II OSK 25/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-03-12
NSAbudowlaneŚredniansa
nadzór budowlanyprawo budowlanekształtowanie terenuwody opadoweistotne odstąpienieprojekt budowlanyekspertyza technicznaskarga kasacyjnaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą przywrócenia poprzedniego ukształtowania terenu, uznając, że wykonana skarpa o wysokości 88 cm nie narusza przepisów prawa budowlanego ani warunków technicznych dotyczących odprowadzania wód opadowych.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej I. D. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił jej skargę na decyzję WINB w Katowicach. Chodziło o przywrócenie poprzedniego ukształtowania terenu działki inwestycyjnej poprzez likwidację nadsypanej ziemnej skarpy. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów dotyczących odprowadzania wód opadowych oraz istotne odstąpienie od projektu budowlanego. NSA oddalił skargę, uznając, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym ekspertyza techniczna, nie potwierdził naruszenia przepisów ani zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną I. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który oddalił skargę na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach. Sprawa dotyczyła obowiązku przywrócenia poprzedniego ukształtowania terenu działki inwestycyjnej poprzez likwidację nadsypanej ziemnej skarpy. Skarżąca kasacyjnie podnosiła zarzuty naruszenia przepisów postępowania, § 29 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych dotyczących spływu wód opadowych oraz art. 50 i 51 Prawa budowlanego w kontekście istotnego odstąpienia od projektu budowlanego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że ekspertyza techniczna, na której oparły się organy, została sporządzona przez osobę posiadającą kwalifikacje i nie została skutecznie podważona przez skarżącą. Analiza przepisów Prawa budowlanego, w tym nowelizacji dotyczącej istotnych odstąpień od projektu, wykazała, że wykonanie skarpy o wysokości 88 cm nie zwiększyło obszaru oddziaływania obiektu poza działkę. Ponadto, sąd stwierdził, że materiał dowodowy nie potwierdził celowego kierowania wód opadowych na działkę sąsiednią, a działka skarżącej znajduje się wyżej. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wykonanie skarpy o wysokości 88 cm nie stanowi istotnego odstąpienia od projektu budowlanego, jeśli nie zwiększa obszaru oddziaływania obiektu poza działkę.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na nowelizacji Prawa budowlanego, zgodnie z którą istotne odstąpienie od projektu zagospodarowania działki następuje tylko w przypadku zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę. Wykonanie skarpy o wysokości 88 cm nie spełniało tego kryterium.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (22)

Główne

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.bud. art. 81c § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.bud. art. 36a § ust. 5 pkt 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.bud. art. 50 § ust. 1 pkt 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.bud. art. 51 § ust. 1 pkt 1-2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

war.tech. art. 29

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.bud. art. 48 § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.bud. art. 49b § ust. 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

p.bud. art. 36a § ust. 5

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 84

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

war.tech. art. 28 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wykonana skarpa o wysokości 88 cm nie stanowi istotnego odstąpienia od projektu budowlanego, ponieważ nie zwiększa obszaru oddziaływania obiektu poza działkę. Materiały dowodowe, w tym ekspertyza techniczna, nie potwierdzają naruszenia przepisów dotyczących spływu wód opadowych ani celowego kierowania ich na działkę sąsiednią. Organ nadzoru budowlanego miał prawo oprzeć się na ekspertyzie przedłożonej przez inwestora, a skarżąca nie wykazała jej nierzetelności.

Odrzucone argumenty

Wykonanie skarpy stanowi istotne odstąpienie od projektu budowlanego. Nadsypanie ziemi i ukształtowanie skarpy narusza przepisy dotyczące spływu wód opadowych. Organ wadliwie oparł decyzję na ekspertyzie, nie powołując niezależnego biegłego.

Godne uwagi sformułowania

Spływ w kierunku przeciwnym (pod górkę) na wyżej położoną działkę sąsiada jest niemożliwy. Jest to jednak zagrożenie hipotetyczne, wynikające z subiektywnego przekonania sąsiadki inwestorów, nie poparte żadnymi dowodami.

Skład orzekający

Anna Żak

sprawozdawca

Roman Ciąglewicz

przewodniczący

Tomasz Zbrojewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących istotnych odstąpień od projektu budowlanego, ocena ekspertyz technicznych w postępowaniu nadzoru budowlanego oraz kwestie spływu wód opadowych."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów w brzmieniu obowiązującym w czasie postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu sąsiedzkich sporów o kształtowanie terenu i odprowadzanie wód, z praktycznym zastosowaniem przepisów Prawa budowlanego.

Skarpa na działce: czy 88 cm to za dużo? NSA rozstrzyga spór sąsiedzki.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 25/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Żak /sprawozdawca/
Roman Ciąglewicz /przewodniczący/
Tomasz Zbrojewski
Symbol z opisem
6013 Przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części,
Hasła tematyczne
Nadzór budowlany
Sygn. powiązane
II SA/Gl 140/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2022-08-10
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1333
art. 81c ust. 2, art. 36a ust. 5, art. 50 ust. 1 pkt 4, art. 51 ust. 1 pkt 1-2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
Dz.U. 2019 poz 1065
par. 29
Rozporządzenie Miniistra Infrastruktury  z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich  usytuowanie - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz, Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski, Sędzia del. NSA Anna Żak (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej I. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 140/22 w sprawie ze skargi I. D. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 29 listopada 2021 r. nr WINB.WOA.7721.471.2021.KC w przedmiocie przywrócenia poprzedniego ukształtowania terenu oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 10 sierpnia 2022 r., sygn. II SA/Gl 140/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę I. D. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach (ŚWINB) z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia poprzedniego ukształtowania terenu.
Wyrok powyższy został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
J. i M. I. zrealizowali inwestycję polegającą na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego z wbudowanym garażem przy ul. [...] w K., na działce nr ewid. [...], na podstawie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Katowice z dnia [...] maja 2016 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. W dniu [...] października 2018 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach (PINB) wszczął z urzędu postępowanie w sprawie prowadzenia robót budowlanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę i projekcie budowlanym. W toku oględzin ustalono, że na przedmiotowej działce dokonano nadsypania ziemi na wysokość ok. 88 cm od strony granicy z działką przy ul. [...], przeciwnie do pierwotnego spadku terenu.
Decyzją z [...] stycznia 2021 r. PINB nakazał inwestorom, w terminie do dnia [...] marca 2021 r., przywrócenie ukształtowania terenu działki inwestycyjnej od strony sąsiedniej działki do stanu sprzed budowy, poprzez likwidację nadsypanej ziemnej skarpy utworzonej w przeciwspadzie do pierwotnego spadku terenu. Rozpatrując odwołanie inwestorów, ŚWINB decyzją z [...] kwietnia 2021 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Biorąc pod uwagę zmianę stanu prawnego polegającą na zmianie definicji istotnego odstępstwa od projektu budowlanego stwierdził, że brak jest podstaw do nałożenie na inwestorów obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego. Nie jest także możliwe dalsze prowadzenie postępowania w przedmiocie istotnego odstąpienia od projektu budowlanego. Brak jest materiału dowodowego pozwalającego stwierdzić, że w sprawie faktycznie doszło do naruszenia stosunków wodnoprawnych na nieruchomości objętej postępowaniem oraz nieruchomościach sąsiednich, a także że wykonane roboty budowlane mogą stanowić zagrożenie dla mienia lub środowiska. Zasadne jest nałożenie na inwestorów obowiązku przedłożenia ekspertyzy, o której mowa wart. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), dalej "p.bud.", celem oceny, czy zrealizowane roboty budowlane zostały wykonane prawidłowo, czy też wadliwie, a jeśli wadliwie to w jakim zakresie.
Dalsze postępowanie było prowadzone w sprawie wykonania robót budowlanych w sposób odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach. W dniu [...] lipca 2021 r. do organu wpłynęła przedłożona przez inwestorów ekspertyza techniczna dotycząca zgodności wykonanych na terenie działki nr [...] skarp z warunkami technicznymi, sporządzona [...] lipca 2021 r. przez mgr. inż. J. P.. We wnioskach tej ekspertyzy wskazano m.in., że nasyp i ukształtowanie skarpy zmieniają w sposób oczywisty pierwotne ukształtowanie terenu samej działki, jednak nie zmieniają naturalnego spływu wód opadowych poza teren działki [...], zwłaszcza w celu kierowania ich na teren sąsiednich nieruchomości, dlatego należy jednoznacznie stwierdzić, że nie naruszają § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm.), dalej "war.tech."
Decyzją z [...] października 2021 r. PINB nakazał inwestorom, w terminie do [...] listopada 2021 r., przywrócenie ukształtowania terenu działki inwestycyjnej od strony sąsiedniej działki do stanu sprzed budowy poprzez likwidację nadsypanej ziemnej skarpy utworzonej w przeciwspadzie do pierwotnego spadku terenu. W uzasadnieniu nie zgodził się z wnioskami zawartymi w przedłożonej ekspertyzie technicznej. Rozpatrując odwołanie inwestorów ŚWINB wydał opisaną na wstępie decyzję z [...] listopada 2021 r., którą uchylił w całości decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie tego organu w całości. W uzasadnieniu wskazał, że ekspertyza techniczna została sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje oraz w wyczerpujący sposób odpowiada na kluczowe dla sprawy zagadnienia. Organ I instancji w ramach swoich kompetencji nie przedłożył stosownej kontrekspertyzy, której wyniki upoważniałaby go do negowania wniosków zawartych w złożonej ekspertyzie. Skoro nie doszło do naruszenia § 29 war.tech., zastosowania nie znajdzie również norma art. 50 ust. 1 pkt 4 p.bud., na podstawie której prowadzone było postępowanie administracyjne. Co za tym idzie, odpada podstawa do formułowania nakazów w myśl art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 p.bud.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę stwierdził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, żeby inwestorzy celowo kierowali wody opadowe na działkę skarżącej. Inwestorzy przewidzieli i zrealizowali sposób odprowadzania wód opadowych zgodnie z wymogami § 28 ust. 2 war.tech. W ocenie Sądu pierwszej instancji brak jest podstaw do kwestionowania wniosków ekspertyzy technicznej dotyczącej zgodności wykonanych przez inwestorów skarp z warunkami technicznymi. Przedłożona dokumentacja nie została przez żadną ze stron podważona poprzez przedłożenie kontropinii, czy też innego kontrdowodu. Ewentualne naruszenie w tym zakresie mogłoby być wynikiem istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, którym było odstąpienie w zakresie projektu zagospodarowania działki lub terenu (z wyjątkiem urządzeń budowlanych oraz obiektów małej architektury) – art. 36a ust. 5 pkt 1 p.bud. w brzmieniu przed [...] września 2020 r. W wyniku nowelizacji Prawa budowlanego wprowadzonej ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471), przez istotne odstąpienie w omawianym zakresie należy rozumieć odstąpienie od projektu zagospodarowania działki lub terenu, ale jedynie w przypadku zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany – art. 36a ust. 5 pkt 1 p.bud. w brzmieniu od [...] września 2020 r. Wykonanie skarpy i podniesienie przez to niwelety terenu o ok. 88 cm nie zwiększyło obszaru oddziaływania obiektu poza działkę.
Przepis art. 36a ust. 5 pkt 1 p.bud. został znowelizowany w toku postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji. Zgodnie z ogólną regułą intertemporalną lex retro non agit, potwierdzoną przez ustawodawcę w art. 25 ustawy nowelizującej z dnia 13 lutego 2020 r., do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. przed dniem [...] września 2020 r.), przepisy p.bud. stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Ustawodawca wprowadził jednak wyjątek od tej zasady. Otóż z art. 28 ustawy nowelizującej wynika, że do spraw, o których mowa m.in. w art. 25 tej ustawy stosuje się przepis art. 36a ust. 5 p.bud. w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (art. 28 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 13 lutego 2020 r.). Oznacza to, że w niniejszej sprawie do oceny istotnego odstąpienia od projektu zagospodarowania działki należało posłużyć się definicją tego pojęcia obowiązującą od dnia [...] września 2020 r.
W skardze kasacyjnej I. D. zarzuciła powyższemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8 i art. 11 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. Niezależnie od powyższego zarzuciła naruszenie: 1) § 29 war.tech. poprzez uznanie, że nie nastąpiła zmiana naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości; 2) art. 50 ust. 1 pkt 4 oraz art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 p.bud. w brzmieniu pod reżimem nowej ustawy, poprzez uznanie, że wykonanie przez inwestorów nasypu i ukształtowanie skarpy o wysokości 88 cm nie stanowi istotnej zmiany projektu budowlanego.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej m.in. podniesiono, że ekspertyza mgr. inż. J. P. zgodnie z decyzją ŚWINB z [...] kwietnia 2021 r. miała być sporządzona w przedmiocie "czy zrealizowane roboty zostały wykonane prawidłowo, czy też wadliwie, a jeśli wadliwie, to w jakim zakresie", co nie jest tożsame z naruszeniem bądź nie § 29 war.tech. Tak więc organ II instancji, sprzecznie z własną decyzją z [...] kwietnia 2021 r. oparł korzystną dla inwestorów decyzję na ekspertyzie sporządzonej sprzecznie ze wskazaniami organu. Nie został uwzględniony wniosek o powołanie niezależnego biegłego zawarty w zażaleniu na postanowienie, co skutecznie uniemożliwiło skarżącej wykazanie uzasadnienia dla swych argumentów.
Dalej wskazano, że doszło do istotnej zmiany w projekcie budowlanym, ponieważ nasyp i ukształtowanie skarpy w sposób istotny zmieniają pierwotne ukształtowanie terenu działki, jednocześnie wpływając na działkę nr [...] poprzez zatrzymanie wody wskutek odcięcia od jej naturalnego spływu. Wykonanie nasypu i skarpy stanowi istotną zmianę w projekcie, skoro sam pełnomocnik inwestorów twierdzi, że domaganie się usunięcia nadsypanej ziemi jest równoznaczne z wnioskiem o doprowadzenie do katastrofy budowlanej.
Na koniec skarżąca kasacyjnie podniosła, że jej działania powodowane są koniecznością uniknięcia zalania działki, zagrożenia dla mienia i środowiska, czy katastrofy budowlanej. Sprzeczne z logicznym rozumowaniem jest stanowisko Sądu pierwszej instancji oczekujące, że skarżąca złoży zasadną skargę wówczas, gdy dojdzie do ziszczenia się opisanych zagrożeń.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnicy M. i J. I. wnieśli o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna analizowana w opisanym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
W sytuacji, gdy w skardze kasacyjnej zarzuca się, tak jak w niniejszej sprawie, zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty procesowe. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo że nie został skutecznie podważony, można przejść do kontroli procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego.
Sformułowanie w skardze kasacyjnej zarzutów procesowych wymaga wskazania, jakie przepisy postępowania zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji oraz wykazania istotność wpływu tego naruszenia na wynik sprawy - treść orzeczenia. Przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu pierwszej instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy. Ponadto, jak wynika z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie. Sąd drugiej instancji nie może bowiem domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych (por. wyroki NSA: z dnia 11 września 2011 r., sygn. II OSK 151/12; z dnia 9 marca 2018 r., sygn. I OSK 412/17; powoływane orzeczenia dostępne pod adresem: cbois.nsa.gov.pl).
W ramach zarzutów procesowych autorka skargi kasacyjnej nie wskazała, w jaki sposób uchybienia art. 7, art. 8 i art. 11 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., których jej zdaniem dopuścił się organ odwoławczy miały wpływ na wynik sprawy. W zasadzie jedyną konkretną okolicznością, na którą wskazuje, jest oparcie zaskarżonej decyzji na ekspertyzie, o której mowa w art. 81c ust. 2 p.bud. i brak powołania niezależnego biegłego. Tymczasem, dopuszczenie dowodu z ekspertyzy jest dopuszczalne w świetle art. 81c ust. 2 p.bud., który to przepis stanowi (w zd. pierwszym), że organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 p.bud. ma charakter dowodowy i jest to regulacja szczególna w stosunku do art. 84 k.p.a. przewidującego dowód z opinii biegłego (por. Z. Kostka, Prawo budowlane. Komentarz pod red. A. Glinieckiego, Warszawa 2016, s. 920, 923). Oznacza to, że postępowanie, w którym jest ono podejmowane, stanowi część innego już toczącego się postępowania przewidzianego w prawie budowlanym, bądź jest elementem wyjaśnienia przez organ okoliczności, które mogłyby uzasadniać wszczęcie takiego postępowania. Skoro art. 81c ust. 2 p.bud. znajduje się w rozdziale dotyczącym organów administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, może więc być stosowany we wszystkich sprawach należących do właściwości tych organów administracji. W art. 81c cyt. ustawy zarówno organy administracji architektoniczno-budowlanej, jak i nadzoru budowlanego zostały wyposażone w istotne środki wspierające wykonywanie zadań powierzonych im przepisami p.bud. Nałożenie na inwestorów obowiązku przedłożenie ekspertyzy, o której mowa w art. 81c ust. 2 p.bud. wynika zresztą z funkcjonującej w obrocie prawnym decyzji ŚWINB z [...] kwietnia 2021 r. Trudno w tej sytuacji dopatrywać się uchybienia w braku powołania biegłego na podstawie art. 84 k.p.a.
Dowód w postaci omawianej ekspertyzy, aczkolwiek sporządzony na zlecenie inwestora, podlega ocenie przez organ nadzoru budowlanego tak jak każdy inny dowód w postępowaniu administracyjnym (art. 80 k.p.a.). Ekspertyza jest dostępna stronom w aktach sprawy, a jej ocena przez organ prowadzący postępowanie może być kwestionowana przez strony w tym postępowaniu. W skardze kasacyjnej nie przedstawiono żadnych okoliczności, które mogłyby choćby uprawdopodabniać nierzetelność ekspertyzy rzeczoznawcy budowlanego mgr. inż. J. P., brak po jego stronie stosownych kompetencji, poza wskazaniem, że jest to ekspertyza prywatna, sporządzona dla inwestorów. Nie jest zasadny zarzut sporządzenia ekspertyzy sprzecznie z wskazaniami zawartymi w decyzji ŚWINB z [...] kwietnia 2021 r. Organ ten wyjaśnił, że ekspertyza ma być przeprowadzona "celem oceny, czy zrealizowane roboty budowlane zostały wykonane prawidłowo, czy też wadliwie, a jeśli wadliwie, to w jakim zakresie" i dalej "ekspertyza pozwoli uzyskać jednoznaczną odpowiedź, czy przedmiotowe roboty budowlane naruszają § 29 warunków technicznych oraz usunąć wątpliwości w toku niniejszego postępowania". Ekspertyza mgr. inż. J. P. w tym kierunku została sporządzona.
Podsumowując, skarżąca kasacyjnie nie wykazała, by następstwa zarzucanych uchybień przepisów postępowania były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, innymi słowy nie wykazała, że w sytuacji, gdyby do nich nie doszło wyrok Sądu pierwszej instancji byłby inny.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 50 ust. 1 pkt 4 i art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 p.bud. Przepis art. 50 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy (w brzmieniu obowiązującym do 18 września 2020 r.) stanowi, że w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach. Zgodnie z art. 36a ust. 5 p.bud. istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowi odstąpienie w zakresie m.in. projektu zagospodarowania działki lub terenu, w przypadku zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany (pkt 1). Autorka skargi kasacyjnej upatruje zwiększenia obszaru oddziaływania budynku mieszkalnego inwestorów poza ich działkę w tym, że nasyp i ukształtowanie skarpy w sposób istotny zmieniają pierwotne ukształtowanie terenu działki, jednocześnie wpływając na działkę skarżącej kasacyjnie poprzez zatrzymanie wody wskutek odcięcia od jej naturalnego spływu. Ponadto, sam pełnomocnik inwestorów twierdzi, że domaganie się usunięcia nadsypanej ziemi jest równoznaczne z wnioskiem o doprowadzenie do katastrofy budowlanej.
Zarzut powyższy jest więc w istocie ściśle związany z zarzutem naruszenia § 29 war.tech., który zabrania dokonywania zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione. Zarzut ten nie jest zasadny. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że inwestorzy celowo kierują wody opadowe na działkę skarżącej kasacyjnie. Jak wynika z przedłożonej w sprawie ekspertyzy, której rzetelność, ani kompetencje jej autora nie zostały skutecznie podważone, pierwotny spadek powierzchni terenu skierowany był na południowy wschód i wynosił około 34‰. Przedmiotowa skarpa od strony północnej ukształtowana została w taki sposób, aby przed granicą działki powstał płaski fragment nieutwardzonego terenu szerokości około 0,5 m pomiędzy betonowym cokołem istniejącego ogrodzenia oraz podstawą skarpy nasypy, stanowiący powierzchnię biologicznie czynną (trawnik) zachowujący pierwotny spadek terenu i kierunek spływu wody opadowej. W przypadku deszczu nawalnego obecne ukształtowanie i zagospodarowanie terenu umożliwia spływ wód opadowych z działki po północnej stronie granicy (z działki nr [...]) na działkę nr [...], jeśli poziom wody wpływającej osiągnie wysokość betonowego cokołu ogrodzenia. Rzeczoznawca podkreślił, że spływ wody w kierunku przeciwnym (pod górkę) na wyżej położoną działkę sąsiada (tj. skarżącej kasacyjnie) jest niemożliwy.
Przedstawionemu rozumowaniu rzeczoznawcy nie sposób zaprzeczyć bez uchybienia zasadom logiki. Działka I. D. położona jest bowiem wyżej od działki inwestorów. W toku postępowania skarżąca kasacyjnie nie przedstawiła żadnego dowodu na okoliczność, że na skutek wykonania przedmiotowej skarpy wody opadowe kierowane są na jej nieruchomość. W skardze kasacyjnej zawarto wręcz stwierdzenie, że działania I. D. powodowane są koniecznością uniknięcia zalania działki, zagrożenia dla mienia i środowiska, czy katastrofy budowlanej. Jest to jednak zagrożenie hipotetyczne, wynikające z subiektywnego przekonania sąsiadki inwestorów, nie poparte żadnymi dowodami, choćby w postaci dokumentacji fotograficznej wskazującej na zalewanie jej działki.
W tej sytuacji zarzuty naruszenia § 29 war.tech., art. 50 ust. 1 pkt 4 i art. 51 ust. 1 pkt 1-2 p.bud. okazały się chybione.
W tym stanie rzeczy, ponieważ skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, należało ją oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a.
W odniesieniu do wniosku uczestników postępowania o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego wskazać należy, że brak jest podstawy prawnej do zasądzenia zwrotu kosztów na rzecz uczestnika postępowania kasacyjnego, gdyż w razie oddalenia skargi kasacyjnej przepis 204 pkt 1 p.p.s.a. stanowi podstawę zasądzenia zwrotu kosztów postępowania od strony, która wniosła skargę kasacyjną od wyroku sądu I instancji oddalającego skargę wyłącznie na rzecz organu.
Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI