II OSK 2508/15

Naczelny Sąd Administracyjny2015-10-27
NSAAdministracyjneŚredniansa
prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiwpis od skargiprawo pomocynieuiszczenie wpisuodrzucenie skargipouczenia sąduskarżącysąd administracyjnynadzór budowlany

NSA uchylił postanowienie WSA o odrzuceniu skargi z powodu nieuiszczenia wpisu, uznając, że sąd pierwszej instancji nie udzielił skarżącemu wystarczających pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbania, zwłaszcza w kontekście przyznania prawa pomocy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę J. J. z powodu nieuiszczenia wpisu od skargi, mimo że skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił to postanowienie, wskazując na naruszenie art. 6 P.p.s.a. Sąd pierwszej instancji nie udzielił skarżącemu, działającemu bez adwokata, wystarczających pouczeń co do skutków nieuiszczenia wpisu, zwłaszcza w kontekście złożonego wniosku o prawo pomocy, co mogło wprowadzić skarżącego w błąd.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, które odrzuciło skargę skarżącego na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Powodem odrzucenia skargi było nieuiszczenie przez skarżącego wpisu od skargi w terminie, pomimo wezwania sądu. Sąd pierwszej instancji doręczył skarżącemu zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł pod rygorem odrzucenia skargi, a wpis nie został uiszczony. Skarżący, reprezentowany przez adwokata ustanowionego w ramach prawa pomocy, zarzucił naruszenie art. 6 P.p.s.a., twierdząc, że nie został prawidłowo poinformowany o czynnościach procesowych i ich skutkach. NSA uznał te zarzuty za trafne. Sąd pierwszej instancji, mimo pouczenia o możliwości przyznania prawa pomocy, nie udzielił skarżącemu wystarczających wskazówek, zwłaszcza w kontekście jego nieporadności i złożonego wniosku o prawo pomocy. Skarżący mógł mieć uzasadnione przekonanie, że ustanowienie adwokata obejmuje również zwolnienie od kosztów sądowych. NSA podkreślił, że ograniczenie rozpoznania wniosku o prawo pomocy do ustanowienia adwokata, bez wyjaśnienia kwestii zwolnienia od kosztów, mogło być pułapką dla osoby nieświadomej tych różnic. Dodatkowo, sąd pierwszej instancji nie dołączył do postanowienia o ustanowieniu adwokata informacji o doręczonym skarżącemu zarządzeniu wzywającym do uiszczenia wpisu. W związku z tym NSA stwierdził, że odrzucenie skargi nie było zasadne i uchylił zaskarżone postanowienie, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, sąd pierwszej instancji nie wykonał należycie obowiązku udzielenia stronie występującej bez adwokata lub radcy prawnego wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczeń o skutkach prawnych tych czynności, co doprowadziło do niezasadnego odrzucenia skargi.

Uzasadnienie

Sąd pierwszej instancji nie udzielił skarżącemu wystarczających pouczeń dotyczących skutków nieuiszczenia wpisu od skargi, zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Pouczenie o możliwości przyznania prawa pomocy okazało się niewystarczające, a skarżący mógł mieć usprawiedliwione przekonanie, że ustanowienie adwokata obejmuje również zwolnienie od kosztów sądowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (4)

Główne

P.p.s.a. art. 6

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek sądu administracyjnego udzielenia stronie występującej bez adwokata lub radcy prawnego wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczeń o skutkach prawnych tych czynności.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 220 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 185 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 18 września 2003 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych art. 35 § 3

Obowiązek dołączenia do postanowienia o ustanowieniu adwokata informacji o wydanym orzeczeniu, od którego przysługuje środek odwoławczy, oraz o tym, czy i kiedy orzeczenie z uzasadnieniem zostało doręczone stronie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 6 P.p.s.a. przez nieudzielenie skarżącemu prawidłowych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbania.

Godne uwagi sformułowania

Sąd pierwszej instancji nie wykonał należycie, nałożonego na sąd administracyjny w art. 6 P.p.s.a., obowiązku udzielenia stronie występującej bez adwokata lub radcy prawnego wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczeń o skutkach prawnych tych czynności. Pouczenie to okazało się niewystarczające, zwłaszcza jeżeli uwzględni się nieporadność skarżącego. Mógł mieć usprawiedliwione przekonanie, że czynności w jego imieniu będzie podejmował ustanowiony dla niego adwokat. Ograniczenie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy do ustanowienia adwokata, bez wyjaśnienia, czy skarżący, z uwagi na jego sytuację osobistą i zdrowotną, co zostało udokumentowane, nie ubiega się także o zwolnienie od kosztów sądowych, może być ocenione jako swoista pułapka dla osoby, która nie jest świadoma tego, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata nie oznacza samo przez się zwolnienia od kosztów sądowych.

Skład orzekający

Włodzimierz Ryms

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 6 P.p.s.a. w kontekście pouczeń dla stron nieposiadających profesjonalnego pełnomocnika, zwłaszcza w sprawach dotyczących prawa pomocy i wpisów sądowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nieporadności strony i złożonego wniosku o prawo pomocy, który nie został w pełni wyjaśniony przez sąd pierwszej instancji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe pouczanie stron przez sądy, szczególnie tych mniej doświadczonych w procedurach prawnych, co może mieć istotne konsekwencje procesowe.

Pułapka proceduralna: Jak sądowa nieporadność może doprowadzić do odrzucenia skargi?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2508/15 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2015-10-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-10-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Włodzimierz Ryms /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
II SA/Kr 521/15 - Postanowienie WSA w Krakowie z 2015-06-24
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w...
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 270
art. 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Ryms po rozpoznaniu w dniu 27 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 521/15 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] marca 2015 r., znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę J. J. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] marca 2015 r. w przedmiocie umorzenia postępowania, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), ponieważ skarżący nie uiścił w terminie wpisu od skargi. Zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu w kwocie 200 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, zostało doręczone skarżącemu 25 maja 2015 r. i wpis nie został uiszczony.
W skardze kasacyjnej, wniesionej przez adwokata ustanowionego w ramach prawa pomocy, podniesiono zarzut naruszenia art. 6 P.p.s.a., przez to, że skarżący nie został poinformowany prawidłowo o czynnościach procesowych oraz skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W skardze kasacyjnej trafnie podniesiono, że Sąd pierwszej instancji nie wykonał należycie, nałożonego na sąd administracyjny w art. 6 P.p.s.a., obowiązku udzielenia stronie występującej bez adwokata lub radcy prawnego wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczeń o skutkach prawnych tych czynności. W okolicznościach tej sprawy, wbrew twierdzeniu podnoszonemu w skardze kasacyjnej, Sąd pouczył skarżącego doręczając wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi (k. 10), że stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, to jednak pouczenie to okazało się niewystarczające, zwłaszcza jeżeli uwzględni się nieporadność skarżącego. Skarżący działał w przekonaniu, na co wskazuje jego późniejsze pismo (k. 42), że ustanowienie adwokata obejmuje także zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący złożył 26 maja 2015 r., a więc następnego dnia po doręczeniu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi. Mógł mieć usprawiedliwione przekonanie, że czynności w jego imieniu będzie podejmował ustanowiony dla niego adwokat. Ograniczenie rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy do ustanowienia adwokata, bez wyjaśnienia, czy skarżący, z uwagi na jego sytuację osobistą i zdrowotną, co zostało udokumentowane, nie ubiega się także o zwolnienie od kosztów sądowych, może być ocenione jako swoista pułapka dla osoby, która nie jest świadoma tego, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata nie oznacza samo przez się zwolnienia od kosztów sądowych. Doprowadziło to do sytuacji, że dopiero postanowieniem z dnia 31 lipca 2015 r. Sąd zwolnił skarżącego od kosztów sądowych.
Niezależnie od tego należy zwrócić uwagę, że stosownie do § 35 ust. 3 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 18 września 2003 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 169, poz. 1646 ze zm.), obowiązującego w dacie wydawanego zaskarżonego postanowienia, doręczając odpis postanowienia o ustanowieniu adwokata właściwej okręgowej radzie adwokackiej, należy dołączyć informację o wydanym orzeczeniu, od którego przysługuje środek odwoławczy oraz o tym, czy i kiedy orzeczenie z uzasadnieniem zostało doręczone stronie. W tej sprawie takim orzeczeniem było zarządzenie wzywające skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi, które doręczono skarżącemu w dniu 25 maja 2015 r. Natomiast postanowienie z dnia 29 maja 2015 r. o ustanowieniu adwokata, wysłano ORA w Krakowie 1 czerwca 2015 r. bez jakiejkolwiek informacji o doręczonym już skarżącemu zarządzeniu wzywającym do uiszczenia wpisu od skargi.
Wskazane okoliczności należało mieć na uwadze przy ocenie, czy są podstawy do odrzucenia skargi z tego powodu, że wpis od skargi nie został uiszczony. Uwzględniając te okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że odrzucenie skargi nie było zasadne i na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. Kwestia uiszczenia wpisu od skargi stała się bezprzedmiotowa, ponieważ skarżący został zwolniony od kosztów sądowych.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI