II OSK 2454/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą nakazu rozbiórki drogi dojazdowej, uznając ją za obiekt budowlany wymagający pozwolenia na budowę, a nie jedynie utwardzenie gruntu.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. Ł. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę drogi dojazdowej wykonanej samowolnie. NSA rozpoznał zarzuty naruszenia prawa materialnego, dotyczące błędnej kwalifikacji obiektu jako budowli liniowej zamiast utwardzenia gruntu. Sąd uznał, że droga dojazdowa o określonej długości, szerokości i funkcji komunikacyjnej stanowi obiekt budowlany wymagający pozwolenia na budowę, a nie roboty budowlane zwolnione z tego obowiązku. W związku z brakiem pozwolenia i nieskutecznym postępowaniem legalizacyjnym, nakaz rozbiórki był zasadny.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję nakazującą rozbiórkę drogi dojazdowej wykonanej samowolnie. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę skarżącego, uznając, że droga ta stanowi obiekt budowlany w rozumieniu Prawa budowlanego, wymagający pozwolenia na budowę, a nie jedynie utwardzenie powierzchni gruntu. Skarżący kasacyjnie zarzucił niewłaściwe zastosowanie art. 3 pkt 3a (definicja obiektu liniowego) i art. 29 ust. 2 pkt 5 (utwardzenie gruntu) Prawa budowlanego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, ocenił zasadność tych zarzutów. Sąd zgodził się z kwalifikacją prawnobudowlaną robót budowlanych jako obiektu budowlanego – budowli liniowej, podkreślając jej długość, szerokość, sposób wykonania oraz kluczową funkcję komunikacyjną, łączącą działki budowlane z drogą publiczną. Sąd odwołał się do definicji budowli i obiektu liniowego z Prawa budowlanego oraz utrwalonego orzecznictwa, zgodnie z którym wykonanie nawierzchni umożliwiającej wykorzystanie jej jako szlaku komunikacyjnego dla pojazdów stanowi budowę drogi. Wobec tego, że obiekt ten nie był zwolniony z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a jego wykonanie nastąpiło w warunkach samowoli budowlanej, wszczęcie procedury legalizacyjnej z art. 48 Prawa budowlanego było uzasadnione. Niezłożenie dokumentów legalizacyjnych skutkowało obligatoryjnym nakazem rozbiórki. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Droga dojazdowa o takich parametrach i funkcji stanowi obiekt budowlany (budowlę liniową) wymagający pozwolenia na budowę.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że droga dojazdowa o długości, szerokości, sposobie wykonania i funkcji komunikacyjnej łączącej działki z drogą publiczną spełnia definicję budowli liniowej z art. 3 pkt 3a Prawa budowlanego i wymaga pozwolenia na budowę, a nie może być traktowana jako zwykłe utwardzenie gruntu z art. 29 ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (8)
Główne
Prawo budowlane art. 28 § ust. 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Wykonanie obiektu budowlanego wymaga pozwolenia na budowę.
Prawo budowlane art. 48 § ust. 2 i 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Przepisy dotyczące postępowania legalizacyjnego w przypadku samowoli budowlanej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
Prawo budowlane art. 3 § pkt 3a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Przez obiekt liniowy rozumie się obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności droga wraz ze zjazdami.
Prawo budowlane art. 3 § pkt 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Budowlą jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak np. obiekt liniowy.
Prawo budowlane art. 29 § ust. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Pozwolenia na budowę nie wymagało wykonanie robót budowlanych polegających na utwardzeniu powierzchni gruntu na działkach budowlanych. Wykładnia tego przepisu ogranicza pojęcie utwardzenia do robót, które nie prowadzą do powstania obiektu budowlanego.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania).
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA (w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod uwagę nieważność postępowania).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Droga dojazdowa o określonych parametrach i funkcji komunikacyjnej stanowi obiekt budowlany (budowlę liniową) wymagający pozwolenia na budowę. Wykonanie obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, po nieskutecznym postępowaniu legalizacyjnym, skutkuje obligatoryjnym nakazem rozbiórki.
Odrzucone argumenty
Sporny obiekt budowlany stanowi obiekt liniowy w myśl art. 3 pkt 3a Prawa budowlanego i jako wybudowany w warunkach niezalegalizowanej samowoli budowlanej winien zostać rozebrany. Niewłaściwe zastosowanie art. 29 ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, kiedy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy każe kwalifikować sporny obiekt jako utwardzenie powierzchni gruntu na działkach budowlanych i jako takie niewymagające decyzji o pozwoleniu na budowę.
Godne uwagi sformułowania
kwestionowany obiekt stanowi budowlę (obiekt liniowy) w postaci drogi utwardzenie powierzchni gruntu na działkach budowlanych niewymagające pozwolenia na budowę, a jedynie uproszczonej formy zgłoszenia ograniczenia pojęcia utwardzenia wyłącznie do tego rodzaju robót, które nie prowadzą do powstania obiektu budowlanego nie istnieje między tym utwardzeniem i innym obiektem budowlanym taki związek funkcjonalny, który polega na tym, że utwardzenie jest nieodzownym warunkiem prawidłowego użytkowania jakiegoś ściśle określonego obiektu, to mamy do czynienia z obiektem budowlanym wymagającym pozwolenia na budowę
Skład orzekający
Andrzej Jurkiewicz
przewodniczący
Magdalena Dobek-Rak
sprawozdawca
Roman Ciąglewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego dotyczących rozróżnienia między budowlą liniową (drogą) a utwardzeniem gruntu, a także konsekwencji samowoli budowlanej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów Prawa budowlanego w określonym brzmieniu, choć jego interpretacja definicji budowli i utwardzenia ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i rozróżnienia między budowlami a utwardzeniem terenu, co ma praktyczne znaczenie dla wielu właścicieli nieruchomości.
“Droga na działce: budowla czy zwykłe utwardzenie? NSA wyjaśnia.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 2454/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-06-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-10-28 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący/ Magdalena Dobek-Rak /sprawozdawca/ Roman Ciąglewicz Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane VII SA/Wa 349/20 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2020-04-08 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 1186 art. 48 ust. 2 i 3 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia del. WSA Magdalena Dobek – Rak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 349/20 w sprawie ze skargi M. Ł. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 listopada 2019 r. nr DON.7100.202.2019.KKL w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 listopada 2020 r., w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 349/20, oddalił skargę M. Ł. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 25 listopada 2019 r., nr DON.7100.202.2019.KKL, utrzymującą w mocy decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 13 sierpnia 2019 r., nr OA.771.28.2016. Decyzją tą, wydaną w trybie wznowienia postępowania w sprawie rozbiórki drogi dojazdowej wykonanej samowolnie, Podkarpacki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję własną z 15 marca 2016 r. oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z 8 czerwca 2015 r. i jednocześnie rozstrzygając sprawę merytorycznie nakazał rozbiórkę drogi dojazdowej wykonanej samowolnie, bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce nr [...] oraz na działkach od nr [...] do nr [...] położonych w Rzeszowie (po przyłączeniu do niego miejscowości M.). W sentencji tej decyzji, jak i w załączniku graficznym dołączonym do niej precyzyjnie określono strony zobowiązane do dokonania rozbiórki oraz szczegółowy zakres obowiązku rozbiórki każdej z nich. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 25 listopada 2019 r. Oddalając skargę M. Ł. na powyższą decyzję Sąd pierwszej instancji uznał, że orzeczona rozbiórka jest konsekwencją braku skutecznie przeprowadzonego procesu legalizacji samowolnie wykonanej drogi dojazdowej jako obiektu liniowego. Sąd stwierdził, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo przeprowadziły postępowanie legalizacyjne, powtarzając jego kluczowe etapy w toku wznowionego postępowania administracyjnego, umożliwiając tym samym zalegalizowanie samowoli właścicielom nieruchomości, z czego nie skorzystano. W skardze kasacyjnej M. Ł., zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., naruszenie prawa materialnego, tj.: - niewłaściwe zastosowanie art. 3 pkt 3a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r., nr 1333 ze zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym poprzez uznanie, że sporny obiekt budowlany stanowi obiekt liniowy w myśl tego przepisu i jako wybudowany w warunkach niezalegalizowanej samowoli budowlanej winien zostać rozebrany; - niewłaściwe zastosowanie art. 29 ust. 2 pkt 5 (obecnie art. 29 ust. 4 pkt 4) Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, kiedy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy każe kwalifikować sporny obiekt jako utwardzenie powierzchni gruntu na działkach budowlanych i jako takie niewymagające decyzji o pozwoleniu na budową. W oparciu o powyższe zarzuty zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznania skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z 13 sierpnia 2019 r. Ponadto, wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania (kasacyjnego i przed WSA), w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W oparciu o art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z 24 listopada 2021 r., II OSK 2454/21, Naczelny Sąd Administracyjny wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. (aktualnie t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej wniosek (uchylenie zaskarżonego wyroku w całości) i podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Rozpoznając zatem sprawę w tak określonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny ocenia zasadność i trafność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, albowiem zarzuty skargi objęte podstawami kasacyjnymi nie zdołały podważyć prawidłowości zaskarżonego wyroku. Zgodnie z art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Z tego względu, w uzasadnieniu pominięto opis przebiegu postępowania administracyjnego i wydanych w sprawie rozstrzygnięć, w zakresie wykraczającym poza niezbędność wynikającą z konieczności oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Przebieg postępowania administracyjnego jest przedstawiony w odpowiednim zakresie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Kontroli Sądu pierwszej instancji poddano decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję Podkarpackiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 13 sierpnia 2013 r., którą orzeczono o rozbiórce wybudowanej w warunkach samowoli budowlanej drogi dojazdowej na działce nr [...] oraz na działkach powstałych z podziału działki nr [...] położonej w R. (dawniej miejscowość M.) o nr od [...] do [...] zabudowanych budynkami mieszkaniowymi, nakaz kierując do poszczególnych właścicielki działek w zakresie, w jakim fragmenty drogi znajdują się na ich działkach. Decyzja ta wydana została w trybie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 15 marca 2016 r., którą – po przeprowadzeniu nieskutecznego postępowania legalizacyjnego w trybie zwykłym, na zasadach wynikających z art. 48 Prawa budowlanego – orzeczono rozbiórkę wskazanej drogi obowiązkiem tym obciążając wszystkich właścicieli łącznie, w tym M. Ł. jako współwłaściciela działki nr [...]. Kontrolowana przez Sąd Wojewódzki decyzja z 25 listopada 2019 r. oraz zaskarżony wyrok wydane zostały w warunkach związania oceną prawną oraz wytycznymi sformułowanymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 1666/17. Sąd Wojewódzki uchylając wcześniejsze decyzje organów obu instancji orzekające o rozbiórce drogi stwierdził, że nakaz ten został błędnie skierowany do właścicieli wszystkich nieruchomości, na których położona jest droga, bez wskazania zakresu odpowiedzialności za rozbiórkę określonych fragmentów drogi odpowiadającego uprawnieniom właścicielskim. Sąd uznał, że w takim wypadku nakaz rozbiórki powinien być skierowany do poszczególnych właścicieli nieruchomości w zakresie odpowiadającym fragmentom drogi zlokalizowanym na poszczególnych działkach. Sąd Wojewódzki przychylił się do stanowiska organów co do braku podstaw prawnych obciążania nakazem rozbiórki inwestorów, tj. K. K. i R. J., którzy pomimo tego, że przyczynili się do naruszenia prawa poprzez samowolne wykonanie drogi, to obecnie nie dysponują tytułem prawny umożliwiającym wykonanie rozbiórki. Sąd zwrócił również uwagę na potrzebę ponowienia kluczowych dla legalizacji etapów postępowania z udziałem, pominiętej bez własnej winy w postępowaniu zwykłym, M. B.. W następstwie tego, w toku ponownie przeprowadzonego wznowionego postępowania legalizacyjnego Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego pismem z 10 stycznia 2019 r. wezwał strony postępowania, w trybie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego (w brzmieniu objętym Dz.U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm.), do przedłożenia w określonym terminie dokumentów niezbędnych do legalizacji drogi. W toku przeprowadzonej rozprawy administracyjnej na terenie nieruchomości objętych procedowaną samowolą budowlaną, przy udziale stron postępowania, w tym M. Ł., organ poczynił ustalenia co do dokładnego przebiegu drogi na wszystkich działkach, odwzorowując je na szkicu sytuacyjnym stanowiącym integralną część decyzji rozbiórkowej. Stanowiły one podstawę skonkretyzowania zakresu poszczególnych obowiązków rozbiórki skierowanych do właścicieli nieruchomości w takiej części, w jakiej fragmenty drogi zlokalizowane są na działkach każdego z nich. W tak nakreślonym kontekście faktyczno – prawnym należało rozważyć zarzuty kasacyjne skarżącego sformułowane adekwatnie do jego interesu prawnego naruszonego zaskarżoną decyzją w zakresie, w jakim nałożyła ona na skarżącego obowiązek rozbiórki drogi w części obejmującej fragment wykonany na stanowiącej jego własność działce nr [...] w obszarze zakreślonym punktami [...], jak na szkicu sytuacyjnym stanowiącym załącznik do decyzji rozbiórkowej – od strony południowej wyznaczony zewnętrznymi krawężnikami obrzeży betonowych (ułożonych na płasko), od strony zachodniej, północnej i wschodniej wyznaczony liniami granicznymi pomiędzy działką nr [...] a działkami nr [...],[...] i [...]. Skarżący kasacyjnie nie kwestionując poprawności dokonanych ustaleń faktycznych sformułował wyłącznie zarzuty naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 3 pkt 3a i art. 29 ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej do zarzucanych naruszeń nie doszło. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji, w oparciu o niepodważone ustalenia faktyczne organów nadzoru budowlanego odzwierciedlone w aktach sprawy, w tym zwłaszcza poczynione w toku oględzin na nieruchomości i w toku rozprawy administracyjnej w terenie, słusznie podzielił kwalifikację prawnobudowlaną zrealizowanych robót budowlanych potwierdzając, że powstał obiekt budowlany o samodzielnym charakterze, pełniący funkcję drogi komunikującej poszczególne działki budowlane, zainwestowane mieszkaniowo, zlokalizowane wzdłuż tej drogi, z drogą publiczną – ul. (...). W sprawie ustalono, że na działce nr [...] i na fragmentach działek o nr [...] – [...] wybudowano obiekt budowlany w postaci drogi dojazdowej wyłożonej kostką betonową na długości około 230 m, o szerokości około 4,50 m, ograniczonej krawężnikami betonowymi (od strony północnej krawężnik stojący, od strony południowej krawężnik płaski, od ul. (...) i od strony zachodniej zakończona krawężnikami ułożonymi na płasko). W świetle tych ustaleń Sąd a quo trafnie przychylił się do stanowiska organów nadzoru budowlanego, że powstały obiekt budowlany stanowi budowlę – obiekt liniowy, a oceny tej zarzutami kasacyjnymi nie zdołał skutecznie podważyć skarżący. Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, budowlą jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak np. obiekt liniowy. Z kolei, w myśl art. 3 pkt 3a Prawa budowlanego przez obiekt liniowy ustawodawca rozumie obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności droga wraz ze zjazdami. Konfrontacja rzeczywistych parametrów obiektu stanowiącego przedmiot niniejszego postępowania z elementami definicji normatywnych pojęcia budowli i obiektu liniowego nie pozostawia wątpliwości, że kwestionowany obiekt stanowi budowlę (obiekt liniowy) w postaci drogi. Przesądza o tym jej długość, szerokość, położenie, sposób wykonania oraz przede wszystkim funkcja polegająca na umożliwieniu dojazdu do poszczególnych nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkaniowym i ich skomunikowaniu z drogą publiczną. W tej sytuacji należało ocenić, czy organy nadzoru budowlanego i Sąd pierwszej instancji prawidłowo przesądziły o konieczności wykonania takiego rodzaju obiektu na podstawie pozwolenia na budowę, zgodnie z regułą wynikającą z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego i w konsekwencji czy doszło do stwierdzonej w postępowaniu samowoli budowlanej podlegającej sankcjonowaniu w postępowaniu legalizacyjny, bądź czy – tak jak twierdzi skarżący kasacyjnie – wykonane roboty należało ocenić w świetle art. 29 ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego jako utwardzenie powierzchni gruntu na działkach budowlanych niewymagające pozwolenia na budowę, a jedynie uproszczonej formy zgłoszenia (w dacie realizacji robót budowlanych). Zgodnie z przepisem art. 29 ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym w dacie wykonania obiektu (tożsame brzmienie w dacie legalizacji) pozwolenia na budowę nie wymagało wykonanie robót budowlanych polegających na utwardzeniu powierzchni gruntu na działkach budowlanych. Z dyspozycji powyższego przepisu wynika, że wyłączenie spod reżimu zgody budowlanej uzależnione jest od łącznego spełnienia dwóch przesłanek: dotyczącej charakteru robót określonych jako "utwardzenie" oraz miejsca inwestycji w postaci działki budowlanej. Wobec braku definicji legalnej pojęcia utwardzenie wykładni przepisu art. 29 ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego należy dokonywać uwzględniając jego miejsce w systematyce wewnętrznej tego aktu normatywnego (argumentum a rubica). Zabieg ten skutkuje koniecznością ograniczenia pojęcia utwardzenia wyłącznie do tego rodzaju robót, które nie prowadzą do powstania obiektu budowlanego, czyli do takich robót, które nie są budową w znaczeniu normatywnym. Powyższe stanowisko jest jednolicie prezentowane w doktrynie i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (tak A. Gliniecki (red.) Prawo budowlane. Komentarz 2016, s. 346-349 oraz przywołane tam orzecznictwo). Systematyka przepisów art. 29 Prawa budowlanego, w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, którego ust. 1 obejmuje zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę określonych rodzajów obiektów budowlanych, a ust. 2 dotyczy zwolnienia z tych obowiązków robót budowlanych, determinuje sposób wykładni art. 29 ust. 2 pkt 5. Różnicę pomiędzy zwolnieniem z wymogów reglamentacyjnych budowy i robót budowlanych należy interpretować z odwołaniem do definicji ustawowych tych pojęć określonych w art. 3 pkt 6 i 7 Prawa budowlanego. Przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego (pkt 6). Natomiast przez roboty budowlane należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Oznacza to, że budowa jest takim rodzajem robót budowlanych, w wyniku których dochodzi do powstania obiektu budowlanego (jak również odbudowy, rozbudowy, nadbudowy), co nie jest natomiast konieczne w przypadku robót budowlanych, których zakres wykracza poza pojęcie budowy. Powyższe potwierdza, że z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę nie zostały zwolnione roboty budowlane, w wyniku których dochodzi do powstania obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego. Zakresem zastosowania art. 29 ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego objęte są natomiast urządzenia budowlane rozumiane, zgodnie z art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego, jako urządzenia techniczne związane z innym obiektem budowlanym, zapewniające możliwość użytkowania tego obiektu zgodnie z przeznaczeniem, jak przyłącza i urządzenia instalacyjne, w tym służące oczyszczaniu lub gromadzeniu ścieków, a także przejazdy, ogrodzenia, place postojowe i place pod śmietniki. Takie urządzenia budowlane z natury swej pozostają w związku funkcjonalnym z określonym obiektem budowlanym (budowlą), w stosunku do którego spełniają funkcję służebną, umożliwiającą prawidłowe użytkowanie tego obiektu. Jednak w przypadku kiedy to, co miało spełniać funkcję urządzenia budowlanego, staje się samo w sobie obiektem o funkcji dominującej, ważniejszym niż obiekt budowlany, w stosunku do którego miało zapewniać możliwość jego użytkowania zgodnie z jego przeznaczeniem, nie może być traktowane jako urządzenie budowlane. Z tego wynika, że urządzenie budowlane jest nieodzownym elementem innego, ściśle określonego obiektu, determinującym możliwość jego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem. Argumenty skarżącego kasacyjnie, który starał się zaprzeczyć uznaniu obiektu za drogę poprzez wykazanie jego wielofunkcyjności, nieograniczającej się jedynie do funkcji komunikacyjnej, ale umożliwiającej również zapewnienie miejsc postojowych oraz przestrzeni rekreacyjnej dla mieszkańców, nie podważyły stanowiska Sądu a quo, który za zasadniczą i pierwszoplanową uznał funkcję komunikacyjną tego obiektu przesądzającą o uznaniu jego za samodzielny obiekt budowlany stanowiący drogę dojazdową. W orzecznictwie przyjmuje się, że utwardzenie części nieruchomości w taki sposób, że wykonana nawierzchnia umożliwia wykorzystanie jej jako szlaku komunikacyjnego dla samochodów i innych pojazdów, stanowi wykonanie obiektu spełniającego funkcję drogi, a więc stanowi budowę drogi w rozumieniu art. 3 pkt 3a Prawa budowlanego. Zwraca się bowiem uwagę, że czym innym jest ułożenie materiałów budowlanych, np. na określonej powierzchni placu, celem jego utwardzenia, a czym innym ułożenie tych materiałów na szlaku komunikacyjnym, celem umożliwienia dojazdu do określonych nieruchomości. Istotnym bowiem kryterium zakwalifikowania wykonanego obiektu do określonych kategorii obiektów budowlanych, jest nie tyle deklarowana, co wynikająca z obiektywnie ustalonych okoliczności faktycznych zamierzona i realizowana funkcja obiektu (por. wyrok NSA z 3 marca 2021 r., II OSK 1809/18). W tej sytuacji zasadnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że rozmiary obiektu, sposób wykonania, przebieg, a przede wszystkim realizowana funkcja polegająca na umożliwieniu dostępu do drogi publicznej wszystkim działkom budowlanym powstałym w wyniku podziału działki nr [...] przeciwstawiają się potraktowaniu go jako obiektu niesamodzielnego, będącego częścią użytkową, służebną względem innego obiektu. Obiekt ten stwarza warunki ogólnodostępności drogowej i nie służy jednej, określonej nieruchomości, ale komunikuje całe osiedle domów jednorodzinnych z drogą publiczną. Potwierdza to ściśle określony przebieg drogi, udokumentowany w aktach sprawy, podważając jednocześnie twierdzenia skarżącego jakoby fragment drogi przebiegający przez jego działkę stanowił odrębne od niej utwardzenie, związane wyłącznie z jego nieruchomością i wykonane na podstawie odrębnego zgłoszenia. Stanowisko to podważa ujawniona chronologia zdarzeń w tej sprawie, na którą zwrócił uwagę sam skarżący na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 1666/17, stwierdzając, że nabył działkę nr [...] już po wykonaniu wszystkich robót, które finalnie doprowadziły do wybudowania drogi dojazdowej, co odzwierciedlono w uzasadnieniu wydanego w tej sprawie wyroku. Fragment działki skarżącego składający się na przedmiotową drogę stanowi jej element składowy podlegający reżimowi prawnemu całości. Jeżeli zatem utwardzenie powierzchni gruntu stanowi całość techniczno-użytkową, nadającą się, zgodnie z wymogami techniki, do określonego użytku, a nie istnieje między tym utwardzeniem i innym obiektem budowlanym taki związek funkcjonalny, który polega na tym, że utwardzenie jest nieodzownym warunkiem prawidłowego użytkowania jakiegoś ściśle określonego obiektu, to mamy do czynienia z obiektem budowlanym wymagającym pozwolenia na budowę, co prawidłowo ustaliły organy, a potwierdził Sąd pierwszej instancji w kontrolowanym wyroku. Mając powyższe na uwadze, uznać należało, że organy i Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdziły, że efektem wykonanego utwardzenia powierzchni działki nr [...] oraz ściśle określonych na szkicu sytuacyjnym fragmentów działek o nr od [...] do [...] było powstanie samodzielnego funkcjonalnie obiektu budowlanego – drogi dojazdowej o ściśle określonym przebiegu niezwolnionej z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W tej sytuacji brak takiego pozwolenia uzasadniał wszczęcie procedury legalizacyjnej z art. 48 Prawa budowlanego umożliwiającej legalizację wskazanego obiektu, a niezłożenie dokumentów legalizacyjnych określonych w wezwaniu organu z 10 stycznia 2019 r. (otwierającym po raz drugi w postępowaniu nadzwyczajnym możliwość legalizacji) uzasadniało nakazanie rozbiórki, która w tym wypadku ma charakter decyzji związanej (brak przedłożenia dokumentów umożliwiających legalizację oznacza obligatoryjną rozbiórkę – art. 48 ust. 4). Z tego powodu zarzuty kasacyjne naruszenia art. 3 pkt 3a i art. 29 ust. 2 pkt 5 Prawa budowlanego nie mogły podważyć prawidłowości kontrolowanego w stosunku do M. Ł. rozstrzygnięcia, dostarczając wystarczającej podstawy do oddalenia skargi kasacyjnej. Ze wskazanych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI