II OSK 2485/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w sprawie nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego, potwierdzając, że brak uzyskania warunków zabudowy obliguje do wydania nakazu rozbiórki.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej T. S. od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił jego skargę na decyzję nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego. Budynek powstał w 2007 r. bez pozwolenia. Po wszczęciu postępowania legalizacyjnego, PINB nakazał przedstawienie dokumentów legalizacyjnych, w tym zaświadczenia o zgodności z warunkami zabudowy. Burmistrz odmówił ustalenia warunków zabudowy, co skutkowało wydaniem nakazu rozbiórki. NSA uznał, że brak uzyskania warunków zabudowy obliguje organ do orzeczenia rozbiórki na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, a zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszeń proceduralnych nie zasługują na uwzględnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną T. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który utrzymał w mocy decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego. Budynek, wzniesiony w 2007 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę, stał się przedmiotem postępowania legalizacyjnego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał wstrzymanie robót i przedstawienie dokumentów legalizacyjnych, w tym zaświadczenia o zgodności z warunkami zabudowy. Mimo wniosku o ustalenie warunków zabudowy, Burmistrz Miasta i Gminy S. ostateczną decyzją odmówił ich ustalenia. W związku z tym, organ nadzoru budowlanego, działając na podstawie art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, wydał decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę T. S., uznając, że nieprzedstawienie wymaganych dokumentów w terminie obliguje organ do orzeczenia rozbiórki. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podkreślił, że przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do 18 września 2020 r. znajdują zastosowanie w sprawie. Sąd stwierdził, że brak uzyskania ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy uniemożliwia legalizację samowoli budowlanej i obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania nakazu rozbiórki. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania (m.in. art. 7, 8, 10, 77, 79a k.p.a., art. 134 § 1, art. 141 § 4 p.p.s.a.) za nieuzasadnione. Sąd wskazał, że decyzja o rozbiórce w takich przypadkach ma charakter związany, a strona nie wykazała, aby naruszenia proceduralne miały wpływ na wynik sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, brak uzyskania ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, mimo wszczęcia postępowania legalizacyjnego, obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania nakazu rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego.
Uzasadnienie
Przepis art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego ma charakter związany. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków określonych w ust. 3 (w tym przedstawienia zaświadczenia o zgodności z warunkami zabudowy), organ jest zobowiązany do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. Brak możliwości legalizacji obiektu z powodu odmowy ustalenia warunków zabudowy skutkuje koniecznością orzeczenia rozbiórki.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (17)
Główne
p.bud. art. 48 § 1-5
Ustawa Prawo budowlane
Organ nadzoru budowlanego nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. W przypadku wstrzymania robót, organ nakłada obowiązek przedstawienia dokumentów legalizacyjnych, w tym zaświadczenia o zgodności z warunkami zabudowy. Niespełnienie tych obowiązków w terminie skutkuje wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § 1-2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, podlega ona oddaleniu.
p.bud. art. 29 § 1
Ustawa Prawo budowlane
Określa przypadki, w których budowa lub roboty budowlane wymagają zgłoszenia lub pozwolenia.
p.bud. art. 33 § 2-3
Ustawa Prawo budowlane
Dotyczy projektu architektoniczno-budowlanego.
p.bud. art. 20 § 3 pkt 2
Ustawa Prawo budowlane
Dotyczy projektu architektoniczno-budowlanego.
p.bud. art. 25
Ustawa Prawo budowlane
Przepis przejściowy dotyczący stosowania przepisów Prawa budowlanego w brzmieniu do 18 września 2020 r.
k.p.a. art. 7
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich niezbędnych działań.
k.p.a. art. 8
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
k.p.a. art. 10
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
k.p.a. art. 77
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 79a
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Zawiadomienie o zamiarze zakończenia postępowania dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena dowodów przez organ.
k.p.a. art. 15
Ustawa Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dwuinstancyjności postępowania.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 54 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek przekazania akt sprawy przez organ odwoławczy wraz ze skargą do sądu administracyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak uzyskania ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy obliguje do wydania nakazu rozbiórki. Decyzja o rozbiórce na podstawie art. 48 Prawa budowlanego ma charakter związany. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie miały wpływu na wynik sprawy. Uzasadnienie wyroku WSA jest prawidłowe i spełnia wymogi art. 141 § 4 p.p.s.a.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 7, 8, 10, 77, 79a k.p.a. przez organy administracji. Naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. przez WSA. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez WSA. Organ odwoławczy wydał decyzję bez dysponowania aktami sprawy. Brak wszechstronnego rozpoznania sprawy i przeprowadzenia koniecznych dowodów.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja, o której mowa w art. 48 ust. 4 p.bud. ma charakter związany i nie jest zależna od woli organu lub inwestora. Każde niespełnienie warunków ustawowych w procesie legalizacji zobowiązuje organ do orzeczenia rozbiórki. Uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas, gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.
Skład orzekający
Anna Żak
sprawozdawca
Arkadiusz Despot - Mładanowicz
przewodniczący
Marzenna Linska - Wawrzon
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie związanej natury decyzji o rozbiórce w przypadku braku możliwości legalizacji samowoli budowlanej z powodu braku warunków zabudowy oraz analiza zarzutów proceduralnych w kontekście wpływu na wynik sprawy."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego Prawa budowlanego obowiązującego do 18 września 2020 r., choć zasady dotyczące rozbiórki samowoli budowlanej pozostają podobne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje konsekwencje braku spełnienia wymogów formalnych w procesie budowlanym i pokazuje, jak sądy interpretują przepisy dotyczące samowoli budowlanej. Jest to istotne dla prawników i inwestorów.
“Samowola budowlana: brak warunków zabudowy to pewny nakaz rozbiórki, nawet po latach starań o legalizację.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 2485/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-10-23 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-12-05 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Żak /sprawozdawca/ Arkadiusz Despot - Mładanowicz /przewodniczący/ Marzenna Linska - Wawrzon Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Sygn. powiązane IV SA/Po 362/23 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2023-09-14 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon, Sędzia NSA Anna Żak (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 23 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 września 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 362/23 w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 kwietnia 2023 r. nr WOA.7721.76.2023.MO w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wyrokiem z 14 września 2023 r., sygn. IV SA/Po 362/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę T. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ([...]WINB) z [...] kwietnia 2023 r., nr [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki. Wyrok powyższy został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. W dniu [...] lutego 2019 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] (PINB) wpłynął wniosek T. S. o legalizację budynku na działce ewid. [...] przy ul. [...] [...] w m. G. gm. S. Do wniosku załączono m.in. kopię zgłoszenia zamiaru budowy "domku gospodarczego z [...] i dach kryty papą" na dz. nr [...], [...], [...] oraz kopię decyzji Starosty P. z dnia [...] lipca 2006 r. znak: [...] umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie zgłoszenia zamiaru budowy budynku gospodarczego zlokalizowanego na dz. nr ewid. [...] w G. W dniu [...] października 2019 r. pracownicy PINB przeprowadzili kontrolę, podczas której ustalono, że na działce nr ewid. [...] istnieje budynek gospodarczy, konstrukcji murowanej, częściowo z dachem dwuspadowym częściowo z dachem płaskim, kryty papą. Część budynku z dachem dwuspadowym o wym. w planie 7,87 m x 6,91 m (w tym weranda 2,65 m x 6.91 m), pozostała część o wym. 12,7 m x 5,43 m i wysokości 1,7 m. Wg oświadczenia pełnomocnika inwestora obiekt powstał w 2007 r. bez stosownych pozwoleń. Wobec powyższych ustaleń, [...] listopada 2019 r. PINB wszczął postępowanie w sprawie legalności ww. budynku gospodarczego i wydał na podstawie art.48 ust.2 i 3 ustawy Prawo budowlane z 1994r. postanowienie znak: [...], którym nakazał inwestorowi T. S. wstrzymać roboty budowlane wykonywane przy budowie ww. budynku gospodarczego oraz przedstawienie w terminie 60 dni od daty doręczenia postanowienia dokumentów umożliwiających legalizację samowoli budowlanej, m.in. zaświadczenie Burmistrza S. o zgodności z warunkami zabudowy. W dniu [...] listopada 2019 r. T. S. złożył wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. Postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. organ zawiesił postępowanie administracyjne. Ostateczną decyzją z [...] kwietnia 2022 r., nr [...], Burmistrz Miasta i Gminy S. odmówił ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji. Po podjęciu postępowania administracyjnego, postanowieniem z [...] stycznia 2023r. PINB wydał [...] lutego 2023 r. decyzję, w której nakazał T. S. rozbiórkę budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w m. G. gm. S. Po rozpatrzeniu odwołania inwestora, [...]WINB opisaną na wstępie decyzją z [...] kwietnia 2023 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wskazał, że z uwagi na datę wszczęcia postępowania zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w brzmieniu do 18 września 2020 r. (Dz.U. z 2020 r., poz. 1333), dalej "p.bud." Z przedłożonej przez inwestora, wraz z wnioskiem o legalizację, kopii decyzji Starosty [...] z [...] lipca 2006r. wynika wprost, że organ umorzył postępowanie administracyjne w sprawie zgłoszenia zamiaru budowy budynku gospodarczego zlokalizowanego na dz. nr ewid. [...] w G., ponieważ budynek objęty przedmiotem zgłoszenia został już zrealizowany. Zdaniem organu II instancji PINB słusznie uznał, że przedmiotowy budynek powstał samowolnie, tj. bez pozwolenia na budowę oraz prowadził postępowanie na podstawie art. 48 p.bud. Wobec nieprzedłożenia wymaganych dokumentów w wyznaczonym terminie, ani w późniejszym terminie, prawidłowo orzeczono rozbiórkę obiektu będącego przedmiotem prowadzonego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę wyjaśnił, że nieprzedstawienie w wyznaczonym terminie dokumentów wskazanych w postanowieniu wydanym na podstawie art. 48 ust 2 i 3 p.bud. obliguje organ do orzeczenia nakazu rozbiórki. Proces legalizacji samowoli budowlanej prowadzony jest w interesie inwestora, lecz inwestor nie ma przymusu wykonywania nałożonych na niego obowiązków. W takim jednak przypadku winien liczyć się z konsekwencjami wynikającymi z art. 48 ust. 4 w zw. z art. 48 ust. 1 cyt. ustawy. W razie nieprzedłożenia dokumentów, o które wzywał organ, nie przejdzie on bowiem do kolejnego etapu procedury legalizacyjnej, o jakim mowa w art. 48 ust. 5 p.bud. Brzmienie art. 48 ust. 4 p.bud. jest jednoznaczne i nie może budzić wątpliwości. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych przez organ obowiązków, właściwy organ obowiązany jest wydać decyzję, o której mowa w art. 48 ust. 1. Żaden przepis ustawy Prawo budowlane nie przewiduje w takiej sytuacji możliwości odstąpienia od orzeczenia nakazu rozbiórki. Ze względu na związany charakter decyzji wydanej w oparciu o art. 48 ust. 4 p.bud., nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące braku wszechstronnego rozpoznania sprawy i przeprowadzenia koniecznych w sprawie dowodów. Bezpodstawny jest również zarzut skargi, jakoby organy nie przeprowadziły postępowania dowodowego, w tym przesłuchania skarżącego w celu ustalenia czy w sprawie konieczne jest orzeczenie rozbiórki budynku. W skardze kasacyjnej T. S. zarzucił powyższemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, pomimo że organ odwoławczy: a) naruszył art. 7, art. 77 i art. 80 w zw. z art. 15 k.p.a., tj. nierozpoznanie istoty sprawy i naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, co przejawia się w tym, że organ wydając zaskarżoną decyzję nie dysponował aktami sprawy, a zatem także materiałem dowodowym koniecznym dla pełnego rozpoznania sprawy, w szczególności zarzutów odwołania; b) art. 79a k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez zakończenie postępowania bez poinformowania skarżącego kasacyjnie o takim zamiarze, z naruszeniem nasady budowania zaufania dla obywatela, co przejawiało się w nieuprzedzeniu skarżącego kasacyjnie o zamiarze wydania niekorzystnego dla niego rozstrzygnięcia, co uniemożliwiło zaprezentowanie dalszych dowodów, wniosków i twierdzeń w sprawie; c) art. 10 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 7k.p.a. , art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 15 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpoznania sprawy i przeprowadzenia koniecznych w sprawie dowodów zmierzających do ustalenia, czy w sprawie konieczne jest orzeczenie rozbiórki budynku, a nadto na kogo powinien być nałożony obowiązek rozbiórki; w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. polegające na tym, że nieuchylenie zaskarżonej decyzji jest wynikiem nierozpoznania przez Sąd pierwszej instancji zarzutów skargi; 2. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 zd. pierwsze p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie zarzutów skargi, co znalazło wyraz w konstrukcji uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w którym w zasadzie nie odniesiono się do zarzutów skargi, co jest z kolei wynikiem niedostrzeżenia istoty skargi, skierowanej przeciwko naruszeniu zasad rzetelnego rozpoznania sprawy w ramach postępowania odwoławczego, tj. pozbawienia skarżącego kasacyjnie prawa do kontroli instancyjnej decyzji PINB. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a nadto o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w 6-krotnej wysokości stawki podstawowej. W uzasadnieniu podniesiono m.in., że uzasadnienie zaskarżonego wyroku uniemożliwia kontrolę instancyjną orzeczenia. Nie jest bowiem możliwe ustalenie czy zarzuty sformułowane w skardze w ogóle zostały przez Sąd dostrzeżone. Skarżący kasacyjnie nie wie dlaczego sformułowane zastrzeżenia, co do prowadzenia postępowania odwoławczego nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto, organ odwoławczy nie dysponował aktami sprawy: pełnomocnik skarżącego kasacyjnie zapoznał się z aktami sprawy w organie II instancji [...] maja 2023 r. i akta PINB nie znajdowały się w posiadaniu organu II instancji mimo biegu terminu do wniesienia skargi. Akta organu II instancji składały się jedynie z odwołania, pisma przekazującego odwołanie, decyzji I i II instancji. Trudno uznać, by mogło dojść do pełnego rozpoznania sprawy, skoro organ procedował w sprawie jedynie w okresie od [...] marca 2023 r. do [...] kwietnia 2023 r., bez zawiadomienia skarżącego kasacyjnie o rozpoznawaniu sprawy i terminie jej planowanego zakończenia. Skarżący kasacyjnie wskazał ponadto, że od wielu lat stara się o legalizację oraz wskazał, że budynek nie ma charakteru mieszkalnego. W jego przekonaniu nie było przeszkód prawnych do zalegalizowania budynku wykorzystywanego gospodarczo. Organ nie pouczył o podstawach rozstrzygnięcia, a także o znaczeniu decyzji o warunkach zabudowy. Nie uczynił tego także Sąd pierwszej instancji. Skarżącemu kasacyjnie do tej pory nie została wyjaśniona różnica w legalizacji budynku gospodarczego i budynku mieszkalnego. Przepis art. 10 k.p.a. zawiera bezwzględny obowiązek poinformowania strony o zamiarze zakończenia postępowania i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Gdyby skarżący kasacyjnie miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy, mógłby ustalić, że organ żadnego postępowania wyjaśniającego w jego sprawie nie prowadził. To także byłoby podstawą do naprowadzenia koniecznych w sprawie dowodów, m.in. w oparciu o akta PINB. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji także nie wynika, w oparciu o jakie dowody orzekał organ. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna analizowana w opisanym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy p.bud. w brzmieniu obowiązującym do 18 września 2020 r. z uwagi na to, że postępowanie legalizacyjne zostało wszczęte [...] listopada 2019 r. (art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw; Dz.U. poz. 471). Zgodnie z art. 48 ust. 1 p.bud. organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie (ust. 2). Stosownie do art. 48 ust. 3 cyt. ustawy w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1, tj. nakazuje rozbiórkę (ust. 4). W rozpoznawanej sprawie PINB wydał [...] listopada 2019 r. postanowienie, o którym mowa w art. 48 ust. 2 i 3 p.bud., nakazując inwestorowi T. S.: 1) wstrzymać roboty budowlane przy budowie budynku gospodarczego zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] [...] w G., gm. S.; 2) przedstawić w terminie 60 dni od daty doręczenia postanowienia: a) zaświadczenia Burmistrza S. o zgodności z warunkami zabudowy, b) 4 egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami oraz zaświadczeniem o wpisie projektanta na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, c) oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W uzasadnieniu postanowienia zacytowano treść art.48 ust.1-5 p.bud. wskazując, że w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków o których mowa w ust.3 stosuje się przepis ust.1 a więc nakazuje się w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego. Postanowienie zawierało pouczenie o prawie i terminie wniesienia zażalenia. Inwestor nie skorzystał z tego prawa, co oznacza, że ww. postanowienie weszło do obrotu prawnego, wiąże stronę oraz organ. Stwierdzony w nim fakt samowoli budowlanej, jej przedmiot, osoba zobowiązanego, nałożone obowiązki nie mogą więc być już kwestionowane na dalszym etapie postępowania. Inwestor dążąc do zalegalizowania wykonanych robót budowlanych, zgodnie z w/w postanowieniem, złożył wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla przedmiotowego budynku gospodarczego, co trafnie skutkowało zawieszeniem postępowania legalizacyjnego przez powiatowy organ nadzoru budowlanego. Jednakże ostateczną decyzją z [...] kwietnia 2022 r. Burmistrz Miasta i Gminy S. odmówił ustalenia warunków zabudowy dla budynku gospodarczego wzniesionego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, co oznacza że nie jest możliwa jego legalizacja. Stwierdzić zatem należy, że choć powiatowy organ nadzoru budowlanego wszczął w tej sprawie postępowanie legalizacyjne, to jednak w sytuacji, gdy dysponował dokumentem w postaci ostatecznej decyzji Burmistrza Gminy S. z [...] kwietnia 2022r. odmawiającej ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowego budynku gospodarczego zobligowany był do orzeczenia nakazu rozbiórki w oparciu o art. 48 ust. 4 p.bud. Wynika to stąd, że decyzja, o której mowa w art. 48 ust. 4 p.bud. ma charakter związany i nie jest zależna od woli organu lub inwestora. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że kontrolując prawidłowość decyzji podjętej na podstawie art. 48 ust. 1 i 4 p.bud. sąd administracyjny sprawdza jedynie, czy zostały spełnione przesłanki wynikające z tych unormowań, tj. czy mający podlegać rozbiórce obiekt jest obiektem budowlanym, o jakim mowa w art. 48 ust. 1 p.bud. oraz czy obowiązki, o których mowa w art. 48 ust. 3 p.bud. faktycznie nie zostały spełnione w terminie (por. wyrok NSA z 4 kwietnia 2019 r., sygn. II OSK 1009/18; powoływane orzeczenia dostępne pod adresem: cbois.nsa.gov.pl). Wywody skargi kasacyjnej dotyczące nierozpoznania istotny sprawy są w tej sytuacji całkowicie chybione. Bezsporne jest, że przedmiotowy budynek jest obiektem budowlanym, o jakim mowa w art. 48 ust. 1 p.bud., tj. został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej. Niezrozumiały jest zarzut, że inwestorowi nie została wyjaśniona różnica w legalizacji budynku gospodarczego i mieszkalnego. Okoliczność powyższa nie ma żadnego wpływu na rozstrzygnięcie. W pouczeniu pod postanowieniem z [...] listopada 2019 r. wskazano wyraźnie, że "niespełnienie któregokolwiek z punktów wymienionych w sentencji niniejszego postanowienia w wyznaczonym terminie zobowiązuje organ nadzoru budowlanego do orzeczenia rozbiórki". Z art. 48 ust. 1- 4 p.bud. jednoznacznie wynika, że w stosunku do obiektów budowlanych (lub ich części), zrealizowanych w warunkach samowoli budowlanej, organy mają obowiązek wdrożenia trybu likwidacji tej samowoli, a wydane w tym trybie rozstrzygnięcia nie zapadają na zasadzie tzw. uznania administracyjnego. Każde niespełnienie warunków ustawowych w procesie legalizacji zobowiązuje organ do orzeczenia rozbiórki. Skoro skarżący kasacyjnie nie zakwestionował skutecznie postanowienia nakładającego na niego określone obowiązki i obowiązków tych nie wykonał, to brak jest podstaw do skutecznego podważenia rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 48 ust. 4 p.bud. Z tego samego powodu bezprzedmiotowe jest ustalanie, czy w sprawie orzeczenie rozbiórki jest konieczne, a już zupełnie niezrozumiałe, bo wbrew twierdzeniom skarżącego, który sam wniósł o legalizację wzniesionego przez siebie bez pozwolenia na budowę budynku gospodarczego, jest podnoszenie w skardze kasacyjnej zarzutu w postaci nieustalenia na kogo powinien być nałożony obowiązek rozbiórki. Okoliczności te zostały już ostatecznie i prawomocnie przesądzone w postanowieniu z [...] listopada 2019 r. i wynikają z materiału sprawy. Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut nierozpoznania istoty sprawy i naruszenia zasady dwuinstancyjności poprzez wydanie przez organ odwoławczy decyzji bez dysponowania aktami sprawy. W tym kontekście autor skargi kasacyjnej wskazuje, że pełnomocnik inwestora zapoznał się z aktami sprawy w siedzibie organu odwoławczego [...] maja 2023 r., a więc po wydaniu przez ten organ decyzji i nie było w dokumentacji organu odwoławczego akt organu I instancji. Zarzut ten nie jest uzasadniony. Okoliczność, że pełnomocnik inwestora, przeglądając akta sprawy organu odwoławczego trzy tygodnie po wydaniu decyzji przez ten organ, stwierdził że nie ma do nich dołączonych akt PINB nie oznacza, że w dacie wydawania decyzji organ odwoławczy aktami tymi nie dysponował. Decyzja [...]WINB została sporządzona prawidłowo, opisuje stan faktyczny, który nie został w żaden sposób skutecznie zakwestionowany, zawiera też własną ocenę prawną tego stanu faktycznego. Poza tym aktualnie Kodeks postępowania administracyjnego nie reguluje kwestii związanej ze zwrotem akt sprawy organowi pierwszej instancji przez organ odwoławczy. W szczególności, odnosząc się do twierdzeń skargi kasacyjnej, organ odwoławczy nie ma obowiązku zwrotu akt organowi pierwszej instancji nie wcześniej niż po upływie terminu do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Organ odwoławczy może więc zwrócić akta sprawy organowi pierwszej instancji niezwłocznie po wydaniu przez siebie decyzji niezależnie od tego czy utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji czy ją uchyla. Natomiast jeżeli decyzja administracyjna jest zaskarżana przez stronę do sądu administracyjnego, organ odwoławczy musi zwrócić się do organu pierwszej instancji o ponowne przekazanie akt danej sprawy, aby móc następnie przekazać otrzymaną skargę "wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w postaci papierowej lub elektronicznej w terminie trzydziestu dni od jej otrzymania " (art. 54 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a.). Tak właśnie było w tej sprawie: w dniu [...] maja [...]WINB zwrócił się do PINB o nadesłanie akt tej sprawy z uwagi na wniesienie przez T. S. skargi do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu. Nie są zasadne również zarzuty dotyczące naruszenia art. 79a i art. 10 k.p.a. w sposób wskazany w skardze kasacyjnej. Stwierdzić należy, że skarżący kasacyjnie poza ogólnymi uwagami na temat stosowania art.10 k.p.a. w procedurze administracyjnej nie wskazał, jakie konkretnie dowody, wnioski, twierdzenia chciał jeszcze przedstawić. W orzecznictwie NSA wielokrotnie podkreślano, że uchybienie art. 10 § 1 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji jedynie wówczas gdy wykaże się, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, strona musi wykazać, że gdyby do takiego uchybienia nie doszło, wynik sprawy byłby odmienny (por. wyrok NSA z 20 czerwca 2023 r., sygn. II OSK 2157/20). Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. ocenić należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 6 czerwca 2023 r., sygn. II GSK 1536/21). W niniejszej sprawie nie wykazano, by w realiach niniejszej sprawy doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Odnośnie zarzutu naruszenia art.79 a k.p.a. stwierdzić należy, że celem przepisu art. 79a § 1 k.p.a. jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawianych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. W niniejszej sprawie skarżący został poinformowany w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 48 ust.2 i 3 p.bud., jaką dokumentację zobowiązany jest przedstawić celem pozytywnego zakończenia procesu legalizacji wzniesionego w warunkach samowoli budowlanej budynku gospodarczego. Został także poinformowany o skutkach niewykonania tego obowiązku tj. że zgodnie z art.48 ust.4 p.bud. w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust.3 stosuje się ust.1 - czyli organ wydaje decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego. Skarżący nie mógł być zatem zaskoczony negatywną dla siebie decyzją, skoro nie dopełnił obowiązku złożenia pozytywnej decyzji ustalającej warunki zabudowy dla budynku gospodarczego. W przypadku wydania ostatecznej decyzji odmawiającej ustalenia warunków zabudowy wydanie nakazu rozbiórki było w świetle art.48 ust.4 p.bud obowiązkiem organu nadzoru budowlanego. Nie można zatem uznać, że skarżący nie rozumiał wagi złożenia w tej sprawie decyzji o warunkach zabudowy. W odniesieniu do zarzutów naruszenia art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. należy wyjaśnić, że o naruszeniu normy z art. 134 § 1 p.p.s.a. można mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo - pomimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które sąd pierwszej instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Tego rodzaju uchybień Sąd pierwszej instancji nie popełnił. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie narusza art.141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wszystkie te elementy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera, w tym podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz szczegółowe wyjaśnienie powodów, dla których Sąd oddalił skargę. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga przy tym szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji. Jak bowiem przyjmuje się w orzecznictwie, z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie można wywodzić, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 11 stycznia 2022 r., sygn. I OSK 635/19). W niniejszej sprawie, z uwagi na związany charakter decyzji wydawanej na podstawie art. 48 ust. 4 p.bud., rozważania prawne Sądu pierwszej instancji należy uznać za wystarczające i trafne, dla wykazania, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W tym stanie rzeczy, ponieważ skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, należało ją oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI