II OSK 2529/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi spółki i wspólnoty mieszkaniowej na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), która utrzymała w mocy decyzję Śląskiego WINB o stwierdzeniu nieważności pozwolenia na użytkowanie budynku z 2004 r. Pozwolenie to zostało wydane na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z 2002 r., która została następnie unieważniona przez Wojewodę Śląskiego w 2013 r. NSA, rozpoznając skargi kasacyjne, uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje organów obu instancji. Kluczowym zagadnieniem była wykładnia przepisów intertemporalnych dotyczących nowelizacji Prawa budowlanego z 2020 r., która wprowadziła art. 59h ograniczający możliwość stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie do 5 lat od jego ostateczności. NSA uznał, że przepis ten ma zastosowanie również do spraw o stwierdzenie nieważności, które były w toku w dniu wejścia w życie nowelizacji (19 września 2020 r.). Sąd argumentował, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego, a nie w Prawie budowlanym, co wyłącza stosowanie art. 25 ustawy nowelizującej w dotychczasowym brzmieniu. Ponadto, sąd wskazał na cel wprowadzenia instytucji przedawnienia, jakim jest zapewnienie stabilności decyzji, oraz na zgodność z zasadą in dubio pro cive. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzje organów, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wprowadzonej wykładni.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykładnia przepisów intertemporalnych dotyczących nowelizacji Prawa budowlanego, w szczególności stosowanie art. 59h Pr. bud. (termin przedawnienia stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie) do spraw w toku.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wejściem w życie nowelizacji Prawa budowlanego w trakcie toczącego się postępowania.
Zagadnienia prawne (3)
Czy art. 59h Prawa budowlanego, wprowadzający 5-letni termin przedawnienia stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, ma zastosowanie do spraw o stwierdzenie nieważności, które zostały wszczęte przed dniem wejścia w życie nowelizacji Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 59h Prawa budowlanego ma zastosowanie do spraw o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, które zostały wszczęte i nie zostały zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej z dnia 13 lutego 2020 r.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego, a nie w Prawie budowlanym, co wyłącza stosowanie art. 25 ustawy nowelizującej w brzmieniu dotychczasowym. Wprowadzenie instytucji przedawnienia miało na celu zapewnienie stabilności decyzji, a jego ratio legis przemawia za stosowaniem nowego prawa do postępowań w toku.
Czy stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie wydanej na jej podstawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów, że brak ważnego pozwolenia na budowę stanowi naruszenie art. 59 ust. 1 Prawa budowlanego, co uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. NSA nie zakwestionował tej zasady, skupiając się na kwestii przedawnienia.
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., P 46/13, wyłączający dopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa po znacznej upływie czasu, ma zastosowanie do decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, nawet jeśli nie nastąpiło przedawnienie?
Odpowiedź sądu
Wyrok TK nie kreuje negatywnej przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o art. 156 § 2 k.p.a. ze względu na przesłankę znacznego upływu czasu, jeśli nie zachodzą przesłanki określone w tym przepisie (np. 10-letni termin).
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji uznał, że wyrok TK nie stanowi przeszkody do stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli nie upłynął 10-letni termin wskazany w art. 156 § 2 k.p.a. NSA nie odniósł się bezpośrednio do tej kwestii w kontekście uchylenia wyroku, skupiając się na przedawnieniu.
Przepisy (32)
Główne
Pr. bud. art. 59h
Prawo budowlane
Wprowadza 5-letni termin przedawnienia stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
p.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Pr. bud. art. 59h
Prawo budowlane
Termin 5 lat na stwierdzenie nieważności pozwolenia na użytkowanie.
Pomocnicze
nowelizacja p.b. art. 25
Ustawa o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw
Przepis intertemporalny określający stosowanie przepisów do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji.
k.p.a. art. 156 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki negatywne wyłączające stwierdzenie nieważności, w tym 10-letni termin.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy oddalenia skargi przez WSA.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 3
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19
Możliwość rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
p.p.s.a. art. 170
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku NSA.
p.p.s.a. art. 171
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku NSA.
p.p.s.a. art. 153
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku NSA.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi uzasadnienia wyroku.
Pr. bud. art. 37 § ust. 2
Prawo budowlane
Postępowanie naprawcze po stwierdzeniu nieważności pozwolenia na budowę.
Pr. bud. art. 28 § ust. 1
Prawo budowlane
Udzielanie pozwolenia na budowę.
Pr. bud. art. 35 § ust. 1 pkt 1 lit. b
Prawo budowlane
Warunki udzielenia pozwolenia na budowę (niezgodność z WZ).
Pr. bud. art. 59 § ust. 1
Prawo budowlane
Warunki wydania pozwolenia na użytkowanie.
Konst. RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konst. RP art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Moc prawna orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
k.p.a. art. 16
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 7a
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania świadomości prawnej obywateli.
p.p.s.a. art. 269 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Moc wiążąca uchwał NSA.
Pr. bud. art. 51
Prawo budowlane
Samowola budowlana.
nowelizacja KPA art. 2 § ust. 1
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Stosowanie nowych przepisów do postępowań w toku.
Pr. bud. art. 7
Prawo budowlane
Obowiązki organów w postępowaniu.
Pr. bud. art. 8
Prawo budowlane
Obowiązki stron w postępowaniu.
Pr. bud. art. 6
Prawo budowlane
Obowiązki organów w postępowaniu.
k.p.a. art. 158 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Odesłanie w art. 59h Pr. bud. do stosowania odpowiedniego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 59h Prawa budowlanego, wprowadzający 5-letni termin przedawnienia stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie, ma zastosowanie do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji. • Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest uregulowane w KPA, a nie w Prawie budowlanym, co wyłącza stosowanie art. 25 ustawy nowelizującej w brzmieniu dotychczasowym.
Odrzucone argumenty
Argumenty WSA i organów nadzoru budowlanego, że art. 59h Pr. bud. nie ma zastosowania do spraw w toku. • Argumenty oparte na wyroku TK P 46/13 jako przesłance do nie stwierdzania nieważności decyzji po znacznej upływie czasu, bez uwzględnienia terminów z art. 156 § 2 k.p.a. i art. 59h Pr. bud.
Godne uwagi sformułowania
NSA w składzie niniejszym podziela pogląd przeciwny, zgodnie z którym art. 59h Pr. bud. w brzmieniu określonym ustawą nowelizującą z dnia 13 lutego 2020 r. ma zastosowanie także do spraw o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej. • Ratio legis ustawy nowelizującej, jak również cele wynikające z przebiegu prac nad projektem zmian oraz materiałów legislacyjnych przemawiają za stosowaniem przepisu art. 59h do postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie zawisłych w dniu jej wejścia w życie. • Jest to gwarancyjna rola przepisów przejściowych formułowanych po to, aby stabilizować sytuację prawną uczestników obrotu budowlanego, który trwa w sposób ciągły, bez względu na prowadzone prace legislacyjne.
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący sprawozdawca
Andrzej Wawrzyniak
sędzia
Grzegorz Rząsa
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów intertemporalnych dotyczących nowelizacji Prawa budowlanego, w szczególności stosowanie art. 59h Pr. bud. (termin przedawnienia stwierdzenia nieważności pozwolenia na użytkowanie) do spraw w toku."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wejściem w życie nowelizacji Prawa budowlanego w trakcie toczącego się postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej - przedawnienia stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, która ma istotne znaczenie praktyczne dla inwestorów i właścicieli nieruchomości. Wykładnia przepisów intertemporalnych jest kluczowa dla stabilności prawnej.
“Czy pozwolenie na użytkowanie sprzed lat można jeszcze unieważnić? NSA rozstrzyga kluczową kwestię przedawnienia.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.