II OSK 2464/12

II OSK 2464/12 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2014-03-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-09-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosława Pindelska /sprawozdawca/
Robert Sawuła
Wojciech Mazur /przewodniczący/
Symbol z opisem
6343 Świadczenia pieniężne z tytuły pracy przymusowej
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
V SA/Wa 134/12 - Wyrok WSA w Warszawie z 2012-06-29
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 267
art. 7,art. 77 par. 1 , art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Mirosława Pindelska (spr.) Protokolant asystent sędziego Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2014r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 134/12 w sprawie ze skargi J.C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...].
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2012 r. o sygn. akt V SA/Wa 134/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J.C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (zwanego dalej: "Kierownikiem Urzędu") z dnia [...] grudnia 2011 r. o numerze [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Kierownik Urzędu odmówił skarżącej przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Organ stwierdził, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że strona wykonywała pracę przymusową w pobliżu miejsca stałego zamieszkania. Praca ta nie przybrała zatem szczególnie dotkliwej formy, o której mowa w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. o sygn. akt K 49/07 (Dz. U. nr 220, poz. 1734), tzn. nie była połączona z wysiedleniem i "wyrwaniem" z dotychczasowego środowiska.
Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] września 2010 r. o numerze [...], Kierownik Urzędu utrzymał w mocy decyzję własną.
W uzasadnieniu organ powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r., który zakwestionował nieprawidłowy sposób ukształtowania przesłanek dostępu do świadczeń deportacyjnych w zakresie uzależnienia prawa do tych świadczeń od kryteriów "geograficznych". Organ podniósł jednak, iż Trybunał Konstytucyjny nie miał zastrzeżeń, co do samej zasady, aby świadczenia otrzymywały tylko te osoby, wobec których obowiązek pracy przymusowej podczas II wojny światowej i tuż po jej zakończeniu przybierał szczególnie dotkliwą formę, tzn. był połączony z wysiedleniem (przymusową zmianą miejsca pobytu) i "wyrwaniem" z dotychczasowego środowiska. Osoby dotknięte taką formą represji znajdowały się bowiem w znacznie trudniejszej sytuacji niż osoby wykonujące nawet tego samego typu pracę, ale w dotychczasowym miejscu zamieszkania lub w niewielkim od niego oddaleniu (np. sąsiednie miejscowości), w znanej okolicy i w otoczeniu rodziny i znajomych. Spełnienia zatem kryterium deportacji, w obecnym stanie prawnym, nie należy uzależniać od położenia geograficznego lecz, jak wskazuje się w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, od szczególnie trudnych warunków świadczenia pracy ("szczególna dolegliwość represji") spowodowanych zerwaniem więzi z dotychczasowym otoczeniem.
Kierownik Urzędu stwierdził, że z materiału dowodowego wynika, iż strona przebywała w miejscowości Biele w niewielkiej odległości od miejsca zamieszkania (Jędrzejewo). Strony nie dotknęły więc utrudnienia charakterystyczne dla deportacji. Ponadto organ wskazał, iż przepisy ustawy nie przewidują świadczeń dla wszystkich poszkodowanych przez pracę niewolniczą na rzecz III Rzeszy, lecz zawężają krąg podmiotów do tych pośród nich wobec, których okupant stosował represje pracy niewolniczej w zaostrzonej formie (deportacja) w stosunku do obowiązującego powszechnie obowiązku pracy.
Powyższą decyzję strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 6 maja 2011 r. o sygn. akt V SA/Wa 2556/10, uchylił ją wskazując, że organ nie poczynił wystarczających ustaleń dotyczących stwierdzenia deportacji (wywiezienia) J.C. do pracy przymusowej.
Rozpatrując sprawę ponownie, decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Kierownik Urzędu utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2010 r. W uzasadnieniu wskazał, że skierowanie strony do pracy w pobliskiej miejscowości nie było połączone z dodatkowymi, szczególnie dotkliwymi elementami które spotykały osoby świadczące pracę przymusową w warunkach wysiedlenia i odizolowania od dotychczasowego środowiska.
Strona zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i podkreśliła, ze podczas wykonywania pracy nie miała kontaktu z bliskimi.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Oddalając skargę zaskarżonym wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołał się na wykładnię art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.; zwanej dalej: "ustawą"), dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r. o sygn. akt K 49/07.
Sąd I instancji podzielił pogląd organu, że okoliczność wykonywania pracy przez stronę, jej przymusowy charakter oraz czas trwania przekraczający sześć miesięcy pozostaje poza sporem. Wskazał jednocześnie, iż kwestią wymagającą ustalenia była kwestia czy zainteresowana została deportowana do pracy przymusowej.
W ocenie Sądu, praca wykonywana przez skarżącą, praca ciężka, wykraczająca ponad wiek i siły kilkunastoletniego dziecka, jakim była wówczas wnioskodawczyni, z całą pewnością nosi znamiona pracy przymusowej, zważywszy jednak na kwestię odległości dzielącej miejscowość rodzinną i miejscowość, w której skarżąca wykonywała pracę, trudno jest mówić o deportacji. Zmiana miejsca pobytu w związku ze skierowaniem do pracy w pobliskiej miejscowości nie oznaczała wyrwania z dotychczasowego środowiska i zerwania z nim więzi. Praca była bowiem wykonywana w znanej okolicy, w niewielkiej odległości od dotychczasowego miejsca zamieszkania, a więc od znanego otoczenia i rodziny.
Sąd podzielił pogląd organu, iż wyjaśnienia skarżącej dotyczące braku kontaktu z rodziną nie są wiarygodne, bowiem trudno uznać, iż matka strony, która została w domu rodzinnym i mieszkała od wnioskodawczym w odległości, którą można pokonać pieszo w czasie jednej godziny, nie mogła odwiedzać swojego dziecka.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku, pełnomocnik z urzędu skarżącej wniósł o jego uchylenie na podstawie art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie w przypadku stwierdzenia, że zachodzą przesłanki do zastosowania art. 188 p.p.s.a., uchylenie wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi J.C. z dnia 5 stycznia 2012 r. i uchylenie decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...] grudnia 2011 r. Nadto pełnomocnik złożył oświadczenie, iż pomoc prawna udzielona skarżącej w zakresie postępowania w niniejszej sprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie oraz polegająca na sporządzeniu i wniesieniu niniejszej skargi kasacyjnej, a także reprezentowaniu skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w całości nie została zapłacona.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
1) prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy poprzez błędne przyjęcie, że przeszkodą dla uznania, iż skarżąca poddana została represji w postaci deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej w warunkach o których mowa w art. 2 pkt 2 lit. a) ww. ustawy jest okoliczność, iż wykonywała ona pracę przymusową w miejscowości położonej w odległości kilku kilometrów od rodzinnego miejsca zamieszkania oraz "była w kontakcie ze swoją matką", podczas gdy powołany przepis nie wymienia tego rodzaju przesłanek jako elementów definicji deportacji (wywiezienia) w rozumieniu ustawy i w konsekwencji niezastosowanie przepisu art. 2 pkt 2 lit. a) ww. ustawy mimo istnienia uzasadnionych podstaw;
2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z dokonaniem błędnej wykładni i niezastosowaniem w niniejszej sprawie art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy poprzez nieuzasadnione rozszerzenie definicji deportacji poza przesłanki ustawowe i w konsekwencji niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. i oddalenie skargi pomimo istnienia podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji Kierownika Urzędu;
3) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 w związku z 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267) poprzez pominięcie przez Sąd I Instancji uchybień procesowych popełnionych przez Kierownika Urzędu, polegających na niewyjaśnieniu prawdy materialnej w sprawie oraz nadużyciu zasady swobodnej oceny dowodów i uznaniu za udowodnione, mimo braku w aktach postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiotowej sprawie dowodu na tę okoliczność oraz przeciwnych twierdzeń skarżącej, że okresie wykonywania pracy przymusowej była w kontakcie ze swoją matką i w konsekwencji niezastosowanie art. 145 § 1 pkt I lit. c) p.p.s.a. i oddalenie skargi pomimo istnienia podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji Kierownika Urzędu;
4) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 w związku z art. 133 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia Sądu I Instancji na stwierdzeniu, że skarżąca w okresie wykonywania pracy przymusowej była w kontakcie ze swoją matką pomimo, iż akta postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiotowej sprawie nie zawierają dowodu na tę okoliczność, a dodatkowo z pisemnego przesłuchania skarżącej, sporządzonego na podstawie postanowienia Kierownika Urzędu z dnia [...] września 2011 r. wynika, iż nie utrzymywała ona kontaktów z rodziną, a jej więzi rodzinne uległy zerwaniu na życzenie niemieckiego gospodarza, u którego pracowała (karta 54 akt postępowania administracyjnego) i w konsekwencji oddalenie skargi pomimo istnienia podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji Kierownika Urzędu;
5) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynika sprawy, tj. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 153 p.p.s.a. oraz w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez pominięcie okoliczności, iż organ administracji publicznej dokonując ponownego rozpatrzenia sprawy po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 maja 2011 r. (sygn. akt V SA/Wa 2556/10) decyzji Kierownika Urzędu z dnia [...] września 2010 r. nie wykonał wskazań co do prowadzenia dalszego postępowania dowodowego wyrażonych w wyroku z dnia 6 maja 2011 r.: "w warunkach konkretnych okoliczności sprawy ważnym jest ustalenie, czy osoba deportowana mogła odwiedzać dom rodzinny, znajomych, przyjaciół. Nie bez znaczenia pozostaje wiek osoby deportowanej, a co za tym idzie - zdolność do samodzielnej egzystencji, jak i warunki w których osoba musiała funkcjonować w miejscu deportacji (gdzie spała, jak wyglądał dzień takiej osoby, jak się odżywiała). Konieczne jest także ustalenie, czy zadania wykonywane przez osobę deportowaną adekwatne były do jej wieku. Często bowiem się zdarzało, że małe dzieci musiały ciężko pracować pod groźbą kary. Stwierdzenie takie skutkuje tym, że deportacja taka uzyskiwała bardziej dotkliwą formę. " (strona 6 wyroku z dnia 6 maja 2011 r.), które to wskazania są wiążące zarówno dla organu administracji publicznej jak również Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie rozpatrującego skargę z dnia 5 stycznia 2012 r. i w konsekwencji niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i oddalenie skargi pomimo istnienia podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji Kierownika Urzędu.
Powyższe zarzuty zostały obszernie rozwinięte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Na rozprawie w dniu 7 marca 2014r. pełnomocnik skarżącej kasacyjnie wniósł o zasądzenie kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa prawnego udzielonego z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaję sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawnie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna jest zasadna w odniesieniu do zarzutu naruszenia prawa materialnego z art. 2 pkt. 2 lit. a ustawy.
Sformułowane w niej zarzuty kasacyjne nawiązują do obu podstaw kasacyjnych, przewidzianych art. 174 p.p.s.a., tj. wnosząca skargę kasacyjną zarzuca Sądowi I instancji zarówno naruszenie prawa materialnego (pkt 1), jak i naruszenie przepisów procesowych (pkt 2). To z kolei nakazuje, przy uwzględnieniu treści i sensu regulacji przewidzianej w art. 188 p.p.s.a., co do zasady, w pierwszej kolejności zbadanie zarzutu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisów postępowania a następnie (w przypadku stwierdzenia bezzasadności podnoszonego uchybienia proceduralnego), zarzutu naruszenia prawa materialnego. Jednak forma postawionych zarzutów procesowych, które w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zostały przez skarżącą kasacyjnie ściśle powiązane z podstawowym zarzutem naruszenia prawa materialnego, tj. błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 2 pkt. 2 lit. a ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, uzasadnia łączne rozpoznanie wszystkich zarzutów, ze szczególnym uwzględnieniem wspomnianego wyżej zarzutu naruszenia prawa materialnego rozpatrywanego jako pierwszy. Przesądzenie zasadności zarzucanego uchybienia ma wpływ na dalsze badanie sprawy i jej rozstrzygnięcie.
Merytoryczne badanie zarzutów wniesionej skargi kasacyjnej rozpocząć należy od wskazania, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy świadczenie pieniężne przysługuje osobom, które w okresie podlegania represjom określonym w tej ustawie były obywatelami polskimi i są nimi obecnie. Natomiast zgodnie z treścią art. 2 pkt.2 lit. a – w brzmieniu obowiązującym po nowelizacji z dnia 20 kwietnia 2011r.- represją w rozumieniu ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach terytorium państwa polskiego sprzed 1 września 1939r. lub z terytorium na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny 1939-1945. Słusznie zatem podnosi skarżąca kasacyjnie, że jedynym kryterium represji w rozumieniu ustawy jest wywiezienie do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy w granicach terytoriów w nim wskazanych. Wymieniony przepis nie uzależnia stwierdzenia deportacji od tego na jaką odległość wywieziono skarżącą do pracy przymusowej na wskazanych terenach, ani od tego czy osoba taka została rozdzielona z rodziną. Brzmienie przepisu art. 2 pkt. 2 lit. a ustawy zostało określone nowelą dokonaną na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009r., sygn. akt. K 49/07 dodatkowo umożliwiającego uznanie za deportację wywiezienie do pracy przymusowej w granicach terytorium państwa polskiego. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, że wśród osób świadczących pracę przymusową na rzecz ZSRR i III Rzeszy, szczególnie dotkliwie poszkodowane były osoby, które pracę tę świadczyły w warunkach przesiedlenia poza dotychczasowe miejsce zamieszkania i wyrwania z dotychczasowego środowiska. Ich praca przybrała szczególną formę represji, gdyż osoby te znajdowały się w znacznie trudniejszej sytuacji niż osoby wykonujące nawet tego samego typu pracę, ale w dotychczasowym miejscu zamieszkania lub w niewielkim od niego oddaleniu, w znanej okolicy, w otoczeniu rodziny i znajomych.
Ustawodawca nowelizując ustawę z uwagi na treść przedmiotowego wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie zdecydował się na doprecyzowanie pojęcia "deportacji", czy też wyróżnienia represji szczególnie dotkliwej. Zatem brzmienie przepisu art. 2 pkt.2 lit. a ustawy nie uprawnia organu administracji publicznej do samodzielnego rozróżniania sytuacji prawnej osób ubiegających się o przyznanie świadczenia pieniężnego w zależności od zaistnienia represji szczególnie dotkliwej.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela tym samym pogląd prawny wyrażony już wcześniej przez NSA w wyroku z dnia 27 marca 2012r., sygn. akt. II OSK 468/11. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie Sąd I instancji powołując się na wykonywanie przez skarżącą pracy przymusowej w niewielkiej odległości od domu jako przyczynę odmowy uznania deportacji w rozumieniu art. 2 pkt. 2 lit. a ustawy dokonał błędnej wykładni tego przepisu.
W przedmiotowej sprawie organ i Sąd I instancji bezspornie ustaliły, iż skarżąca kasacyjnie, obywatelka polska, w marcu 1940r została w wieku kilkunastu lat skierowana i wywieziona do pobliskiej, oddalonej o kilka kilometrów od domu, miejscowości Biele, gmina Sochocin, położonej na terenie kraju, do pracy przymusowej u niemieckiego rolnika. Pracę tę, uznaną za pracę ponad siły kilkunastoletniego dziecka, świadczyła bez wynagrodzenia przez okres ponad 6 miesięcy. Zatem powyższe ustalenia w pełni wyczerpują przesłankę deportacji do pracy przymusowej z art. 2 pkt 2 lit a ustawy uprawniającą do przyznania świadczenia pieniężnego.
Odmowa przyznania świadczenia pieniężnego dokonana przez organ w oparciu o błędną wykładnię wyżej wymienionego przepisu, naruszała ten przepis prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Sąd I instancji podzielając ten pogląd naruszył zarówno przepis art. 2 pkt. 2 lit. a ustawy przez błędną jego wykładnię, jak również naruszył przepis art. 151 i art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a p.p.s.a. niezasadnie oddalając skargę.
Nieuprawniony jest natomiast zarzut kasacyjny naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 153 p.p.s.a. przez przyjęcie, że organ w pełni zrealizował wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2011r., sygn. akt. V SA/Wa 2556/10. Zgodnie z treścią art. 141 § 4 p.p.s.a., jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozstrzygana przez organ administracji publicznej, uzasadnienie wyroku powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wymieniony wyrok takie wskazania zawierał. Sąd zalecił uzupełnienie postępowania dowodowego na okoliczność czy skarżąca kasacyjnie, jako osoba deportowana, mogła odwiedzać dom rodzinny, znajomych, przyjaciół, jakie warunki funkcjonowania miała w miejscu deportacji ( gdzie spała, jak się odżywiała, jak wyglądał jej dzień), czy zadania wykonywane przez nią były adekwatne do jej wieku. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej organ przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe z przesłuchania skarżącej w dniu [...] września 2011r. oraz z dokumentów jakie składała ona przy wniosku z dnia [...] grudnia 2001r. skierowanym do Fundacji Polsko- Niemieckie Pojednanie ubiegając się o przyznanie świadczenia z tego samego tytułu co w przedmiotowej sprawie. Podczas ponownego przesłuchania skarżąca kasacyjnie była pytana czy mogła odwiedzać rodzinę, czy też ona mogła być odwiedzana, jakie prace wykonywała, gdzie i z kim mieszkała, jakie były warunki pobytu ( wyżywienia, ubrań, zarobków). Zważywszy, że skarżąca wskazywała, iż do przedmiotowej pracy została skierowana sama i nie pracowała z innymi osobami narodowości polskiej, przeprowadzenie powyższego dowodu z ponownego przesłuchania skarżącej na wskazane przez Sąd okoliczności było wypełnieniem przez organ zalecenia Sądu. Tym samym nie jest zasadny zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 153 p.p.s.a. stanowiącego, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
Nieuprawniony jest też zarzut kasacyjny naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7. 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie prawdy materialnej oraz nadużycie swobodnej oceny dowodów i uznanie za udowodnione, że skarżąca kasacyjnie w okresie wykonywania pracy przymusowej była w kontakcie z matką. Powyższy zarzut kasacyjny nie znajduje uzasadnienia w świetle twierdzeń skarżącej zawartych we wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego z dnia 24 czerwca 2012r. stanowiących , że nie otrzymywała ona wynagrodzenia za prace przymusową, ani żadnego ubrania roboczego czy bielizny osobistej ,"’ we wszystkie te rzeczy zaopatrywała mnie w granicach swoich możliwości moja matka". Twierdzenie to a także kilkukilometrowa odległość miejsca wykonywania pracy przymusowej od domu skarżącej w pełni uprawniała Sąd I instancji do wyciągnięcia wniosku o istnieniu kontaktu z matką, z jednoczesnym wskazaniem, że był to niewątpliwie mniejszy kontakt niż w normalnych warunkach. Wniosek ten nie jest pozbawiony logiki w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Nie stanowi też o naruszeniu przez Sąd I instancji art. 133 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a mówiącego o orzekaniu przez Sąd na podstawie akt sprawy. Sam fakt istnienia pewnego kontaktu z matką pozostawał bez wpływu na wynik sprawy w świetle przedstawionej wykładni prawa materialnego z art. 2 pkt. 2 lit. a ustawy.
Z tych względów i biorąc pod uwagę, że w toku postępowania kasacyjnego nie stwierdzono naruszeń przepisów prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a stan faktyczny nie budzi wątpliwości, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a w zw. z art. 193 i art. 135 p.p.s.a. uznał, że skargę kasacyjną należało uwzględnić poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku oraz obu decyzji wydanych przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów, tj. z dnia [...] grudnia 2011r. i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lipca 2010r.
Nie orzeczono w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, ponieważ wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258–261 p.p.s.a. Stosownie do § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) pełnomocnik skarżącej powinien złożyć Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie.