II OSK 2540/21

II OSK 2540/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-06-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-11-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas /sprawozdawca/
Robert Sawuła /przewodniczący/
Roman Ciąglewicz
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Gd 155/21 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2021-07-28
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 28, art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 5a, art. 30 ust. 1a, art. 48 ust. 1 i 5, art. 49 ust. 1 i 2, art. 50, art. 51 ust. 1, art. 52
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 3 § 1, art. 133 § 1 , art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 151,
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 15, art 139
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 lipca 2021 r. sygn. akt II SA/Gd 155/21 w sprawie ze skargi P.Ż. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 stycznia 2021 r. nr WOP.7721.43.2020.GD w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1. prostuje oczywistą omyłkę pisarską w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 lipca 2021 r. sygn. akt II SA/Gd 155/21 w ten sposób, że w miejsce nazwiska skarżącego "Ż." wpisuje "Ż.", 2. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 28 lipca 2021 r., II SA/Gd 155/21 oddalił skargę P.Ż. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: PWINB) z 12 stycznia 2021 r., nr WOP.7721.43.2020.GD, którą wskazany organ po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, stosownie do art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej: k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kościerzynie (dalej: PINB) z 18 lutego 2020 r., nr PINB.7141.36.2016.AC nakazującą skarżącemu na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.), dalej: p.b., rozbiórkę obiektów budowlanych wybudowanych w warunkach samowoli budowlanej na terenie działki nr ew. [...], obręb W., gmina K. - parterowego budynku pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o konstrukcji drewnianej, z poszyciem ścian z desek struganych, z dachem dwuspadowym krytym papą (wymiary w rzucie 7,98 m x 4,08 m, 2,13 m x 3,52 m i pomieszczenie gospodarcze 1,68 m x 2,54 m, taras zadaszony 9,53 m x 1,47 m i 1,55 m x 4,08 m oraz niezadaszony 2,94 m x 4,08 m), a także zbiornika na ścieki wodne jako urządzenia budowlanego związanego integralnie z budynkiem rekreacji indywidualnej.
P.Ż. złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a.:
I. naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 30 ust. 1a p.b. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą niewłaściwym zastosowaniem, polegającą na uznaniu, że skuteczne jest tylko takie zgłoszenie, które jest kompletne oraz dotyczy zamierzenia zgodnego z obowiązującymi przepisami, podczas gdy z akt sprawy i postępowania wyjaśniającego organu II instancji nie wynika, aby właściwy organ podjął działania określone w tym przepisie (art. 30 ust. 1a zd. 2 tego przepisu), to brak jest podstaw do przyjęcia, aby nie dokonano zgłoszenia w sposób prawidłowy, w szczególności gdy dotyczy to odległego czasu (2001 r.), a organ II instancji - słusznie - w tym zakresie rozpatrzył te wątpliwości na korzyść skarżącego;
2) art. 28 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 1 lub pkt 5a p.b. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na dokonywaniu niezasadnej, przedwczesnej i niewynikającej z zebranego materiału dowodowego oceny, że obiekt budowlany objęty postępowaniem administracyjnym wymagał pozwolenia na budowę według przepisów prawa materialnego obowiązujących w brzmieniu z 2001 i 2002 r., podczas gdy z treści KW nr [...] wynika, iż działka nr ew. [...] pełni funkcję rolną (art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a), albo spełniał dyspozycję art. 29 ust. 1 pkt 5a, co wyklucza ocenę, aby wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę;
3) art. 48 ust. 1 p.b. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą niewłaściwym zastosowaniem, polegającą na uznaniu, że cały obiekt budowlany objęty postępowaniem powinien podlegać rozbiórce, podczas gdy dokonano zgłoszenia budowy domku gospodarczego i zbiornika sanitarnego w 2001 r., a taras został dobudowany w 2002 r., co powinno skutkować uznaniem, iż zachodzi ewentualnie potrzeba nakazania rozbiórki dobudowanego tarasu (nie objętego zgłoszeniem), a nie całego obiektu budowlanego;
4) art. 48 ust. 5 w zw. z art. 49 ust. 1 i 2 p.b. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie wynikające z niedostrzeżenia, że w wyznaczonym terminie przedłożono dokumenty zażądane przez PINB (zaświadczenie Wójta Gminy Kościerzyna o zgodności budowy z planem zagospodarowania przestrzennego, projekt budowlany oraz oświadczenie o dysponowaniu nieruchomością), co powinno skutkować wydaniem decyzji w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego lub odmową zatwierdzenia tego projektu budowlanego;
5) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 52 p.b. poprzez ich błędną wykładnię skutkującą niewłaściwym zastosowaniem, polegająca na uznaniu, że decyzje organów obu instancji były skierowane prawidłowo do właściciela nieruchomości, podczas gdy z ustaleń obu organów wynikało, iż ustalono kto jest inwestorem obiektu budowlanego, a zatem w pierwszej kolejności adresatem ewentualnej decyzji o nakazaniu rozbiórki powinien być inwestor jako osoba realizująca inwestycję w 2001 i 2002 r. oraz posiadająca interes prawny do udziału w sprawie jako strona, a dopiero gdy ustalenie inwestora byłoby niemożliwe, adresatem decyzji winien być właściciel nieruchomości;
6) § 5 pkt 2 uchwały Nr VIII/112/19 Rady Gminy Kościerzyna z dnia 20 września 2019 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obrębu geodezyjnego Wielki Podleś w gminie Kościerzyna (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2019 r. poz. 5012), dalej: m.p.z.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy przepis ten odnosi się do zabudowy bez prawomocnych pozwoleń lub zgłoszeń, a z akt sprawy wynika, iż stosownego zgłoszenia dokonano;
7) § 5 pkt 8 lit. a w zw. z § 7 ust. 5 pkt 5 uchwały Nr 259/XXIV/16 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 25 lipca 2016 r. sprawie obszarów chronionego krajobrazu w województwie pomorskim (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2016 r. poz. 2942), dalej: u.o.ch.k., poprzez ich błędną wykładnię, skutkującą niewłaściwym zastosowaniem, polegającą na uznaniu, że obiekt objęty przedmiotowym postępowaniem objęty jest zakazem zabudowy, podczas gdy § 7 ust. 5 pkt 5 u.o.ch.k. wyłącza ten zakaz względem istniejących obiektów letniskowych, a tymczasem uznano - wbrew literalnemu brzmieniu § 5 pkt 8 lit. a u.o.ch.k., że zakaz zabudowy dotyczy także istniejącej już zabudowy;
II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 134 § 1 w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 15 w zw. z art. 139 k.p.a. w zw. z art. 78 Konstytucji w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi wynikające z niewłaściwej kontroli legalności decyzji organu II instancji, polegającej na fakcie, że Sąd I instancji, niezwiązany granicami podniesionych zarzutów skargi, był zobligowany do dostrzeżenia z urzędu oczywistego naruszenia przez decyzję organu II instancji zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, które to naruszenie w niniejszej sprawie polega na dokonywaniu przez organ II instancji niekorzystnych dla strony odwołującej się od decyzji organu I instancji ustaleń faktycznych oraz ostatecznie zmianie trybów podstaw materialnych prowadzonego postępowania administracyjnego (z art. 48 ust. 1 na art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. - którą rozłączność tych trybów dostrzeżono w skarżonym wyroku - s. 16-18 uzasadnienia), co pozbawiło skarżącego prawa do rozpoznania całokształtu przedmiotowej sprawy i stanu faktycznego przez organy dwóch instancji, zgodnie z zasadą wyrażoną także w przepisie rangi konstytucyjnej oraz skutkiem tego było naruszenie decyzją organu II instancji zakazu reformationis in peius (zakazu orzekania na niekorzyść strony odwołującej się), co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
2) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 50 i art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. poprzez oddalenie skargi, zamiast jej uwzględnienia, pomimo stwierdzenia w uzasadnieniu wyroku, że organ II instancji naruszył swoją decyzją prawo materialne w postaci art. 50 i art. 51 p.b., które to - w ocenie Sądu I instancji - nie powinno mieć zastosowania, chociaż nie ma wpływu na wynik sprawy, podczas gdy dostrzeżenie zmiany trybu postępowania administracyjnego przed organem II instancji powinno skutkować uchyleniem decyzji organu II instancji przez Sąd I instancji, albowiem jej nieuchylenie pozbawiło skarżącego prawa do dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego w trybie art. 48 p.b. i miało to istotny wpływ na wynik sprawy;
3) art. 133 § 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na podstawie ustalenia, że inwestor E.Ż. nie dokonał zgłoszenia budowy budynku gospodarczego przez inwestora pismem z 21 lutego 2001 r., a pisma przedłożone przez E.Ż. są kopiami i nie stanowią wiarygodnego źródła wiedzy na temat faktu dokonania zgłoszenia, podczas gdy jest to ustalenie sprzeczne z ustaleniami organu II instancji i dowodem znajdującym się w aktach, tj. pismem z 17 września 2019 r., w którym to Wójt Gminy Kościerzyna w pkt. 2 potwierdza takie zgłoszenie, a nadto trudno oczekiwać uwierzytelnienia dokumentów, gdy ich oryginały zostały złożone do organu administracji publicznej, co doprowadziło do poczynienia ustaleń w zaskarżonym wyroku nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, a mających istotny wpływ na wynik sprawy;
4) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niepełne przedstawienie stanu faktycznego i prawnego, brak odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi oraz kwestii istotnych z punku widzenia rozstrzygnięcia sprawy, w postaci: (a) zaniechania dokonania oceny zarzutu naruszenia przez organ lI instancji art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niepowołania z urzędu biegłego z zakresu budownictwa celem ustalenia, czy budynek rekreacji indywidualnej jest trwale związany z gruntem, pomimo iż ten element stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonej decyzji organu II instancji był kwestionowany przez skarżącego kasacyjnie i ocena tego zarzutu mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem zastosowanie wówczas mogłyby mieć odmienne przepisy prawa materialnego (dotyczące budowli, a nie budynków) oraz dowodem tym można było ustalić, czy istnieje techniczna możliwość rozbiórki samych tarasów bez konieczności objęcia decyzją o nakazaniu rozbiórki budynku rekreacji indywidualnej z uwagi na dokonane zgłoszenie przez inwestora E.Ż. potwierdzone przez Wójta Gminy Kościerzyna w piśmie z 17 września 2019 r.; (b) zaniechania dokonania oceny zarzutu naruszenia art. 124 § 1 i art. 107 § 3 w zw. z art. 6, art. 8 i art. 11 k.p.a. w zaskarżonym wyroku poprzez nieodniesienie się do wszystkich argumentów podnoszonych przez E.Ż., w szczególności brak odniesienia się przez organ II instancji do braku związku faktycznego i prawnego spraw przywoływanych przez oba organy, tj. wyroku WSA w Gdańsku z 17 maja 2017 r., II SA/Gd 128/17 i wyroku NSA z 11 września 2019 r., II OSK 2511/17, w tym wyjaśnienia na jakiej podstawie prawnej i faktycznej uznano, iż sprawy te miałyby "analogiczne" zastosowanie do niniejszej sprawy, skutkiem czego było działanie organu w sposób nie budzący zaufania do organów państwa i bez podstawy prawnej oraz faktycznej; (c) zaniechanie dokonania oceny zarzutu naruszenia przez organ II instancji art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. przez niewskazanie przez ten organ w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonej decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, dla których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej; (d) zaniechanie dokonania oceny zarzutu naruszenia przez organ II instancji art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. przez niewyjaśnienie w uzasadnieniu prawnym zaskarżonej decyzji podstawy prawnej, w szczególności zastosowania art. 51 p.b.; (e) zaniechanie dokonania oceny zarzutu naruszenia art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie błędnych ustaleń faktycznych co do przyjęcia, że cały obiekt budowlany - budynek pełniący funkcję rekreacji indywidualnej wraz z tarasami i zbiornikiem na ścieki został wybudowany w ramach samowoli budowlanej, podczas gdy z akt sprawy wynika, iż dokonano zgłoszenia budynku pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej, co skutkowało uznaniem, że decyzja objęła cały budynek zamiast ustalenia, iż został on "powiększony" o dobudowane tarasy, co powinno skutkować ograniczeniem decyzji organu I instancji o nakazie rozbiórki ewentualnie do dobudowanych tarasów; (f) zaniechanie dokonania oceny zarzutu naruszenia art. 10 § 1 w zw. z art. 79 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy była ona wadliwa, albowiem organ I instancji nie zawiadomił skarżącego o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin działki nr ew. [...], obręb W. w dniu 3 czerwca 2016 r. na co najmniej 7 dni przed terminem tych oględzin, co uniemożliwiło skarżącemu przygotowanie się do oględzin, co miało istotny wpływ na wynik sprawy - skutkiem powyższej wadliwości uzasadnienia zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w istotnym fragmencie części uzasadnienia dotyczącego wspomnianych naruszeń prawa i postępowania administracyjnego (opisanych wyżej) zawiera istotne braki, które mogą uniemożliwiać kontrolę kasacyjną, a przede wszystkim stoją na przeszkodzie sformułowaniu pełnych i właściwych zarzutów kasacyjnych;
5) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organ II instancji następujących przepisów: (a) art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. z uwagi na dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego w decyzji organu II instancji, polegającą na ustaleniu przez ten organ, że brak jest jednoznacznych ustaleń co do zgłoszenia budowy budynku gospodarczego przez inwestora pismem z 21 lutego 2001 r., podczas gdy pismem z 17 września 2019 r. Wójt Gminy Kościerzyna w pkt. 2 potwierdza takie zgłoszenie, a gdyby nawet była to okoliczność niejednoznaczna, to należało ją potraktować na korzyść strony, co skutkowało błędnym ustaleniem, iż nie dokonano zgłoszenia zamiaru wybudowania budynku gospodarczego do 35 m2, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji i istotnie wpłynęło na treść zaskarżonego wyroku; (b) art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. z uwagi na niedostrzeżenie, że organ II instancji nie podjął wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa w celu ustalenia, czy budynek rekreacji indywidualnej jest trwale związany z gruntem oraz czy istnieje techniczna możliwość rozbiórki samych tarasów bez konieczności objęcia decyzją o nakazaniu rozbiórki budynku rekreacji indywidualnej, które to dowody bezsprzecznie przyczyniłyby się do wyjaśnienia sprawy w sposób wszechstronny i pozwalający wydać decyzję zgodnie z treścią ww. przepisów postępowania administracyjnego i stanem faktycznym, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku; (c) art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie, że nie podjęto przez organ II instancji wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolnie oceniono zebrany materiał dowodowy, skutkiem czego był błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż cały obiekt budowlany - budynek pełniący funkcję rekreacji indywidualnej wraz z tarasami i zbiornikiem na ścieki został wybudowany w ramach samowoli budowlanej, podczas gdy z prawidłowej oceny materiału dowodowego wynika, że dokonano zgłoszenia budynku pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej (co do której nie wniesiono sprzeciwu), co skutkowało brakiem zbadania, czy budynek został "powiększony" o dobudowane tarasy, a tym samym brak ograniczenia decyzji o rozbiórce do tarasów wykonanych bez zgłoszenia; (d) art. 7, art. 77 § 1, art. 80. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego przez organy obu instancji w postaci zaświadczenia Wójta Gminy Kościerzyna z 5 lipca 2016 r. o zgodności budowy z m.p.z.p. i informacji tam zawartej, że nieruchomość znajduje się w pasie 100 m od linii brzegu jeziora, poprzez bezzasadne uznanie tego zaświadczenia za sprzeczne i nieprecyzyjne, co skutkowało błędnym i dowolnym ustaleniem, iż wybudowany obiekt budowlany jest niezgodny z przepisami m.p.z.p. lub przepisami p.b., podczas gdy analiza przepisów planu miejscowego i ww. zaświadczenia wprost wskazuje na zakaz zabudowy - w odległości 100 m od linii brzegowej jeziora (a nie samej nieruchomości), co skutkowało dowolnymi ustaleniami zaskarżonej decyzji, które to naruszenie miało istotny wpływ na treść wyroku; (e) art. 10 § 1 w zw. z art. 79 § 1 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy była ona wadliwa, albowiem organ I instancji nie zawiadomił skarżącego o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu z oględzin działki nr ew. [...], obręb W. w dniu 3 czerwca 2016 r. na co najmniej 7 dni przed terminem tych oględzin, co uniemożliwiło skarżącemu przygotowanie się do oględzin i oparto się na oświadczeniu inwestora E.Ż., skądinąd uznanego w uzasadnieniu skarżonego wyroku za niebędącego stroną postępowania (jako inwestor), ale jednocześnie przypisano jego oświadczeniom do przedmiotowego protokołu istotne znaczenie z punktu oceny, czy dokonano zgłoszenia budowy (jako inwestora), pomimo potwierdzenia takiego zgłoszenia przez Wójta Gminy z 17 września 2019 r., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta przez skarżącego na uzasadnionych podstawach.
Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., wskazującego, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Przytoczony w skardze kasacyjnej przepis może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie jest obarczone tego rodzaju wadą konstrukcyjną, zawiera ono bowiem stanowisko Sądu co do stanu faktycznego sprawy, dając możliwość jednoznacznej rekonstrukcji podstawy uznania zaskarżonej decyzji PWINB za akt odpowiadający prawu. Argumentacja prawna zamieszczona w uzasadnieniu pozwala w należyty sposób poddać kwestionowany wyrok kontroli instancyjnej, uwzględniając, że wywód Sądu I instancji odnoszący się do prawidłowości nałożonego na skarżącego nakazu rozbiórki umożliwia kontrolę toku rozumowania Sądu, a w konsekwencji podjęcie przez skarżącego polemiki z dokonaną przez Sąd oceną stanu faktycznego i prawnego sprawy załatwionej decyzją z 12 stycznia 2021 r. Rozważania Sądu nie cechują się ogólnikowością, ani nie mają charakteru niepełnego, albowiem dotyczą tak spornej kwestii przyczyn objęcia budowy budynku zlokalizowanego na terenie działki nr ew. [...], obręb W. procedurą legalizacyjną, jak i powodów nakazujących zakończyć ją decyzją zobowiązującą skarżącego do rozbiórki tego obiektu.
Należy mieć na uwadze, że z przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. nie wynika obowiązek nawiązania przez sąd administracyjny w sporządzanym uzasadnieniu do tych kwestii ujętych w zarzutach skargi, których analiza nie jest niezbędna do przeprowadzenia kontroli legalności zaskarżonego aktu. Naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można również przypisywać sądowi, który wprawdzie zaniechał bezpośredniego odniesienia się do części zarzutów skargi, tym niemniej przyjąć należy, że logiczną konsekwencją oparcia się przez sąd na stanowisku odmiennym do prezentowanego przez stronę jest konieczność uznania tychże zarzutów za nietrafne z uwagi na to, iż bazują one na założeniach, które zostały wyraźnie przez sąd w uzasadnieniu wyroku odrzucone jako nieznajdujące uzasadnienia w uwarunkowaniach faktycznych i prawnych kontrolowanej sprawy. W tym kontekście stwierdzić należy, że brak uczynienia przez Sąd I instancji przedmiotem szczegółowej analizy wymienionych przez stronę zarzutów skargi musi być postrzegane jako działanie pozbawione znaczenia procesowego, ponieważ nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż materia w tychże zarzutach poruszona, bądź dotyczyła kwestii nieistotnych dla wyniku sprawy, bądź jakkolwiek cechowała się istotnością, to nie może być traktowana jako pominięta, albowiem pozostawiona całkowicie poza rozważaniami Sądu.
Sąd I instancji nie miał powodów, by zamieszczać pogłębione wyjaśnienia, dlaczego nie stanowi uchybienia niepowołanie przez organy nadzoru budowlanego biegłego z zakresu budownictwa na okoliczność określenia sposobu (trwałego/nietrwałego) związania z gruntem obiektu stanowiącego przedmiot postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją w sytuacji, gdy w ramach zastosowania się do obowiązku przedłożenia dokumentacji umożliwiającej legalizację samowolnie zrealizowanego na terenie działki nr ew. [...] obiektu skarżący złożył do akt opracowanie techniczne, o którym mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 48 ust. 3 pkt 2 p.b. (Projekt budowlany budynku rekreacji indywidualnej), z którego treści wynikało, że projektant, mając na uwadze formę architektoniczną obiektu stanowiącego przedmiot postępowania i zastosowane w nim rozwiązania konstrukcyjno-materiałowe, uznał go za budynek w rozumieniu art. 3 pkt 2 p.b. z uwagi na cechy, które posiada. W myśl ww. przepisu przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Niezależnie od tego, że trudno mówić o jakiejkolwiek łączności pomiędzy działaniem skarżącego polegającym na wystąpieniu o zalegalizowanie budynku, którego elementem był sporządzony z inicjatywy strony jego projekt budowlany, a następczym zwalczaniem przedstawionej przez siebie kwalifikacji tego obiektu z uwagi na niewystarczające podstawy jej przyjęcia, nie ulega wątpliwości, iż Sąd I instancji, podając weryfikacji ustalenia faktyczne sprawy, w uzasadnieniu wyroku (s. 22) potwierdził, że posiada on trwałe połączenie z gruntem. Ocena ta, jak należy uznać, znajduje pełne potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, jak i wykładni nadawanej pojęciu trwałego związania z gruntem, które powinno się odnosić do przyjęcia przy projektowaniu i wykonywaniu danego obiektu budowlanego takich jego technicznych właściwości, które zapewniają jego trwałą stabilizację w miejscu zlokalizowania (niezmienność położenia).
Sąd I instancji nie miał również powodów, by poddawać w wyroku szerszej analizie "brak odniesienia się przez organ II instancji do braku związku faktycznego i prawnego" rozpatrywanej sprawy ze sprawą, do której odnosiły się ustalenia przyjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 września 2019 r., II OSK 2511/17, jeżeli brak związku faktycznego i prawnego, który determinowałby sposób rozpatrzenia przez PWINB sprawy samowolnie zrealizowanych przez E.Ż. robót budowlanych, nie budził wątpliwości tego organu, a Sąd to zapatrywanie w całości podzielił. Aprobata dla stwierdzenia przez organy nadzoru budowlanego, że samowola budowlana nie może podlegać zalegalizowaniu z uwagi na zakaz zabudowy terenu działki stała na przeszkodzie dokonywaniu w uzasadnieniu wyroku oceny różnicującej na gruncie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 p.b. status prawny budynku powstałego w 2001 r. oraz dobudowanych do niego (rok później) tarasów.
Wyrażona w uzasadnieniu wyroku akceptacja podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji była wyrazem stwierdzenia, że w toku postępowania zakończonego wydaniem tejże decyzji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy i tę ocenę Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela, ponieważ nie uchybia ona powołanym przez skarżącego przepisom art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 10 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79 § 1, art. 80, art. 81a § 1, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Pozostawiając na boku sporną kwestię charakteru prawnego zgłoszenia, co do którego w dacie wniesienia przez E.Ż. skierowanego do Urzędu Gminy Kościerzyna pisma z 21 lutego 2001 r. istniała rozbieżność związana z oceną charakteru działań organu administracji architektoniczno-budowlanej tworzących procedurę zgłoszenia robót budowlanych (por. B. Majchrzak, Procedura zgłoszenia robót budowlanych, Warszawa 2008, s. 102 i n.), nie może ulegać wątpliwości, że wykładnia oświadczeń składanych właściwemu organowi administracji publicznej w celu wywołania przewidzianych materialnym prawem administracyjnym skutków prawnych powinna mieć na uwadze tekst dokumentu, w którego procesie interpretacji podstawowa rola musi przypadać językowym regułom znaczeniowym, jak również uwzględniać okoliczności, w jakich oświadczenie zostało złożone, jeżeli dokument obejmuje takie informacje, a także cel oświadczenia wskazany w tekście lub dający się zrekonstruować na podstawie zawartych w nim informacji (por. wyrok NSA z 20 października 2022 r., II OSK 1667/21). Przyjęcie przez Sąd I Instancji w zaskarżonym wyroku, że wskazane pismo z 21 lutego 2001 r. informujące Urząd Gminy Kościerzyna o "chęci zbudowania [...] pomieszczenia gospodarczego" nie może być traktowane jako dowodzące zainicjowania przez E.Ż. procedury zgłoszeniowej, o której mowa w art. 30 ust. 1-3 p.b., nie cechuje się błędem, albowiem ocena Sądu w sposób prawidłowy kwalifikuje znaczenie oświadczenia złożonego w tymże piśmie, uznając je wyłącznie za element starań mających na celu "przekwalifikowanie w planie przestrzennym" działek należących do wymienionego (poza działką nr ew. [...] również działek nr ew. [...] i [...]) w celu przeznaczenia ich pod zabudowę, co wynika z dołączonego do analizowanego innego pisma, w którym zamieszczone zostało przedmiotowe żądanie (wniosek) wraz z jego szczegółowym uzasadnieniem. W przedmiotowym piśmie konkretyzującym zamiary inwestycyjne E.Ż. wskazał, że jego złożenie nawiązuje do pisma pozostającego wnioskiem o zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, które zarząd gminy zobowiązany był rozpatrzeć stosownie do dyspozycji art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1994 r. Nr 89, poz. 415 ze zm.), co powoduje, iż skutki prawne wywołane jego wniesieniem do Urzędu Gminy Kościerzyna zamykały się w obrębie tejże regulacji prawnej. Nie pozwala to przypisać Sądowi I instancji w konsekwencji naruszenia art. 30 ust. 1a p.b.
Powyższa ocena pozostaje spójna z zakresem robót budowlanych zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, uwzględniając, że ujawniona w analizowanym piśmie deklaracja zamiaru budowy budynku gospodarczego na działce nr ew. [...] nie mogła być objęta ani zakresem wnoszonego do właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej zgłoszenia opartego na normie art. 29 ust. 1 pkt 1 p.b., który dotyczył wyłącznie obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej, a tym bardziej art. 29 ust. 1 pkt 5a p.b., dotyczącego tymczasowych obiektów budowlanych niepołączonych trwale z gruntem, które w terminie nie dłuższym niż okres 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy powinny być rozebrane lub przeniesione w inne miejsce. Przypomnieć wypada, że zabudowa zagrodowa jest pojęciem, które odnosić należy zasadniczo do zabudowy tworzącej tzw. siedlisko. To wyrażenie w piśmiennictwie wiąże się z nieruchomością wraz z posadowionymi na niej zabudowaniami zaspokajającymi potrzeby mieszkaniowe prowadzącego gospodarstwo rolne oraz umożliwiającymi racjonalne prowadzenie gospodarstwa rolnego stanowiącego zorganizowaną całość gospodarczą. O zabudowie zagrodowej można mówić, gdy usytuowanie budynków, budowli i urządzeń związanych z funkcjami produkcyjnymi w rolnictwie wskazuje na ich skoncentrowanie wokół wspólnego "obejścia" i wykorzystywanie do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie (por. wyrok NSA z 7 listopada 2023 r., II OSK 307/21), z czym kontrolowany przez Sąd przypadek budowy budynku rekreacji indywidualnej nie pozostaje w żadnym uchwytnym związku.
Dodać w tym miejscu również należy, że zarzutem naruszenia przez Sąd I instancji art. 133 § 1 w zw. z art. 151 p.p.s.a. skarżący nie może skutecznie zwalczać stanowiska Sądu I instancji stwierdzającego, iż kopia przedłożonego pisma z 21 lutego 2001 r. nie stanowi wiarygodnego źródła wiedzy na temat faktu dokonania zgłoszenia, ponieważ przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie może służyć kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego, ani zwalczaniu wniosków, jakie zostały wyprowadzone przez sąd administracyjny z materiału dowodowego sprawy (por. wyrok NSA z 12 września 2023 r., II OSK 199/23; wyrok NSA z 16 listopada 2022 r., II OSK 1739/21). Naruszenie zasady orzekania na podstawie akt sprawy może stanowić podstawę kasacyjną, gdy zarzut stawiany wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu ma związek z pominięciem przez tenże sąd istotnej części akt sprawy, bądź, gdy wydane orzeczenie opiera się na własnych ustaleniach sądu, które nie znajdują jakiegokolwiek odzwierciedlenia w aktach sprawy. Taki przypadek w kontrolowanej przez Sąd sprawie jednakże nie wystąpił.
Zarzut dotyczący niezwrócenia przez Sąd I instancji dostatecznej uwagi na naruszenie przez organy nadzoru budowlanego art. 10 § 1 w zw. z art. 79 § 1 k.p.a. ze względu na niezawiadomienie skarżącego o przeprowadzeniu dowodu z oględzin przynajmniej na siedem dni przed ich terminem jest nieuprawniony, wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie podjęta przez PINB czynność wyjaśniająca nie była bowiem czynnością dowodową podejmowaną przez organ w toku postępowania administracyjnego, do której odnosi się wyrażona w art. 79 § 1 k.p.a. zasada czynnego udziału strony. W złożonej skardze kasacyjnej skarżący pominął, że upoważnieni inspektorzy Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Kościerzynie w dniu 3 czerwca 2016 r. dokonali kontroli sprawdzającej legalność zabudowy znajdującej się na działce nr ew. [...], z której został sporządzony protokół ujawniający przyjęte w jej trakcie ustalenia (k. 5 akt adm.), a dopiero pismem z 6 czerwca 2016 r. zawiadomili skarżącego o wszczęciu z urzędu we wskazanym dniu postępowania administracyjnego w sprawie wybudowania w warunkach samowoli budowlanej budynku rekreacji indywidualnej i urządzeń budowlanych z nim integralnie związanych (k. 6 akt adm.). W treści ww. protokołu został prawidłowo powołany art. 81 ust. 4 p.b., zgodnie z którym organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu obowiązków określonych przepisami prawa budowlanego mogą dokonywać czynności kontrolnych. Protokolarne ustalenia dokonane w toku tych czynności stanowią podstawę do wydania decyzji oraz podejmowania innych środków przewidzianych w przepisach prawa budowlanego. W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie wskazuje się, że czynności kontrolne w rozumieniu ww. przepisu nie są tożsame z oględzinami jako czynnością procesową przewidzianą w k.p.a. w treści jego art. 79 i nie mogą mieć w związku z tym do nich zastosowania wymogi wynikające z treści tego przepisu, w tym akcentowany przez skarżącego obowiązek zawiadomienia z odpowiednim wyprzedzeniem właściciela nieruchomości (inwestora) o terminie oględzin (por. wyrok NSA z 23 lutego 2022 r., II OSK 627/19; wyrok NSA z 29 października 2019 r., II OSK 1716/18).
Sąd I instancji był upoważniony do oddalenia skargi, pomimo stwierdzenia w uzasadnieniu wyroku, że PWINB naruszył zaskarżoną decyzją prawo materialne (art. 50 i art. 51 ust. 1 p.b.), albowiem, jak to zostało zauważone w uzasadnieniu wyroku, uwzględniając skargę na decyzję, sąd ją uchyla w całości albo w części wyłącznie wtedy, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.). W świetle powyższej regulacji naruszenie przepisów prawa materialnego niemające wpływu na wynik sprawy nie może prowadzić do podważenia decyzji zaskarżonej do wojewódzkiego sądu administracyjnego i taka sytuacja niewątpliwie miała miejsce w kontrolowanym przez Sąd I instancji przypadku, w którym błędne stwierdzenie przez PWINB w treści decyzji z 12 stycznia 2021 r., że samowolnie zrealizowany budynek rekreacji indywidualnej powinien podlegać tzw. procedurze naprawczej (art. 50-51 p.b.) a nie, jak przyjął PINB, postępowaniu legalizacyjnemu kształtowanemu art. 48-49a p.b., nie ważyło na wyniku sprawy, w której brak możliwości doprowadzenia należącego do skarżącego obiektu budowlanego do stanu zgodności z przepisami wymuszał posłużenie się przez organy nadzoru budowlanego nakazem rozbiórki. Uwypuklenie przez skarżącego rozłączności obu trybów nie zmienia tego, że zaskarżoną decyzją PWINB zdecydował o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji przy zastosowaniu normy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., co nie pozwala z tego rodzaju różnicą stanowisk organów obu instancji co do trybu, w jakim powinien został nałożony nakaz rozbiórki, wiązać naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, a tym bardziej zakazu reformationis in peius (art. 139 k.p.a.).
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji o braku znaczenia procesowego, jakie dla wyniku sprawy miało przedłożone przez skarżącego zaświadczenie Wójta Gminy Kościerzyna z 5 lipca 2016 r., znak kWPPiN.6724.100.1.2016.KK. PWINB nie mógł go traktować jako dokumentu, o którym mowa w art. 48 ust. 3 pkt 1 p.b., skoro charakter niesporny ma ustalenie, że w toku postępowania weszła w życie uchwała Nr VIII/112/19 Rady Gminy Kościerzyna z 20 września 2019 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obrębu Wielki Podleś w gminie Kościerzyna, co skutkowało utratą mocy obowiązującej planu miejscowego, którego postanowienia stanowiły przedmiot wydanego skarżącemu zaświadczenia (uchwała Nr V/255/05 Rady Gminy Kościerzyna z dnia 29 lipca 2005 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obrębu geodezyjnego Wielki Podleś). Ocena, zgodnie z którą organ prowadzący postępowanie administracyjne zobowiązany jest stosować zasadę aktualności (uwzględniać stan faktyczny i prawny istniejący w chwili wydania decyzji kończącej postępowanie) jest niekwestionowany w piśmiennictwie (por. Z. R. Kmiecik [w:] System Prawa Administracyjnego Procesowego. Dynamika postępowania administracyjnego ogólnego. Tom II, Część 4, red. Cz. Martysz, Warszawa 2021, s. 726 i n.). Powyższe ma ten skutek, że konsekwencją nakazu rozróżnienia samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od prowadzonej na podstawie obowiązujących przepisów p.b. procedury jej likwidacji, jest wymóg przyjęcia, iż zgodność budowy z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oznacza zgodność z ustaleniami planu miejscowego obowiązującego w dacie rozstrzygania przez organ nadzoru budowlanego (por. wyrok NSA z 2 marca 2022 r., II OSK 757/21; wyrok NSA z 14 stycznia 2021 r., II OSK 1720/18; wyrok NSA z 23 kwietnia 2020 r., II OSK 1955/19; wyrok NSA z 3 marca 2020 r., II OSK 184/19).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego równocześnie nie stanowi dowolnej oceny materiału dowodowego ocena Sądu I instancji podważająca wniosek skarżącego, zgodnie z którym wydane zaświadczenie Wójta Gminy Kościerzyna przesądzało o zgodności zrealizowanej zabudowy działki nr ew. [...] budynkiem pełniącym funkcję rekreacji indywidualnej z ustaleniami planu. Zgodzić się należy bowiem z twierdzeniem o nieprecyzyjnej treści ww. zaświadczenia, które zauważając, że ww. nieruchomość jest w całości położona w strefie ochronnej 100 m od jeziora, w której obowiązuje zakaz zabudowy (lokalizowania wszelkich form zabudowy poza zabudową urządzeń wodnych), wskazywało, iż budowa budynku jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ponieważ pozostaje ona zgodna z przeznaczeniem terenu oznaczonym symbolem 24.ZR (tereny obszarów rekreacyjnych z zabudową letniskową). Powoduje to, że wbrew zarzutowi stawianemu Sądowi I instancji nie można było powyższemu dokumentowi nadać w sprawie prawnej doniosłości, co wyklucza możliwość przyjęcia za skarżącym, iż w toku postępowania legalizacyjnego organy uchybiły art. 48 ust. 5 w zw. z art. 49 ust. 1 i 2 p.b., albowiem traktując przedłożenie dokumentów "zażądanych" przez PINB za wniosek o zalegalizowanie samowolnej budowy, organ ten powinien wydać decyzję w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego.
W stanie prawnym uwzględnionym przez organy nadzoru budowlanego orzekające w sprawie poddanej kontroli Sądu I instancji art. 52 p.b. stanowił, że czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51 p.b., obowiązany jest na swój koszt dokonać inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. W świetle przyjętych w sprawie niespornych ustaleń inwestorem budowy budynku rekreacji indywidualnej objętej postępowaniem legalizacyjnym był E.Ż., ponieważ to on był podmiotem inicjującym cały proces budowy tego obiektu budowlanego i decydującym o jego charakterze. Niemniej jednak, jak trafnie uznał Sąd I instancji, nie mógł na niego zostać nałożony nakaz rozbiórki, jeżeli nie mógłby on zostać wykonany przez wymienionego, skoro tytuł prawny do nieruchomości stanowiącej działkę nr ew. [...] przysługuje skarżącemu (KW nr [...]), który sprzeciwia się likwidacji trwale związanej z gruntem zabudowy znajdującej się na tejże nieruchomości. W dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym za ugruntowany należy uznać pogląd, zgodnie z którym adresatem nakazu rozbiórki w pierwszej kolejności powinien być inwestor. Ocena ta dotyczy jednakże sytuacji, gdy inwestor jest jednocześnie właścicielem nieruchomości (por. wyrok NSA z 7 września 2023 r., II OSK 2991/20; wyrok NSA z 18 maja 2023 r., II OSK 1699/20; wyrok NSA z 9 lutego 2023 r., II OSK 349/20; wyrok NSA z 21 grudnia 2022 r., II OSK 2266/21; wyrok NSA z 15 listopada 2022 r., II OSK 1741/21; wyrok NSA z 17 lutego 2022 r., II OSK 720/19; wyrok NSA z 18 października 2018 r., II OSK 2623/16). Sądowi I instancji nie da się w tych okolicznościach przypisać błędu, jeżeli wynik kontroli legalności zaskarżonej decyzji zdecydował się powiązać z tym kryterium wyboru adresata zamieszczonego w decyzji rozstrzygnięcia, którym jest posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie nakazu rozbiórki.
Objęty podstawą kasacyjną § 5 pkt 2 m.p.z.p. stanowi, że istniejącą w dniu uchwalenia planu zabudowę, zlokalizowaną w pasie szerokości 100 m od linii brzegów jeziora Zagnanie i jeziora Przywidz, wzniesioną bez prawomocnych pozwoleń lub zgłoszeń - uznaje się za niezgodną z planem. Przypadek niewłaściwego zastosowania ww. przepisu w świetle poczynionych wyżej wyjaśnień niewątpliwie w kontrolowanej sprawie nie zaistniał, jeżeli przyczyną uchybienia § 5 pkt 2 m.p.z.p., jak przyjmuje skarżący, ma być nieprawidłowe uznawanie przez Sąd w ślad za organami nadzoru budowlanej spornej budowy zrealizowanej na podstawie zgłoszenia za zabudowę "wzniesioną bez prawomocnych pozwoleń lub zgłoszeń".
Analogiczną oceną objąć należy również zarzut naruszenia w sprawie § 5 pkt 8 lit. a w zw. z § 7 ust. 5 pkt 5 u.o.ch.k. Paragraf 5 pkt 8 lit. a u.o.ch.k. stanowi, że na obszarach chronionego krajobrazu, wymienionych w załączniku nr 1, wprowadza się zakaz budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych z wyjątkiem urządzeń wodnych oraz obiektów służących prowadzeniu racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej lub rybackiej. Wykładnię nadaną temu przepisowi przez Sąd I instancji należy uznać za w pełni poprawną. Założenie, na którym opierają się uwagi skarżącego, że powyższemu zakazowi nie podlegają obiekty posadowione przed wejściem w życie uchwały, nie ma charakteru spornego, albowiem wniosek taki wynika z jednoznacznej treści przepisu, który odnosi się do budowania "nowych obiektów budowlanych", co oznacza, iż zakaz reguluje stosunki na przyszłość. Powyższą konstatację uzupełnić jednakże należy o zastrzeżenie, że zrealizowana przez skarżącego zabudowa działki nr ew. [...] stanowi samowolę budowlaną, wobec czego na gruncie ww. regulacji prawnej nie jest możliwe przypisanie jej cechy zabudowy istniejącej (zastanej) w dacie wejścia w życie wskazanego aktu prawa miejscowego, albowiem taka kwalifikacja, co do zasady, powinna być nadana jedynie obiektom budowlanym wykonanym w Obszarze Chronionego Krajobrazu Doliny Wierzycy legalnie (por. wyrok NSA z 13 lutego 2024 r., II OSK 1224/21). Konsekwencją powyższego jest uznanie, że dopuszczona przez § 7 ust. 5 pkt 5 u.o.ch.k. modernizacja "istniejącego zainwestowania" umożliwia wykonywanie przy istniejących obiektach letniskowych robót budowlanych (rozbiórka, odbudowa, nadbudowa poddasza użytkowego, przebudowa), niemniej akt ten omawiane zezwolenie odnosi wyłącznie do tej kategorii obiektów, do której sporny budynek nie należy – obiektów zrealizowanych na podstawie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, które utraciły moc przed dniem 1 stycznia 2004 r., powstałych w zgodzie z zasadami reglamentacji robót budowlanych, które zostały przewidziane w p.b.
Kierując się powyższymi względami, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Na podstawie art. 156 § 1 i 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny sprostował komparycję zaskarżonego wyroku wobec błędnego określenia w niej przez Sąd I instancji nazwiska skarżącego.