II OSK 2543/13

II SA/Łd 585/25 - Postanowienie WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2025-08-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Magdalena Sieniuć /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6169 Inne o symbolu podstawowym  616
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par. 2 pkt 1-4, art. 58 par. 1 pkt 1 i par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Dnia 28 sierpnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2025 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 22 kwietnia 2025 roku nr KO.461.38,39,43-46,50,52,53.2024 w przedmiocie wniosku o uznanie za stronę postępowania dotyczącego decyzji środowiskowej p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. dc
Uzasadnienie
A.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 22 kwietnia 2025 r. w przedmiocie wniosku o uznanie go za stronę postępowania dotyczącego decyzji środowiskowej.
W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił, że nie został uznany za stronę postępowania w sprawie decyzji środowiskowej TSO.6220.8.2022 z dnia 9 października 2024 r. wydanej przez Prezydenta Miasta Radomska.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wniosło o jej odrzucenie, jednocześnie wyjaśniając, że Prezydent Miasta Radomska w dniu 9 października 2024 r. wydał decyzję, znak TSO.6220.8.2022, ustalającą, z wniosku Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. w R., środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji termicznego przekształcania preRDF i RDF z odpadów komunalnych ze skojarzoną produkcją energii elektrycznej i ciepła w R. na działkach o nr ewid. [...] i [...] obręb [...] w R.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim decyzją z dnia 14 marca 2025 r., znak: KO.461.38,39,43-46,50,52,53.2024:
po rozpatrzeniu odwołań od ww. decyzji Prezydenta Miasta Radomska z dnia 9 października 2024 r., znak TSO.6220.8.2022, osób wymienionych w pkt 1 decyzji Kolegium, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji,
po rozpatrzeniu odwołań od ww. decyzji Prezydenta Miasta Radomska z dnia 9 października 2024 r., znak TSO.6220.8.2022, osób wymienionych w pkt 2 decyzji, umorzyło postępowanie odwoławcze wszczęte odwołaniami tych osób.
Pismem z dnia 11 kwietnia 2025 r. (data wpływu do Kolegium 14 kwietnia 2025 r.) A.K. wystąpił do Kolegium o rozpatrzenie sprawy uznania go za stronę w sprawie decyzji środowiskowej, znak: TSO.6220.8.2022, z dnia 9 października 2024 r. Wyjaśnił przy tym, że w punkcie IV decyzji Prezydent Miasta Radomska nadał rygor natychmiastowej wykonalności budowy spalarni odpadów, co wprowadziło go w błąd i nie wystąpił z odwołaniem. Po zapoznaniu się z przepisami, skarżący stwierdził, że odwołanie jest bezskuteczne. Od sąsiadów dowiedział się, że odwołali się od decyzji i odwołanie stało się skuteczne. W związku z tym skarżący wniósł o uznanie go za stronę postępowania, ponieważ jego działka spełnia warunki z art. 74 ust. 1 pkt 3 a. W przeciwnym wypadku – zdaniem skarżącego - będzie poszkodowany. Skarżący nadmienił, że jest na liście protestujących i podpisał sprzeciw przeciwko budowie spalarni odpadów, która będzie znajdować się w obrębie jego działki. Skarżący załączył wypis z rejestru gruntów, z którego wynika, że jest właścicielem działek nr ewid. [...] i [...] obręb [...] w R..
W dalszej kolejności Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 74 ust. 3 a ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. 2024 r., poz. 1112 ze zm.) - dalej u.i.o.ś., stroną takiego postępowania jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1. Przez obszar ten rozumie się:
przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu;
działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, lub
działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.
Odwołując się do orzecznictwa Kolegium podkreśliło, że ocena interesu prawnego oznaczonej osoby, warunkującego jej status strony w konkretnej sprawie administracyjnej - dokonywana jest na podstawie prawa materialnego i przy uwzględnieniu właściwie ustalonego stanu faktycznego sprawy. Weryfikowanie interesu prawnego strony odbywa się na każdym etapie postępowania głównego i jest ściśle powiązane z rozstrzyganiem sprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 października 2013 r., II OSK 2543/13, opubl. w CBOSA). W konsekwencji – zdaniem Kolegium - złożenie przez dany podmiot wniosku o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu administracyjnym nie skutkuje wszczęciem bądź odmową wszczęcia nowego postępowania administracyjnego w przedmiocie tego wniosku, a jedynie powoduje powstanie po stronie organu obowiązku do odniesienia się do tego wniosku w decyzji rozstrzygającej sprawę administracyjną co do istoty.
Mając na uwadze powyższe Kolegium stwierdziło, że w związku z zakończeniem postępowania odwoławczego ww. decyzją z dnia 14 marca 2025 r., organ nie mógł wypowiedzieć się co do wniosku A.K. w swojej decyzji. Dlatego też pismem z dnia 22 kwietnia 2025 r. Kolegium poinformowało A.K., że kwestia uznania danej osoby za stronę postępowania nie stanowi sprawy administracyjnej. Przepisy nie przewidują wprost możliwości wydania aktu administracyjnego orzekającego o tym, że dana osoba jest stroną postępowania. Nadto zaznaczono, że:
- sprawa z odwołań od decyzji Prezydenta Miasta Radomska z dnia 9 października 2024 r., znak: TSO.6220.8.2022, ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji termicznego przekształcania preRDF i RDF z odpadów komunalnych ze skojarzoną produkcją energii elektrycznej i ciepła w R. na działkach o nr ewid. [...] i [...] obręb [...] w R., sprostowanej postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 marca 2025 r., znak: KO.461.40.2024, została zakończona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 14 marca 2025 r., znak: KO.461.38,39,43-46,50,52,53.2024, która została wysłana do stron postępowania w dniu 17 marca 2025 r.;
- zawiadomienie o wydaniu przez Kolegium ww. decyzji zostało udostępnione w Biuletynie Informacji Publicznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim w dniu 14 marca 2025 r.
W ocenie Kolegium, powyższe pismo nie stanowi postanowienia podlegającego zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Nadto, przepisy nie przewidują wprost możliwości wydania postanowienia o odmowie dopuszczenia danego podmiotu do udziału w postępowaniu jako strony. Podstawy do wydania takiego postanowienia nie da się wyprowadzić z przepisu art. 28 k.p.a., jak również przepisy u.i.o.ś. nie zawierają regulacji dotyczących wydawania przez organ administracji publicznej postanowienia w przedmiocie przyznania albo odmowy przyznania statusu strony osobie wnioskującej o jej dopuszczenie w tym charakterze do udziału w postępowaniu. W konsekwencji Kolegium wyjaśniło, że brak jest podstaw, aby w przedmiocie ustalenia statusu tego podmiotu jako strony postępowania toczyło się odrębne postępowanie. Ponadto Kolegium zwróciło uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, w myśl którego w przepisach Kpa brak jest podstawy do wydawania odrębnego aktu administracyjnego orzekającego o tym, czy konkretna osoba jest stroną postępowania (tak też wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 września 2015 r., IV SA/Po 366/15, Lex nr 1808018 i powołane tam orzecznictwo, zob. też wyrok WSA w Gdańsku z dnia 13 grudnia 2017 r., II SA/Gd 653/17 - Lex 2420614).
Końcowo Kolegium wskazało, że ww. decyzja z dnia 14 marca 2025 r., znak: KO.461.38,39,43-46,50,52,53.2024, została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Odpowiedzi na skargę z dnia 22 maja 2025 r., znak KO.500.45.2025 KO.500.46.2025, zostały przesłane do Sądu wraz z aktami sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - powołanej dalej jako: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 p.p.s.a. W tym celu omówienia wymagają przepisy prawa, regulujące właściwość działania sądów administracyjnych.
Stosownie do art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na:
1. decyzje administracyjne,
2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty,
3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających;
4b. opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Ponadto, zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
W myśl art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.).
Z powyższych regulacji wynika, że skarga jest dopuszczalna wówczas, gdy żądane przez stronę skarżącą działanie miałoby przybrać formę: decyzji administracyjnej; postanowienia, na które służy zażalenie, kończącego postępowanie lub rozstrzygającego sprawę co do istoty; innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; innych aktów lub czynności podejmowanych w ramach ogólnego postępowania administracyjnego lub postępowania podatkowego.
W przedmiotowej sprawie skarżący, jak wynika ze skargi i załączonych do niej dokumentów, zaskarżył pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 22 kwietnia 2025 r., stanowiące odpowiedź na pismo skarżącego z dnia 11 kwietnia 2025 r., które zawierało prośbę o uznanie za stronę w sprawie decyzji środowiskowej Prezydenta Miasta Radomska z dnia 9 października 2024 r., znak: TSO.6220.8.2022.
W ocenie Sądu, przedmiot wniesionej w niniejszej sprawie skargi nie mieści się w żadnej z wymienionych wyżej kategorii aktów lub czynności, podlegających właściwości sądów administracyjnych, albowiem jak wynika z treści przywołanych przepisów, zakres skargi wyznaczają przepisy art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a.
W świetle ugruntowanych już poglądów orzecznictwa, przepis art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. obejmuje czynności lub akty, które dokonywane są w sprawach indywidualnych, w których nie orzeka się w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia. Podobnie jak decyzja czy postanowienie, akty lub czynności te są kierowane przez organ administracji publicznej do konkretnych, zindywidualizowanych podmiotów, niepodporządkowanych organizacyjnie ani służbowo organowi wydającemu dany akt lub podejmującemu daną czynność. Akt lub czynność muszą mieć charakter publicznoprawny. Podejmowane są w sprawie indywidualnej w tym znaczeniu, że jej przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny (uprawnienie lub obowiązek), którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Z przepisu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wynika, że akt lub czynność musi dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Oznacza to, że konieczne jest odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek konkretnego adresata. Inaczej mówiąc, musi występować związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, które dotyczą tak określonego uprawnienia lub obowiązku oznaczonego podmiotu. Uprawnienie lub obowiązek wynika z przepisu prawa, jeżeli jego powstanie nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2748/12, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako: "CBOSA").
Wychodząc z powyższych przesłanek należy stwierdzić, że zakwestionowane przez skarżącego pismo dotyczące jego wniosku z dnia 11 kwietnia 2025 r., zawierającego żądanie uznania za stronę (dopuszczenia do udziału) postępowania w sprawie decyzji środowiskowej Prezydenta Miasta Radomska z dnia 9 października 2024 r. nie jest aktem (czynnością) mogącym stanowić przedmiot zaskarżenia do sądu administracyjnego.
Skarga na odmowę dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym byłaby niedopuszczalna także wówczas, gdyby odmowa taka nastąpiła w formie procesowego rozstrzygnięcia np. postanowienia, bowiem takiego rozstrzygnięcia nie przewidują przepisy u.i.o.ś. Mając na uwadze natomiast przepisy k.p.a., należy zwrócić uwagę, że nie przewidują one możliwości występowania z żądaniem dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym przez inne podmioty niż organizacje społeczne. Nie przewidują także możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie w przedmiocie odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu takiego podmiotu, za wyjątkiem sytuacji, gdy postanowienie odmowne wydawane jest w stosunku do organizacji społecznej (art. 31 k.p.a.). Jeżeli zatem kwestia dopuszczenia do udziału w postępowaniu administracyjnym jest rozstrzygnięta w formie postanowienia, na które nie służy zażalenie, to nie może być ono poddane kontroli sądów administracyjnych, za wyjątkiem sytuacji, gdy dotyczy organizacji społecznych. Postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu innego podmiotu niż organizacja społeczna nie rozstrzyga także sprawy co do istoty ani nie kończy postępowania w sprawie w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 i 3 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 18 lipca 2016 r., II OSK 1393/16, CBOSA).
W sytuacji, gdy podmiot, który posiada interes prawny w sprawie, a bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu, może wystąpić z żądaniem wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Organ, do które wpływa tego rodzaju wniosek w postępowaniu nim zainicjowanym, ocenia, czy zaistniała przesłanka do wznowienia tego postępowania.
Reasumując, Sąd stwierdził, że sprawa objęta przedmiotową skargą nie należy do właściwości sądu administracyjnego, co skutkowało koniecznością odrzucenia skargi.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
dc