II OSK 2501/24

II OSK 2501/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2025-09-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Miron /przewodniczący/
Tomasz Bąkowski
Tomasz Zbrojewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Wyłączenie sędziego
Sygn. powiązane
II SA/Lu 167/24 - Wyrok WSA w Lublinie z 2024-05-09
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono wniosek o wyłączenie sędziego
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 18, art. 22 par. 1 i 2, art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) sędzia NSA Tomasz Bąkowski po rozpoznaniu w dniu 10 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku A. R. o wyłączenie sędziego NSA Romana Ciąglewicza od orzekania w sprawie ze skargi kasacyjnej A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 167/24 w sprawie ze skargi A.R. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 października 2023 r., znak: ZOA-II.7721.40.2013 w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziego NSA Romana Ciąglewicza od orzekania w sprawie II OSK 2501/24.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 9 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 167/24, oddalił skargę A. R. (skarżąca/skarżąca kasacyjnie) na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 18 października 2023 r., znak: ZOA-II.7721.40.2013, w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych.
Skargę kasacyjną od ww. wyroku złożyła skarżąca.
Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 czerwca 2025 r. sprawę z powyższej skargi kasacyjnej, zarejestrowaną pod sygn. akt II OSK 2501/24, skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 października 2025 r. Jako skład orzekający wyznaczeni zostali: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon jako przewodnicząca i sprawozdawca, sędzia NSA Roman Ciąglewicz oraz delegowany sędzia WSA Grzegorz Antas, a także sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz jako sędzia zastępca.
Pismem z 28 lipca 2025 r. A. R., na podstawie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), wniosła o wyłączenie sędziego NSA Romana Ciąglewicza od orzekania w niniejszej sprawie. Skarżąca kasacyjnie podniosła, że ww. Sędzia rozpoznał zgłoszony przez skarżącą wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanowieniem z 21 listopada 2024 r. W ramach wskazanego orzeczenia sędzia Roman Ciąglewicz odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wyraził już swój pogląd na sprawę. W lakonicznym uzasadnieniu "wydanej decyzji, bez jakiegokolwiek szerszego uzasadnienia i odniesienia się do zarzutów skarżącej, Sędzia nie rozpoznał w całości nałożonych decyzją obowiązków. Całkowicie pominięte zostało, że to właśnie zakaz użytkowania kotła gazowego stanowiącego jedyne źródło ogrzewania nieruchomości, spełniającego wszystkie wymogi techniczne, szczególnie w sezonie zimowym, prowadzi do namnażania się grzybów i pleśni w nieogrzewanym budynku mieszkalnym, w którym mieszka Skarżąca pogarsza jego stan techniczny i oddziałuje na pogorszenie warunków zdrowotnych użytkowanego budynku. Sędzia wydając decyzję musiał rozważyć, przynajmniej w zakresie niezbędnym do rozpoznania wniosku zarzuty Skarżącej co do niezgodnych ze stanem rzeczywistym ustaleń faktycznych, iż obiekt budowlany w postaci nieruchomości skarżącej ([...] [...]), rzekomo może zagrażać życiu i zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska oraz jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku podczas gdy, twierdzenia te nie zostały w żaden sposób uzasadnione, nie wskazano przepisów prawa jakie obiekt narusza, jednocześnie sędzia stwierdził, że budynek pozostaje w złym stanie technicznym, co nie jest zgodne z prawdą. Nie wskazano konkretnych zagrożeń dla bezpieczeństwa, a takie twierdzenia sprzeczne są z składanymi przez Skarżącą protokołami kontroli kominiarskiej przeprowadzonej przez p. P. H. a przed wszystkim niekwestionowaną przez organ Opinią Biegłego Sądu Okręgowego w [...] R. F. z dnia 15.06.2023 r., w której wskazano, że w budynku [...] [...] w P. "nie występuje stan bezpośredniego zagrożenia życia". Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sędzia wyraził zatem swoją opinię co do kluczowych dla sprawy okoliczności, bez stosownego uzasadnienia stwierdzając, że stan techniczny nieruchomości zagraża życiu i zdrowiu i nie zachodzą okoliczności do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.". W ocenie skarżącej powyższe stanowi okoliczność tego rodzaju, że "wywołuje u Niej uzasadnioną wątpliwość co do Jego bezstronności w niniejszej sprawie".
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Wniosek o wyłączenie sędziego NSA Romana Ciąglewicza nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy.
Sędzia z mocy samej ustawy wyłączony jest w sprawach, w których wystąpią przesłanki wyliczone enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a. Katalog tych przesłanek jest zamknięty i nie może być interpretowany rozszerzająco. Jest to związane z doniosłością skutków prawnych orzekania przez sędziego wyłączonego z mocy ustawy (nieważność postępowania sądowoadministracyjnego). Na podstawie art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przepis ten dotyczy sytuacji, w której konkretne okoliczności danego postępowania przemawiają za uznaniem, że w danej sprawie możliwe jest zagrożenie bezstronności i obiektywizmu orzekania. Wątpliwości co do bezstronności sędziego, w rozumieniu art. 19 p.p.s.a., muszą być każdorazowo odnoszone do konkretnego sędziego w danej sprawie. Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest zatem wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata wiarygodności w bezstronność sędziego wynikająca z przypuszczeń lub przeczuleń strony (zob. postanowienie NSA z 23 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1258/14).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja zawarta we wniosku nie wskazuje na istnienie po stronie sędziego NSA Romana Ciąglewicza okoliczności, które w sposób obiektywny budzą wątpliwości co do jego bezstronności. Sam fakt, że Sędzia rozpatrując wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zajął określone stanowisko, które nie było zgodne z jej wolą, nie może przemawiać za wyłączeniem jego od rozpoznawania sprawy, w której stroną jest skarżąca. Na marginesie, w postępowaniu wpadkowym, mającym za przedmiot wstrzymanie wykonania decyzji, sąd administracyjny nie bada zasadności skargi, ani legalności aktu. Kwestie merytoryczne nie mogą być oceniane na etapie rozpoznawania przez sąd wniosku o wstrzymanie wykonania aktu, albowiem doszłoby do nieuprawnionego "przedsądu". Sąd jedynie ocenia, czy zaszły podstawy do udzielenia stronie skarżącej ochrony tymczasowej, dokonuje tego jedynie przez pryzmat art. 61 § 3 p.p.s.a.
W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. Nie może tym samym służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia. Subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy (zob. postanowienia NSA: z 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08; z 8 maja 2009 r., sygn. akt II FZ 128/09; z 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 15/12; R. Hauser, M. Wierzbowski, R. Stankiewicz (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 9, 2025).
Wskazać również należy, że sędzia NSA Roman Ciąglewicz złożył oświadczenie, że nie zachodzą w stosunku do niego, określone w art. 18 i 19 p.p.s.a., przyczyny wyłączenia sędziego. Sędzia wskazał, że w postanowieniu NSA z 21 listopada 2024 r. przedstawione zostały rozważania dotyczące wstrzymania wykonania decyzji, a nie zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (zob. postanowienia NSA: z 9 października 2013 r., sygn. akt II OZ 851/13; z 24 września 2014 r., sygn. akt I OZ 754/14; z 17 września 2024 r., sygn. akt II OSK 2615/21; z 14 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 1917/24).
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do wyłączenia sędziego NSA Romana Ciąglewicza i z tych powodów, na podstawie art. 22 § 1 i 2 w zw. z art. 19 i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.