II OSK 2519/12

II OSK 2519/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2014-03-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-10-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stankowski
Małgorzata Masternak - Kubiak
Wojciech Mazur /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Hasła tematyczne
Broń i materiały wybuchowe
Sygn. powiązane
II SA/Wa 814/12 - Wyrok WSA w Warszawie z 2012-06-29
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 11, art. 183 par. 1 i 2, art. 189, art. 141 par. 4, art. 184, art. 204 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2004 nr 52 poz 525
art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji - tekst jedn.
Dz.U. 2011 nr 38 poz 195
art. 3
Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie  wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Masternak-Kubiak del. NSA Jerzy Stankowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Agnieszka Kuberska-Pellegrino po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2014r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W.H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 814/12 w sprawie ze skargi W.H. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od W.H. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 814/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W.H. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską.
Sąd I instancji w uzasadnieniu orzeczenia przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Komendant Główny Policji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 zezm. Dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] grudnia 2011 r., cofającą W.H. pozwolenie na broń palną myśliwską.
W dniu 23 listopada 2005 r. Komendant Stołeczny Policji, w związku z toczącym się przeciwko skarżącemu postępowaniem karnym o popełnienie czynu z art. 189 § 1 kk i art. 190 § 1 kk, wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej, które następnie zawiesił do czasu prawomocnego zakończenia postępowania karnego.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. organ podjął zawieszone postępowanie w związku z otrzymaniem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Łomży, warunkowo umarzającego postępowanie wobec skarżącego na okres dwóch lat próby za popełnienie czynów z art. 191 § 1 kk i art. 190 § 1 kk, polegających na tym, że w dniu 11 października 2005 r. w Suwałkach, działając wspólnie i w porozumieniu z S. i J.H., przemocą poprzez uderzenie w twarz, szarpanie i ciągnięcie za ubranie zmuszał D.T. do zaniechania ujawniania dotyczących go zapisów z kaset magnetofonowych, a także groził popełnieniem przestępstwa na szkodę E.S., krzycząc do niego, że zostanie pobity i pozbawiony życia.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Komendant Stołeczny Policji cofnął skarżącemu pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej uznając, że skarżący należy do kategorii osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W ocenie organu popełnione przez skarżącego przestępstwa przeciwko wolności wzbudzają uzasadnioną obawę, że może on również swoim nieodpowiedzialnym zachowaniem, doprowadzić do użycia broni w celu
1
Sygn. akt I! OSK2519/12
sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Skarżący, naruszając porządek prawny, utracił bowiem wiarygodność w zakresie zgodnego z prawem posiadania i używania broni palnej. Reasumując organ uznał, że rodzaj popełnionego przez skarżącego przestępstwa wyklucza możliwość posiadania przez niego pozwolenia na broń palną, pomimo że posiada pozytywną opinię w miejscu zamieszkania oraz w kole łowieckim.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie zarzucając naruszenie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji i wnosząc o uchylenie skarżonej decyzji. Zwrócił uwagę na nowelizację przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, zauważając, że organ nie wziął tego pod uwagę. Podkreślił, że w obowiązującym stanie prawnym do cofnięcia pozwolenia na broń konieczne jest skazanie prawomocnym wyrokiem sądu, co w jego przypadku nie miało miejsca, bowiem postępowanie wobec niego zostało warunkowo umorzone.
Wskazaną na wstępie decyzją Komendant Główny Policji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podkreślając w pierwszej kolejności, że w przedmiotowej sprawie należało zastosować przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji sprzed jego nowelizacji, a to z uwagi na treść art. 3 ustawy o zmianie ustawy o broni i amunicji, zgodnie z którym do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, czyli przed 10 marca 2011 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Odwołując się do treści przepisu art. 18 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji organ zaznaczył, że wymieniony tam katalog przestępstw skutkujących cofnięciem pozwolenia na broń nie jest zamknięty, a zatem organy mają prawo i obowiązek uwzględniać wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na rodzaj decyzji kończącej sprawę. Organ uznał, że materialnoprawne przesłanki, takie jak społeczna szkodliwość czynu, właściwość i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniający przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania dana osoba będzie przestrzegała porządku prawnego, a w szczególności nie popełni przestępstwa, które m.in. stanowią podstawę zastosowania warunkowego umorzenia postępowania karnego, nie wiążą organów Policji w sprawach dotyczących pozwoleń na broń. Prawnokarna ocena strony, iż nie popełni w przyszłości przestępstwa nie jest bowiem równoznaczna z brakiem obaw użycia przez nią broni w sposób, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Organ zauważył też, iż powołane przepisy nie nakazują udowodnienia, iż posiadacz pozwolenia wykorzysta broń w sposób w nich opisany, ani nie ustalają warunku popełnienia przestępstwa przy użyciu broni, wystarczające jest bowiem domniemanie obawy takiego zachowania. Oceniając znajdujące się w aktach sprawy materiały, organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji słusznie uznał, iż mimo
Sygn. akt II OSK 2519/12
umorzenia postępowania w sprawie karnej, skarżącego nie można uznać za osobę dającą rękojmię bezpiecznego używania broni. Bezsprzecznie bowiem dopuścił się on czynu na szkodę E.S. oraz na szkodę D.T. Okoliczności te wskazują -zdaniem organu - iż skarżący należy do osób porywczych i niepanujących nad własnym zachowaniem. Nie są to cechy pożądane u osób posiadających prawo do posiadania broni, jest to bowiem narzędzie, którego użycie może spowodować nieodwracalne skutki. W tym właśnie kontekście ocenione zostało zachowanie skarżącego w dniu zdarzenia będącego później przedmiotem oceny Sądu. Na podstawie ustalonych w postępowaniu karnym okoliczności organ uznał, iż jest on osobą, która pod wpływem stresu działa impulsywnie, nie zastanawiając się nad możliwymi skutkami swego zachowania i to pomimo tego, że na co dzień wykonuje zawód zaufania publicznego (jest prawnikiem i prowadzi własną kancelarię adwokacką) z racji czego powinien być szczególnie wyczulony na kwestie związane z przestrzeganiem prawa. Stąd, w ocenie organu obawy, iż będąc w takim stanie może użyć broni sprzecznie z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego są w przypadku skarżącego w pełni uzasadnione.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący wnosząc o jej uchylenie, jak również o uchylenie utrzymanej nią w mocy decyzji Komendanta Stołecznego Policji oraz zasądzenie kosztów postępowania zarzucił jej: naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez wadliwe przyjęcie, że skarżący jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a., poprzez rozstrzygniecie niniejszej sprawy bez wnikliwej analizy stanu faktycznego.
W odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o jej oddalenie, w całości podtrzymał swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 czerwca 2012 r. uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji nie podzielił sformułowanego w skardze zarzutu naruszenia prawa materialnego, albowiem zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał organowi administracji podstawę do dokonania oceny stanu faktycznego, jako wyczerpującego przesłanki określone w przepisie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Rozstrzygając w niniejszej sprawie organ miał przy tym na względzie zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes obywateli. Sąd I instancji przytaczając treść ww. przepisów wskazał, iż wobec brzmienia art. 3 ustawy z 11 stycznia
Sygn. akt II OSK2519/12
2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. Nr 38 poz. 195) w przedmiotowej sprawie zastosowanie powinny mieć przepisy ustawy o broni i amunicji sprzed nowelizacji z dnia 11 stycznia 2011 r. Sąd I instancji wyjaśnił, iż brak również przesłanek, w ślad za argumentacją skargi, do uwzględnienia przez organ przy orzekaniu w sprawie pożądanego przez ustawodawcę kierunku zmian prawa. Ustawodawca w kwestii tego, które przepisy mają mieć zastosowanie w zależności od momentu wszczęcia postępowania zajął bowiem wyraźne stanowisko, określając, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 11 stycznia 2011 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Taka też sytuacja występuje w sprawie niniejszej. Sąd I instancji podkreślił, że ocena czy w konkretnym przypadku takie szczególne obawy, o jakich mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, następują i czy są one uzasadnione, należy do organów Policji, a rolą Sądu jest jedynie kontrola, czy ocena ta nie nosi cech dowolności oraz czy przy wydawaniu decyzji nie zostały naruszone przepisy prawa. Bezspornym jest, że czyn za który został skazany skarżący, nie należy do rodzajów przestępstw wymienionych w art. 15 ust. 1 ustawy o broni i amunicji. Sąd I instancji zaakcentował, że przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji jedynie przykładowo wymienia - jako okoliczność budzącą uzasadnioną obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego - prawomocne skazanie orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oraz toczące się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Wskazuje na to użycie w tym przepisie sformułowania "w szczególności skazanym (...)". Zatem katalog sytuacji objętych dyspozycją tego przepisu jest otwarty. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że skazanie prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, skutkuje automatycznie cofnięciem pozwolenia na broń, czego potwierdzeniem jest uchwała Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt OPS 4/09. W ocenie Sądu I instancji w realiach rozpoznawanej sprawy organy obu instancji zasadnie uznały, że skarżący może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Sąd I instancji podkreślił, że ustawodawca posłużył się określeniem "obawa", a zatem wystarczy usprawiedliwione okolicznościami sprawy domniemanie nieprawidłowego użycia broni. Nie można zatem przyjąć, że organ podejmując decyzję o cofnięciu pozwolenia na broń powinien uwzględnić taki zakres oceny, jaki zadecydował o warunkowym umorzeniu postępowania. W wyroku z dnia 8 września 2010 r. (I I OSK 1400/09, publ. Lex nr 746510) NSA jednoznacznie
Sygn. akt II OSK 2519/12
wskazał, że pozytywna prognoza poczyniona względem skarżącego w wyroku warunkowo umarzającym postępowanie ma zastosowanie jedynie w postępowaniu karnym i nie odnosi się do postępowania w sprawie wydania czy też cofnięcia pozwolenia na broń. Sąd I instancji wyjaśnił, iż w rozpoznawanej sprawie uzasadniona obawa takiego użycia broni przez skarżącego została wyprowadzona nie tylko z wyroku warunkowo umarzającego postępowanie na okres dwóch lat próby, ale przede wszystkim z cech charakteru skarżącego, które organ określił w oparciu o czyny, za popełnienie których wobec skarżącego toczyło się postępowanie karne. Zarówno przestępstwa, których popełnienia dopuścił się skarżący, jak i okoliczności ich popełnienia, upoważniały organ do uznania, że skarżący jest osobą impulsywną, porywczą, kierującą się emocjami, niepotrafiącą zapanować nad swoim zachowaniem. Organy określiły reakcje skarżącego w określonych okolicznościach, gdy pod wpływem stresu działał impulsywnie, nie zastanawiając się nad możliwymi skutkami swego zachowania. W ocenie Sądu I instancji nie ulega jakiejkolwiek wątpliwości, że osoba tak ujemnie scharakteryzowana nie może posiadać broni - narzędzia niebezpiecznego ze względu na skutki, jakie może wywołać jej użycie, gdyż nie daje rękojmi prawidłowego z niej korzystania. Wprawdzie skarżący w trakcie zdarzenia mającego miejsce 11 października 2005r. nie posiadał broni, ale groził E.S. pozbawieniem życia, natomiast w stosunku do D.T. używał przemocy. Sąd zaznaczył, iż prawo do posiania broni ma ścisły związek ze sferą ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, jest uprawnieniem wyjątkowym i dlatego stosowne pozwolenia powinny posiadać wyłącznie osoby, które swoim zachowaniem nie stworzą tego rodzaju zagrożenia. Skarżący takie zagrożenie stwarzał i uzasadnione, a zarazem logiczne jest rozumowanie, że nie można wykluczyć, że będąc w stanie wzburzenia, mógłby także użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W ocenie Sądu I instancji nie można uznać, że za pozostawieniem skarżącemu pozwolenia na broń przemawiać powinien długoletni nienaruszający bezpieczeństwa i porządku publicznego okres posiadania przez skarżącego broni palnej myśliwskiej, jak i upływ czasu od popełnienia czynu. Niewątpliwie miarodajny może być upływ wyznaczonego przez Sąd okresu próby, ale okoliczność ta może być brana pod uwagę przy ewentualnym staraniu się przez skarżącego o uzyskanie nowego pozwolenia na broń palną myśliwską, Prawo do posiadania broni palnej w Polsce nie jest prawem chronionym konstytucyjnie. Sąd I instancji wskazał, że organ rozważył słuszny interes skarżącego i interes społeczny, przyznając prymat interesowi społecznemu rozumianemu jako interes bezpieczeństwa i porządku publicznego. Sąd stwierdził, iż uchybieniem organu odwoławczego było niewątpliwie nieodniesienie się do pozytywnych
Sygn. akt II OSK 2519/12
opinii o skarżącym, które zostały zgromadzone w aktach sprawy. Ocena taka została jednak dokonana przez organ I instancji, a Sąd uznał, że uchybienie to pozostaje bez istotnego wpływu na wynik sprawy. Zarówno pozytywna opinia środowiskowa i zawodowa, jak również ocena skarżącego jako myśliwego nie eliminują faktu dokonanego przez skarżącego czynu, ani oceny tego czynu nie dokonują. Nie mogą one zatem podważyć oceny skarżącego dokonanej przez organ, gdyż ocena ta - na co wskazano wcześniej - została dokonana przez pryzmat zdarzenia z dnia 11 października 2005 r. i jego konsekwencji. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze, uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione Sąd I instancji na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył W.H. reprezentowany przez adwokata. Wyrok zaskarżono w całości zarzucając mu naruszenie prawa materiaInego tj.:
- przez niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6
ustawy o broni i amunicji polegające na zastosowaniu ich do osoby skarżącego, a wynikające
z:
wadliwej oceny, że skarżący jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może
użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego;
błędnej wykładni tych przepisów, pomijającej wolę ustawodawcy wyrażoną w ustawie
nowelizującej, mocą której decyzja w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń staje się
decyzją związaną, a nadto może zostać zastosowana wobec węższego kręgu osób,
nieobejmującego swym zasięgiem tych, wobec których warunkowo umorzono postępowanie
karne, a do takich należy skarżący;
oraz naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (dalej:
"p.u.s.a.") w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli aktu
wydanego przez administrację publiczną, polegające na pobieżnym, nie poprzedzonym
analizą materiału dowodowego ocenieniu sprawy;
art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie
niniejszej sprawy bez wnikliwej analizy stanu faktycznego, a jedynie w oparciu o orzeczenie
sądowe o warunkowym umorzeniu postępowania, przy nienależytym uwzględnieniu
okoliczności odnoszących się do cech osobowościowych skarżącego, co narusza dyspozycję
tego przepisu nakazującą podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego
Sygn. akt II OSK2519/12
wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, z uwzględnieniem nie tylko interesu społecznego, ale i słusznego interesu obywatela;
art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez jedynie
częściowe rozpatrzenie materiału dowodowego, z pominięciem pozytywnych opinii na temat
skarżącego znajdujących się w aktach sprawy, długoletniego nienarusząjącego
bezpieczeństwa i porządku publicznego okresu posiadania przez skarżącego broni palnej
myśliwskiej jego dobrej opinii środowiskowej i zawodowej, etycznego postępowania w pracy
zawodowej i w życiu prywatnym;
art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak
wskazania w uzasadnieniu decyzji organów administracji obu instancji przyczyn, dla których
nie oparły się o dowody w postaci pozytywnych opinii na temat osoby skarżącego, bądź
odmówiły im wiarygodności;
art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieustosunkowanie się do podnoszonego przez skarżącego
argumentu o konieczności dokonania wykładni przepisów zgodnie z wolą ustawodawcy
wyrażoną w ustawie nowelizującej.
Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż w sprawach dotyczących przyznania pozwolenia na posiadanie broni palnej oraz jego cofnięcia - w obecnym stanie prawnym -ustawodawca odszedł od decyzji uznaniowej na rzecz decyzji związanej. W przeciwieństwie do poprzednio obowiązującego stanu, obecnie katalog z art. 15 ust. 1 pkt 6 ma charakter zamknięty. Wskazano, iż co prawda art. 3 ustawy nowelizującej stanowi, że "do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe", jednakże organ orzekający w oparciu o dotychczasowe przepisy ustawy o broni i amunicji, winien mieć na względzie pożądany przez ustawodawcą kierunek zmian prawa, i w tym duchu dokonywać, wykładni. Dodatkowo podniesiono, że wymieniona wyżej zmiana przepisów wynika z ustawy mającej na celu wdrożenie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/51/WE z dnia 21 maja 2008 r. zmieniającej dyrektywę Rady 91/477/EWG w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (Dz. Urz. UE L 179.5 z 8.07.2008), zmianę przepisów implementujących dyrektywę Rady 91/477/EWG z dnia 18 czerwca 1991 r. sprawie kontroli nabywania i posiadania broni (Dz. Urz. WE.. L 256 z 13.09.1991) - w oparciu o kilkuletnie doświadczenia w funkcjonowaniu przepisów
7
Sygn. akt II OSK 2519/12
krajowych, oraz wprowadzenie innych zmian w ustawach, bezpośrednio związanych z dostosowaniem prawa krajowego do prawa Unii Europejskiej. W 2008 r. została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/51/WE z dnia 21 maja 2008 r. zmieniająca dyrektywę Rady 91/477/EWG w sprawie kontroli nabywania i posiadania broni, zwierająca oprócz regulacji dostosowawczych do przepisów ONZ, także inne zmiany uwzględniające doświadczenia poszczególnych państw członkowskich Unii z dwóch dekad. Zdaniem skarżącego organy Policji, a w ślad za nimi Sąd I instancji dokonały w rozpoznawanej sprawie dowolnej interpretacji użytego w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji pojęcia "uzasadniona obawa użycia broni". Zastosowanie tego przepisu wymaga wykazania istnienia obiektywnych okoliczności uzasadniających powstanie tej obawy. Organy administracyjne przede wszystkim nie uwzględniły i dokonały błędnej oceny okoliczności faktycznych sprawy, mających istotny wpływ na zapadłe rozstrzygnięcie, a mianowicie nie wzięto pod uwagę długoletniego nienaruszającego bezpieczeństwa i porządku publicznego okresu posiadania przez skarżącego broni palnej myśliwskiej, jego dobrej opinii środowiskowej i zawodowej, etycznego postępowania w pracy .zawodowej i w życiu prywatnym. Nadto podniesiono, iż skarżący posiada pozwolenie na posiadanie broni od 1992 r. i przez okres prawie 20 lat nie posłużył się bronią w sposób niezgodny z prawem i jej przeznaczeniem. Wskazano także, iż skarżący nie został skazany prawomocnym wyrokiem. Postępowanie karne wobec niego zostało warunkowo umorzone na okres próby, a zastosowanie instytucji warunkowego umorzenia możliwe jest tylko wówczas, gdy istnieje pozytywna prognoza kryminologiczna. Wskazano również, iż w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że z samego faktu popełnienia przestępstwa nie można wprost wywodzić, iż jego sprawca stwarza zagrożenie użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji reprezentowany przez radcę prawnego podtrzymał dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wniesiono o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz Komendanta Głównego Policji zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność
Sygn. akt II OSK 2519/12
postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie.zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie posiada usprawiedliwionych podstaw, tak w zakresie powołanych w niej zarzutów naruszenia przez Sąd i instancji przepisów postępowania jak i zarzutu błędnego zastosowania jak i błędnej wykładni przepisów prawa materialnego - art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Z uwagi na charakter sprawy oraz sposób sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej punktem wyjścia należało uczynić przepisy prawa materialnego będące podstawą orzekania przez organy administracji.
Stosownie bowiem do treści (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji) art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano jest osobą co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazaną prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec której toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone zarówno przez organy jaki Sąd I instancji, iż wobec brzmienia art. 3 ustawy z 11 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. Nr 38 poz. 195) w przedmiotowej sprawie zastosowanie powinny mieć przepisy ustawy o broni i amunicji sprzed nowelizacji z dnia 11 stycznia 2011 r. Wobec powyższego brak jest również przesłanek do uwzględnienia przez organ przy orzekaniu w sprawie pożądanego przez ustawodawcę kierunku zmian prawa. Ustawodawca w kwestii tego, które przepisy mają mieć zastosowanie w zależności od momentu wszczęcia postępowania zajął bowiem wyraźne stanowisko, określając, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 11 stycznia 2011 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Taka też sytuacja występuje w sprawie niniejszej, gdyż postępowanie zostało wszczęte przez organ w dniu [...] listopada 2005 r. i nie zostało zakończone przed dniem 11 stycznia 2011 r.
Sygn. akt II OSK 2519/12
W tej sytuacji za całkowicie nieuzasadniony należy uznać zarzut dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego polegające na pominięciu woli ustawodawcy w ustawie nowelizującej i zastosowania przepisów ustawy sprzed nowelizacji. Z tego samego względu bezzasadny okazał się zarzut naruszenia prawa procesowego tj. art. 141 § 4 p.p.s.a.
Na gruncie niniejszej sprawy za uprawnioną uznać należy ocenę organów policji jak i Sądu I instancji, że zachowanie skarżącego naruszającego porządek prawny może rodzić obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego. Zaznaczyć trzeba, iż czyn, którego dopuścił się skarżący nie należy do przestępstw wyliczonych w art. 15 ust. 1 pkt 6 omawianej ustawy, dlatego dla cofnięcia pozwolenia na broń koniecznym było wykazanie związku pomiędzy popełnionym przez skarżącego czynem. Stwierdzić należy, iż ocena środowiskowa i zawodowa, na którą powołuje się skarżący oraz dotychczasowy sposób używania broni, mają oczywiście znaczenie dla sprawy, jednakże nie są one w stanie przesłonić faktu, że skarżącemu zarzucono popełnienie czynów z art. 191 § 1 i art. 190 § 1 k.k., polegających na tym, że w dniu 11 października 2005 r. w Suwałkach, działając wspólnie i w porozumieniu z S. i J.H. przemocą poprzez uderzenie w twarz, szarpanie i ciągnięcie za ubranie zmuszał D.T. do zaniechania ujawniania dotyczących go zapisów z kaset magnetofonowych, a także groził popełnieniem przestępstwa na szkodę E.S., krzycząc do niego, że zostanie pobity i pozbawiony życia. Wobec powyższego podzielić należy stanowisko wyrażone przez Sąd I instancji, iż zarówno przestępstwa, których popełnienia dopuścił się skarżący, jak i okoliczności ich popełnienia, upoważniały organ do uznania, że skarżący jest osobą impulsywną, porywczą, kierującą się emocjami, niepotrafiącą zapanować nad swoim zachowaniem. Zatem organy prawidłowo określiły reakcje skarżącego w określonych okolicznościach, gdy pod wpływem stresu działał impulsywnie, nie zastanawiając się nad możliwymi skutkami swego zachowania.
W tych okolicznościach działania skarżącego przeczą całkowicie pozytywnej postawie wobec obowiązujących norm i świadczą o lekceważącym stosunku do obowiązującego prawa, zatem uzasadniały obawę sprzecznego z prawem użycia broni. Należy mieć na względzie, iż prawo posiadania broni nie należy w Polsce do praw obywatelskich gwarantowanych w Konstytucji RP. Prawo do posiadania broni ma w świetle ustawy o broni i amunicji reglamentacyjny charakter. Jest wyrazem zaufania państwa do obywatela, który powinien mieć nieskazitelny charakter i cechować się szacunkiem do obowiązującego porządku prawnego. Osoby posiadające pozwolenie na broń powinny zatem w sposób szczególny unikać kolizji z prawem i dawać należytą rękojmię właściwego zachowania i posługiwania się
10
Sygn. akt II OSK 2519/12
bronią, W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, bezspornym jest, że skarżący świadomie i w sposób umyślny naruszając obowiązujący ład prawny, takiej postawy nie okazał, a więc nie daje on gwarancji przestrzegania przepisów ustawy o broni i amunicji w zakresie nie tylko bezpiecznego posiadania broni palnej, ale również jej używania. Pozytywne opinie z miejsca zamieszkania, czy też koła łowieckiego w zestawieniu z ustalonymi faktami nie pozwalają na zakwestionowanie oceny wyrażonej przez sąd w zaskarżonym wyroku, akceptującej stanowisko organów o podstawie do cofnięcia pozwolenia na broń.
Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym jak stanowi § 2 kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Celem kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny jest zatem, ocena zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Sąd, na skutek zaskarżenia aktu lub czynności (bezczynności) organu administracji publicznej, nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie skontrolować (ocenić) działalność tego organu. Sąd administracyjny nie zastępuje organu administracji publicznej i nie rozstrzyga sprawy administracyjnej.
Wobec powyższego stwierdzić należy, iż Sąd I instancji wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej dokonał prawidłowej oceny rozstrzygnięć organów z uwzględnieniem materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy. Nie można zgodzić się także z zarzutem oparcia się przez Sąd I instancji przy wydaniu zaskarżonego wyroku jedynie na orzeczeniu sądu rejonowego warunkowo umarzającego postępowanie wobec skarżącego z pominięciem pozytywnych opinii o skarżącym znajdujących się w aktach sprawy. W tym miejscu podkreślić należy, iż zgodnie z art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że moc wiążącą dla sądu administracyjnego mają jedynie ustalenia co do popełnienia przestępstwa zawarte w prawomocnym wyroku skazującym, przy czym zaznaczyć należy, iż sąd administracyjny jest związany sentencją skazującego wyroku karnego, natomiast nie jest związany ustaleniami zawartymi w uzasadnieniu tegoż wyroku. Tak więc ani wyrok uniewinniający, ani warunkowo umarzający postępowanie nie wiążą sądu administracyjnego i nie wiążą także organów w postępowaniu administracyjnym. Skoro wiążące znaczenie dla sądu administracyjnego ma tylko wyrok skazujący sądu karnego to tym samym ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku warunkowo umarzającego
11
Sygn. akt II OSK2519/12
postępowanie co do popełnienia przestępstwa - nie wiążą z mocy art. 11 p.p.s.a. sądów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 8 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 484/10, z dnia 13 marca 2009r. sygn. akt II OSK 355/08). Wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne nie ma waloru jaki przepis art. 11 p.p.s.a. przyznaje prawomocnym wyrokom skazującym za popełnienie przestępstwa. Wyrok taki organ administracji może natomiast dopuścić jako dowód, jeżeli może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Zatem podkreślić należy, iż wyrok warunkowo umarzający postępowanie nie może być utożsamiany z wyrokiem skazującym, jednakże zawiera on w sobie stwierdzenie popełnienia przestępstwa. Z wyroku takiego bowiem w sposób jednoznaczny wynika zarówno popełnienie przestępstwa przez sprawcę, jak i potwierdzenie jego winy. Wyrok taki nie przesądza jeszcze o istnieniu obawy, o której mówi art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji i nie może być w toku prowadzonego postępowania o cofnięcie pozwolenia na broń wyłącznie jedynym elementem materiału dowodowego i stanowić wyłącznej przesłanki wydania decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń. Ustalenia zawarte w orzeczeniu o warunkowym umorzeniu podlegają bowiem swobodnej ocenie organu na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego. W rozpatrywanej sprawie organy takiej oceny dokonały. Za całkowicie bezpodstawne należało uznać twierdzenie, iż Sąd I instancji pominął pozytywne opinie środowiskowe i zawodowe o skarżącym. Bowiem na stronie 9 uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd I instancji stwierdził, iż "uchybieniem organu odwoławczego było niewątpliwie nieodniesienie się do pozytywnych opinii o skarżącym, które zostały zgromadzone w aktach sprawy". Jednakże, Sąd I instancji doszedł do przekonania, iż uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż ocena taka została dokonana przez organ I instancji. Nadto Sąd I instancji uznał, iż zarówno pozytywna opinia środowiskowa i zawodowa, jak i ocena skarżącego jako myśliwego nie eliminują faktu dokonanego przez skarżącego czynu. Tym samym nie mogą podważyć oceny skarżącego dokonanej przez organ, która została dokonana przez pryzmat zdarzenia z dnia 11 października 2005 r. i jego konsekwencji w postaci utraty wiarygodności co do zgodnego z prawem posiadania i używania broni.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela powyższe stanowisko, iż pozytywne opinie środowiskowe w zestawieniu z ustalonymi faktami nie pozwalają na zakwestionowanie oceny dokonanej przez organ I instancji.
W ocenie składu orzekającego Sąd I instancji, w ramach swojej kognicji, odniósł się do stanu faktycznego sprawy, właściwie ocenił zabrany materiał dowodowy oraz dostatecznie
12
Sygn. akt II OSK 2519/12
wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia, Z faktu, że skarżący nie zgadza się z ustaleniami Sądu nie można kwestionować prawidłowości uzasadnienia.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił wniesioną skargę kasacyjną, jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
13