II OSK 2532/10

Naczelny Sąd Administracyjny2011-08-30
NSAAdministracyjneWysokansa
obywatelstwo polskiecudzoziemiecuznanie administracyjnekaraalnośćinteres społecznynowelizacja ustawyprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiskarga kasacyjna

NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę na decyzję o odmowie przyjęcia oświadczenia woli o nabycie obywatelstwa polskiego, uznając, że nowelizacja art. 10 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim nadała decyzji charakter uznaniowy.

Sprawa dotyczyła odmowy przyjęcia oświadczenia woli o nabycie obywatelstwa polskiego przez M. H., obywatela A., który spełniał formalne warunki (małżeństwo z obywatelką Polski, zezwolenie na osiedlenie się). Organy administracji odmówiły, powołując się na jego karalność i naruszanie porządku prawnego. WSA uchylił decyzje, uznając je za wydane z naruszeniem prawa materialnego i błędnie interpretując art. 10 ust. 1 ustawy jako decyzję związaną. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że po nowelizacji z 2006 r. przepis ten ma charakter uznaniowy, co pozwala organom uwzględnić interes społeczny i postawę kandydata.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Mazowieckiego, które odmawiały przyjęcia oświadczenia woli o nabycie obywatelstwa polskiego przez M. H., obywatela A. Sąd uznał, że decyzja ta ma charakter związany, a organ nie mógł odmówić przyjęcia oświadczenia, mimo iż skarżący był karany za przestępstwa pospolite. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, wskazując na błędną wykładnię prawa materialnego. NSA podkreślił, że nowelizacja art. 10 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim z dnia 26 sierpnia 2006 r. zmieniła charakter decyzji z związanej na uznaniową, zastępując słowo "nabywa" słowem "może nabyć". W związku z tym organy administracji mają prawo uwzględnić interes społeczny i postawę kandydata, w tym jego karalność, przy podejmowaniu decyzji o przyznaniu obywatelstwa. NSA uznał, że organy właściwie wyważyły interes indywidualny skarżącego z interesem społecznym, uzasadniając odmowę przyjęcia oświadczenia woli.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Po nowelizacji art. 10 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim z dnia 26 sierpnia 2006 r., decyzja ta ma charakter uznaniowy.

Uzasadnienie

Zmiana brzmienia przepisu z "nabywa" na "może nabyć" wskazuje na przyznanie organowi administracji swobody w podejmowaniu decyzji, umożliwiając uwzględnienie interesu społecznego i postawy kandydata.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

u.o.p. art. 10 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim

Po nowelizacji z 2006 r. art. 10 ust. 1 ma charakter uznaniowy, a nie związany. Organ może odmówić przyjęcia oświadczenia woli o nabycie obywatelstwa, uwzględniając interes społeczny i postawę kandydata, nawet jeśli spełnia on formalne warunki.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin art. 83 § pkt 2

Nowelizacja art. 10 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim.

u.o.c. art. 66 § pkt 3

Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach

Konstytucja RP art. 34 § ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja RP art. 137

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nowelizacja art. 10 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim z 2006 r. nadała decyzji charakter uznaniowy, a nie związany. Karalność kandydata i naruszanie przez niego porządku prawnego mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania obywatelstwa w ramach uznania administracyjnego.

Odrzucone argumenty

Decyzja o przyjęciu oświadczenia woli o nabycie obywatelstwa polskiego ma charakter związany i organ nie może odmówić jej wydania, jeśli spełnione są formalne warunki (argumentacja WSA).

Godne uwagi sformułowania

zmiana związana z odejściem od udzielania zezwoleń na pobyt i zezwoleń na pobyt czasowy [...] spowodowała konieczność dokonania zmian, polegających na wskazaniu w zmienianej ustawie, że uzyskanie obywatelstwa polskiego jest uzależnione m.in. od posiadania prawa pobytu. Cudzoziemiec [...] może nabyć obywatelstwo polskie, jeżeli [...] organ ten wyda decyzję o przyjęciu oświadczenia. Istotna zmiana jaka nastąpiła w treści art. 101 ust. 1 ustawy polegała na zastąpieniu określenia "nabywa" określeniem "może nabyć". Decyzja organów administracji o przyjęciu oświadczenia woli cudzoziemca w sprawie nabycia obywatelstwa polskiego ma charakter uznaniowy, a nie jak dotychczas związany. Spełnienie przez osobę zainteresowaną warunków określonych w przepisie nie oznacza obowiązku organu administracji publicznej wydania decyzji o przyjęciu świadczenia. Nabycie obywatelstwa polskiego, wywołuje o wiele większe skutki prawne niż uzyskanie zezwolenia na osiedlenie się.

Skład orzekający

Małgorzata Jaśkowska

przewodniczący

Joanna Banasiewicz

sprawozdawca

Leszek Kamiński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 10 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim po nowelizacji z 2006 r., wskazująca na uznaniowy charakter decyzji o przyznaniu obywatelstwa i możliwość uwzględnienia interesu społecznego oraz postawy kandydata."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu prawnego po nowelizacji z 2006 r. i specyficznej sytuacji faktycznej kandydata.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak zmiana jednego słowa w ustawie ("nabywa" na "może nabyć") może diametralnie zmienić charakter decyzji administracyjnej i jakie ma to konsekwencje dla obywateli. Jest to ciekawy przykład interpretacji prawa przez sądy.

Jedno słowo zmieniło zasady gry: czy możesz dostać polskie obywatelstwo? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2532/10 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2011-08-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-12-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Joanna Banasiewicz /sprawozdawca/
Leszek Kamiński
Małgorzata Jaśkowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6053 Obywatelstwo
Hasła tematyczne
Obywatelstwo
Skarżony organ
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151,188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2000 nr 28 poz 353
art. 10
Ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim - tekst jednolity
Dz.U. 2007 nr 120 poz 818
art. 83 pkt 2
Ustawa z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 34 ust. 2, art. 137
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) sędzia del. WSA Leszek Kamiński Protokolant Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2011 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1112/10 w sprawie ze skargi M. H. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia oświadczenia woli nabycia obywatelstwa polskiego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od M. H. na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 września 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 1112/10 po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. H. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2010 r. nr [...]w przedmiocie odmowy przyjęcia oświadczenia woli nabycia obywatelstwa polskiego uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku i zasądził na rzecz skarżącego kwotę 357 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Powyższe rozstrzygnięcie Sąd ten poprzedził następującymi ustaleniami faktycznymi i oceną prawną:
M. H., obywatel A., złożył w dniu 22 grudnia 2009 r. przed Wojewodą Mazowieckim w trybie art.10 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353 ze zm.) oświadczenie woli nabycia obywatelstwa polskiego.
Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] odmówił przyjęcia oświadczenia woli nabycia przez ww. obywatelstwa polskiego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, że nie budzi wątpliwości fakt, że wymieniony spełnił obligatoryjne warunki złożenia oświadczenia woli o nabyciu obywatelstwa polskiego przewidziane przepisami art.10 ust.1 i 1a ustawy o obywatelstwie polskim. W toku przeprowadzonego w sprawie postępowania administracyjnego ustalono, że M. H., obywatel A., w dniu 8 kwietnia 2006 r. w Warszawie zawarł związek małżeński z obywatelką polską A. C.. Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. udzielił M. H. zezwolenia na osiedlenie się na terytorium RP.
Na podstawie informacji przedłożonych przez Komendę Stołeczną Policji, organ ustalił, że wobec M. H. prowadzone były postępowania karne za dopuszczenie się przestępstw pospolitych i w związku z popełnionymi przestępstwami został on wyrokami sądów uznany za winnego ich popełnienia i skazany na kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania. Ponadto organ poniósł, że w przeszłości skarżący był także poszukiwany przez polskie organy ścigania listem gończym. Mając powyższe ustalenia na względzie Wojewoda uznał, że brak jest podstaw do wydania decyzji o przyjęciu oświadczenia woli nabycia obywatelstwa polskiego przez M. H., bowiem postawa i sposób jego zachowania kolidują z obowiązującym w Polsce porządkiem prawnym. Nie leży w interesie społecznym wydanie decyzji, na mocy której cudzoziemiec notorycznie naruszający porządek prawny RP, nabędzie obywatelstwo polskie. Fakt, że wymieniony w przeszłości dopuścił się przestępstw, za które został skazany prawomocnymi wyrokami sądów, budzi wątpliwości co do jego dalszego podporządkowania się normom prawnym powszechnie obowiązującym na terytorium RP.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...]Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po rozpatrzeniu odwołania M. H. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] kwietnia 2010 r., stwierdzając, że organ I instancji dochował należytej staranności w prowadzeniu postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie i z zachowaniem wszystkich zasad postępowania administracyjnego zasadnie uznał, że co prawda spełnione zostały przez stronę formalne warunki nabycia obywatelstwa polskiego w trybie art. 10 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, ale jednocześnie miały miejsce zdarzenia, które uzasadniają odmowę przyjęcia oświadczenia woli złożonego przez stronę. Wynikają one z karalności strony w okresie pobytu na terytorium RP, co skutkuje podstawą do stwierdzenia, że działając w granicach uznania administracyjnego brak jest przesłanek do przyjęcia oświadczenia woli nabycia obywatelstwa polskiego z uwagi na ochronę interesu społecznego.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył M. H., domagając się uchylenia tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody Mazowieckiego, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego art. 10 ust.1 ustawy o obywatelstwie polskim poprzez uznanie, iż decyzja w sprawie przyjęcia oświadczenia woli nabycia obywatelstwa ma charakter decyzji uznaniowej i pomimo spełnienia przez wnioskodawcę wymogu formalnego polegającego na zawarciu związku małżeńskiego z obywatelką polską i pozostawania w tym związku co najmniej 3 lata, organ prowadzący mógł omówić przyjęcia wyżej wymienionego oświadczenia woli w sytuacji, gdy treść przepisu art. 10 ust.1 przywołanej ustawy jednoznacznie wskazuje, iż decyzja organu prowadzącego postępowanie jest decyzją związaną i organ nie może wydać decyzji odmawiającej przyjęcia oświadczenia woli.
W odpowiedzi na skargę Minister Spaw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] maja 2010 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...]kwietnia 2010 r. wskazując, że zostały one wydane z naruszeniem prawa materialnego – art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o obywatelstwie polskim, które miało wpływ na wynik sprawy.
Sąd wskazał, że w sprawie bezsporne jest, że skarżący spełniał warunki złożenia oświadczenia o woli nabycia obywatelstwa polskiego wskazane w art. 10 ust. 1 i 1a ustawy o obywatelstwie polskim. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art.10 ust. 1 i 2 ustawy o obywatelstwie polskim, zgodnie z którym cudzoziemiec, któremu udzielono zezwolenia na osiedlenie się na terytorium RP i który pozostaje co najmniej 3 lata w związku małżeńskim z osobą posiadającą obywatelstwo polskie nabywa obywatelstwo polskie o ile w terminie określonym w ust.1a cyt. ustawy złoży odpowiednie oświadczenie przed właściwym organem i organ ten wyda decyzję o przyjęciu oświadczenia. Sąd podkreślił, że wynika stąd, że nabycie obywatelstwa przez cudzoziemca pozostającego przez odpowiedni czas w związku małżeńskim i mającego zezwolenie na osiedlenie się na terytorium RP następuje niejako automatycznie, z chwilą przyjęcia oświadczenia w tym przedmiocie. Od tak wyrażonej ogólnej zasady ustawa przewiduje wyłącznie jeden wyjątek. W świetle art.10 ust. 2 ustawy, przyjęcie oświadczenia może być uzależnione od dowodu utraty lub zwolnienia z obywatelstwa obcego, organ przyjmujący oświadczenie nie może uzależniać wydania decyzji w przedmiocie jego przyjęcia od spełnienia warunków innych niż określone w ust. 2. Regulacja art.10 ust. 2 ustawy nie znajduje w sprawie zastosowania wobec nie kwestionowania przez organ administracji legitymowania się przez skarżącego obywatelstwem A.
W ocenie Sądu organ właściwy w sprawie nie mógł odmówić przyjęcia oświadczenia o woli nabycia obywatelstwa polskiego z uwagi na wskazane uwarunkowania. W myśl ocenianej regulacji, przyjęcie oświadczenia, poza expressis verbis wskazanym przypadkiem art. 10 ust. 2 ustawy, nie zostało pozostawione uznaniu administracyjnemu. Związanie administracyjne jest kategorią przeciwstawną uznaniu i oznacza sytuację, w której przy istnieniu określonego stanu faktycznego przewidzianego w ustawie zaistnieć też musi przewidziany przez ustawę skutek prawny (vide wyrok NSA z dnia 23 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 1279/05, Lex nr 194898).
Sąd nie podzielił argumentacji Ministra, iż o uznaniowym charakterze art. 10 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim świadczy wyjątkowy charakter tej regulacji w stosunku do ogólnych zasad nabywania obywatelstwa polskiego przez cudzoziemców.
Sąd uznał, że wobec faktu, iż decyzja o przyjęciu oświadczenia wydawana na podstawie art.10 ust.1 ustawy o obywatelstwie polskim nie ma generalnie charakteru uznaniowego, bez znaczenia są podnoszone w odpowiedzi organu administracji argumenty i stwierdził, że względy takie, jak bezpieczeństwo czy porządek publiczny winny być przedmiotem rozważań organu właściwego do wydania decyzji w przedmiocie zezwolenia na osiedlenie się na terytorium RP, albowiem jak wskazuje art. 66 pkt 3 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2003 r. Nr 128, poz.1175 ze zm.), cudzoziemcowi odmawia się zezwolenia na osiedlenie jeżeli zachodzą powyższe przeciwwskazania. W rozpoznawanej sprawie należy przyjąć, że kwestia ta była przedmiotem rozważań Wojewody Mazowieckiego przy wydawaniu decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. zezwalającej skarżącemu M. H. na osiedlenie się na terytorium państwa polskiego.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 września 2010 r. wniósł Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, zaskarżając w całości powyższy wyrok i zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim.
Wskazując na powyższe organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu organ wskazał, że stosownie do obowiązującego od dnia 26 sierpnia 2006 r. przepisu art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim w brzmieniu nadanym art. 83 pkt 2 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz.U. z 2006 r. Nr 144, poz. 1043) cudzoziemiec pozostający co najmniej 3 lata w związku małżeńskim zawartym z osobą posiadającą obywatelstwo polskie, który zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich lub posiadając prawo stałego pobytu, może nabyć obywatelstwo polskie, jeżeli w terminie określonym w ust. 1a złoży odpowiednie oświadczenie przed właściwym organem i organ ten wyda decyzją o przyjęciu oświadczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekając w sprawie oparł swoje rozstrzygnięcie na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim we wcześniejszym brzmieniu, który obowiązywał na mocy nowelizacji wynikającej z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach i ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2005 r. Nr 94, poz. 788) i stanowił, że "cudzoziemiec, któremu udzielono na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich lub zezwolenia na pobyt i który pozostaje co najmniej 3 lata w związku małżeńskim z osobą posiadającą obywatelstwo polskie, nabywa obywatelstwo polskie, jeżeli w terminie określonym w ust. 1a złoży odpowiednie oświadczenie przed właściwym organem i organ ten wyda decyzję o przyjęciu oświadczenia". To brzmienie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim utraciło jednak swoją moc obowiązującą z dniem 26 sierpnia 2006 r. i tym samym nie może budzić żadnej wątpliwości, że do postępowania w przedmiocie nabycia obywatelstwa polskiego przez skarżącego w trybie art. 10 wymienionej ustawy miał zastosowanie przepis art. 10 ust. 1 w brzmieniu nadanym art. 83 pkt 2 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz.U. z 2006 r. Nr 144, poz. 1043).
Organ podkreślił, że nabycie obywatelstwa polskiego, wywołuje o wiele większe skutki prawne niż uzyskanie zezwolenia na osiedlenie się. Dlatego też osoba ubiegająca się o nabycie obywatelstwa polskiego powinna swoją postawą wykazać, że w pełni na to zasługuje. Ustawa o obywatelstwie polskim nie wymienia przesłanek wykluczających nabycie przez stronę obywatelstwa polskiego, dlatego właściwe organy administracyjne działając w granicach uznania administracyjnego mają obowiązek uwzględnić wszelkie przesłanki wpływające na stosunek zainteresowanego do Rzeczypospolitej Polskiej i jej obywateli (np. postawę skarżącego polegającą na nie respektowaniu prawa polskiego). Organ wskazał, że M. H. bezsprzecznie naruszył przepisy prawa polskiego oraz porządek publiczny. Tym samym jego indywidualny interes do uzyskania obywatelstwa polskiego został postawiony (wyłącznie w wyniku jego postępowania) w kolizji z interesem społecznym, który byłby zagrożony w przypadku otrzymania obywatelstwa polskiego przez osobę dopuszczającą się czynów karalnych.
W ocenie organu nie jest kluczowa waga przestępstw, jakie popełnił wnioskodawca, wobec jego lekceważącej postawy względem prawa polskiego, które, mimo nawet uprzedniego skazania go przez polski Sąd na karę pozbawienia wolności, ponownie naruszył, kierując się tym samym motywem, tj. chęcią nielegalnego uzyskania korzyści materialnych. Dotychczasowa zatem postawa M. H. nie daje gwarancji, że w przyszłości będzie on w pełni respektować obowiązujący w Polsce porządek prawny.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną M. H., reprezentowany przez adwokata wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu stwierdzono, że użyty w aktualnej treści przepis art. 10 ust. 1 ustawy o obywatelstwie zwrot "może nabyć obywatelstwo polskie" dotyczy jedynie uprawnienia cudzoziemca do złożenia oświadczenia o nabyciu obywatelstwa polskiego, nie ma mowy o jakimkolwiek uprawnieniu organu, decyzja w tym względzie ma nadal charakter decyzji związanej, zachowało więc aktualność wcześniejsze orzecznictwo dotyczące art. 10 ust. 1 ustawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego należało uznać za usprawiedliwiony.
Jak słusznie zauważył Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, Sąd I instancji orzekając w niniejszej sprawie nie wziął pod uwagę aktualnego brzmienia art. 10 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przytoczony został ten przepis w brzmieniu, jakie obowiązywało do dnia 25 sierpnia 2006 r.. W oparciu o taką treść przepisu dokonano jego wykładni stwierdzając, że nie można podzielić argumentacji MSWiA, że organ właściwy mógł odmówić przyjęcia oświadczenia woli o nabyciu obywatelstwa polskiego z przyczyn innych niż określone w art. 10 ust. 2, a ten przepis nie znajdował w sprawie zastosowania. Stwierdzono, że w myśl regulacji zawartej w art. 10 ustawy o obywatelstwie polskim przyjęcie oświadczenia, poza expressis verbis wskazanym przypadkiem art. 10 ust. 2 ustawy, nie zostało pozostawione uznaniu administracyjnemu. Decyzja ma charakter związany, co oznacza sytuację, że przy istnieniu określonego stanu faktycznego przewidzianego w ustawie zaistnieć też musi przewidziany przez ustawę skutek prawny. Wojewódzki Sąd Administracyjny odwołał się w powyższym względzie do stanowiska wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 1079/05 (Lex nr 194898). Stanowisko tam wyrażone było powszechnie aprobowane w orzecznictwie dotyczącym omawianego przepisu w jego brzmieniu obowiązującym do 25 sierpnia 2006 r., jednakże obecnie należy mieć na względzie dokonana nowelizację.
Zmieniony z dniem 26 sierpnia 2006 r. art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim, w oparciu o który została wydana zaskarżona decyzja brzmi: "Cudzoziemiec pozostający co najmniej 3 lata w związku małżeńskim zawartym z osobą posiadającą obywatelstwo polskie, który zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich lub posiadając prawo stałego pobytu, może nabyć obywatelstwo polskie, jeżeli w terminie określonym w ust. 1a złoży odpowiednie oświadczenie przed właściwym organem i organ ten wyda decyzję o przyjęciu oświadczenia".
Istotna zmiana jaka nastąpiła w treści art. 101 ust. 1 ustawy polegała na zastąpieniu określenia "nabywa" określeniem "może nabyć". Zdaniem orzekających w sprawie organów wskazana zmiana przepisu świadczy o tym, że obecnie decyzja organów administracji o przyjęciu oświadczenia woli cudzoziemca w sprawie nabycia obywatelstwa polskiego ma charakter uznaniowy, a nie jak dotychczas związany.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w sprawie podziela powyższe stanowisko.
Analogicznie co do omawianej kwestii wypowiadał się również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 538/10, w którym podniesiono m.in., że: "wykładnia językowa zmienionego przepisu prowadzi do wniosku, że spełnienie przez osobę zainteresowaną warunków określonych w przepisie nie oznacza obowiązku organu administracji publicznej wydania decyzji o przyjęciu świadczenia. Skoro ustawodawca wprowadził tak istotne zmiany i ustanowił w analizowanym przepisie tylko możliwość nabycia obywatelstwa polskiego ("może nabyć" w miejsce "nabywa"), to tym samym przewiduje sytuacje, w których pomimo iż zainteresowana osoba spełnia wszystkie przesłanki w nim wymienione, spotka się z odmową przyjęcia oświadczenia jej woli."
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w sprawie II OSK 538/10, poprzez takie ujęcie dyspozycji art. 10 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim chodziło o pozostawienie właściwemu organowi administracji publicznej pewnej swobody w podejmowaniu decyzji o przyjęciu złożonego przez cudzoziemca oświadczenia woli nabycia obywatelstwa polskiego również w uproszczonej procedurze naturalizacyjnej.
Podzielając powyższą argumentację dodatkowo zauważyć trzeba, iż uzasadnienie projektu ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz.U. Nr 144, poz. 1043), której art. 83 pkt 2 nadał z dniem 26 sierpnia 2006 r. nowe brzmienie m.in. art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim wyjaśnia jedynie w zakresie nowelizacji tej ustawy, że zmiana związana z odejściem od udzielania zezwoleń na pobyt i zezwoleń na pobyt czasowy w projektowanej ustawie o wjeździe i pobycie obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej spowodowała konieczność dokonania zmian, polegających na wskazaniu w zmienianej ustawie, że uzyskanie obywatelstwa polskiego jest uzależnione m.in. od posiadania prawa pobytu. Brak jest natomiast jakiegokolwiek wyjaśnienia co do omawianej zmiany (druk sejmu RP V kadencji nr 517-http://www.sejm.gov.pl) Przyjmując jednak racjonalność działań ustawodawcy należy założyć, że był to nie zmiana przypadkowa, lecz zamierzone działanie mające na celu istotną zmianę dotychczasowej regulacji.
Jak słusznie podniesiono w powołanym wcześniej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2011 r. sygn. akt II OSK 538/10 decyzja wydana w omawianym przedmiocie pociąga za sobą daleko idące skutki, nie tylko dla osoby zainteresowanej, ale i dla państwa polskiego. Z uwagi na rozmiar i powagę konsekwencji płynących z nabycia przez określoną osobę obywatelstwa polskiego decyzje takie muszą być wyważone oraz uwzględniać inne, poza wymienionymi w przepisie, okoliczności przemawiające za przyjęciem oświadczenia. Ponadto trafnie podniesiono, że w stosunku do obywatelstwa obowiązuje zasada pełnej trwałości obywatelstwa, która przejawia się tym, że status obywatela cechuje trwałość zarówno w czasie, jak i przestrzeni. Zgodnie z art. 34 ust. 2 Konstytucji RP obywatel polski nie może utracić obywatelstwa polskiego, chyba że sam się go zrzeknie, a art. 137 Konstytucji wymaga, aby zgodę na zrzeczenie się obywatelstwa polskiego wyraził Prezydent RP. W obowiązującym stanie prawnym utrata obywatelstwa polskiego może być jedynie konsekwencją wyrażenia przez obywatela polskiego woli pozbycia się tego obywatelstwa w formie zrzeczenia się. Tym samym brak jest możliwości pozbawienia obywatelstwa polskiego przez organy władzy publicznej i z ich inicjatywy, wbrew woli jednostki.
W rozpoznawanej sprawie organy, chociaż skarżący spełniał warunki złożenia oświadczenia woli nabycia obywatelstwa polskiego wskazane w art. 10 ust. 1 i 1a ustawy o obywatelstwie polskim, odmówiły przyjęcia oświadczenia o woli nabycia obywatelstwa polskiego powołując się na niesporne w sprawie okoliczności w postaci informacji przedłożonych przez Komendę Stołecznej Policji, z których wynikało, że w stosunku do M. H. prowadzone były postępowania karne za dopuszczanie się przestępstw pospolitych i w związku z popełnionymi przestępstwami został wyrokami sądów uznany za winnego ich popełnienia i skazany na kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania, w przeszłości był też poszukiwany przez polskie organy ścigania listem gończym. Stwierdzono, że postawa i sposób zachowania skarżącego koliduje z obowiązującym w Polsce porządkiem prawnym oraz nie leży w interesie społecznym wydanie decyzji, na mocy której cudzoziemiec notorycznie naruszający porządek prawny RP nabędzie obywatelstwo polskie. Wskazano też, że fakt, iż skarżący dopuścił się w przeszłości przestępstw, za które został skazany prawomocnymi wyrokami budzi wątpliwość co do jego dalszego podporządkowania się normom prawnym powszechnie obowiązującym na terytorium RP.
Organy działając w ramach uznania administracyjnego, w świetle niekwestionowanych okoliczności faktycznych sprawy właściwie oceniły i wyważyły indywidualny interes skarżącego do uzyskania obywatelstwa polskiego i interes społeczny, który ze wskazanych przez organy powodów uzasadniał decyzję odmowną.
Skoro zarzut naruszenia prawa materialnego okazał się usprawiedliwiony, a nie występowały w sprawie naruszenia przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zastosował art. 188 p.p.s.a. i rozpoznał skargę, którą jako nieuzasadnioną oddalił w oparciu o art. 151 powołanej ustawy.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI