II OSK 2495/20

Naczelny Sąd Administracyjny2023-07-04
NSAAdministracyjneWysokansa
kontrolaprawo przedsiębiorcównadzór sanitarnybezpieczeństwo żywnościprawo unijneskarga kasacyjnapostanowienieorgan administracjifundacja

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Fundacji dotyczącą kontynuowania czynności kontrolnych przez Inspektora Sanitarnego, uznając, że przepisy UE pozwalają na pominięcie zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli w określonych sytuacjach.

Fundacja kwestionowała postanowienie Inspektora Sanitarnego o kontynuowaniu czynności kontrolnych, zarzucając naruszenie przepisów Prawa przedsiębiorców, w tym brak zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli i przekroczenie terminów. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę Fundacji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że przepisy unijne dotyczące kontroli żywności pozwalają na odstąpienie od obowiązku zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli, a także że Fundacja utrudniała prowadzenie kontroli.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Fundacji [...] od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na postanowienie Inspektora Sanitarnego o kontynuowaniu czynności kontrolnych. Fundacja zarzucała naruszenie przepisów Prawa przedsiębiorców, w tym art. 48 ust. 1 (brak zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli), art. 55 ust. 1 pkt 1 (przekroczenie czasu trwania kontroli) oraz art. 49 ust. 1 i 6 (brak doręczenia upoważnienia). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że przepisy unijne (Rozporządzenie nr 882/2004 i nr 1169/2011) pozwalają na przeprowadzenie kontroli bez wcześniejszego zawiadomienia, gdy dotyczy to bezpieczeństwa żywności i konsumentów. Podkreślono, że Fundacja utrudniała prowadzenie kontroli, a wezwanie do siedziby organu, po wcześniejszym kontakcie telefonicznym, należy uznać za dorozumianą zgodę. Sąd stwierdził również, że nie doszło do rozpoczęcia kontroli w ścisłym tego słowa znaczeniu, co wykluczało zastosowanie przepisów o czasie jej trwania. W konsekwencji, wszystkie zarzuty kasacyjne uznano za bezzasadne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, w przypadku gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska, lub gdy zasady kontroli wynikają z bezpośrednio stosowanych przepisów prawa Unii Europejskiej, zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli nie jest wymagane.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy UE (Rozporządzenie nr 882/2004) pozwalają na przeprowadzenie kontroli bez wcześniejszego zawiadomienia w celu zapewnienia zgodności z prawem żywnościowym i ochrony konsumentów, co miało miejsce w tej sprawie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (27)

Główne

p.p. art. 55 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

Rozporządzenie nr 1169/2011 art. 7 § ust. 3

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011

Rozporządzenie nr 1169/2011 art. 13

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011

Rozporządzenie nr 1169/2011 art. 14

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011

Rozporządzenie nr 1924/2006 art. 3 § lit. e

Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006

Rozporządzenie nr 1924/2006 art. 10 § ust. 1

Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006

Rozporządzenie nr 1924/2006 art. 12 § lit. a

Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006

Rozporządzenie nr 882/2004 art. 54 § ust. 1

Rozporządzenie WE nr 882/2004

Rozporządzenie nr 882/2004 art. 54 § ust. 2 lit. a

Rozporządzenie WE nr 882/2004

Rozporządzenie nr 882/2004 art. 3 § ust. 3

Rozporządzenie WE nr 882/2004

Rozporządzenie nr 882/2004 art. 3 § ust. 2

Rozporządzenie WE nr 882/2004

Pomocnicze

p.p. art. 7 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p. art. 48 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

p.p. art. 48 § ust. 11 pkt 4

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

p.p. art. 48 § ust. 11 pkt 1

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

p.p. art. 45 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

u.b.ż.ż. art. 1 § ust. 2 pkt 4

Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia

p.p. art. 59 § ust. 7

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

p.p. art. 59 § ust. 4

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

p.p. art. 48 § ust. 3

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

p.p. art. 49 § ust. 1

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

p.p. art. 49 § ust. 9

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

p.p. art. 49 § ust. 6

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

p.p. art. 51 § ust. 3

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy UE pozwalają na pominięcie obowiązku zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli w sprawach dotyczących bezpieczeństwa żywności. Fundacja utrudniała prowadzenie kontroli, co uzasadniało wezwanie do siedziby organu i dorozumianą zgodę na czynności. Nie doszło do rozpoczęcia kontroli w ścisłym znaczeniu, co wyklucza zastosowanie przepisów o czasie jej trwania.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia Prawa przedsiębiorców dotyczące obowiązku zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli i czasu jej trwania. Zarzuty dotyczące braku doręczenia ważnego upoważnienia do przeprowadzenia kontroli. Zarzut naruszenia art. 49 ust. 6 p.p. w związku ze zmianą miejsca prowadzenia kontroli.

Godne uwagi sformułowania

Fundacja świadomie i w sposób ciągły utrudnia (uniemożliwia) przeprowadzenie czynności kontrolnych. nie każda czynność organu upoważnionego do przeprowadzenia kontroli skutkuje rozpoczęciem biegu terminu określonego w art. 55 p.p. przeprowadza się je bez wcześniejszego uprzedzenia z wyjątkiem takich przypadków jak audyt nie mogą bowiem służyć uniemożliwianiu przeprowadzenia kontroli.

Skład orzekający

Arkadiusz Despot - Mładanowicz

przewodniczący

Grzegorz Czerwiński

członek

Marta Laskowska - Pietrzak

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa przedsiębiorców w kontekście kontroli urzędowych, zwłaszcza w sprawach dotyczących bezpieczeństwa żywności i stosowania prawa UE."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji utrudniania kontroli przez przedsiębiorcę i zastosowania przepisów UE.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje konflikt między prawami przedsiębiorcy a obowiązkiem organów kontrolnych ochrony zdrowia konsumentów, z naciskiem na stosowanie prawa UE.

Czy prawo UE pozwala pominąć zawiadomienie o kontroli sanitarnej? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2495/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-07-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-09-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Despot - Mładanowicz /przewodniczący/
Grzegorz Czerwiński
Marta Laskowska - Pietrzak /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1746/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-02-19
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1292
art. 7 ust. 1 i art. 55 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia del. WSA Marta Laskowska – Pietrzak (spr.) Protokolant asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Fundacji [...] z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 1746/19 w sprawie ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w Warszawie na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie z dnia [...] 2019 r. nr [...] w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 19 lutego 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 1746/19 oddalił skargę Fundacji [...] z siedzibą w Warszawie (dalej także jako: Fundacja) na postanowienie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Warszawie z dnia [...] 2019 r. w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych.
Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 21 lutego 2019 r. przedstawiciele Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w m. st. Warszawie (dalej jako: Powiatowy Inspektor) stawili się w siedzibie Fundacji celem przeprowadzenia kontroli sprawdzającej wykonanie nakazów objętych decyzją Inspektora z dnia [...] 2018 r. Nie zastali osoby upoważnionej do reprezentowania skarżącej. Powiatowy Inspektor pismem z dnia 8 marca 2019 r. wezwał osobę upoważnioną do reprezentowania Fundacji w siedzibie organu w dniu 26 marca 2019 r. W związku z rozmową telefoniczną między pracownikiem organu a prezesem Fundacji termin uległ zmianie na dzień 28 marca 2019 r.
W dniu 20 marca 2019 r. do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej wpłynął sprzeciw Fundacji wobec podjęcia i wykonywania przez organ kontroli (pismo z 15 marca 2019 r.). Powiatowy Inspektor postanowieniem z dnia [...] 2019 r. orzekł o kontynuowaniu czynności kontrolnych. Fundacja wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. Mazowiecki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia [...] 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe rozstrzygnięcie.
Kolejno w dniu 5 kwietnia 2019 r. do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej wpłynął sprzeciw Fundacji wobec podjęcia i wykonywania przez Powiatowego Inspektora kontroli. Fundacja zarzuciła, że od dnia 8 marca 2019 r. jest przez organ kontrolowana. Strona powołała się przy tym na art. 7 ust. 1 i art. 55 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 2019 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. 2019 r., poz. 1292, dalej jako: p.p.), wskazując, że czas kontroli przekroczył ustawowe terminy. Inspektor postanowieniem z dnia [...] 2019 r. orzekł o kontynuowaniu czynności kontrolnych. Organ II instancji wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, uznając wszystkie zarzuty za bezzasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadniając wskazany na wstępie wyrok, wskazał, że Fundacja świadomie i w sposób ciągły utrudnia (uniemożliwia) przeprowadzenie czynności kontrolnych. W terminie od dnia 8 marca 2019 r. do dnia 26 marca 2019 r. nie była przez Inspektora kontrolowana, gdyż nie podjęto żadnej inspekcji czy kontroli. Wezwanie z dnia 8 marca 2019 r. nie inicjowało kontroli.
Sąd stwierdził, że nie doszło do przekroczenia czasu trwania kontroli wskazanego w art. 55 ust. 1 pkt 1 p.p., gdyż czas kontroli liczony w dniach roboczych należy odnieść do kontroli w ścisłym rozumieniu tego pojęcia, więc do tych czynności organów kontroli, które przeprowadzane są u przedsiębiorcy, w jego siedzibie (lub we wskazanym przez niego miejscu), mając przez to wpływ na bieżące funkcjonowanie przedsiębiorstwa. Są to czynności organu kontrolującego w siedzibie przedsiębiorstwa, związane m.in. z zapoznaniem się z dokumentacją i zabezpieczeniem dokumentów, akt oraz innych środków dowodowych znajdujących się u kontrolowanego na cele dalszego postępowania.
Wojewódzki Sąd nie dostrzegł także naruszenia art. 48 ust. 1 p.p., zgodnie z którym organ kontroli zawiadamia przedsiębiorcę o zamiarze wszczęcia kontroli. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 48 ust. 11 pkt 4 p.p. zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli nie dokonuje się w przypadku, gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska.
W sprawie we wrześniu 2018 r. miała miejsce kontrola interwencyjna dotycząca podejrzenia wprowadzenia do sprzedaży suplementów diety przez Internet za pośrednictwem portalu allegro.pl z naruszeniem obowiązującego ustawodawstwa w zakresie prawa żywnościowego, które sprzedawała Fundacja na portalu allegro m.in. niedozwolone w prezentacji i reklamie sugerowanie właściwości leczniczych suplementom diety, które nie są produktami leczniczymi, a także sugerowanie, że niespożywanie danej żywności może mieć wpływ na zdrowie oraz odnoszenie się do zmian w funkcjonowaniu organizmu w sposób wzbudzający lęk u konsumenta co w sposób bezpośredni mogło być zagrożeniem zdrowia i życia konsumenta. Ponadto zdaniem Sądu organ działał zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt.
W skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia prawa procesowego, mającego istotny wpływ na wynik spraw tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 59 ust. 7 p.p. mające istotny wpływ na treść wyroku poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż organ był uprawniony do wydania postanowienia o kontynuowaniu czynności kontrolnych, podczas gdy sąd ustalając stan faktyczny stwierdził, iż organ w ogóle nie rozpoczął prowadzenia kontroli sprawdzającej wykonanie nakazów objętych decyzją administracyjną, a sprzeciw Fundacji uprzedził planowane przez organ czynności kontrolne, wobec czego powinno zostać wydane rozstrzygnięcie stwierdzające niedopuszczalność wniesienia sprzeciwu, a oddalając skargę Sąd utrzymał w mocy postanowienie organu wydane z naruszeniem art. 59 ust. 7 p.p.;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 48 ust. 11 pkt 4 p.p. mające istotny wpływ na treść wyroku poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż organ nie był zobowiązany do zawiadomienia Fundacji o zamiarze wszczęcia kontroli, gdyż była ona uzasadniona bezpośrednim zagrożeniem zdrowia i życia konsumenta, podczas gdy kontrola sprawdzająca miała na celu jedynie weryfikację przez organ wykonania nakazów zawartych w decyzji administracyjnej z dnia [...] 2018 r., a zatem jej przeprowadzenie nie było uzasadniane bezpośrednim zagrożeniem zdrowia i życia i tym samym niezawiadomienie Fundacji o zamiarze wszczęcia kontroli stanowiło naruszenie art. 48 ust. 1 p.p.;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 48 ust. 11 pkt 1 p.p. mające istotny wpływ na treść wyroku poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że organ działał na podstawie Rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt i tym samym organ nie był zobowiązany do zawiadamiania Fundacji o zamiarze wszczęcia kontroli, podczas gdy ww. rozporządzenie określa jedynie ogólne zasady prowadzenia kontroli urzędowych, a organ działał na podstawie ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia i tym samym był zobowiązany do zawiadomienia Fundacji o zamiarze wszczęcia kontroli na podstawie art. 48 ust. 1 Prawo przedsiębiorców, a nie dokonując przedmiotowego zawiadomienia naruszył art. 48 ust. 1 p.p.;
4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 49 ust. 1 p.p. mające istotny wpływ na treść wyroku poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż wszelkie wymagane dokumenty zostały okazane Fundacji i jako załącznik zapisano je do protokołu z dnia 24 września 2018 r., podczas gdy upoważnienie z dnia 17 września 2018 r. dla J.K. obowiązywało do 24 września 2018 r., upoważnienia dla J.K. oraz B.S. doręczone Fundacji w dniu 12 grudnia 2018 r. obowiązywały do dnia 21 grudnia 2018 r., a przy kierowaniu do Fundacji wezwania z dnia 8 marca 2019 r. nie zostały przedłożone upoważnienia obejmujące aktualny zakres kontroli, co stanowiło naruszenie art. 49 ust. 9 p.p.;
5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 49 ust.1 p.p. mające istotny wpływ na treść wyroku poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż złożony przez Fundację sprzeciw niejako uprzedził planowane przez organ czynności kontrolne wobec Fundacji i tym samym nie mogło dojść do naruszenia art. 49 ust. 1 p.p., podczas gdy upoważnienia przedłożone Fundacji w dniu 12 grudnia 2018 r. wygasły w dniu 21 grudnia 2018 r. a pierwszą czynnością, poprzedzającą podjęcie kolejnych czynności kontrolnych powinno być doręczenie Fundacji upoważnienia do ich przeprowadzenia, a nie wykonanie przedmiotowego obowiązku stanowiło naruszenie 49 ust.1 p.p.;
6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 51 ust. 3 p.p. mające istotny wpływ na treść wyroku poprzez jego zastosowanie, w sytuacji, gdy organ postanowił o prowadzeniu kontroli w swojej siedzibie bez uzyskiwania zgody Fundacji, a późniejszy bezskuteczny kontakt z pracownikami organu w celu ustalenia terminu wizyty reprezentantów Fundacji nie może być uznany za zgodę w rozumieniu art. 51 ust. 3 p.p., w szczególności, iż organ nie poinformował, iż planowane są czynności kontrolne względem Fundacji, wobec czego nie zostały spełnione przesłanki do zastosowania art. art. 51 ust. 3 p.p.;
7. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 49 ust. 6 p.p. mające istotny wpływ na treść wyroku poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż ww. przepis nie ma zastosowania ze względu na rzekome utrudnianie kontroli przez Fundację, podczas gdy art. 49 ust. 6 p.p. nie przewiduje takiego wyłączenia, a nadto Fundacja nie podejmowała działań mających na celu utrudnianie kontroli Organowi, tym samym poprzez niewydanie nowego upoważnienia w związku ze zmianą miejsca prowadzenia kontroli, został naruszony art. 49 ust. 6 p.p.
W związku z powyższym Fundacja wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi, a ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 259, dalej jako: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych. W rozpatrywanej sprawie nie występują wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.
Sąd dostrzegł, że skarżąca kasacyjnie podniosła wyłącznie zarzuty natury procesowej, powołując w podstawie prawnej naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., przy czym powiązane z nim przepisy Prawa przedsiębiorców mają charakter materialnoprawny lub określają postępowanie organu (nie zaś sądu).
Na wstępie należy podkreślić, że Fundacja niewątpliwie uniemożliwia przeprowadzenie kontroli i zweryfikowanie czy zastosowała się do decyzji z dnia [...] 2018 r. Gwarancje praw przedsiębiorcy (Fundacji) mają fundamentalne znaczenie w demokratycznym państwie prawa i zostały podkreślone przez ustawodawcę w preambule ustawy, na co zwrócił uwagę Sąd I instancji. Prawodawca wprowadził m. in. zasadę zaufania do przedsiębiorcy (art. 10 p.p.) czy zasadę przeprowadzania czynności kontrolnych w sposób sprawny i możliwie niezakłócający funkcjonowania przedsiębiorcy (art. 52 p.p.), dążąc do zachowania istoty swobody działalności gospodarczej, która nie powinna być blokowana przez ewentualne nadużycie władzy czy nadmierny formalizm organów administracyjnych. Nie oznacza to jednak, że prawa przedsiębiorcy mają charakter absolutny
i bezwarunkowy. Nie mogą bowiem służyć uniemożliwianiu przeprowadzenia kontroli. W tym stanie rzeczy należy wskazać, że nie każda czynność organu upoważnionego do przeprowadzenia kontroli skutkuje rozpoczęciem biegu terminu określonego w art. 55 p.p. W ustawie uregulowano bowiem czynności, które organ – co wprost wynika
z ustawy – musi podjąć przed rozpoczęciem kontroli.
W sprawie nie doszło do naruszenia art. 59 ust. 7 p.p. Skoro strona wniosła sprzeciw wobec prowadzenia kontroli z przekroczeniem terminu wskazanego w ustawie, to – zgodnie z art. 59 ust. 7 p.p. – organ może wydać postanowienie o odstąpieniu od czynności kontrolnych lub o kontynuowaniu czynności kontrolnych. Skoro nie zaszły podstawy do odstąpienia od czynności kontrolnych, to należało wydać drugie ze wskazanych rozstrzygnięć. Instytucja sprzeciwu z art. 59 p.p. ma szczególny charakter. Należy dostrzec, że zgodnie z art. 59 ust. 4 p.p. termin na wniesienie sprzeciwu biegnie od dnia wszczęcia kontroli lub – co należy podkreślić – wystąpienia przesłanki do jego wniesienia. Umożliwia to przedsiębiorcy przeciwstawienie podjęcia czynności z naruszeniem np. art. 48 p.p., dotyczącym zawiadomienia przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli. Niewątpliwie zatem sprzeciw może być wniesiony już na czynności organu poprzedzające kontrolę, a dotyczące czynności zawiadomienia przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli. W świetle art. 59 p.p. nie budzi wątpliwości możliwość wniesienia sprzeciwu w związku z tym, że zawiadomienie o zamiarze wszczęcia kontroli – zatem przed jej wszczęciem – nie spełnia wymogów z art. 48 ust. 3 p.p. Wydanie postanowienia na podstawie art. 59 ust. 7 pkt 2 p.p. nie oznacza, że czynności kontrolne zostały podjęte.
W tym miejscu należy podkreślić, że niewątpliwie organ podejmuje sformalizowane czynności jeszcze przed rozpoczęciem kontroli w ścisłym znaczeniu, której termin determinuje treść art. 48 ust. 2 p.p. Jednak to wszczęcie kontroli sensu stricto wywołuje skutek w postaci rozpoczęcia biegu terminu określonego w art. 55 ust. 1 pkt 1 p.p.
Zgodnie z art. 48 ust. 1 p.p. organ kontroli zawiadamia przedsiębiorcę o zamiarze wszczęcia kontroli. Na podstawie art. 48 ust. 11 pkt 4 p.p. zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli nie dokonuje się w przypadku, gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska. Sąd podziela stanowisko skarżącej kasacyjnie, że z okoliczności sprawy nie wynika, aby sprawa dotyczyła bezpośredniego zagrożenia życia, zdrowia lub środowiska. Jednakże nie budzi wątpliwości fakt, że kontrola miała zostać przeprowadzona na podstawie bezpośrednio stosowanych przepisów prawa Unii Europejskiej, na co sąd I instancji również wskazał. Zachodził zatem przypadek określony w art. 48 ust. 11 pkt 1 p.p.
Kontrola działalności gospodarczej przedsiębiorców jest przeprowadzana na zasadach określonych w niniejszej ustawie, chyba że zasady i tryb kontroli wynikają z ratyfikowanych umów międzynarodowych albo bezpośrednio stosowanych przepisów prawa Unii Europejskiej (art. 45 ust. 1 p.p.). Z decyzji z dnia [...] 2019 r. wynika, że Fundacja reklamowała produkty spożywcze zapewniając o właściwościach, co do których konieczne jest oświadczenie żywieniowe i zdrowotne. Decyzję wydano m.in. na podstawie art. 7 ust. 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz Rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. Urz. UE L. 304 z 21.11.2011 r. ze zm., dalej jako: Rozporządzenie nr 1169/2011); art. 3 lit. e, art. 10 ust. 1, art 12 lit. a Rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności (Dz. Urz. UE L. 404 z 30.12.2006 r., dalej jako: Rozporządzenie nr 1924/2006), art. 54 ust. 1, ust. 2 lit. a Rozporządzenia WE nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowymi żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. U. UE L. 165 z 30.04.2004 r., dalej jako: Rozporządzenie nr 882/2004).
W decyzji wprost wskazano, że skarżąca naruszyła art. 13 i art. 14 Rozporządzenia nr 1924/2006.
Należy zauważyć, że istotą wprowadzenia Rozporządzenia nr 1169/2011 było m. in. uzyskanie wysokiego poziomu ochrony zdrowia konsumentów poprzez zagwarantowanie im prawa do informacji na temat żywności. Wskazano, że państwa członkowskie powinny prowadzić urzędowe kontrole w celu zapewnienia przestrzegania tego rozporządzenia – zgodnie z Rozporządzeniem nr 882/2004 w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt.
Rozporządzenia nr 882/2004 ustanawia ogólne zasady wykonywania kontroli urzędowych mających na celu sprawdzenie zgodności z regułami ukierunkowanymi w szczególności na gwarantowanie uczciwych praktyk w handlu paszami i żywnością oraz ochronę interesów konsumenta łącznie z etykietowaniem pasz i żywności oraz innymi formami przekazywania informacji konsumentom. Zgodnie z art. 3 ust. 3 zd. 1 tego rozporządzenia kontrole urzędowe przeprowadza się na każdym etapie produkcji, przetwarzania i dystrybucji pasz lub żywności oraz zwierząt i produktów zwierzęcych. Przeprowadza się je bez wcześniejszego uprzedzenia z wyjątkiem takich przypadków jak audyt (art. 3 ust. 2 zd. 1 Rozporządzenia nr 882/2004). Kontrole urzędowe mają bowiem być prowadzone regularnie i z właściwą częstotliwością, aby osiągnąć cele rozporządzenia. Rozporządzenie obowiązywało w dacie podejmowania czynności przez organ I instancji oraz wydawania postanowień przez organy.
Zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. 2018 r., poz. 1541, dalej jako: u.b.ż.ż.) ustawa określa wymagania dotyczące przeprowadzania urzędowych kontroli żywności - w zakresie nieuregulowanym w rozporządzeniu nr 882/2004. Niewątpliwie zatem przepisy tego rozporządzenia mogą być stosowane bezpośrednio.
Reasumując powyższe rozważania, należy stwierdzić, że kontrola mogła zostać wszczęta z pominięciem zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli. Nie mogło zatem dojść do naruszenia wskazanego w zarzucie drugim i trzecim skargi kasacyjnej.
Zaskarżone postanowienie dotyczy przekroczenia okresu przeprowadzenia kontroli tj. naruszenia art. 55 ust. 1 pkt 1 p.p., zatem istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy ustalenia, czy termin ten został przekroczony. Fundacja nie sformułowała zarzutu w skardze kasacyjnej, który wprost byłby skierowany przeciwko stwierdzeniu przez Sąd I instancji, że przepis ten nie został naruszony. Jednakże zarzuty skarżącej kasacyjnie zmierzały do wykazania, że nieprawidłowo ustalono początek biegu tego terminu i kontrola była prowadzona wbrew przepisom prawa. Należy zatem wskazać, że bezpośrednie stosowanie przepisów prawa Unii Europejskiej przekłada się na odmienne ukształtowanie przepisów o czasie trwania wszystkich kontroli organu. W takich przypadkach art. 55 ust. 1 p.p. nie ma zastosowania (art. 55 ust. 2 pkt 1 p.p.).
Odnosząc się do zarzutów wyrażonych w punkcie 4, 5 i 7 skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że dokumentacja przedstawiona przez organ w 2018 r. nie może wywoływać skutków na gruncie niniejszej sprawy. Poprzednia kontrola została zakończona, a upoważnienia nie obejmują okresu po 21 grudnia 2018 r. – dla B.S. i J.K. (k. 54-56 akt sądowych). Jednakże zgodnie z art. 49 ust. 1 p.p. czynności kontrolne mogą być wykonywane przez pracowników organu kontroli po okazaniu przedsiębiorcy albo osobie przez niego upoważnionej legitymacji służbowej upoważniającej do wykonywania takich czynności oraz po doręczeniu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, chyba że odrębne przepisy przewidują możliwość podjęcia kontroli po okazaniu legitymacji. W takim przypadku upoważnienie doręcza się przedsiębiorcy albo osobie przez niego upoważnionej w terminie określonym w tych przepisach, lecz nie później niż w terminie 3 dni roboczych od dnia wszczęcia kontroli. Ewentualny brak doręczenia upoważnienia na gruncie niniejszej sprawy nie mógł mieć doniosłego znaczenia, skoro nie podjęto żadnych istotnych czynności w zakresie kontroli, a przedsiębiorca unikał kontaktu z organami. Wezwanie do stawiennictwa w siedzibie organu nie było kwestionowane, należy przyjąć, że nastąpiło w ramach dorozumianej zgody. Nie doszło do przeprowadzenia kontroli poza siedzibą przedsiębiorcy.
W zakresie naruszenia art. 49 ust. 6 p.p. należy uznać, że kontrola nie była prowadzona w siedzibie organu. Szczególne okoliczności niniejszej sprawy tj. unikanie kontaktu z organem, doprowadziły do tego, że osoba upoważniona do reprezentowania Fundacji została wezwana do siedziby organu. W sprawie nie była kwestionowana okoliczność, ze prezes Fundacji i organ nawiązali kontakt telefoniczny w zakresie ustalenia terminu stawiennictwa w siedzibie Inspektora, co należy poczytywać za dorozumianą zgodę na przeprowadzenie czynności.
Reasumując powyższe rozważania wszystkie zarzuty skarżącej Fundacji okazały się chybione – wobec stwierdzenia, że nie podjęto czynności kontrolnych limitowanych treścią art. 55 p.p. tj. nie rozpoczęto kontroli w ścisłym znaczeniu, a ponadto w sprawie należy stosować przepisy europejskie, co przekłada się na tryb i sposób przeprowadzania kontroli.
Skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, podlegała oddaleniu w myśl art. 184 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI