórki poprzez przebudowę na wiatę. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez Sąd pierwszej instancji, w tym art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 151 p.p.s.a. Zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji RP (art. 2, 7, 64 ust. 1 i 2) oraz k.p.a. (art. 6-10).

Godne uwagi sformułowania

Tylko działanie skutkujące pełną likwidacją skutków budowy, a zatem usunięcie obiektu budowlanego z miejsca, w którym został on wybudowany, może być uznane za równoważne wykonaniu przez skarżącą obowiązku rozbiórki. Przebudowy budynku magazynu, w wyniku którego doszło do jego przekształcenia i zmiany sposobu jego użytkowania na wiatę, nie można było uznać za jego rozbiórkę. Tylko całkowita likwidacja skutków procesu budowy (wykonywania obiektu budowlanego w określonym miejscu), czyli całkowite unicestwienie obiektu budowlanego może być traktowane jako jego rozbiórka.

Skład orzekający

Grzegorz Czerwiński

członek

Magdalena Dobek-Rak

sprawozdawca

Zdzisław Kostka

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia rozbiórki w kontekście egzekucji administracyjnej oraz ocena zarzutów dotyczących wykonania obowiązku budowlanego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przebudowy obiektu budowlanego na wiatę w ramach postępowania egzekucyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie budowlanym i administracyjnym ze względu na precyzyjną interpretację pojęcia 'rozbiórki' w kontekście egzekucji administracyjnej.

Czy przebudowa na wiatę to to samo co rozbiórka? NSA wyjaśnia w sprawie egzekucji administracyjnej.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2554/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-15
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński
Magdalena Dobek-Rak /sprawozdawca/
Zdzisław Kostka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 719/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-06-18
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Anita Lewińska-Karwecka po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 719/21 w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia 3 lutego 2021 r. nr 154/2021 w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 18 czerwca 2021 r., w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 719/21, oddalił skargę J. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 3 lutego 2021 r., nr 154/2021, utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sochaczewie z 3 grudnia 2020 r., nr 289/2020, oddalające zarzuty J. K. w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z 5 listopada 2020 r., nr 5/2020, w związku z niewykonaniem skierowanego do niej i do E. K. w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z 12 marca 2014 r., nr 53/2014, obowiązku rozbiórki budynku magazynowego do składowania butli z gazem płynnym propan butan o wymiarach 12,80 m x 4,40 m (powierzchnia zabudowy budynku: 56,32 m2) usytuowanego na działce nr [...] położonej w miejscowości O., w gminie N..
Ze wskazanych rozstrzygnięć wynika, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego pismem z 12 listopada 2020 r. J. K. wniosła zarzuty powołując się na podstawy z art. 33 § 1 pkt 2, 6 i 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.), zwanej dalej u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. Przytaczając całą treść art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązana wskazała, że obowiązek objęty tytułem nie jest wymagalny i nie podlega egzekucji administracyjnej. Zobowiązana jednocześnie wyraźnie wyjaśniła, że obowiązek rozbiórki budynku magazynowego został wykonany, a w miejscu magazynu znajduje się obecnie wiata, która została objęta zgłoszeniem z 11 grudnia 2015 r. Zgłoszenie to pozostawiono bez rozpoznania, albowiem organ uznał, że wiata do 50 m2 nie wymaga zgłoszenia.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. oddalając wniesione zarzuty wyjaśnił, że zobowiązana w żaden sposób nie udokumentowała rozbiórki budynku magazynowego. Rozbiórki wskazanego obiektu nie potwierdziła również żadna kontrola przeprowadzona przez organ. W trakcie kontroli w dniu 8 stycznia 2018 r. stwierdzono, że dokonano przebudowy budynku magazynowego do składowania butli z gazem propan-butan na wiatę. Przesunięto ścianę elewacji bocznej południowo-zachodniej pozostawiając słupy konstrukcyjne w dotychczasowej lokalizacji oraz ze ściany frontowej częściowo zdemontowano płyty prefabrykowane. Ponadto, ze ściany frontowej zdemontowano dwuskrzydłowe drzwi przesuwne. Dokumentacja fotograficzna pozwoliła ocenić, że dokonanych przekształceń i przeróbek obiektu nie można traktować jako wykonania nakazu rozbiórki w całości. To, że przedmiotowy obiekt aktualnie według inwestorów może uchodzić za wiatę, a nie budynek gospodarczy, nie zmienia faktu, że w rzeczywistości jest to ten sam obiekt budowlany, którego dotyczy nakaz rozbiórki wynikający z ostatecznej decyzji z 12 marca 2014 r. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji podzielił jego stanowisko odnośnie bezzasadności zarzutów.
Sąd pierwszej instancji oddalając skargę J. K. potwierdził prawidłowość postępowania organów, które weryfikując treść zarzutów merytorycznie rozpoznały te spośród nich, które odpowiadają podstawom aktualnie przewidzianym w art. 33 § 2 u.p.e.a., tj. brak wymagalności obowiązku i brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Jednocześnie Sąd wojewódzki nie miał wątpliwości co do prawidłowości ustaleń faktycznych organów w zakresie, w jakim potwierdziły one, że obowiązek rozbiórki budynku magazynowego, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie został w rzeczywistości wykonany. Tylko działanie skutkujące pełną likwidacją skutków budowy, a zatem usunięcie obiektu budowlanego z miejsca, w którym został on wybudowany, może być uznane za równoważne wykonaniu przez skarżącą obowiązku rozbiórki. Stan taki, zdaniem Sądu, nie zaistniał, jeżeli rozbiórka spornego budynku nie została potwierdzona podczas żadnej z kontroli przeprowadzanych przez organy nadzoru budowlanego ani wykazana przez skarżącą.
W skardze kasacyjnej J. K., zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, zarzuciła że został on wydany z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej p.p.s.a., tj. art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych w związku z art. 7 Konstytucji RP i art. 2 Konstytucji RP oraz art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. i art. 10 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania.
Zdaniem skarżącej kasacyjnie, oddalając wniesioną skargę i utrzymując w obrocie prawnym zaskarżone postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie wykonał funkcji w zakresie kontroli legalności działania organów administracji, jednocześnie naruszając normy p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania poprzez:
- ograniczenie kontroli legalności działania organów do postępowania prowadzonego po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, brak analizy zdarzeń, które doprowadziły do wydania postanowienia, brak ustosunkowania się w uzasadnieniu wyroku do istnienia albo braku obowiązku prawnego obywatela do zgłoszenia rozbiórki, gdy żaden przepis prawa tego nie wymaga, co stanowi naruszenie przez Sąd art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 64 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP i art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a.;
- ograniczenie kontroli legalności działania organów poprzez akceptację stanu faktycznego przedstawionego przez organ w zakresie istnienia zobowiązania określonego przedmiotowym tytułem i błędne ustalenie co do istnienia obowiązku wobec dobrowolnej realizacji przez stronę obowiązku rozbiórki, co pozostaje w sprzeczności z art. 6 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 33 § 2 pkt 1 oraz art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a., co stanowi naruszenie przez Sąd art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 64 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP i art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a.;
- brak oceny legalności działania organów w zakresie możliwości kwestionowania przez organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zdarzeń, które były realizacją egzekwowanego obowiązku, a miały miejsce kilka lat przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, co stanowi naruszenie przez Sąd art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 151 p.p.s.a., art. 7 Konstytucji RP i art. 2 Konstytucji RP w związku z art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a.
W oparciu o powyższe zarzuty zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenia postanowienia Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz postanowienia organu pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Ponadto, wniesiono o zasądzenie od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm obowiązujących, a także o rozpatrzenie skargi na rozprawie z udziałem stron.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Treść sformułowanych zarzutów kasacyjnych w istocie wypełnia podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., albowiem skarżąca kasacyjnie zarzuca naruszenie szeregu przepisów postępowania, które, w jej ocenie, miały istotny wpływ na wynik sprawy. Żaden jednak z zarzutów kasacyjnych nie okazał się usprawiedliwiony i nie zdołał podważyć stwierdzonej przez Sąd a quo legalności zaskarżonych rozstrzygnięć organów nadzoru budowlanego oddalających zarzuty skarżącej w sprawie egzekucji obowiązku rozbiórki budynku magazynowego.
Sformułowane zarzuty kasacyjne zmierzają w istocie do podważenia kompleksowości przeprowadzonej przez Sąd pierwszej instancji kontroli zaskarżonych postanowień, albowiem, zdaniem skarżącej, organy nadzoru budowlanego nie uwzględniły faktu dobrowolnego wykonania nakazanej rozbiórki budynku magazynowego przez skarżącą i istnienia na jego miejscu wiaty. W istocie zatem skarżąca zmierza do wykazania, że organy, a za nimi Sąd pierwszej instancji, błędnie pominęły kluczową dla oceny zarzutów okoliczność, że obowiązek rozbiórki objęty tytułem wykonawczym został wykonany, a zatem należało uwzględnić zarzut z art. 33 § 2 pkt 1 i pkt 6 lit. c u.p.e.a. Nie ma przy tym wątpliwości, że w niniejszej sprawie, ze względu na wszczęcie postępowania egzekucyjnego w dniu 9 listopada 2020 r., zastosowanie znaleźć winny były przepisy u.p.e.a. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 2020), co prawidłowo uwzględniły zarówno orzekające organy, jak i Sąd a quo.
W tym kontekście wyjaśnić należy, że zakres rozpoznania zarzutów wniesionych w celu podważania dopuszczalności prowadzenia egzekucji administracyjnej wyznacza określona przez zobowiązanego istota zarzutów i zakres żądania (art. 33 § 4 u.p.e.a.). Istotę zarzutów charakteryzują okoliczności, które muszą wypełniać podstawy określone w przepisach art. 33 § 2 u.p.e.a. Postępowanie w przedmiocie zarzutów może toczyć się bowiem skutecznie jedynie w ramach podstaw wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Ocena istoty zgłoszonych zarzutów dokonana powinna być natomiast w sposób zmierzający do ustalenia rzeczywistej intencji zobowiązanego, z zastrzeżeniem, że na organach egzekucyjnych nie spoczywa obowiązek zastępowania zobowiązanego w formułowaniu zarzutów. Organ nie może jednak ignorować okoliczności wskazanych w piśmie stanowiącym zarzuty, które w istocie wypełniają podstawy zarzutów z art. 33 § 2 u.p.e.a., nawet jeśli nie przyporządkowano im w sposób ścisły podstawy prawnej. W razie wątpliwości co do istoty zarzutów bądź zakresu żądania organ może żądać doprecyzowania zarzutów przez zobowiązanego.
W niniejszej sprawie mieliśmy do czynienia z zarzutami skarżącej kasacyjnie, która w piśmie z 12 listopada 2020 r., przytaczając zarówno wszystkie przepisy art. 59 u.p.e.a. regulującego podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego, jak i art. 33 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2020 r.), wskazała na podstawy prawne zarzutów określone w art. 33 § 1 pkt 2, 3, 6 i 7 u.p.e.a. Organy tak sformułowane zarzuty odniosły do analogicznych podstaw wynikających z aktualnego brzmienia art. 33 § 2 pkt 6 (brak wymagalności obowiązku) i pkt 4 (brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia), pomijając przy tym zarzut niedopuszczalności egzekucji, pozostający poza katalogiem podstaw zarzutów z art. 33 § 2 u.p.e.a. W takim postępowaniu organów Sąd pierwszej instancji trafnie nie dostrzegł jakichkolwiek nieprawidłowości potwierdzając jednocześnie prawidłowość stanowiska odnośnie braku zasadności wskazanych zarzutów.
Jednak w piśmie obejmującym zarzuty oprócz wyraźnie wskazanych podstaw prawnych z art. 33 § 1 u.p.e.a., skarżąca sformułowała obszerną argumentację odwołującą się do ściśle skonkretyzowanych okoliczności faktycznych potwierdzających, jej zdaniem, wykonanie obowiązku rozbiórki budynku magazynowego, co stanowi, według niej, powód, potocznie a nie normatywnie rozumianej, niedopuszczalności egzekucji i braku wymagalności obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. Treść pisma z 12 listopada 2020 r. nie pozostawia wątpliwości, że skarżąca brak wymagalności obowiązku rozbiórki i niedopuszczalność egzekucji w tym zakresie łączy z wykonaniem tego obowiązku, do którego doszło dobrowolnie przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, tak sformułowane zarzuty trafnie rozpoznał organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji, albowiem poczynił ustalenia w trakcie czynności kontrolnych w terenie, które potwierdziły, że pomimo wykonania określonych robót budowlanych w odniesieniu do budynku magazynowego, które doprowadziły do jego przebudowy, nie można jednak stwierdzić, że doszło do rozbiórki nakazanej ostateczną decyzją z 19 maja 2014 r. rozumianej jako całkowite usunięcie tego obiektu z miejsca, w którym był wybudowany. Organ ustalił bowiem, że przesunięto ścianę elewacji bocznej południowo-zachodniej pozostawiając słupy konstrukcyjne w dotychczasowej lokalizacji oraz ze ściany frontowej częściowo zdemontowano płyty prefabrykowane. Ponadto, ze ściany frontowej zdemontowano dwuskrzydłowe drzwi przesuwne. Organ nadzoru zaprzeczył zatem prawdziwości twierdzeń skarżącej co do wykonania rozbiórki budynku magazynowego, a prawidłowości tych ustaleń skarżąca nie podważyła zarzutami skargi kasacyjnej, albowiem nie postawiła skutecznych zarzutów odnośnie naruszenia przepisów regulujących postępowanie wyjaśniające (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.) i nie wskazała uchybień procesowych w tym zakresie, które mogłyby zaważyć na prawidłowości poczynionych ustaleń i ocen. Organy i Sąd a quo prawidłowo uznały, że nawet pozbawienie obiektu objętego rozbiórką pierwotnych cech użytkowych obiektu magazynowego i wykorzystywanie go w inny sposób nie odpowiada pojęciu rozbiórki. O ile przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.) nie definiują pojęcia rozbiórki, to biorąc pod uwagę definicję budowy z art. 3 pkt 6 tej ustawy stwierdzić należy, że tylko całkowita likwidacja skutków procesu budowy (wykonywania obiektu budowlanego w określonym miejscu), czyli całkowite unicestwienie obiektu budowlanego może być traktowane jako jego rozbiórka. Takiego stanu nie potwierdziły organy w ramach czynności wyjaśniających, a skarżąca jako zobowiązana, poza gołosłownymi twierdzeniami, nie przeciwstawiła ustaleniom organów żadnych dowodów, które potwierdziłyby całkowitą rozbiórkę budynku magazynowego prowadzącego w istocie do likwidacji tego obiektu budowlanego. Przebudowy budynku magazynu, w wyniku którego doszło do jego przekształcenia i zmiany sposobu jego użytkowania na wiatę, nie można było uznać za jego rozbiórkę. Z tego powodu sam fakt dokonania przez skarżącą zgłoszenia budowy wiaty nie mógł podważyć ustaleń organów egzekucyjnych odnośnie braku wykonania obowiązku rozbiórki budynku magazynowego.
Odnosząc się do zarzutów kasacyjnych wyjaśnić należy, że w interesie skarżącej jako zobowiązanej leżało wykazanie okoliczności przeciwnych do ustaleń organów w zakresie wykonania rozbiórki, a przedstawienie dowodów na te okoliczności znajduje usprawiedliwienie w dyspozycji art. 45 § 1 u.p.e.a. stanowiącej, że organ egzekucyjny i egzekutor są obowiązani odstąpić od czynności egzekucyjnych, jeśli zobowiązany okazał dowody stwierdzające wykonanie, umorzenie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku, odroczenie terminu wykonania obowiązku, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych, albo gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego.
Organ odwoławczy pomimo tego, że zwrócił uwagę na różnicę pomiędzy wyraźnie wskazanymi podstawami prawnymi zarzutów z art. 33 § 2 pkt 4 i 6 u.p.e.a. a zarzutem nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) czy wygaśnięcia obowiązku wskutek jego wykonania (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.) to, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uwzględnił okoliczności związane z brakiem wykonania rozbiórki budynku magazynowego w sposób, który pozwala stwierdzić, że w istocie rozpoznał stawiany w tym zakresie wyraźnie i konsekwentnie przez cały tok postępowania zarzut wygaśnięcia poprzez wykonanie obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. Podobnie należy ocenić stanowisko Sądu a quo, który bazując na oczywistej, normatywnej dystynkcji pomiędzy pojęciami wymagalności obowiązku i wygaśnięcia bądź nieistnienia obowiązku ocenił jako legalne i prawidłowe ustalenia organów egzekucyjnych co do tego, że obowiązek rozbiórki budynku magazynowego nie został wykonany. Te ustalenia natomiast stanowiły jedną z głównych przyczyn uznania kwestionowanych rozstrzygnięć za zgodne z prawem, albowiem wyraźnie unaoczniły niezasadność sformułowanych przez skarżącą zarzutów i nieprzerwaną potrzebę kontynuowania egzekucji administracyjnej.
W tym zakresie zarzuty kasacyjne odnoszące się do braku uwzględnienia okoliczności w postaci wykonania rozbiórki uznać należało za niezasadne. Organy egzekucyjne w sposób odpowiadający zakresowi kompetencji wyznaczonych normą art. 29 § 1 u.p.e.a. ustaliły i oceniły okoliczności istotne dla dopuszczalności prowadzenia egzekucji obowiązku rozbiórki budynku magazynowego, a oceny tej nie podważyły skutecznie żadne zarzuty skargi kasacyjnej. Akceptując kwestionowane rozstrzygnięcia i oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd a quo nie naruszył przepisów postępowania wskazanych w podstawach kasacyjnych. Zaskarżony wyrok bowiem jest wynikiem prawidłowo przeprowadzonej przez Sąd pierwszej instancji kontroli legalności zaskarżonych postanowień, potwierdzającej kluczową, w kontekście zarzutów kasacyjnych, okoliczność braku wykonania przez zobowiązaną obowiązku rozbiórki. Nie potwierdziły się zarzuty kasacyjnej naruszenia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., albowiem Sąd a quo przeprowadził kontrolę zaskarżonych postanowień z punktu widzenia ich zgodności z prawem i podjął rozstrzygniecie przewidziane przez przepisy p.p.s.a.
Z kolei o naruszeniu art. 134 § 1 p.p.s.a. można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo też – mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącą, a które Sąd pierwszej instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Sąd pierwszej instancji takich uchybień nie popełnił, a zarzuty skargi rozpoznał w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli legalności zaskarżonych postanowień. Z kolei do naruszenia art. 135 p.p.s.a. mogłoby dojść wówczas, gdyby pomimo ustalenia, że poza zaskarżonym aktem konieczne jest jeszcze wzruszenie (zweryfikowanie) innych aktów organu administracji, sąd tego przepisu nie zastosował. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, a wskazanego przepisu nie można postrzegać jako upoważnienia dla Sądu do wyjścia poza granice danej sprawy, którą wyznacza treść rozstrzygnięcia o oddaleniu zarzutów.
Niezasadny jest również zarzut kasacyjny naruszenia 141 § 4 p.p.s.a., który stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być zatem skuteczny, gdy uzasadnienie postanowienia sporządzone zostało w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności gdy nie zawiera któregoś z wymienionych w przepisie elementów konstrukcyjnych albo nie pozwala w sposób pewny ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny. Treść uzasadnienia kontrolowanego wyroku umożliwia natomiast prześledzenie toku rozumowania Sądu I instancji i poznanie motywów, które stały za rozstrzygnięciem Sądu. Uzasadnienie to zawiera stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz wywody, z których w sposób wystarczający wynika, dlaczego w sprawie nie doszło do naruszenia prawa wskazanego w skardze.
Za nieusprawiedliwione należało uznać całą grupę zarzutów procesowych naruszenia przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a., które odzwierciedlać miały zarzucaną Sądowi pierwszej instancji wadliwą, bo niepełną, kontrolę działań organów administracji. Podkreślić trzeba, że Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku powołał się na relewantne dla sprawy okoliczności faktyczne związane z przesłankami oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd odniósł się do tych okoliczności, które były istotne z punktu widzenia kontroli legalności zaskarżonego postanowienia.
Zarzuty naruszenia przepisów art. 2, art. 7 i art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej postawione wraz z całym szeregiem zarzutów procesowych i w istocie swej nieuzasadnione nie mogły zostać uwzględnione. Z całokształtu uzasadnienia skargi kasacyjnej można jedynie domyślać się, że tak sformułowane zarzuty zmierzały do wykazania naruszenia zasady praworządności oraz zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa wskutek zaaprobowania nielegalnych działań organów egzekucyjnych, czemu zaprzeczono, w sposób opisany powyżej. Natomiast prowadzenie legalnego postępowania egzekucyjnego stanowiącego w istocie realizację ustawowego obowiązku wynikającego z art. 6 § 1 u.p.e.a. nie może być traktowane jako naruszenie konstytucyjnie chronionego prawa własności, co wykluczało możliwość uwzględnienia zarzutów naruszenia art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI