II OSK 248/23

Naczelny Sąd Administracyjny2025-06-17
NSAAdministracyjneWysokansa
planowanie przestrzennezagospodarowanie przestrzennetelekomunikacjastacje bazoweosi widokoweochrona krajobrazuprawo administracyjneuchwałaskarga kasacyjna

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą uchwały o miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, uznając, że ograniczenia w lokalizacji stacji bazowych telefonii komórkowej w celu ochrony osi widokowych są dopuszczalne.

Spółka P. sp. z o.o. zaskarżyła uchwałę Rady Miasta Krakowa w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących lokalizacji infrastruktury telekomunikacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność części przepisów planu, ale oddalił skargę w pozostałym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że ograniczenia w lokalizacji stacji bazowych telefonii komórkowej w celu ochrony osi widokowych są zgodne z prawem i nie naruszają zasady neutralności technologicznej ani swobody działalności gospodarczej.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki P. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który częściowo uwzględnił skargę spółki na uchwałę Rady Miasta Krakowa w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Tonie - Wschód". WSA stwierdził nieważność § 4 ust. 1 pkt 25 oraz § 7 ust. 5 pkt 2 lit. b uchwały w zakresie słów: "nie mogą stanowić dominanty w terenie, ani", uznając, że uniemożliwia to lokalizowanie inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej. W pozostałym zakresie WSA oddalił skargę, uznając, że zakaz przesłaniania osi widokowych przez anteny jest dopuszczalny. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym art. 46 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych, kwestionując nieostre sformułowania planu i ograniczenia w lokalizacji stacji bazowych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że zarzuty naruszenia przepisów procesowych są niezasadne, a uzasadnienie wyroku WSA spełnia wymogi formalne. NSA stwierdził, że ograniczenia w lokalizacji stacji bazowych telefonii komórkowej w celu ochrony osi widokowych są dopuszczalne i nie naruszają art. 46 ust. 1 u.w.r., ponieważ zostały precyzyjnie wytyczone i dotyczą jedynie niewielkiego fragmentu obszaru planu. Sąd podkreślił, że rozwój sieci telekomunikacyjnych, choć ważny, musi być ważony z innymi interesami publicznymi, takimi jak ochrona krajobrazu. NSA odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia Konstytucji RP i Prawa przedsiębiorców, wskazując, że ograniczenia zostały zastosowane proporcjonalnie i nie dyskryminują przedsiębiorców. Stwierdzono, że przepisy planu nie naruszają zasady neutralności technologicznej, a ograniczenia dotyczą zarówno sieci mobilnych, jak i stacjonarnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, ograniczenia te są dopuszczalne, o ile są precyzyjnie określone i nie uniemożliwiają całkowicie lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Uzasadnienie

NSA uznał, że ochrona osi widokowych przed lokalizacją stacji bazowych jest dopuszczalnym ograniczeniem władztwa planistycznego gminy, pod warunkiem, że jest ono precyzyjnie określone graficznie i nie wyłącza całkowicie możliwości realizacji inwestycji telekomunikacyjnych. Sąd podkreślił, że rozwój telekomunikacji musi być ważony z innymi interesami publicznymi, takimi jak ochrona krajobrazu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.w.r. art. 46 § 1

Ustawa o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych

Dopuszcza lokalizowanie inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej, ale nie wyłącza przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, które pozwalają na ważenie interesu publicznego i prywatnego oraz wprowadzanie ograniczeń.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 1 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Wskazuje na potrzebę uwzględniania rozwoju infrastruktury technicznej, w tym systemów komunikacji.

u.p.z.p. art. 15 § 2

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określa obligatoryjne elementy planu miejscowego, w tym zasady kształtowania zabudowy i wskaźniki zagospodarowania terenu.

Konstytucja RP art. 87 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Stanowi, że akty prawa miejscowego są źródłem powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania organów, które je ustanowiły.

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Określa kompetencje organów samorządu terytorialnego do wydawania aktów prawa miejscowego.

Konstytucja RP art. 31 § 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Stanowi, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne do ochrony wartości wskazanych w Konstytucji.

Konstytucja RP art. 32 § 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Gwarantuje równość wobec prawa wszystkich osób.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Stanowi, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami ani wnioskami skargi.

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy stwierdzenia nieważności aktu prawa miejscowego.

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna.

Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie zasad techniki prawodawczej art. 143

Dotyczy stosowania zasad techniki prawodawczej do projektów aktów prawa miejscowego.

p.t. art. 112 § 4

Ustawa Prawo telekomunikacyjne

Dotyczy uwzględniania neutralności technologicznej i usługowej w planach zagospodarowania częstotliwości.

ustawa o informatyzacji art. 2 § 1

Ustawa o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne

Określa obowiązek stosowania norm ustawy przez określone podmioty.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Ograniczenia w lokalizacji stacji bazowych telefonii komórkowej w celu ochrony osi widokowych są dopuszczalne, jeśli są precyzyjnie określone i nie uniemożliwiają realizacji inwestycji celu publicznego. Precyzyjne wytyczenie osi widokowych w załączniku graficznym planu nie prowadzi do uznaniowości w stosowaniu przepisów. Ograniczenia wprowadzone w planie nie naruszają zasady neutralności technologicznej ani nie dyskryminują przedsiębiorców.

Odrzucone argumenty

Zaskarżone postanowienia planu naruszają art. 46 ust. 1 u.w.r. poprzez nieostre i uznaniowe sformułowania oraz wprowadzanie ograniczeń uniemożliwiających realizację inwestycji telekomunikacyjnych. Plan narusza przepisy Konstytucji RP i Prawa przedsiębiorców, dyskryminując przedsiębiorców świadczących usługi mobilne. Uzasadnienie wyroku WSA jest wadliwe z powodu braku odniesienia się do wszystkich zarzutów skargi.

Godne uwagi sformułowania

Rozwój sieci telekomunikacyjnych ma niezwykle istotne znaczenie z punktu widzenia rozwoju gospodarki cyfrowej, a tym samym poprawy konkurencyjności gospodarki. Sieć 5G jest kluczową technologią sieci nowej generacji, która umożliwi innowacje i będzie wspierać transformację cyfrową. Ważenie dwóch rodzajów interesu publicznego jakimi jest: zapewnienie obsługi telekomunikacyjnej oraz ochrony wysokich wartości krajobrazu doprowadziło do rezultatu spójnego z dyrektywą ustaloną w art. 46 ust. 1 u.w.r.

Skład orzekający

Małgorzata Masternak - Kubiak

przewodniczący

Andrzej Jurkiewicz

sędzia

Anna Szymańska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności wprowadzania przez plany miejscowe ograniczeń w lokalizacji infrastruktury telekomunikacyjnej w celu ochrony wartości krajobrazowych, przy jednoczesnym ważeniu interesu publicznego i prywatnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji ochrony osi widokowych w kontekście planu miejscowego Krakowa. Kluczowe jest precyzyjne określenie tych osi w planie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy konfliktu między rozwojem nowoczesnej infrastruktury telekomunikacyjnej (sieci 5G) a ochroną dziedzictwa kulturowego i krajobrazowego miasta. Pokazuje, jak sądy równoważą te często sprzeczne interesy.

Czy maszty 5G mogą zasłonić widok na Wawel? NSA rozstrzyga spór o plan zagospodarowania przestrzennego.

Sektor

telekomunikacja

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 248/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz
Anna Szymańska /sprawozdawca/
Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Planowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II SA/Kr 905/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-10-18
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2062
art. 46
Ustawa z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak, Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz, sędzia WSA (del.) Anna Szymańska (spr.), Protokolant: starszy asystent sędziego Rafał Kopania, po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 października 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 905/22 w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w W. na uchwałę Rady Miasta Krakowa z dnia 10 stycznia 2018 r. nr XCII/2414/18 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Tonie - Wschód" oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 18 października 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 905/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: WSA w Krakowie, sąd wojewódzki, sąd I instancji) po rozpoznaniu skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: spółka, skarżąca, skarżąca kasacyjnie, P.) na uchwałę Rady Miasta Krakowa z 10 stycznia 2018 r. nr XCII/2414/18 (dalej: uchwała, plan miejscowy, plan) w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – stwierdził nieważność § 4 ust. 1 pkt 25 oraz § 7 ust. 5 pkt 2 lit. b w zakresie słów: "nie mogą stanowić dominanty w terenie, ani" części tekstowej zaskarżonej uchwały (pkt I.); w pozostałym zakresie oddalił skargę (pkt II.) oraz orzekł w przedmiocie kosztów postępowania (pkt III.).
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Rada Miasta Krakowa (dalej: Rada) podjęła w dniu 10 stycznia 2018 r. uchwałę w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "Tonie -Wschód".
W skardze do WSA w Krakowie na powyższą uchwałę spółka zarzuciła naruszenie: 1) art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji RP w zw. z art. 14 ust. 8 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1073 ze zm.; dalej: u.p.z.p.) oraz art. 4 ust. 1 i art. 15 ust. 2 pkt 10 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. w zw. z art. 46 ust. 1 ustawy z 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2062 ze zm.; dalej: u.w.r.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało przyjęciem uchwały w zaskarżonej części, z pominięciem regulacji rangi konstytucyjnej i ustawowej dla tworzenia aktów prawa miejscowego i: a) wprowadzenia rozwiązań zakazujących lub znacznie utrudniających realizację inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej w rozumieniu przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.; dalej: u.g.n.), na całym terenie objętym planem; b) ustalenia nieostrych, uznaniowych pojęć odnoszących się do zasad lokalizowania inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej służących świadczeniu usług telekomunikacyjnych w technologii mobilnej, m.in. stacji bazowych telefonii komórkowej; 2) art. 28 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 46 ust. 1 u.w.r. poprzez naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego polegające na wprowadzeniu w zaskarżonej części uchwały rozwiązań, które wprost uniemożliwiają, jak również mogą uniemożliwiać lokalizowanie na całym terenie obowiązywania uchwały inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej w rozumieniu u.g.n. także w sytuacji, gdy taka inwestycja jest zgodna z przepisami odrębnymi; 3) art. 46 ust. 1-2 u.w.r. w zw. z art. 113 ust. 3 pkt 5 ustawy z 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1907 ze zm.; dalej: p.t.) oraz art. 4 i art. 15 ust. 2 u.p.z.p. w zw. z art. 3 pkt 19 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2017 r., poz. 570; dalej: ustawa o informatyzacji) poprzez przekroczenie władztwa planistycznego gminy skutkujące sprzecznym z prawem ograniczeniem rozwoju bezprzewodowej sieci telekomunikacyjnej na całym terenie objętym uchwałą, jak również przyjęciem uchwały w zaskarżonej części z naruszeniem zasady neutralności technologicznej, w sposób zagrażający realizacji przez spółkę swoich zobowiązań przetargowych względem Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej (dalej: Prezes UKE); 4) art. 2, art. 8, art. 20, art. 22, art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 2, art. 37 i art. 43 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162; dalej: p.p.) w zw. z art. 10 ust. 1 p.t. poprzez ich niezastosowanie i w rezultacie uznanie, że dopuszczalne jest ustalanie nieostrych i uznaniowych ograniczeń w zakresie warunków lokalizowania stacji bazowych telefonii komórkowej na obszarze objętym uchwałą, powodujących ograniczenie możliwości rozwoju sieci telekomunikacyjnych, przy braku ograniczeń w lokalizowaniu infrastruktury służącej świadczeniu usług w technologii stacjonarnej, co skutkuje ograniczeniem skarżącej możliwości świadczenia usług w technologii mobilnej, tym samym dyskryminując ją na rynku usług telekomunikacyjnych. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części tj. § 4 ust. 1 pkt 25 i § 7 ust. 5 pkt 2 lit. b uchwały.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
WSA w Krakowie, we wskazanym na wstępie wyroku z 18 października 2022 r. uwzględnił skargę w części (pkt I), w pozostałej części natomiast oddalił (pkt II). W pierwszej kolejności sąd I instancji stwierdził, że zaskarżona uchwała nie jest sprzeczna z prawem, ani też przy jej wydaniu nie naruszono zasad sporządzania planu lub ustawowego trybu jego sporządzania. Następnie wskazano, że strona skarżąca trafnie wywodzi swój indywidualny interes prawny do zaskarżenia uchwały z art. 48 u.w.r.
W dalszej części uzasadnienia wyjaśniono, że w skardze zakwestionowano postanowienia miejscowego planu tj.: § 4 ust. 1 pkt 25, zgodnie z którym ilekroć w uchwale jest mowa o dominancie - należy przez to rozumieć obiekt budowlany, który ze względu na gabaryty lub formę architektoniczną wyróżnia się w stosunku do otaczającej przestrzeni oraz § 7 ust. 5 pkt 2 lit. b uchwały stanowiący, że zasady odnoszące się do lokalizowania urządzeń i obiektów budowlanych w zakresie inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej - infrastruktury telekomunikacyjnej: anteny wolnostojące oraz lokalizowane na budynkach nie mogą stanowić dominanty w terenie, ani nie mogą przesłaniać osi widokowych oznaczonych na rysunku planu.
Dokonując oceny zaskarżonego planu WSA w Krakowie uznał, że zasadnym było wyeliminowanie § 7 ust. 5 pkt 2 lit. b planu w zakresie słów: "nie mogą stanowić dominanty w terenie, ani", bowiem uniemożliwia lokalizowanie inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej, a tym samym sprzeciwia się regulacji art. 46 ust. 1 u.w.r..
Sąd I instancji nie podzielił natomiast zarzutów skargi związanych z drugą częścią przepisu § 7 ust. 5 pkt 2 lit. b planu, tj. zakazu przesłaniania osi widokowych i kompozycyjnych wyznaczonych na rysunku planu przez anteny wolnostojące oraz lokalizowane na budynkach. Wyjaśniono, że z rysunku planu wynika, że osie widokowe przebiegają w znacznym stopniu poprzez tereny mieszkaniowe. Zgodnie z § 5 ust. 1 oraz § 6 ust. 3 planu, w obszarze planu występują dwie osie widokowe stanowiące powiązania widokowe z istniejącego Fortu Tonie 44 na: Wawel - Fort Rajsko i Kopiec Kościuszki. Podkreślono, że pomimo wyznaczenia w/w osi widokowych, na obszarze objętym zaskarżoną uchwałą pozostaje "mnóstwo miejsca", gdzie można posadowić anteny wolnostojące i zlokalizowane na budynkach, bez potrzeby dewastowania masywną infrastrukturą otwarć widokowych na jedne z najbardziej charakterystycznych elementów krajobrazu miasta Krakowa (pkt II. sentencji zaskarżonego wyroku).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła spółka zaskarżając go w części w zakresie pkt II., zarzucając naruszenie:
1. prawa materialnego:
a) art. 46 ust. 1 w zw. z ust. 2 u.w.r., poprzez niewłaściwe zastosowanie, co skutkowało nieuzasadnioną odmową stwierdzenia nieważności skarżonych postanowień planu z jednoczesnym błędnym stwierdzeniem, że zgodne z tym przepisem są ustanowione ograniczenia w możliwości lokalizowania na terenie planu stacji bazowych telefonii komórkowej, tj. sąd wojewódzki uznał za zgodne z art. 46 ust. 1 u.w.r. i) nieostre, niezdefiniowane pojęcie "przesłona osi widokowych i kompozycyjnych" oraz "antena wolnostojąca"; ii) ograniczenie możliwości lokalizowania urządzeń, uzależniające tę możliwość od uznania organów administracji; iii) wprowadzenie rozwiązania wyłączającego możliwość realizacji inwestycji telekomunikacyjnych na większości terenu objętego planem;
b) art. 15 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. w zw. z art. 46 ust. 1 u.w.r. poprzez jego błędne zastosowanie i odmowę stwierdzenia nieważności skarżonych postanowień uchwały, pomimo że w sposób arbitralny i nieuzasadniony ograniczają one rozwój bezprzewodowej sieci telekomunikacyjnej;
c) art. 87 ust. 2 i art. 94 Konstytucji RP w zw. z art. 14 ust. 8 oraz art. 4 ust. 1 i art. 15 ust. 2 pkt 10 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 10 u.p.z.p. w zw. z art. 46 ust. 1 u.w.r. poprzez ich niezastosowanie i odmowę stwierdzenia nieważności skarżonych postanowień planu, pomimo że zostały one uchwalone z pominięciem regulacji rangi konstytucyjnej i ustawowej, dotyczących zasad tworzenia aktów prawa miejscowego;
d) art. 2, art. 8, art. 20, art. 22, art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 2, art. 37 i art. 43 ust. 1 p.p. w zw. z art. 10 ust. 1 p.t. poprzez ich niezastosowanie i odmowę stwierdzenia nieważności skarżonych postanowień planu, i w rezultacie uznanie, że dopuszczalne jest ustalanie nieostrych i uznaniowych ograniczeń w zakresie warunków lokalizowania stacji bazowych telefonii komórkowej na obszarze objętym uchwałą, powodujących ograniczenie możliwości rozwoju sieci telekomunikacyjnych, przy braku ograniczeń w lokalizowaniu infrastruktury służącej świadczeniu usług w technologii stacjonarnej, co skutkuje ograniczeniem skarżącej możliwości świadczenia usług w technologii mobilnej, tym samym dyskryminując ją na rynku usług telekomunikacyjnych;
e) art. 46 ust. 1-2 u.w.r. w zw. z art. 112 ust. 4 pkt 7 p.t. oraz art. 4 i art. 15 ust. 2 u.p.z.p. w zw. z art. 3 pkt 19 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o informatyzacji poprzez ich niezastosowanie i odmowę stwierdzenia nieważności skarżonych postanowień planu, i w rezultacie uznanie za dopuszczalne: i) ograniczeń w rozwoju bezprzewodowej sieci telekomunikacyjnej na całym terenie objętym uchwałą, ii) naruszenia zasady neutralności technologicznej, w sposób zagrażający realizacji przez spółkę swoich zobowiązań przetargowych względem Prezesa UKE, iii) naruszenia zasady neutralności technologicznej poprzez dopuszczenie możliwości zróżnicowania przez Radę Miasta Krakowa technologii mobilnej i stacjonarnej świadczenia usług telekomunikacyjnych;
2. przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
a) art. 151 w zw. z art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.) poprzez oddalenie skargi w części, w wyniku nienależytego wykonania obowiązku oceny zgodności skarżonych postanowień planu miejscowego z prawem i w rezultacie niedostrzeżenia, że w sposób istotny naruszają one zakres władztwa planistycznego gminy;
b) art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 91 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1875 ze zm.; dalej: u.s.g) poprzez odmowę stwierdzenia nieważności skarżonych postanowień uchwały, pomimo ich sprzeczności z prawem materialnym;
c) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku, z jakich przyczyn sąd I instancji uznał, że skarżone postanowienia uchwały są zgodne z powołanymi powyżej przepisami prawa materialnego, których naruszenie skarżąca podnosi w przedmiotowej skardze, jak i uprzednio podnosiła w skardze do WSA w Krakowie.
Na podstawie przywołanych zarzutów, spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania; z ostrożności procesowej, w przypadku, gdyby Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutów w przedmiocie uchybień procesowych sądu I instancji, uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi co do istoty zgodnie ze skargą oraz zasądzenie kosztów postępowania za pierwszą instancję oraz za postępowanie kasacyjne według norm przepisanych. Jednocześnie skarżąca kasacyjnie wystąpiła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA.
Jako niezasadne NSA ocenił wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wojewódzki orzeka w granicach danej sprawy i nie jest związany ani zarzutami, ani wnioskami skargi. Granicami sprawy w tym wypadku był zaskarżony plan w ramach naruszenia interesu prawnego przedsiębiorcy telekomunikacyjnego, tj. w zakresie telekomunikacji (art. 48 u.w.r.). Zgodnie z tym ostatnim przepisem przedsiębiorca telekomunikacyjny oraz Prezes UKE mogą zaskarżyć w zakresie telekomunikacji uchwałę w sprawie uchwalenia planu miejscowego. WSA w Krakowie działając w granicach sprawy, po przeanalizowaniu przepisów powszechnie obowiązujących doszedł do uprawnionego wniosku, że zaskarżone niniejszą skargą kasacyjną przepisy planu nie naruszają przepisów prawa materialnego i słusznie zastosował art. 151 p.p.s.a., tym samym odmawiając stwierdzenia nieważności kwestionowanej części planu i zastosowania art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 91 ust. 1 u.s.g. Ostatnio powołany przepis ustala zasadę, że uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. W zakresie zaskarżenia trafnie WSA w Krakowie nie dopatrzył się sprzeczności z przepisami prawa powszechnie obowiązującymi.
Niezasadny jest także zarzut skierowany przeciwko uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Obowiązek przedstawienia zarzutów zawartych w skardze oraz podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia obejmuje odniesienie się do kwestii prawnych wynikających z zarzutów skarżącego (por. wyrok NSA z 28 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1457/11). Wymóg natomiast podania i wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oznacza obowiązek takiego sformułowania przez sąd stanowiska prawnego, aby wyrok poddawał się kontroli instancyjnej (por. m.in. wyrok NSA z 11 lipca 2017 r. sygn. akt II OSK 528/17; wyrok NSA z 27 września 2017 r. sygn. akt I OSK 7/17; wyrok NSA z 6 października 2017 r. sygn. akt II GSK 36/16).
W ocenie NSA uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie przesłanki ustawowe określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. i odzwierciedla przyjęty przez sąd I instancji stan faktyczny, tok rozumowania oraz argumentację prawną. Rozważania sądu pierwszej instancji choć skrótowe, w pełni umożliwiają poznanie powodów rozstrzygnięcia. Uzasadnienie wyroku tym samym poddaje się kontroli instancyjnej. Wskazać należy, że WSA w Krakowie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyjaśnia przyczyny, dla których oddalił skargę oraz wyjaśnił istotę regulacji art. 46 ust. 1 u.w.r. w kontekście wskazanego § 7 ust. 5 pkt 2 lit. b planu. Analiza regulacji planu doprowadziła do wniosku, że nastąpiło jedynie ograniczenie możliwości lokalizowania masztów telefonii komórkowej, co w świetle art. 46 ust. 1 u.w.r. nie jest wyłączone. W szczególności WSA w Krakowie zwrócił uwagę na załącznik graficzny do planu, na którym precyzyjnie wykreślono osie widokowe stanowiące powiązania widokowe z Fortu Tonie 44 na Wawel - Fort Rajsko i Kopiec Kościuszki. Zgodnie z § 5 ust. 2 pkt 2 planu dwie osie widokowe stanowią elementy informacyjne planu. Mimo, że nie stanowią ustaleń planu, jednak lokalizując pewien obszar, wyznaczającą zakres terytorialny wyłączenia spod lokalizowania stacji bazowych telefonii komórkowej. Plan nie dopuszcza przesłaniania tych osi, co stanowi jedynie ograniczenie działalności telekomunikacyjnej przedsiębiorcy. Sama okoliczność, że sąd wojewódzki nie odniósł się egzemplifikacyjnie do części zarzutów podniesionych w skardze, a dotyczących naruszenia przepisów Konstytucji RP, konkretnych przepisów u.p.z.p., p.t. czy ustawy o informatyzacji w kontekście kwestionowanych norm planu, nie będzie miała znaczenia dla skuteczności skargi kasacyjnej, o ile stanowisko sądu I instancji meriti jest prawidłowe (vide wyrok NSA z 4 stycznia 2024 r. sygn. akt II OSK 888/21). Fakt, że skarżący nie akceptuje tych wywodów nie może zostać skutecznie zwalczony poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. i hipotetycznych wad uzasadnienia, lecz poprzez postawienie zarzutów naruszenia przepisów materialnych i trybu uchwalenia planu.
Odnosząc się zaś do tych zarzutów należy stwierdzić, że one także okazały się niezasadne.
Z art. 46 ust. 1 u.w.r. wynika zasada ogólna dopuszczalności inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej na terenach objętych postanowieniami miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (por. wyrok NSA z 29 grudnia 2015 r. sygn. akt II OSK 1020/14; wyrok NSA z 3 września 2015 r. sygn. akt II OSK 44/14, wyrok NSA z 31 maja 2019 r. sygn. akt II OSK 1814/17). Przepisy planu nie tylko nie mogą zakazywać tego rodzaju inwestycji, ale także w taki sposób winny zostać sformułowane, aby było możliwe ich efektywne, nie zaś hipotetyczne lokalizowanie. Podyktowane jest to rozwojem cywilizacyjnym. Rozwój bowiem sieci telekomunikacyjnych ma niezwykle istotne znaczenie z punktu widzenia rozwoju gospodarki cyfrowej, a tym samym poprawy konkurencyjności gospodarki. W szczególności, w materiałach Komisji Europejskiej podkreśla się, że sieć 5G jest kluczową technologią sieci nowej generacji, która umożliwi innowacje i będzie wspierać transformację cyfrową (https://digital-strategy.ec.europa.eu/pl/policies/5g). Tym samym, rozwój sieci telekomunikacyjnych, którego niezbędnym elementem jest m. in. budowa i modernizacja infrastruktury obejmującej maszty i anteny, mieści się w kategorii ważnego interesu publicznego, uzasadniającego daleko idące ograniczenie władztwa planistycznego gminy (art. 1 ust. 2 pkt 9 i 10 u.p.z.p. w zw. z art. 1, art. 5 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) – tak wyrok NSA z 29 sierpnia 2023 r. sygn. akt II OSK 2818/20. Niemniej nie oznacza to wyłączenia przepisów u.p.z.p. w powiązaniu z normami konstytucyjnymi, kształtującymi planistyczne uprawnienia organów gminy.
Skarżący kasacyjnie wywodzi, że zawarte w planie sformułowania ("nie mogą przesłaniać osi widokowych i kompozycyjnych wyznaczonych na rysunku planu") ograniczają rozwój telefonii komórkowej na tym obszarze, jak przede wszystkim zostały użyte nieostre i uznaniowe sformułowania. Co do ostatniego zagadnienia to kluczowy jest argument opierający się na wadliwej legislacji. Otóż nieprecyzyjne i nieostre sformułowania przepisów miejscowych mają prowadzić w istocie do uniemożliwienia ich stosowania i tym samym wyłączenia inwestycji telekomunikacyjnych w większości obszaru planu. Tymczasem analiza załącznika graficznego do planu nie pozwala zdaniem NSA na powyższą konkluzję. Osie widokowe zostały precyzyjnie wytyczone i jedynie w ramach ich przesłony zostało wyłączone lokalizowanie urządzeń telekomunikacyjnych. W przebiegu tych osi nie jest dopuszczone lokalizowanie masztów telekomunikacyjnych i tylko tyle. Początek wektora takiej osi wyznacza punkt widokowy chroniony planem i w każdym jej punkcie musi zostać zapewniony widok. Zakres wyłączenia lokalizacji masztów telefonii komórkowej został zatem precyzyjnie nakreślony w załączniku graficznym. Poprzez przyjętą w planie ochronę osi widokowych przed inwestycjami urządzeń telekomunikacyjnych zostanie wyłączony jedynie niewielki fragment obszaru planu w korytarzu przestrzennym wyznaczonym przez oś. Nie można przy tym zgodzić się, aby ograniczenie lokalizacji urządzeń zostało uzależnione od uznania organu stosującego kwestionowany przepis planu. Otóż precyzyjne wytyczenie przebiegu osi nie daje możliwości uznaniowości, jest nakierowane na zlokalizowanie urządzenia i skonfrontowanie, czy owa lokalizacja pozostaje w kolizji z wyznaczonym przebiegiem osi widokowej.
Również brak podstaw, aby przyjąć, że zostały naruszone kanony techniki prawodawczej w zakresie prawidłowego skonstruowania norm planu. Skarżący kasacyjnie bowiem zasadniczo upatruje naruszenia przepisów planu w - jego zdaniem - nieprecyzyjnych sformułowaniach. Zgodnie z art. 14 ust. 8 u.p.z.p. plan miejscowy jest aktem prawa miejscowego. Jest zatem źródłem powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania danej rady gminy (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP). Jednocześnie poza sporem pozostaje, że organ był uprawniony do podjęcia uchwały w sprawie planu (zarzucony w skardze kasacyjnej art. 94 Konstytucji RP). Kwestie techniki tworzenia norm prawa uregulowane natomiast zostały w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r. poz. 283 ze zm.). Zgodnie z § 143 tego rozporządzenia do projektów aktów prawa miejscowego stosuje się odpowiednio zasady wyrażone w dziale VI, z wyjątkiem § 141, w dziale V, z wyjątkiem § 132, w dziale I w rozdziałach 1-7 i w dziale II, a do przepisów porządkowych - również w dziale I w rozdziale 9, chyba że odrębne przepisy stanowią inaczej. Przepisy te dotyczą procesu tworzenia projektu ustawy, zmiany ustawy, rozporządzeń. Tymczasem skarżący kasacyjnie nie przytoczył żadnego przepisu tego rozporządzenia, który jego zdaniem miałby zostać naruszony przy tworzeniu planu i tym samym nastąpiła dyskwalifikacja przepisu planu jako normy prawa.
Nie zostały naruszone podnoszone w pkt 1 lit. c petitum skargi kasacyjnej przepisy u.p.z.p. Organ prawidłowo je zastosował uwzględniając potrzeby w zakresie rozwoju infrastruktury technicznej i wskazał zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej. Obligatoryjny element planu został wprowadzony do kontrolowanego aktu prawa, w sposób nie naruszający art. 46 u.w.r.
Kluczowym bowiem elementem sporu nie tyle jest sformułowanie przyjęte w planie, co generalnie wprowadzenie jakichkolwiek ograniczeń dla działalności przedsiębiorcy telekomunikacyjnego. Postrzega on bowiem normę art. 46 ust. 1 u.w.r. jako gwarantującą swobodną możliwość lokalizowania urządzeń, z czym nie można się zgodzić. Przepis ten bowiem nie uchyla przepisów u.p.z.p., w szczególności art. 1 ust. 3 u.p.z.p., zgodnie z którym ustalając przeznaczenie terenu lub określając potencjalny sposób zagospodarowania i korzystania z terenu organ waży interes publiczny i interesy prywatne. Ważenie dwóch rodzajów interesu publicznego jakimi jest: zapewnienie obsługi telekomunikacyjnej oraz ochrony wysokich wartości krajobrazu doprowadziło do rezultatu spójnego z dyrektywą ustaloną w art. 46 ust. 1 u.w.r.
Tym samym podniesione przepisy art. 20, art. 22 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP nie oznaczają nieskrępowanej możliwości prowadzenia działalności gospodarczej oraz funkcjonowania gospodarki rynkowej. Ograniczenia w wykonywaniu praw konstytucyjnych są usankcjonowane na takim poziomie jakim jest sama Konstytucja RP. Uszczegółowienie tych ograniczeń zawarte jest natomiast w przepisach rangi ustawowej.
Jako niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 2, art. 8, art. 20, art. 22, art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 2, art. 37 i art. 43 ust. 1 p.p. w zw. z art. 10 ust. 1 p.t., których to naruszeń spółka upatruje w zróżnicowaniu sytuacji przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą w postaci dostarczania publicznych sieci telekomunikacyjnych przy pomocy przewodów oraz przy pomocy fal radiowych. Poprzedzić należy tę część rozważań uwagą, że p.p. w dacie uchwalania planu nie obowiązywało, stąd wskazane przepisy tej ustawy nie mogą podlegać weryfikacji. Niemniej co do istoty zagadnienia należy stwierdzić, że ograniczenia przewidziane w planie dotyczą zarówno komunikacji w technologii stacjonarnej, jak i telefonii komórkowej. Otóż plan w różnym zakresie wprowadza ograniczenia dla przedsiębiorców tego profilu działalności. Jeśli chodzi o telekomunikację to zastrzeżono, że w przypadku realizacji obiektów liniowych, należy wykonywać je jako kablową sieć doziemną (§ 12 ust. 8 pkt 2 planu). Z powodu tego ograniczenia, jako bezprzedmiotowe należało uznać ograniczenie wynikające z lokalizacji tej sieci w przestrzeni, gdyż siłą rzeczy lokalizowanie pod ziemią nie będzie powodowało żadnego zakłócenia dla chronionego planem krajobrazu. Ograniczenia zostały dostosowane do warunków technicznych właściwych dla sieci przewodowych oraz sieci kreowanych przez fale radiowe. Nie naruszono zatem konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), zasady proporcjonalności w rozumieniu nadużycia władztwa planistycznego (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP), zasady demokratycznego państwa (art. 2 Konstytucji RP), zasady bezpośredniego stosowania Konstytucji (art. 8 Konstytucji RP) oraz zasady wolności działalności gospodarczej (art. 20 i 22 Konstytucji RP).
Przepis art. 112 p.t. reguluje kwestię ustalenia planu zagospodarowania częstotliwości, względem czego kompetencja przysługuje Prezesowi UKE, gdzie w art. 112 ust. 4 pkt 7 p.t. doprecyzowano, iż plany zagospodarowania częstotliwości oraz ich zmiany w szczególności uwzględniają m.in. konieczność zapewnienia neutralności technologicznej i usługowej. Należy nadmienić, iż ta materia leży poza zakresem merytorycznym planów zagospodarowania przestrzennego w świetle przepisów u.p.z.p. Skoro regulacja ta określa kompetencje Prezesa UKE, a nie organów gminnych, to jedynie Prezes UKE może dokonać ich ewentualnego naruszenia w związku ze sporządzaniem planu zagospodarowania częstotliwości.
Nie można także podzielić zarzutu naruszenia art. 3 pkt 19 oraz art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o informatyzacji. Przede wszystkim faktem jest, że wskazane w art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o informatyzacji podmioty mają obowiązek stosowania norm tej ustawy. Nie oznacza to jednak, że zasada równego traktowania przez władze publiczne (tutaj organy samorządu terytorialnego) technologii teleinformatycznych i tworzenia warunków do ich uczciwej konkurencji, w tym zapobiegania możliwości eliminacji technologii konkurencyjnych przy rozbudowie i modyfikacji eksploatowanych systemów teleinformatycznych lub przy tworzeniu konkurencyjnych produktów i rozwiązań (neutralność technologiczna) - w niniejszej sprawie została naruszona. Ograniczeń bowiem doznały na zasadzie równości wszystkie podmioty świadczące usługi dostarczania publicznych sieci telekomunikacyjnych za pomocą fal radiowych. Także ograniczeń doznali ci przedsiębiorcy, którzy przy prowadzeniu działalności telekomunikacyjnej korzystają z sieci przewodowych. Nie występuje zatem możliwość eliminacji technologii konkurencyjnych, a warunki konkurencji zarówno między podmiotami telekomunikacji mobilnej, jak i między mobilnej oraz stacjonarnej – nie zostały naruszone regulacjami skarżonego planu.
Uznając, że zarzuty skargi kasacyjnej są bezzasadne, na podstawie art. 184 p.p.s.a. - została ona oddalona. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI