II OSK 251/23

Naczelny Sąd Administracyjny2025-06-25
NSAbudowlaneWysokansa
pozwolenie na budowęprawo budowlaneplan miejscowynieważność decyzjitermin przedawnieniaNSAWSAorgan nadzoru budowlanegoład przestrzennynaruszenie prawa

NSA uchylił wyrok WSA i decyzję GINB, stwierdzając, że pozwolenie na budowę hali magazynowej na terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej rażąco naruszało plan miejscowy i przepisy techniczne, a także że nie można było stwierdzić nieważności decyzji po upływie 5 lat od jej wydania.

Sprawa dotyczyła pozwolenia na budowę budynku mieszkalno-biurowego i hali magazynowej na terenie przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Wojewódzki Sąd Administracyjny utrzymał w mocy decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o stwierdzeniu nieważności pozwolenia, uznając rażące naruszenie planu miejscowego i przepisów technicznych. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że choć inwestycja naruszała plan miejscowy, to nie można było stwierdzić nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę po upływie 5 lat od jej wydania, zgodnie z nowo wprowadzonym art. 37b Prawa budowlanego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K. C. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) o stwierdzeniu nieważności pozwolenia na budowę. Pozwolenie to, wydane przez Starostę Milickiego, dotyczyło budowy budynku mieszkalno-biurowego i hali magazynowej na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (m.p.z.p.) jako teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej (MN). Wojewoda i GINB uznali, że pozwolenie rażąco narusza m.p.z.p., ponieważ teren MN nie dopuszcza budowy nowych obiektów magazynowych, a jedynie przekształcenie istniejących obiektów gospodarczych. Ponadto, projektowana powierzchnia zabudowy (16,51%) znacznie przekraczała dopuszczalny w planie procent zabudowy (6% dla działek powyżej 3000 m2 lub 15% dla działek do 1500 m2). WSA w Warszawie zgodził się z tym stanowiskiem, wskazując również na naruszenie przepisów technicznych dotyczących odległości miejsc postojowych od okien oraz kompletności projektu budowlanego. Kluczowym zarzutem skargi kasacyjnej było naruszenie art. 37b Prawa budowlanego, który stanowi, że nie stwierdza się nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeżeli od dnia jej doręczenia upłynęło 5 lat. NSA uznał ten zarzut za zasadny. Stwierdził, że pozwolenie na budowę zostało wydane 11 czerwca 2015 r., a decyzja GINB o stwierdzeniu nieważności została wydana ponad sześć lat później. W związku z tym, zgodnie z art. 37b P.b., nie było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji. NSA odrzucił interpretację WSA, zgodnie z którą przepis ten nie miał zastosowania ze względu na przepisy przejściowe (art. 25 ustawy nowelizującej Prawo budowlane), wskazując, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę jest sprawą uregulowaną przepisami Prawa budowlanego, a nie tylko K.p.a. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i decyzję GINB, odstępując od zasądzenia kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę nie jest dopuszczalne po upływie 5 lat od jej doręczenia, zgodnie z art. 37b ust. 1 Prawa budowlanego.

Uzasadnienie

NSA uznał, że art. 37b Prawa budowlanego ma zastosowanie do wszystkich spraw dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeśli od doręczenia decyzji upłynęło 5 lat, niezależnie od daty wszczęcia postępowania nieważnościowego. Interpretacja WSA dotycząca przepisów przejściowych została odrzucona.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

P.b. art. 35 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę organ sprawdza zgodność projektu budowlanego m.in. z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

P.b. art. 35 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę organ sprawdza zgodność projektu budowlanego z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi.

P.b. art. 35 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę organ sprawdza kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń.

P.b. art. 37b § 1 i 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Nie stwierdza się nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 5 lat.

K.p.a. art. 156 § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej w przypadku rażącego naruszenia prawa.

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji lub postanowienia w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania.

P.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA uchyla zaskarżony wyrok i orzeka co do istoty sprawy lub uchyla wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.

P.p.s.a. art. 206

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA uchyla zaskarżony wyrok i orzeka co do istoty sprawy.

P.p.s.a. art. 207 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.

warunki techniczne art. 19 § 1 lit. a

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Odległość miejsc postojowych od okien pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi.

rozporządzenie ws. projektu budowlanego art. 12 § 1 pkt 2

Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego

Wymagane elementy projektu budowlanego, w tym widok dachu i przekroje.

m.p.z.p. art. 14 § 1

Uchwała Rady Miejskiej w Miliczu z 18 czerwca 1998 r. nr L/314/98

Przeznaczenie terenu MN jako zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej.

m.p.z.p. art. 14 § 2

Uchwała Rady Miejskiej w Miliczu z 18 czerwca 1998 r. nr L/314/98

Dopuszczenie lokalizacji obiektów i urządzeń usługowych, nie służących bezpośrednio mieszkańcom, jako zabudowy uzupełniającej.

m.p.z.p. art. 14 § 4

Uchwała Rady Miejskiej w Miliczu z 18 czerwca 1998 r. nr L/314/98

Dopuszczenie przekształcenia obiektów gospodarczych na cele usługowe, magazynowe i produkcyjne.

m.p.z.p. art. 14 § ust. 1

Uchwała Rady Miejskiej w Miliczu z 18 czerwca 1998 r. nr L/314/98

Maksymalny procent zabudowy działki mieszkaniowej powyżej 3000 m2 - 6%.

m.p.z.p. art. 14 § ust. 1

Uchwała Rady Miejskiej w Miliczu z 18 czerwca 1998 r. nr L/314/98

Maksymalny procent zabudowy działki mieszkaniowej do 1500 m2 - 15%.

Pomocnicze

P.b. art. 32 § 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane

Wymagania dotyczące wniosku o pozwolenie na budowę, w tym oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością.

K.p.a. art. 156 § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Określa, że nie stwierdza się nieważności decyzji z powodu naruszenia przepisów, jeśli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 5 lat.

P.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej.

ustawa zmieniająca art. 25

Ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw

Przepisy przejściowe dotyczące stosowania przepisów Prawa budowlanego w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 37b Prawa budowlanego przez NSA, który stwierdził nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę po upływie 5 lat od jej doręczenia.

Odrzucone argumenty

Argumenty WSA dotyczące rażącego naruszenia planu miejscowego i przepisów technicznych przez pozwolenie na budowę (choć NSA nie kwestionował tych ustaleń, uznał je za nieistotne w kontekście upływu terminu).

Godne uwagi sformułowania

nie stwierdza się nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 5 lat brak było podstaw do stwierdzenia nieważności ww. pozwolenia na budowę organ odwoławczy ma obowiązek uwzględnić zmiany stanu faktycznego oraz prawnego jakie zaistniały po wydaniu decyzji przez organ I instancji.

Skład orzekający

Paweł Miładowski

przewodniczący

Grzegorz Czerwiński

sprawozdawca

Roman Ciąglewicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 37b Prawa budowlanego dotyczącego terminu do stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zasady stosowania przepisów przejściowych."

Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę zostało wszczęte po upływie 5 lat od jej doręczenia, a decyzja ta nie została wcześniej ostatecznie stwierdzona jako nieważna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe znaczenie ma upływ czasu i konkretne przepisy (jak art. 37b P.b.) w postępowaniach administracyjnych, nawet gdy pierwotne naruszenia były ewidentne. Pokazuje też złożoność przepisów przejściowych.

Nawet rażące naruszenie prawa nie zawsze prowadzi do unieważnienia pozwolenia na budowę – kluczowy jest upływ czasu.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 251/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Czerwiński /sprawozdawca/
Paweł Miładowski /przewodniczący/
Roman Ciąglewicz
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 808/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-09-13
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 1409
art. 32 ust. 4, art. 35 ust. 1 pkt 1 - 3, art. 35 ust. 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 37b ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3, art. 156 § 1 pkt 2 in fine
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 188, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 206, art. 207 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 808/22 w sprawie ze skargi K. C. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 marca 2022 r. nr DOA.7110.462.2016.NKR w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję; II. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego w całości.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 13 września 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 808/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. C. (dalej jako skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 marca 2022 r., znak DOA.7110.462.2016.NKR w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z 11 czerwca 2015 r. nr 142/2015 Starosta Milicki zatwierdził projekt budowlany i udzielił skarżącemu pozwolenia na budowę budynku mieszkalno-biurowego oraz hali magazynowej na dz. nr [...], nr [...] i nr [...], położonych w M..
Wojewoda decyzją z 2 marca 2016 r., po rozpatrzeniu wniosku I. S. z 27 lipca 2015 r., stwierdził nieważność ww. decyzji o pozwoleniu na budowę.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z obowiązującym w chwili wydania weryfikowanej decyzji art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.b.", przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza zgodność projektu budowlanego m.in. z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Uchwałą Rady Miejskiej w Miliczu z 18 czerwca 1998 r. nr L/314/98 w sprawie "Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu górniczego "Wierzchowice" wraz ze zmianami planów zagospodarowania przestrzennego gminy Krośnice i gminy Milicz (Dz. Urz. Woj. Doln. z 1998 r., Nr 10, poz. 100), powoływanego dalej jako "m.p.z.p.", oznaczono teren dz. nr [...], [...] i nr [...], na których zaprojektowana została budowa hali magazynowej z budynkiem usługowo-mieszkalnym jako teren MN, tj. tereny zabudowy mieszkalnej jednorodzinnej oraz usługi towarzyszące bezpośrednio związane z obsługą mieszkańców tej zabudowy (§14 ust. 1 m.p.z.p.), w ramach których dopuszcza się lokalizację obiektów i urządzeń usługowych, nie służących bezpośrednio mieszkańcom (§ 14 ust. 2 m.p.z.p.). Ponadto wskazano, że łączna wielkość obszaru zajmowanego przez obiekty i urządzenia w ust. 2 nie może przekroczyć 20% powierzchni danego terenu. Dopuszczono również zachowanie na tym terenie istniejących siedlisk rolnych oraz przekształcenie obiektów gospodarczych na cele usługowe, magazynowe i produkcyjne, przy czym łączna wielkość obszaru zajmowanego przez obiekty nie może przekroczyć 20% powierzchni danego terenu. Określono, że maksymalny procent zabudowy działki mieszkaniowej nie może przekraczać: na działkach o pow. do 1500 m2 - 15%; na działkach o pow. 1501-3000 m2 - 10%; na działkach o pow. powyżej 3000 m2 - 6%. W planie przewidziano, że na każdej wydzielonej działce budowlanej obowiązuje wprowadzenie miejsc postojowych dla samochodów w liczbie: na działce mieszkaniowej minimum 1 stanowisko; na działce usługowej min. 1 stanowisko na 50 m2 powierzchni usługowej. Z projektu budowlanego wynika, że na nieruchomości projektuje się dwa przylegające do siebie budynki, dla których przewidziano funkcje: magazynową (o pow. 494 m2) oraz usługowo-mieszkalną (o pow. 133,94 m2 + 131,2 m2, razem 265,15 m2). Wprawdzie zaprojektowano osobne wejście do części magazynowej oraz usługowo-mieszkalnej, to jednak pomiędzy obiektami, jak i wszystkimi częściami o rożnym przeznaczeniu, przewidziano wspólną komunikację. Brak wyraźnego wyodrębnienia, odizolowania części mieszkalnej od części usługowej i magazynowej przesądza o tym, że jest to jeden budynek, o dominującym przeznaczeniu magazynowym. Tymczasem m.p.z.p. jako przeznaczenie podstawowe terenu o symbolu MN ustala zabudowę mieszkaniową jednorodzinną oraz usługi bezpośrednio związane z obsługą mieszkańców tej zabudowy, a jako przeznaczenie uzupełniające: obiekty i urządzenia usługowe nie służące bezpośrednio mieszkańcom. Plan nie dopuszcza na przedmiotowym terenie budowy nowych obiektów przeznaczonych na cele magazynowe. Pod takie przeznaczenie zarezerwowano bowiem tereny oznaczone symbolami: P, S (§ 25 ust. 1 m.p.z.p.), które zgodnie z postanowieniami m.p.z.p. stanowią tereny zaplecza transportu ciężkiego, produkcji i magazynowania. Powyższego nie zmienia okoliczność, że plan dopuszcza na terenie oznaczonym symbolem MN możliwość przekształcenia istniejących obiektów gospodarczych na cele magazynowe. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie występuje. W m.p.z.p. ustalono, że maksymalny procent zabudowy nieruchomości dla działek mieszkaniowych powyżej 3000 m2 wynosi 6%, natomiast maksymalny procent zabudowy dla działek mieszkaniowych o pow. do 1500 m2 wynosi 15%. Z projektu budowlanego wynika, że nieruchomość gruntowa, na której przewiduje się ww. budynek składa się z trzech, podobnej wielkości działek posiadających łącznie pow. 3995 m2 (powierzchni poszczególnych działek nie podano). Projektowana powierzchnia zabudowy nieruchomości gruntowej wynosi 659,56 m2 co stanowi 16,51% powierzchni terenu. Projektowana powierzchnia zabudowy nieruchomości gruntowej przekracza zatem ponad dwukrotnie dopuszczony w planie dla działek o pow. 3000 m2, maksymalny procent zabudowy nieruchomości. Ograniczając nawet zakres pojęcia "działki mieszkaniowej" do działki ewidencyjnej, to najbardziej niekorzystna sytuacja występuje na dz. nr [...], na której zaprojektowano niemal w całości przedmiotowy budynek. Skoro bowiem powierzchnia zabudowy wynosi 659,56 m2, zaś powierzchnia działki ok. 1125,75 m2 (39,5 m x 28,5 m, pomiar i obliczenia własne), to projektowana powierzchnia zabudowy nieruchomości gruntowej ponad trzykrotnie przekroczy dopuszczony w planie, dla działek o pow. do 1500 m2, maksymalny procent zabudowy nieruchomości. W konsekwencji Wojewoda uznał, że weryfikowana w trybie nadzwyczajnym decyzja rażąco narusza art. 35 ust. 1 pkt 1 P.b., bowiem zatwierdzony nią projekt budowlany pozostaje w sprzeczności z ustaleniami m.p.z.p. Skutki społeczno-gospodarcze naruszenia przepisów m.p.z.p. w powyższym zakresie są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządnego państwa.
GINB decyzją z 11 maja 2016 r. znak DOA.7110.462.201.KBA, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, uchylił decyzję Wojewody z 2 marca 2016 r. i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji, uznając, że zostało ono wszczęte na wniosek I. S., której nie przysługuje przymiot strony postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 czerwca 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 1609/16 oddalił skargę I. S. na powyższą decyzję.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 15 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 3286/17, po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej I. S., uchylił wyrok z 2 czerwca 2017 r. oraz decyzję GINB z 11 maja 2016 r. wskazując, że wnoszącej skargę kasacyjną przysługiwał przymiot strony w niniejszym postępowaniu, skoro jest właścicielką gruntów przeznaczonych pod zabudowę jednorodzinną i powinna mieć zagwarantowaną ochronę przed realizacją w sąsiedztwie takich inwestycji, które skutkowałyby ponadnormatywnymi uciążliwościami naruszającymi jej uprawnienia do zagospodarowania i korzystania z własnej nieruchomości.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, GINB decyzją z 17 marca 2022 r., po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, utrzymał w mocy decyzję Wojewody z 2 marca 2016 r. stwierdzającą nieważność pozwolenia na budowę podzielając stanowisko organu I instancji.
Skargę na powyższą decyzję wniósł K. C. podnosząc zarzuty naruszenia:
1. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 P.b. polegające na przyjęciu, że decyzja Starosty z 11 czerwca 2015 r. obarczona jest wadą rażącego naruszenia prawa w zakresie niezgodności z § 14 pkt 1 tiret 1, pkt 2 i pkt 4 tiret 2 m.p.z.p. w sytuacji, gdy brak jest przesłanek do przyjęcia, że stwierdzone naruszenia prawa mają charakter "rażący", gdyż zapisy m.p.z.p. nie są jasne, klarowne i niewymagające wykładni, a za wyeliminowaniem ostatecznej decyzji z obrotu prawnego nie przemawiają skutki społeczne i ekonomiczno-gospodarcze;
2. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 2 i pkt. 3 P.b. polegające na przyjęciu, że decyzja Starosty obarczona jest wadą rażącego naruszenia prawa w zakresie niezgodności z § 19 ust. 1 lit a warunków technicznych oraz w zakresie niezgodności z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego w sytuacji, gdy brak jest przesłanek do przyjęcia, że stwierdzone naruszenia prawa mają charakter "rażący", gdyż za wyeliminowaniem ostatecznej decyzji z obrotu prawnego nie przemawiają skutki społeczne i ekonomiczno-gospodarcze;
3. art 37b ust. 1 P.b. w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2020 poz. 471), powoływanej dalej jako "ustawa zmieniająca", i art. 158 § 2 K.p.a. poprzez stwierdzenie nieważności decyzji - pozwolenia na budowę, która stała się ostateczna w dniu 29 czerwca 2015 r., po upływie 5 lat od daty doręczenia tej decyzji;
4. art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy od dnia wydania decyzji z 11 czerwca 2015 r. do dnia stwierdzenia jej nieważności nastąpił znaczny upływ czasu, a na podstawie tej decyzji skarżący nabył prawo, na podstawie którego zrealizował zamierzenie budowlane.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 13 września 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 808/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 marca 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę nie zależy od uznania organu, lecz jest procedurą sformalizowaną i gdy zostaną spełnione wszystkie wymagania, organ nie może odmówić wydania takiej decyzji, o czym stanowi art. 35 ust. 4 P.b. Do wymagań tych należy: złożenie wniosku w okresie ważności decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli jest ona wymagana, złożenie wniosku w okresie ważności pozwoleń, jeżeli są one wymagane, złożenie oświadczeń, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 32 ust. 4 P.b.) oraz zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko; zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi; kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7, oraz dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 6; wykonanie - w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu - przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 (art. 35 ust. 1 P.b.).
Zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 1 i pkt 2 P.b. skarżący, wraz z wnioskiem o pozwolenie na budowę złożył oświadczenie z 18 kwietnia 2015 r. o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Teren, na którym zaprojektowano zamierzenie inwestycyjne, objęty był m.p.z.p. i zgodnie z nim znajduje się na terenie oznaczonym MN, dla którego przepisy prawa miejscowego w § 14 wskazują: Tereny zabudowy jednorodzinnej (MN) o przeznaczeniu podstawowym zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna, zaś usługi towarzyszące bezpośrednio związane z obsługą mieszkańców tej zabudowy. Jako uzupełniającą dopuszcza się lokalizację: obiektów i urządzeń usługowych, nie służących bezpośrednio mieszkańcom, sieci i urządzeń infrastruktury technicznej. W warunkach zabudowy i zagospodarowania m.p.z.p. wskazuje, że łączna wielkość obszaru zajmowanego przez obiekty i urządzenia określone w pkt 2 nie może przekroczyć 20% powierzchni danego terenu, obiekty określone w pkt 2 nie mogą należeć do kategorii inwestycji "szkodliwych dla środowiska" bądź "mogących pogorszyć stan środowiska". Dopuszcza się zachowanie na tym terenie istniejących siedlisk rolnych oraz przekształcenie obiektów gospodarczych na cele usługowe, magazynowe, produkcyjne pod warunkiem jak w pkt 3. Ustala się minimalną powierzchnię budowlanej działki mieszkaniowej – 800 m2. Ustalenie to nie dotyczy działek wyznaczonych geodezyjnie przed uchwaleniem planu. Maksymalny procent zabudowy działki mieszkaniowej nie może przekraczać: na działkach o pow. do 1500 m2 -15%, na działkach o pow. 1501-3000 m2 - 10%, na działkach o pow. powyżej 3000 m2 - 6%. Na każdej wydzielonej działce budowlanej obowiązuje wprowadzenie miejsc postojowych dla samochodów w liczbie: na działce mieszkaniowej - min. 1 stanowisko, na działce usługowej - min. 1 stanowisko / 50 m2 powierzchni usługowej. Choć z zatwierdzonego decyzją Starosty projektu budowlanego wynika, że "przedmiotem inwestycji jest budowa budynku mieszkalno-biurowego oraz przyległej hali magazynowej", to jednak analiza tego projektu wskazuje już, że projektowany obiekt budowlany stanowi jeden budynek mieszkalno-biurowo-magazynowy. Jak słusznie bowiem zauważył GINB, budynek ten stanowi funkcjonalną (połączenie części biurowej z częścią magazynową) i konstrukcyjną (wspólny fundament) całość użytkową. Powyższa kwestia ma o tyle istotne znaczenie, że przepisy m.p.z.p. dopuszczają jako uzupełniającą lokalizację obiektów i urządzeń usługowych, nie służących bezpośrednio mieszkańcom (§ 14 pkt 2). Powinny to być zatem obiekty i urządzenia usługowe odrębne pod względem konstrukcyjnym, albowiem podstawowym przeznaczeniem terenu jest zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna (§ 14 pkt 1). Przepisy m.p.z.p. nie przewidują natomiast możliwości realizacji obiektów o funkcji mieszanej. Jak trafnie wskazał GINB, zgodnie z § 3 pkt 2 warunków technicznych zabudowa jednorodzinna to budynek mieszkalny jednorodzinny lub zespół takich budynków, wraz z budynkami garażowymi i gospodarczymi. Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 2a P.b. ilekroć w ustawie jest mowa o budynku mieszkalnym jednorodzinnym - należy przez to rozumieć budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku. Jak natomiast wynika z opisu technicznego do projektu (pkt 2.2.2 Program użytkowy przebudowywanego budynku - str. 5), powierzchnia części biurowej i magazynowej wynosi 628,28 m2, podczas gdy powierzchnia części mieszkalnej wynosi 131,21 m2. Powierzchnia usługowa i magazynowa stanowi zatem 83% powierzchni budynku. Nawet przyjmując, że część mieszkalno-usługowa stanowi odrębną od części magazynowej całość konstrukcyjno-użytkową, to i tak części mieszkalno-usługowej nie można uznać za zabudowę mieszkalną jednorodzinną, albowiem powierzchnia części usługowej wynosi w takim przypadku 133,94 m2 i stanowi 50,5% powierzchni tego budynku. Projektowany budynek nie jest więc budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym i tym samym nie stanowi zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Zatwierdzony projekt budowlany rażąco narusza więc § 14 pkt 1 m.p.z.p. Co dodatkowo istotne, m.p.z.p. nie dopuszcza na przedmiotowym terenie budowy nowych obiektów przeznaczonych na cele magazynowe. § 14 pkt 2 m.p.z.p. jako uzupełniającą dopuszcza lokalizację wyłącznie obiektów i urządzeń usługowych, nie służących bezpośrednio mieszkańcom oraz sieci i urządzeń infrastruktury technicznej. Powyższe potwierdza § 14 pkt 4 m.p.z.p., który dopuszcza przekształcenie obiektów gospodarczych na cele usługowe, magazynowe i produkcyjne pod warunkiem jak w pkt 3. Na terenie oznaczonym symbolem MN na funkcje magazynowe mogą być przeznaczone zatem wyłącznie dotychczas istniejące obiekty gospodarcze. Takim obiektem nie jest nowoprojektowany budynek w części, w jakiej przewiduje funkcję magazynową. Projektowana część magazynowa nie wpisuje się zatem nie tylko w podstawowe przeznaczenie terenu zabudowy jednorodzinnej, ale też nie jest jego zabudową uzupełniającą. W m.p.z.p. wskazano ponadto, że maksymalny procent zabudowy działki mieszkaniowej nie może przekraczać na działkach o pow. powyżej 3000 m2 - 6%. Z zatwierdzonego projektu budowlanego wynika natomiast, że powierzchnia trzech działek objętych projektem zagospodarowania wynosi 3995 m2, natomiast "powierzchnia zabudowy projektowanych budynków" wynosi 659,56 m2 (Opis zagospodarowania działki 2.1.4. Zestawienie powierzchni). Procent zabudowy wynoszący 16,5% przekracza zatem dopuszczalny parametr aż o 10%. Nawet gdyby uznać, że zabudowaną jest jedynie dz. nr [...] o pow. 1331 m2, na której została zaprojektowana niemal cała zabudowa przedmiotowego budynku, to powierzchnia tej zabudowy wynosząca 659,56 m2, została przekroczona niemal trzykrotnie, skoro zgodnie z m.p.z.p. maksymalny procent zabudowy działki mieszkaniowej nie może przekraczać: na działkach o pow. do 1500 m2 -15% (dopuszczalna zabudowa na ww. działce nie powinna zatem przekroczyć 199,65 m2). Niewątpliwie zatem kontrolowana w trybie nadzoru decyzja rażąco narusza postanowienia m.p.z.p.
Co istotne organ przeanalizował również skutki społeczno-gospodarcze stwierdzonych naruszeń w zakresie m.p.z.p. i wskazał, że działki objęte pozwoleniem na budowę zgodnie z aktualnym m.p.z.p. (z 2021 r.), znajdują się obecnie na terenie oznaczonym symbolem MN/UD 1.2. Zgodnie z pkt § 4 ust. 14 aktualnego m.p.z.p. wyznacza się tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej oraz usług drobnych, oznaczone na rysunku planu miejscowego symbolem MN/UD oraz kolejnym numerem od 1.1 do 1.6, dla których obowiązują następujące ustalenia: 1) przeznaczenie podstawowe: a) zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna wraz z niezbędnymi: urządzeniami i obiektami pomocniczymi, obsługą komunikacyjną oraz zielenią, b) usługi drobne nieuciążliwe wraz z niezbędnymi: urządzeniami i obiektami pomocniczymi, obsługą komunikacyjną oraz zielenią; 2) przeznaczenie uzupełniające: nie dopuszcza się; 3) zasady kształtowania zabudowy oraz wskaźniki zagospodarowania terenu: a) zabudowę mieszkaniową jednorodzinną dopuszcza się tylko w formie budynków wolno stojących lub w zabudowie bliźniaczej, b) gabaryty budynków mieszkalnych: - wysokość elewacji - maksymalnie 2 kondygnacje nadziemne, w tym druga jako poddasze użytkowe, jednak nie więcej niż 9 m, szerokość elewacji - maksymalnie 20 m, c) gabaryty pozostałych budynków: - wysokość elewacji - maksymalnie 9 m, - szerokość elewacji - maksymalnie 20 m, d) powierzchnia zabudowy - maksymalnie 25% działki, e) powierzchna biologicznie czynna - minimum 55% powierzchni działki budowlanej, f) maksymalna intensywność zabudowy: - dla zabudowy wolno stojącej - 0,30, - dla zabudowy bliźniaczej - 0,50, g) parametry dachów: - dach dwu- lub wielospadowy o jednakowym kącie nachylenia połaci 35"- 45", bez mijających się połaci, - pokrycie dachowe - dachówka ceramiczna lub betonowa, ewentualnie inny materiał imitujący dachówkę, w kolorze czerwonym, ceglastym, brązowym, grafitowym, czarnym, h) minimalna powierzchnia nowo wydzielonych działek budowlanych: 800 m2. Uwzględniając zapisy aktualnego m.p.z.p., GINB słusznie stwierdził, że zatwierdzony projekt budowlany jest niezgodny z pkt § 4 ust. 14 pkt 1 lit. a w zw. z pkt § 4 ust. 14 pkt 3 lit. a. Przedmiotowy budynek (zarówno przy uwzględnieniu jako całości techniczno-użytkowej wraz z halą magazynową jak również bez hali magazynowej) nie jest bowiem budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym. W aktualnym m.p.z.p. jest wprawdzie dopuszczona budowa magazynów na ww. terenie, to jednak o maksymalnej powierzchni użytkowej 200 m2. Jakkolwiek więc aktualny m.p.z.p. dopuszcza magazyny jako usługi drobne nieuciążliwe (§ 4 ust. 14 pkt 1 lit. b) to jednakże wielkość projektowanej hali magazynowej wynosi 494,34 m2, tym samym jest niezgodna z ww. zapisem, przekraczając dopuszczalny w tym zakresie parametr o 294,34 m2. Projektowany budynek (nawet przy przyjęciu, że jest budynkiem mieszkalnym) nie spełnia także zapisów dotyczących § 4 ust. 14 pkt 3 lit. b aktualnego m.p.z.p. w zakresie usytuowania drugiej kondygnacji jako poddasza użytkowego.
Zdaniem Sądu, GINB prawidłowo zwrócił również uwagę, że zgodnie z § 19 ust. 1 lit. a warunków technicznych odległość wydzielonych miejsc postojowych, w tym również zadaszonych, lub otwartego garażu wielopoziomowego dla samochodów osobowych od okien pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi w budynku mieszkalnym, budynku zamieszkania zbiorowego, z wyjątkiem hotelu, budynku opieki zdrowotnej, oświaty i wychowania, a także od placu zabaw i boiska dla dzieci i młodzieży, nie może być mniejsza niż 7 m - w przypadku do 4 stanowisk włącznie. Stosownie do § 9 ust. 3 warunków technicznych określone w rozporządzeniu odległości budynków od innych budynków, urządzeń budowlanych lub granicy działki budowlanej mierzy się w poziomie w miejscu ich najmniejszego oddalenia. Z projektu zagospodarowania działki wynika natomiast, że odległość najbliżej zaprojektowanego miejsca postojowego (4 stanowiska) od okien (elewacja boczna I, rysunek nr A/6; sala - rzut parteru, rysunek nr A/2; pokój dzienny - rzut piętra, rysunek A/3) budynku części mieszkalno-usługowej wynosi około 1,50 m. Pomieszczenie określone jako pokój dzienny niewątpliwie jest pomieszczeniem przeznaczonym na stały pobyt ludzi. Powyższe świadczy, że Starosta rażąco naruszył także art. 35 ust. 1 pkt 2 P.b.
Zatwierdzony projekt budowlany dodatkowo, wbrew § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego nie zawiera także widoku dachu lub przekrycia oraz przekrojów, co świadczy, że Starosta nie dopełnił podstawowych obowiązków dotyczących sprawdzenia kompletności projektu budowlanego, co z kolei stanowi o rażącym naruszeniu art. 35 ust. 1 pkt 3 P.b.
W konsekwencji Sąd podzielił pogląd GINB, że pozostawienie w obrocie prawnym kontrolowanej w niniejszym postępowaniu decyzji, akceptowałoby próbę obejścia przepisów m.p.z.p. Jednocześnie skutki społeczno-gospodarcze naruszenia przepisów m.p.z.p. w powyższym zakresie są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządnego państwa. Udzielenie pozwolenia na budowę budynku mieszkalno-usługowo-magazynowego na terenie do tego nie przewidzianym zaburza podstawowe elementy ładu przestrzennego i wprowadza uciążliwości dla zabudowy mieszkalnej jednorodzinnej, która stanowi podstawowe przeznaczenie terenu MN/UD 1.2 aktualnego m.p.z.p.
Sad stwierdził, że w skardze, właściwie nie kwestionując powyższych ustaleń organu, podniesiony został zarzut naruszenia przez GINB art. 37b ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.) poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, w której w stanie prawnym obowiązującym po 19 września 2020 r. istnieje ustawowe wyłącznie możliwości stwierdzenia nieważności pozwoleń na budowę po upływie 5 lat od dnia jej doręczenia. Zgodnie z tym przepisem, nie stwierdza się nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 5 lat (ust. 1), a w przypadku, o którym mowa w ust. 1, przepis art. 158 § 2 K.p.a. stosuje się odpowiednio (ust. 2).
Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, art. 37b ust. 1 ustawy – Prawo budowlane nie znajduje zastosowania.
Po pierwsze, decyzja Starosty o pozwoleniu na budowę wydana została w dniu 11 czerwca 2015 r. I. S. wnioskiem z 27 lipca 2015 r. (złożonym zatem niecałe dwa miesiące od wydania tej decyzji) wystąpiła o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę. Wojewoda decyzją z 2 marca 2016 r. stwierdził nieważność decyzji z 11 czerwca 2015 r. Z powyższego wynika, że stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę nastąpiło niecały rok od jego wydania. W tej sytuacji nie sposób przyjąć, że nastąpił upływ pięcioletniego terminu, o którym mowa w art. 37b ust. 1 ustawy – Prawo budowlane. Stanowiska tego nie zmienia natomiast okoliczność, że odwołanie skarżącego od decyzji Wojewody z 2 marca 2016 r. zostało ostatecznie rozpoznane przez GINB dopiero decyzją z 17 marca 2022 r., tym bardziej, że decyzją tą podzielono w całości stanowisko organu pierwszej instancji o wydaniu decyzji Starosty z rażącym naruszeniem prawa. Mając świadomość powyższego skarżący zrealizował budowę spornego budynku.
Po drugie, istotne znaczenie dla zastosowania art. 37b ust. 1 ustawy – Prawo budowlane ma przepis przejściowy - art. 25 ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, który stanowi, że do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Ustawa zmieniana w art. 1 to ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r. poz. 1333). Wskazany art. 25 ustawy zmieniającej budzi wątpliwości interpretacyjne. Ograniczenie czasowe dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę nie było bowiem do tej pory uregulowane w ustawie Prawo budowlane. Zastosowanie w tym zakresie miały przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 156 § 2 K.p.a.). Rozważenia więc wymaga, czy sprawa administracyjna prowadzona w trybie nadzwyczajnym stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę jest sprawą "uregulowaną ustawą zmienianą w art. 1".
Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem odrębnym od postępowania o pozwolenie na budowę prowadzonego w trybie zwykłym, lecz oceniając decyzję pod kątem ewentualnego wystąpienia wad wskazanych w art. 156 § 1 K.p.a., organ dokonuje tego przez pryzmat przepisów ustawy - Prawo budowlane. W sprawie zatwierdzenia projektu budowalnego i udzielenia pozwolenia na budowę zastosowanie mają przepisy prawa budowlanego (w tym ustawy - Prawo budowlane), również w przypadku, gdy sprawa rozpatrywana jest w trybie nadzwyczajnym stwierdzenia nieważności decyzji, zwłaszcza w oparciu o przesłankę rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Wprawdzie w tym trybie organ nie rozstrzyga sprawy co do istoty, lecz orzeka jedynie czy zachodzą przesłanki wymienione w art. 156 § 1 K.p.a., lecz dokonuje oceny tych przesłanek przez pryzmat przepisów Prawa budowlanego. W związku z powyższym, wszczętą przed 19 września 2020 r. sprawę dotyczącą stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę można uznać za sprawę "uregulowaną ustawą zmienianą w art. 1", a więc ustawą - Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed tą datą. Zatem do tego rodzaju spraw wszczętych i niezakończonych do 19 września 2020 r. zastosowanie mają przepisy dotychczasowe ustawy - Prawo budowlane. Przepisy te nie przewidywały ograniczenia czasowego możliwości stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, a w tym zakresie zastosowanie miał i ma więc nadal art. 156 § 2 K.p.a.
Dodatkowo, zdaniem Sądu, wskazać należy, że dodany art. 37b ust. 1 ustawy - Prawo budowlane ma charakter materialnoprawny, gdyż reguluje instytucję przedawnienia. Przepis ten nie powinien więc mieć zastosowania do spraw, w których wszczęto postępowanie przed jego wejściem w życie. Do takich spraw powinny mieć zastosowanie wszystkie dotychczas obowiązujące przepisy prawa materialnego, w tym ogólne regulacje dotyczące przedawnienia przewidziane w art. 156 § 2 K.p.a. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przy interpretacji przepisów przejściowych wskazuje się, że pod pojęciem "przepisów dotychczasowych" należy rozumieć przede wszystkim przepisy prawa materialnego (przykładowo postanowienia NSA z 8 lipca 2015 r., II OW 54/15, z 20 lipca 2018 r., II OW 14/18). Ponadto z konstytucyjnej zasady ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa (art. 2 Konstytucji RP) wyprowadzana jest zasada ochrony interesów w toku. Chodzi o to, by sytuacja prawna podmiotów, których dotyczy nowa regulacja, poddana była przepisom przejściowym pozwalającym im dokończyć przedsięwzięcia podjęte na gruncie wcześniejszej regulacji w uzasadnionym przeświadczeniu, że regulacje te są i pozostaną stabilne (zob. np. wyrok TK z 23 lipca 2013 r., P 4/11, OTK-A 2013/6/82).
Z powyższych przyczyn, w ocenie Sądu, za niezasadny należało uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organ art 37b ust. 1 P.b. w zw. z art. 25 ustawy zmieniającej. W ocenie Sądu powyższe okoliczności potwierdzają również, że GINB zbadał wszechstronnie sprawę, zaś jego ustalenia znalazły, zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a., odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną wniósł K. C. podnosząc zarzuty naruszenia:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. w zw. z art. 16 K.p.a. poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. i przyjęciu, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu ww. przepisu zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją, co z kolei doprowadziło Sąd do oddalenia skargi, ze względu na nieznalezienie podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia w/w przepisu nakazuje przyjęcie, że skoro stwierdzenie nieważności jest odstępstwem od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, to niewystarczającym jest nawet samo oczywiste naruszenia prawa, ale wystąpić musi rażące naruszenie prawa, które występuje wtedy, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz skutki, które wywołuje decyzja, uznana za rażąco naruszającą prawo, których to wystąpienie w sprawie nie zostało przez Sąd zbadane i wykazane;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a. P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (według stanu prawnego na dzień wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę) i § 14 pkt 1 tiret 1, pkt 2, pkt 3 oraz pkt 4 tiret 2 uchwały Rady Miejskiej w Miliczu z dnia 18 czerwca 1998 r. Nr L/314/98 - zwanej dalej: MPZP, poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie zachodzi przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji ze względu na rażące naruszenie prawa w sytuacji, gdy zapisy MPZP wcale nie są jasne i jednoznaczne, wymagają poszerzonej interpretacji przepisów i mogą prowadzić do różnych wniosków, co przesądza o braku przesłanki kwalifikowanego naruszenia prawa; pozostawienie decyzji o pozwoleniu na budowę w obrocie prawnym nie prowadzi do uznania że skutki jakie wywołuje ww. decyzja są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, co przesądza o braku przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji;
3. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a. P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 2 K.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 in fine K.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 n fine K.p.a. i przyjęcie, że w sprawie zachodzi przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji ze względu na rażące naruszenia prawa, podczas gdy od dnia wydania decyzji Starosty Milickiego z dnia 11 czerwca 2015 r. do dnia stwierdzenia jej nieważności (wydania decyzji ostatecznej) nastąpił znaczny upływ czasu (prawie 7 lat), na podstawie tej decyzji adresat nabył prawo, i działając w zaufaniu do organów państwa zrealizował zamierzenie budowlane, co powinno zostać uwzględnione przy ocenie skutków społeczno-gospodarczych kwestionowanej co do ważności decyzji i co przesądza o braku przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji;
4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a. PPSA w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 in fine KPA w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 2 i 3 PrB i § 19 ust. 1 lit. a Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać i ich usytuowanie oraz § 12 ust 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów i przyjęcie, że w sprawie zachodzi przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji ze względu na oczywistą sprzeczność decyzji o pozwoleniu na budowę z ww. przepisami Rozporządzeń w sytuacji, gdy charakter naruszanych przepisów, stopień ich naruszenia oraz skutki jakie wywołuje ww. decyzja są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, co przesądza o braku przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji;
5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 37b ust. 1 PrB w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020, poz. 471) - zwanej dalej: "Ustawą zmieniającą" i art 158 § 2 K.p.a. poprzez niezastosowanie w sprawie przepisu art 37b ust 1 PrB i oddaleniu skargi a tym samym uznaniu, że dopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, pomimo że w sprawie od daty doręczenia decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 11 czerwca 2015 r. do czasu stwierdzenia jej nieważności ostateczną decyzją administracyjną upłynął termin 5 lat, a zgodnie z przepisem art 37b ust 1 PrB, który powinien znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, po upływie 5 lat od daty doręczenia lub ogłoszenia decyzji nie stwierdza się jej nieważności, co oznacza, że odpowiednie zastosowanie powinien znaleźć przepis art. 158 § 2 K.p.a.
6. art 3 ust. 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c. P.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 i 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez uznanie, że w sprawie zebrany został i rozpatrzony w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy dla oceny przesłanki rażącego naruszenia prawa, w tym w szczególności skutków jakie może wywoływać decyzja o pozwoleniu na budowę a także podjęto wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i jej załatwienia.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawione zostały argumenty mające, zdaniem skarżącego kasacyjnie, potwierdzać zasadność podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz. U. z 2024 r, poz. 935 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna wniesiona przez K. C. ma usprawiedliwione podstawy.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji odnośnie do niezgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w czasie wydawania pozwolenia na budowę oraz przepisami warunków technicznych. Ponowne przytaczanie wskazanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny argumentów jest niecelowe.
Nie można natomiast zgodzić się twierdzeniem Sądu I instancji, że w rozpoznawanej sprawie nie miał zastosowania art. 37b ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Art. 37b ust. 1 ww. ustawy stanowi, że nie stwierdza się nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 5 lat. Z kolei art. 37b ust. 1 tej ustawy stanowi, że w przypadku, o którym mowa w ust. 1, przepis art. 158 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio.
Z akt sprawy wynika, że decyzja Starosty Milickiego z 11 czerwca 2015 r została doręczona inwestorowi 11 czerwca 2015 r. W dniu wydania decyzji przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego od doręczenia inwestorowi decyzji o pozwoleniu na budowę upłynęło ponad sześć lat. Tym samym brak było podstaw do stwierdzenia nieważności ww. pozwolenia na budowę. Istniały jedynie podstawy do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 37b ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Wbrew twierdzeniom Sądu I instancji nie ma znaczenia fakt wydania decyzji przez organ I instancji przed upływem 5 lat od wydania pozwolenia na budowę. Jeśli od tej decyzji wniesiono środek odwoławczy, to organ odwoławczy rozpoznając odwołanie ma obowiązek uwzględnić zmiany stanu faktycznego oraz prawnego jakie zaistniały po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Rola organu odwoławczego nie ogranicza się bowiem jedynie do oceny prawidłowości decyzji organu I instancji na dzień jej wydania. Organ odwoławczy ma obowiązek ponownie rozpoznać sprawę, konsekwencją czego jest obowiązek uwzględnienia zmian stanu faktycznego oraz prawnego powstałych po wydaniu decyzji przez organ I instancji.
W niniejszej sprawie takie zmiany zaistniały. Art. 37b ustawy Prawo budowlane wszedł w życie 19 września 2020 r. zaś na dzień wydawania decyzji przez organ odwoławczy upłynęło już 5 lat od wydania decyzji, która była przedmiotem oceny w postępowaniu nieważnościowym.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wykładni art. 25 ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, który stanowi, że do spraw uregulowanych ustawą zmienianą w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Ustawa zmieniana w art. 1 to ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r. poz. 1333). Ustawa ta nie reguluje kwestii stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, w tym decyzji o pozwoleniu na budowę. Zagadnienie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych uregulowane zostało w przepisach K.p.a. Tym samym art. 25 ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw nie ma zastosowania do postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. W konsekwencji art. 37b ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane ma zastosowanie niezależnie od daty wydania pozwolenia na budowę (przed czy po 19 września 2020 r.) i wszczęcia postępowania w tym zakresie, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 5 lat.
Art. 37b ust. 1 i 2 ustawy Prawo budowlane nie będzie miał zastosowania tylko wówczas, gdy przed 19 września 2020 r. stwierdzono ostatecznie nieważność decyzji o pozwoleniu na budowę. W niniejszej sprawie tego rodzaju sytuacja nie miała zaś miejsca.
Mając na uwadze wskazane wyżej argumenty Naczelny Sąd Administracyjny za zasadny uznał podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. oraz art. 206 P.p.s.a. i art. 207 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI