II OSK 2443/19

Naczelny Sąd Administracyjny2022-08-02
NSAbudowlaneŚredniansa
prawo budowlanesamowola budowlanazawieszenie postępowaniazagadnienie wstępnezniesienie współwłasnościprawo administracyjnepostępowanie administracyjnenadzór budowlany

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w sprawie zawieszenia postępowania administracyjnego dotyczącego samowolnej dobudowy, uznając postępowanie o zniesienie współwłasności za zagadnienie wstępne.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A.S. od wyroku WSA w Bydgoszczy, który oddalił skargę na postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej dobudowy do budynku gospodarczego. Organy nadzoru budowlanego zawiesiły postępowanie, uznając toczące się postępowanie o zniesienie współwłasności za zagadnienie wstępne. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że postępowanie o zniesienie współwłasności ma istotne znaczenie dla ustalenia prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i tym samym stanowi zagadnienie wstępne, co uzasadniało zawieszenie postępowania administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który utrzymał w mocy postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej dobudowy do budynku gospodarczego. Organy nadzoru budowlanego zawiesiły postępowanie, powołując się na art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., ponieważ toczące się przed sądem powszechnym postępowanie o zniesienie współwłasności nieruchomości stanowiło zagadnienie wstępne. Sąd pierwszej instancji podzielił to stanowisko. Skarżący kasacyjnie zarzucał naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędne uznanie postępowania o zniesienie współwłasności za zagadnienie wstępne oraz naruszenie konstytucyjnych praw własności. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że postępowanie o zniesienie współwłasności ma bezpośredni związek z możliwością ustalenia prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co jest kluczowe dla legalizacji samowoli budowlanej. Sąd podkreślił, że uzasadnienie wyroku WSA było zgodne z wymogami formalnymi i że nie doszło do naruszenia przepisów proceduralnych ani materialnych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, postępowanie o zniesienie współwłasności nieruchomości, w której znajduje się samowolnie dobudowana część, stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., ponieważ jego wynik może przesądzić o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że rozstrzygnięcie sprawy o zniesienie współwłasności jest niezbędne do ustalenia, czy inwestor (lub jego następcy prawni) posiada tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co jest warunkiem legalizacji samowolnej dobudowy. Wynik postępowania cywilnego ma bezpośredni wpływ na możliwość zakończenia postępowania administracyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (22)

Główne

K.p.a. art. 97 § 1 pkt 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Zawieszenie postępowania administracyjnego jest obligatoryjne, gdy rozstrzygnięcie sprawy zależy od innego organu lub sądu (zagadnienie wstępne).

uPb art. 83 § 1

Ustawa - Prawo budowlane

Dz.U. 2016 poz. 23 art. 97 § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zawieszenie postępowania administracyjnego w przypadku zagadnienia wstępnego.

Dz. U. 2016, poz. 290 ze zm., uPb art. 83 § 1

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Organ nadzoru budowlanego właściwy do wydawania pozwoleń na użytkowanie.

Pomocnicze

K.p.a. art. 123

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 101 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

uPb art. 83 § 2

Ustawa - Prawo budowlane

Ppsa art. 145 § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uwzględnienia skargi na postanowienie.

Ppsa art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi.

Ppsa art. 141 § 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku.

Ppsa art. 174

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

Ppsa art. 153

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądów administracyjnych wykładnią prawa.

Ppsa art. 170

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie sądów administracyjnych wykładnią prawa.

K.c. art. 199

Kodeks cywilny

K.c. art. 201

Kodeks cywilny

K.c. art. 210

Kodeks cywilny

uPb art. 51 § 1 pkt 2

Ustawa - Prawo budowlane

uPb art. 51 § 7

Ustawa - Prawo budowlane

uPb art. 71 § 3

Ustawa - Prawo budowlane

uPb art. 156

Ustawa - Prawo budowlane

uPb art. 385

Ustawa - Prawo budowlane

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie o zniesienie współwłasności nieruchomości stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., uzasadniające zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie legalizacji samowolnej dobudowy.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez organy administracji i sąd pierwszej instancji. Błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Niewłaściwa interpretacja wyroków WSA w Bydgoszczy. Naruszenie konstytucyjnych praw własności. Pominięcie Prokuratora Okręgowego jako strony postępowania.

Godne uwagi sformułowania

wynik tego postępowania pozostaje w ścisłym związku z przedmiotem postępowania administracyjnego zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.

Skład orzekający

Robert Sawuła

przewodniczący sprawozdawca

Małgorzata Miron

członek

Grzegorz Antas

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. w kontekście postępowań budowlanych i cywilnych dotyczących współwłasności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie postępowanie o zniesienie współwłasności jest bezpośrednio powiązane z możliwością legalizacji samowoli budowlanej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje złożone relacje między prawem administracyjnym budowlanym a prawem cywilnym dotyczącym własności i współwłasności, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w tych dziedzinach.

Sąd administracyjny a spory o współwłasność: kiedy postępowanie cywilne wstrzymuje budowę?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2443/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-08-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-08-05
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas
Małgorzata Miron
Robert Sawuła /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Bd 211/18 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2018-11-06
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Oddalono wniosek o zasądzenie kosztów
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 23
art. 97 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Dnia 2 sierpnia 2022 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Miron sędzia del. WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 6 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 211/18 w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy z dnia 14 grudnia 2017 r. nr WINB-WOP.7722.74.2017.AJ w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wnioski Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Bydgoszczy oraz E. G. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 6 listopada 2018 r., II SA/Bd 211/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w B. oddalił skargę A.S. na postanowienie Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. (KPWINB) z 14 grudnia 2017 r., nr WINB-WOP.7722.74.2017.AJ, w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, postanowieniem z 31 lipca 2017 r., nr PINB.450.58.2012.MK/MM, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. (PINB), na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2016, poz. 290 ze zm., uPb) oraz art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 123 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2016, poz. 23 ze zm., K.p.a.), zawiesił z urzędu prowadzone postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej dobudowy do legalnie istniejącego budynku gospodarczego położonego w B. przy ul. [...] (działka nr [...] obr. [...]), do czasu rozpatrzenia przez Sąd Rejonowy w B. II Wydział Cywilny wniosku H.G. o zniesienie współwłasności nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] (działka nr [...] obr. [...]) sygn. akt [...] ([...]).
Kolejno w wyroku wskazano, że organ powiatowy decyzją z 27 października 2015 r., udzielił pozwolenia na użytkowanie w charakterze mieszkalnym dwuizbowej części budynku dobudowanej do istniejącego budynku gospodarczego położonego w B. przy ul. [...], obejmującej pokój o pow. użytkowej ca 14,2 m² i pomieszczenie gospodarcze wykorzystywane również jako pralnia o powierzchni użytkowej ca 7,7 m² oraz werandy o powierzchni użytkowej ca 4,9 m² i piwnicy o powierzchni użytkowej ca 21,3 m². Po rozpoznaniu odwołania A.S., KPWINB decyzją z 27 stycznia 2016 r. utrzymał w mocy w/w decyzję PINB. Powyższe decyzje zostały uchylone wyrokiem WSA w B. z 28 lutego 2017 r., II SA/Bd 365/16.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że prowadząc następnie postępowanie organ powiatowy wskazał, że [...] wniósł pismo informujące, że postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z [...] lipca 2017 r., wniosek o "zgodę zastępczą na użytkowanie" spornej dobudowy został odrzucony z uzasadnieniem, że w pierwszej kolejności będzie rozpatrywana sprawa o zniesienie współwłasności nieruchomości. Uwzględniając powyższą okoliczność, organ I instancji uznał, że dla skutecznego zakończenia postępowania administracyjnego w przedmiocie samowolnej dobudowy do legalnie istniejącego budynku gospodarczego położonego w B. przy ul. [...] (działka nr [...] obr. [...]), konieczne jest rozstrzygnięcie przez sąd powszechny wniosku H.G. o zniesienie współwłasności nieruchomości, które nosi znamiona zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., a co stanowi przesłankę do zawieszenia prowadzonego postępowania. Z tych względów PINB postanowieniem z 31 lipca 2017 r. zawiesił postępowanie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A.S.
Dalej w wyroku II SA/Bd 211/18 przywołano, że powołanym na wstępie postanowieniem z 14 grudnia 2017 r. KPWINB, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4, art. 101 § 3, art. 123 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 K.p.a. oraz art. 83 ust. 2 uPb utrzymał w mocy postanowienie organu powiatowego wydane w I instancji.
Sąd przytoczył zasadnicze motywy rozstrzygnięcia organu wojewódzkiego, gdzie podniesiono, że w okolicznościach niniejszej sprawy (samowolnej rozbudowy) organy nadzoru budowlanego stwierdziły, że prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wynikające ze współwłasności, winno zostać ocenione według reguł prawa cywilnego. Sprawa zabudowy przedmiotowej nieruchomości jest skomplikowana, bowiem sporny budynek gospodarczy (w części podstawowej) pobudowany został na podstawie pozwolenia na budowę z 6 maja 1955 r., znak: B-A-18/134/55, a w części samowolnie (w 1969 r.). W zakresie części pierwotnej prowadzone jest postępowanie w sprawie zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na mieszkalny, natomiast w części dotyczącej samowolnej dobudowy postępowanie winno się zakończyć pozwoleniem na użytkowanie.
Organ wojewódzki wskazał, że aktualna użytkowniczka i współwłaścicielka tego budynku – H.G. zwróciła się do Sądu Rejonowego w B. II Wydział Cywilny - wnioskiem z 27 stycznia 2017 r. - o wyrażenie zgody zastępczej na zmianę sposobu użytkowania części podstawowej ww. budynku gospodarczego na cele mieszkalne, w oparciu o art. 201 Kodeksu cywilnego (K.c.). Wniosek oddalony został postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z [...] lipca 2017 r., [...]. Z uzasadnienia przywołanego postanowienia sądu powszechnego wynika, że H.G. od 1982 r. stara się o zniesienie współwłasności rzeczonej nieruchomości. Wobec powyższego, KPWINB zwrócił się do Sądu Rejonowego w B. o udzielenie informacji na temat aktualnego etapu tego postępowania. Z udzielonej odpowiedzi wynika, że przed tym sądem toczy się postępowanie o zniesienie współwłasności z wniosku H.G., z udziałem E. G., Z. G., H. B., K. G., M. S., A.S. i F. S. Organ II instancji wskazał, że wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie uwarunkowane jest w pierwszej kolejności, wykazaniem się przez inwestora tytułem prawnym do władania określoną nieruchomością, co wprost wynika z wyroku WSA w B. z 28 lutego 2017 r., II SA/Bd 365/16. Z uwagi na wystąpienie w niniejszej sprawie zagadnienia wstępnego w zakresie zniesienia współwłasności nieruchomości, KPWINB za zasadne uznał zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu jego rozstrzygnięcia, albowiem zachodzi sytuacja, w której w postępowaniu administracyjnym nie można ustalić istnienia wszystkich, wynikających z przepisów prawa, przesłanek niezbędnych do wydania właściwego ostatecznego rozstrzygnięcia.
Zarzuty zawarte w zażaleniu (w wyroku II SA/Bd 211/18 oczywiście omyłkowo wskazano, że chodziło o odwołanie – uwaga Sądu) organ II instancji uznał za nieuzasadnione.
Następnie sąd pierwszej instancji wskazał, że powyższemu postanowieniu w skardze A.S. zarzucił naruszenie: art. 97 § 1 pkt 4 i art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., art. 107 "ust. 3" K.p.a., art. 12, art. 37 K.p.a., art. 153 "Ppsa" (z dalszych ustaleń wynika, że chodzi o ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – uwaga Sądu), art. 170 Ppsa w zw. z wyrokami WSA II SA/Bd 17/16 i II SA/Bd 365/16 oraz II SA/Bd 95/15 w zw. z art.199, art. 210, art. 211 oraz art. 212 K.c. poprzez :
1. nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy skutkujące uznaniem przez organy obu instancji, że jest niemożliwe zakończenie sprawy i wydanie decyzji w sprawie legalizacji samowolnej rozbudowy budynku gospodarczego w 1969 r. i następnie wydanie decyzji administracyjnej dotyczącej samowolnej zmiany sposobu użytkowania "pralni" na cele mieszkalne;
2. błędne i nieuzasadnione w sposób prawidłowy i lakoniczny przyjęcie przez organy, że toczące się postępowanie o zniesienie współwłasności nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] przed Sądem Rejonowym w B. II Wydział Cywilny z wniosku współwłaścicielki w 1/32 udziału w prawie własności H.G. z 1982 r. - stanowi zagadnienie wstępne;
3. błędną interpretację wyroku o sygn. II SA/Bd 365/16 i w związku z tym błędną interpretację art. 153 i art. 170 Ppsa - poprzez upatrywanie w tym wyroku podstawy do zawieszenia postępowania administracyjnego;
4. niezastosowanie się organów, z naruszeniem art. 153 i art. 170 Ppsa, do zawartej oceny prawnej i wytycznych sądu w wyroku II SA/Bd 365/16 i II SA/Bd 17/16, II SA/Bd 95/15, II SA/Gd 108/02 do kontynuowania postępowania mającego zakończyć się decyzjami administracyjnymi w sprawie samowolnej rozbudowy budynku gospodarczego i po jej uprawomocnieniu się kontynuowania postępowania i zakończenia go merytoryczną decyzją w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania w 1970 r. rozbudowanej części w 1969 r. z "pralni" na pomieszczenie mieszkalne;
5. błędne stwierdzenie przez organ drugiej instancji, że nie można zakończyć legalizacji spornej dobudowy, tzn. wydać pozwolenia na użytkowanie bez wykazania się inwestora (w tym wypadku jego prawnych spadkobierców) prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, co wynika z ww. wyroku II SA/Bd 365/16; w ocenie skarżącego z treści tego wyroku wynika wprost przeciwny wniosek, a mianowicie obowiązek organów nadzoru budowlanego obu instancji wydania merytorycznych decyzji kończących postępowanie bez względu na oczekiwania prawnych spadkobierców H.G., E.G., Z.G. i H. B., mianowicie możliwość i konieczność wydania decyzji kończącej proces legalizacji w sposób negatywny, odmawiając legalizacji samowoli budowlanej rozbudowy budynku, jak również odmawiając legalizacji samowolnej zmiany sposobu użytkowania "pralni" na cele mieszkalne i tym samym nie kończącym się pozwoleniem na użytkowanie, lecz nakazem przywrócenia stanu poprzedniego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 7 i ust. 7 w zw. z art. 71 ust. 3 uPb według stanu prawnego na dzień wydania postanowienia zwieszającego postępowanie bez oczekiwania na zakończenie zniesienia współwłasności przez Sąd Rejonowy w B. w sprawie [...], gdyż nie ma tu bezpośredniego związku przyczynowego, ani nie istnieje żadna prawna przeszkoda;
6. naruszenie art. 21 ust. 1, art. 64, art. 32 ust. 1 art. 2, art. 7 Konstytucji RP - poprzez wieloletnie naruszanie konstytucyjnie chronionego prawa własności z jednoczesnym nierównym traktowaniem stron postępowania administracyjnego, z wyraźnym stronniczym preferowaniem na rzecz pozytywnej i korzystnej decyzji legalizującej samowolę budowlaną z pozwoleniem na użytkowanie budynku gospodarczego, jako mieszkalny mające służyć H. G. do bardzo szkodliwego dla A.S. i F.S. podziału nieruchomości kosztem prawa własności skarżącego;
7. naruszenie przepisów postępowania art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. poprzez nie odniesienie się organ II instancji do zarzutów wniesionych w zażaleniu;
8. zdaniem skarżącego, organ II instancji nietrafnie odczytał wiążące go wnioski płynące z uzasadnienia z wyroku WSA w B. II SA/Bd 365/16 i błędnie zastosował się do nich w sposób naruszający art. 153 Ppsa - poprzez przyjęcie, że organy nadzoru budowlanego zostały oceną prawną i wytycznymi do dalszego postępowania zobowiązane jedynie do pozytywnego zakończenie postępowania legalizacyjnego samowolnej rozbudowy i zmiany użytkowania budynku gospodarczego, a nie do wydania decyzji kończącej postępowanie legalizacyjne, które przy braku dokumentów tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i decyzji dot. warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla budynku gospodarczego może zakończyć się decyzją negatywną dla następców prawnych samowoli budowlanej W. G.;
9. naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. - poprzez to, że organ odwoławczy błędnie, zdaniem skarżącego, odczytał wiążące go wnioski płynące z uzasadnienia z wyroku WSA w B. II SA/Bd 365/16 uznając, że sprawa o zniesienie współwłasności przez Sądem Rejonowym w B. w sprawie [...] czy dla zasady jakakolwiek inna sprawa o zniesienie współwłasności stanowi spór o własność (prawo własności) nieruchomości.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie postanowień obu instancji.
W odpowiedzi na skargę KPWINB wniósł o jej oddalenie.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w B. oddalił skargę.
W motywach tego orzeczenia sąd pierwszej instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie organy wykazały związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy sprawą prowadzoną w oparciu o przepisy prawa budowlanego, a tą przed sądem cywilnym, która jest na etapie zarejestrowanej sprawy o zniesienie współwłasności.
Zdaniem sądu a quo zniesienie współwłasności będzie przesądzało o konieczności dalszego legitymowania się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W przedmiotowej sprawie nie chodzi w ogóle o stan wykazania się zgodą w przeszłości. Gdyby tak było – oczywiście zniesienie współwłasności nie miałoby żadnego związku ze sprawą postępowania legalizującego samowolę budowlaną. W postępowaniu legalizacyjnym robót budowlanych, jeżeli istnieje możliwość pozyskania dokumentów zezwalających na zaakceptowanie samowoli, postępowanie powinno zmierzać w kierunku ich pozyskania. Jednym z takich dokumentów jest, w ocenie tegoż sądu, zgoda na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane. W przedmiotowej sprawie postępowanie w celu pozyskania tego dokumentu poszło w kierunku zniesienia prawa własności. Sąd pierwszej instancji jest zdania, że wynik tego postępowania pozostaje w ścisłym związku z przedmiotem postępowania administracyjnego, dopóki jest szansa na zniesienie współwłasności i doprowadzenia do stanu, że sporny obiekt znajdzie się na nieruchomości pozostającej we wyłącznej własności inwestorów. W ocenie WSA w B. przemawia za tym również to, że spór w przedmiotowej sprawie prowadzony jest od kilkunastu lat. Nieuregulowane stany prawne budynków przed nabyciem spadku powinny zostać zakończone, jeżeli prawo na to zezwala. Zdaniem sądu wojewódzkiego na dzień wydania zaskarżonego postanowienia stan faktyczny i prawny potwierdzał zasadność spełnienia obligatoryjnej przesłanki do zawieszenia postępowania wyrażonej w art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł A.S. - zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając to orzeczenie w całości.
Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w dacie wniesienia skargi kasacyjnej: Dz. U . 2018, poz. 1302 ze zm., Ppsa) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegającego na "niezweryfikowaniu przez sąd nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy naruszającego art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a. o naruszeniu przepisów postępowania", tj. art. 107 § 3 K.p.a., przez zaniechanie sporządzenia należytego uzasadnienia "wydanych w sprawie decyzji" i mimo jednoznacznego stwierdzenia tego naruszenia nieuwzględnienie skargi, co prowadzi również do naruszenia art. 12 K.p.a. bezzasadnie przedłużanego postępowania;
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy administracji przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegającego na niezweryfikowaniu przez sąd nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy naruszającego art. 7, art. 77 § 1, 80 K.p.a. o naruszeniu przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 K.p.a., przez dowolne uznanie, że toczące się postępowanie o zniesienie współwłasności nieruchomości stanowi zagadnienie wstępne bez dokładnego wyjaśnienia i wykazania istnienia związku przyczynowo-skutkowego,
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo powołania w skardze i "odwołaniu od decyzji" przez skarżącego licznego i utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych NSA i WSA, które to wszystkie orzeczenia jednoznacznie potwierdziły, że postępowanie o zniesienie współwłasności nieruchomości będące przedmiotem postępowania administracyjnego nie stanowi zagadnienia wstępnego i przyczyny dla której organy nadzoru budowlanego nie mogą wydać decyzji administracyjnej w ustalonym stanie faktycznym, gdzie inwestor i sprawca samowoli budowlanej (jego następcy prawni) nie wykazali posiadania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wymaganej prawem budowlanym przy braku zgody i sprzeciwie pozostałych współwłaścicieli większościowych nieruchomości;
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo, jak wynika to z akt sprawy, czego sąd nie zweryfikował, odstąpienia od legalizacji samowolnej rozbudowy budynku gospodarczego w 1969 r. bez wymaganej decyzji pozwolenia na budowę przez następców prawnych H. G., E. G., Z. G., H. B. (obecnie następca prawny [...]) poprzez niewykonanie (świadome zaniechanie) nałożonego wezwaniem obowiązku wystąpienia z wnioskiem pisemnym do Sądu Rejonowego w B. II Wydział Cywilny o zastępczą zgodę na legalizację samowoli budowlanej rozbudowy budynku gospodarczego i samowolnej zmiany sposobu użytkowania z "pralni" na pomieszczenia mieszkalne w 1970 r. i dostarczenia kopii wniosku do PINB;
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo, jak wynika to z akt sprawy, a czego sąd nie zweryfikował, postępowanie administracyjne było prowadzone z 13-letnią bezczynnością i przewlekłością przez PINB - wyrok WSA II SAB/Bd 95/15, a w tym samym czasie było zawieszone przez kilkanaście lat wydanym przez sąd postanowieniem z 2001 r. zawieszającym postępowanie o zniesienie współwłasności nieruchomości przy ul. [...] w B. przed Sądem Rejonowym w B. II Wydział Cywilny do czasu wydania ostatecznej prawomocnej decyzji administracyjnej przez PINB i KPWINB w B. w sprawie nielegalnej zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na mieszkalny i nielegalnej rozbudowy budynku gospodarczego z nielegalną zmianą jego użytkowania, tym samym zachodzi sprzeczność zaskarżonego wyroku z zagadnieniem wstępnym dla sądu cywilnego oczekującego na ostateczne rozstrzygnięcie i zakończenie decyzją administracyjną sprawy wszystkich kwestii dotyczących nielegalności budynku gospodarczego;
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. i art. 199 K.c. - poprzez błędne i nieuzasadnione przyjęcie przez sąd, że postanowienie Sądu Rejonowego II Wydział Cywilny sygn. akt [...] oddalające wniosek H.G. o zastępczą zgodę na legalizację budynku gospodarczego części podstawowej z 1955 r. dotyczące samowolnej zmiany sposobu użytkowania z gospodarczego na mieszkalny nie ma wpływu, znaczenia - dla "zaskarżonej decyzji" KPWINB i zaskarżonego wyroku, w sytuacji gdy jest przeciwnie ponieważ sąd rejonowy już rozstrzygał definitywnie o braku zgody na legalizację samowoli budowlanych całości budynku gospodarczego, w tym części rozbudowanej w 1969 r., bo nie zgodził się na legalizację robót już samowolnie wykonanych przed złożeniem wniosku o zastępczą zgodę "a dotyczą do przepisu" art. 199 K.c., a nie jak błędnie określiła to wnioskodawczyni art. 201 K.c. Sąd rejonowy nie może postanowieniem dotyczącym zniesienia współwłasności zalegalizować samowoli budowlanej "więc nie ma żadnej szansy o jakiej pisał WSA na ewentualny tytuł prawny do legalizacji w przedmiotowej sprawie dla pozostałego następcy prawnego nielegalnej rozbudowy budynku gospodarczego z 1969 r., jak i części z 1955 r." - co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i wydanie zaskarżonego wyroku;
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 134 § 1 w zw. z art. 153, art. 170 Ppsa poprzez błędne i nieuzasadnione przyjęcie bez weryfikacji przez sąd, że zastosowana procedura przez organy nadzoru budowlanego I i II instancji w sposób niezgodny z art. z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. i art. 100 § 1 K.p.a., który stanowi bowiem, że organ administracji publicznej, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4, wystąpi równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwie stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie, chyba że strona wykaże, iż już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu zostały, spełnione gdy tymczasem z aktem sprawy wynika w sposób oczywisty wniosek przeciwny albowiem zobowiązane strony z niedopuszczalną aprobatą organów naruszające przepisy K.p.a. nie wywiązały się z nałożonego na nich obowiązku w tym: [...] nie dostarczył do PINB kopii wniosku złożonego do sądu rejonowego o zastępczą zgodę na legalizację samowolnej rozbudowy budynku gospodarczego części z 1969 r. ani też protokołu z rozprawy w sprawie [...], z którego wynikałoby, że taki wniosek złożył na rozprawie do protokołu rozprawy o zniesienie współwłasności nieruchomości, przy stanowisku i zarzutach skargi, że taka sytuacja nie miała miejsca;
- naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c, art. 134 § 1 w zw. z art. 153, art. 170 Ppsa odnośnie wyroków II SA/Bd 365/16 i II SA/Bd 17/16 poprzez błędne i nieuzasadnione przyjęcie bez weryfikacji stanowiska organów przez sąd, gdy w danej sprawie pojawi się spór, co do przysługiwania inwestorom prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, to może go rozstrzygnąć sąd powszechny i wówczas może powstać zagadnienie wstępne, uzasadniające zawieszanie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., a tocząca się sprawa przed sądem rejonowym [...] jest sprawą o rozstrzygnięcie sporu o prawo własności do legalizacji budynku gospodarczego w postępowaniu administracyjnym i może być wykonywaniem wytycznych wyroku II SA/Bd 365/16, w sytuacji gdy w rzeczywistości, jak wynika to z orzecznictwa sądów administracyjnych wskazanych przez skarżącego takim postępowaniem nie jest i sporu o własność, które rozstrzyga się w oparciu o przepisy art. 199, art. 201 K.c. w postępowaniu o zniesienie współwłasności się nie rozstrzyga, lecz w innym odrębnym postępowaniu tak jak sprawa [...] z wniosku H.G. o zastępczą zgodę, który sąd postanowieniem na podstawie art. 199 K.c. oddalił i nie wyraził zgody na legalizację samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego części podstawowej z 1955 r. - postanowienie w aktach sprawy;
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 134 § 1 Ppsa poprzez nieuzasadnione pominięcie całkowicie przez sąd strony postępowania administracyjnego - Prokuratora Okręgowego w B. i jednocześnie wnioskodawcy wszczęcia przedmiotowego postępowania w sprawie samowoli budowlanej budynku gospodarczego z 29 stycznia 1997 r., na podstawie art. 182 K.p.a. z żądaniem usunięcia stanu niezgodności z prawem (w aktach sprawy) - [...];
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa oraz art. 3 § 1 Ppsa poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli polegające na zaniechaniu szczegółowego rozpoznania procesowych zarzutów skargi oraz nieś konfrontowaniu ich z zebranym materiałem dowodowy, co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń przyjętych w uzasadnieniu wyroku;
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi oraz nieuchyleniu "decyzji" organu II instancji, pomimo że "decyzja" ta została wydana bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodowy;
- naruszenie art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa poprzez wybiórcze przedstawienie sprawy prowadzące do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego i powodujące następnie uznanie niezasadności wskazanych zarzutów;
- art. 141 § 4 Ppsa, poprzez nieodniesienie się przez sąd lub ogólnikowe odniesienie się w uzasadnieniu wyroku do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze;
2. na podstawie art. 174 pkt 1 Ppsa naruszenie prawa materialnego poprzez:
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa, poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy administracji prawa materialnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez błędną wykładnię i brak zastosowania polegające na naruszeniu zasady zaufania do Państwa i stosowania prawa z naruszeniem zasady praworządności i legalizmu polegające na niezasadnym przyjęciu, ze skoro Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów Konstytucji RP wymienionych w skardze art. 2, art. 7, art. 21 "par." 1, art. 32 Konstytucji RP, w zw. z tym niewłaściwe zastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. to do takiego naruszenia nie doszło w wyniku zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu zakończenia postępowania przed Sądem Rejonowym w B. II Wydział Cywilny w sprawie o zniesienie współwłasności nieruchomości przy ul. [...] w B. Uznanie przez sąd, że dopuszczalna jest taka interpretacja przepisów Konstytucji RP, która pozwala wbrew zasadzie praworządności i legalizmu naruszać chronione konstytucyjnie prawo własności nieruchomości i nierówne traktowanie obywateli - stron postępowania w ten sposób, że sprawca samowoli budowlanej, obecnie współwłaściciel w niewielkiej części udziału 1/8 w prawie własności nieruchomości (następca prawna) jest w dużo lepszej sytuacji niż większościowi współwłaściciele nieruchomości A.S. i F. S., a razem 6/8 części udziału w prawie własności, którzy zostali samowolą budowlaną, budynku gospodarczego od 1955 r. i następnie od 1969 r. przez 50 lat znacznie ograniczeni w prawie wykonywania uprawnień wynikających z art. 140 K.c., art. 201, 199 K.c. i tym samym pokrzywdzeni sposobem prowadzenia spraw nielegalnych samowoli budowlanych przez organy nadzoru budowlanego uniemożliwiając realizacji własnych przedsięwzięć inwestycyjnych budowy nowego budynku mieszkalnego i nowego budynku gospodarczego oraz garażu zgodnie z posiadanymi projektami budowlanymi.
Mając powyższe na względzie, strona skarżąca kasacyjnie wnosi o:
1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zaskarżonego postanowienia
oraz poprzedzającego postanowienia PINB i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji,
2. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego,
3. rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwijając jej podstawy podnosi się, że skoro stwierdzono wystąpienie samowoli budowlanej, to należało podjąć działania prowadzące do możliwie najszybszego doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Skoro skarżący z przyczyn obiektywnych nie mógł przedłożyć oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jako że nie godził się na to współwłaściciel, to postępowanie legalizacyjne nie jest możliwe. Doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem musi zatem wiązać się z koniecznością rozbiórki samowoli. Skrzywdzony współwłaściciel nieruchomości ma prawo oczekiwać, że nastąpi to szybko, a organ nadzoru bierze pod uwagę stan rzeczy istniejący w chwili wydawania decyzji.
W odpowiedzi organu na skargę kasacyjną wniesiono o:
1. jej oddalenie w całości,
2. przeprowadzenie rozprawy,
3. zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych.
KPWINB podkreślił, że rozpatrywał w postępowaniu zażaleniowym zasadność zawieszenia postępowania administracyjnego postanowieniem, a nie jak błędnie wskazano wielokrotnie w treści skargi kasacyjnej "decyzją" (tak jak skarżący określił w pkt 1 skargi kasacyjnej "(...) wydanych w sprawie decyzji (...)". Dalej organ zwrócił uwagę, że organy nadzoru budowlanego w tej konkretnej sprawie w związku z art. 153 oraz 170 Ppsa, przy rozpatrywaniu zasadności zawieszenia postępowania, wzięły pod uwagę wcześniejsze orzeczenia sądów administracyjnych, dot. przedmiotowej rozbudowy, w tym prawomocne wyroki w sprawie odmowy wydania nakazu rozbiórki tej części budynku, tj. wyrok WSA w B. z 5 listopada 2012 r., II SA/Bd 252/12 – oddalający skargę Pana A.S. na ostateczną decyzją z 13 stycznia 2012 r., utrzymującą w mocy decyzję PINB z 22 listopada 2010 r., (stanowiącej o odmowie wydania nakazu rozbiórki samowolnie dobudowanej części w 1969 r.) oraz wyrok NSA z 9 października 2014 r., II OSK 705/13 - oddalający skargę kasacyjną A.S. od ww. wyroku II SA/Bd 252/12.
W piśmie procesowym uczestnik E. G. przychylił się do stanowiska organu wyrażonego w odpowiedzi na skargę kasacyjną i wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Uczestnik informuje, że zamieszkuje w przedmiotowym budynku przy ul. [...] w B., po śmierci matki – H.G. i zrzeczeniu się udziałów przez jego rodzeństwo, uczestnik jest posiadaczem w 1/8 nieruchomości. Toczące się postępowanie o zniesienie współwłasności nieruchomości ma znaczenie dla postępowania naprawczego prowadzonego w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 uPb wpływając na możliwość legitymowania się tytułem do gospodarowania nieruchomością na cele budowlane. [...] podnosi, że toczy się postepowanie w sprawie zasiedzenia nieruchomości, bowiem od orzeczenia Sądu Okręgowego w B. w tej sprawie wniesiono skargę kasacyjną.
Zarządzeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2022 r. na podstawie art. 15zzs⁴ ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021, poz. 2095 ze zm., uCOVID-19) skierowano sprawę na posiedzenie niejawne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (aktualny tekst jednol. Dz. U. 2022, poz. 329 ze zm.; Ppsa) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 Ppsa, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Powyższe oznacza, że zakres rozpoznawania sprawy wyznaczyła, przez wskazanie podstaw kasacyjnych, strona wnosząca skargę kasacyjną. Strona, która kwestionuje orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego, wnosząc skargę kasacyjną, obowiązana jest wskazać przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, które jej zdaniem zostały przez sąd naruszone (art. 174 Ppsa), a nadto obowiązana jest uzasadnić przytoczone podstawy kasacyjne (art. 176 § 1 pkt 2 Ppsa).
Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 15zzs4 uCOVID-19, wedle którego "Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów".
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw.
A. Oczywiście wadliwie w skardze kasacyjnej kilkukrotnie jej autor przypisywał podjętym przez organy obu instancji aktom walor decyzji administracyjnej, na co trafnie zwrócił uwagę organ II instancji w odpowiedzi na skargę kasacyjną, do czego również przyłączył się uczestnik – [...]. Przedmiotem skargi było postanowienie KPWINB utrzymujące w mocy postanowienie PINB o zawieszeniu wszczętego postępowania dotyczącego samowolnej dobudowy do legalnie istniejącego budynku gospodarczego na dz. nr [...] przy ul. [...] w B.
B. Przywołany w skardze kasacyjnej przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, albowiem jest to przepis o charakterze ogólnym i wynikowym, który określa oznaczony przypadek, kiedy skarga na decyzję lub postanowienie podlega uwzględnieniu przez sąd administracyjny (sąd uchyla wówczas zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeśli dopatrzy się – innego niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego – naruszenia przepisów postępowania, o ile mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy). Strona skarżąca kasacyjnie chcąc wykazać jako zasadną podstawę skargi kasacyjnej naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa, wskazującego na jedną z przesłanek uwzględnienia skargi m. in. na postanowienie, skoro w tej sprawie skargę na tego typu akt oddalono na zasadzie art. 151 Ppsa, a nie uwzględniono jej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa, powinna wskazać konkretne przepisy, którym uchybił zaskarżony organ, a którego to uchybienia nie dostrzec miał wadliwie sąd pierwszej instancji. W dalszej kolejności winna przekonać sąd administracyjny, że uchybienia przepisów przez skarżony organ były tego rodzaju, że – nie stanowiąc przesłanek wznowieniowych – mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nieskuteczność tej argumentacji prowadzić będzie do wniosku, że zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa będzie musiał zostać uznany jako nie oparty na usprawiedliwionej podstawie. Innymi słowy zarzut naruszenia przepisu stanowiącego jedną z podstaw uwzględnienia skargi na postanowienie poprzez jego uchylenie w części lub w całości, tylko wtedy mógłby być uznany za skuteczny, gdyby trafne okazały się zarzuty naruszenia innych przepisów podniesionych w skardze kasacyjnej. Tak jednak w przedmiotowej sprawie – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – nie jest.
C. Istota sporu sprowadza się do oceny trafności oddalenia skargi na postanowienie wydane w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego dotyczące samowolnej dobudowy do legalnie istniejącego budynku gospodarczego. Organy nadzoru budowlanego stwierdziły, że toczące się przed Sądem Rejonowym w B. postępowanie w przedmiocie zniesienia współwłasności nieruchomości – działki nr [...] obr. [...], stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., a stanowisko to zaaprobował sąd pierwszej instancji oddalając skargę.
D. Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 Ppsa. Stosownie do cyt. przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Z naruszeniem art. 141 § 4 Ppsa mamy do czynienia w przypadku, gdy uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom tego przepisu, przy czym nie każde naruszenie art. 141 § 4 Ppsa może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej, a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 Ppsa). Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem.
W przedmiotowej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom art. 141 § 4 Ppsa. Sąd I instancji wskazał podstawę prawną wyroku (art. 151 Ppsa) i wyjaśnił w dostateczny i jednoznaczny sposób przyczyny podjętego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie wyroku jest zrozumiałe i nawiązuje do podstawy zaskarżonego postanowienia. Nie jest skuteczny zarzut wadliwego ustalenia stanu faktycznego w tym aspekcie, w jakim sąd pierwszej instancji przywoływał prezentowane w postępowaniu administracyjnym stanowisko uczestnika czy też motywy rozstrzygnięć podjętych przez organy obu instancji, a które skarżący kasacyjnie uznaje za nieprawdziwe lub nietrafne. Nieuzasadnione jest w szczególności zarzucanie sądowi a quo, jakoby przyjął w ślad za organem II instancji za prawdziwe stwierdzenie uczestnika E.G., iż Sąd Rejonowy odrzucić miał wniosek H.G. o zastępczą zgodę na użytkowanie, podczas gdy wniosek ten sąd powszechny oddalił. Na s. 3 uzasadnienia zaskarżonego wyroku jednoznacznie wskazano, że postanowieniem z [...] lipca 2017 r., [...], wniosek H.G. został oddalony, przywołując to samo ustalenie zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Zarzut braku odniesienia się do zarzutów skargi lub ogólnikowego odniesienia się do nich nie został bliżej w skardze kasacyjnej rozwinięty, nadto samo kwestionowanie wywodów sądu wojewódzkiego zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ma charakter polemiki z sądem wojewódzkim i nie dowodzi skuteczności zarzutu naruszenia art. 141 § 4 Ppsa.
E. Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w aspekcie zaakceptowania przez sąd wojewódzki przyjęcia i niezweryfikowania błędnie ustalonego stanu faktycznego sprawy. Niesporne jest bowiem zasadnicze ustalenie dokonane przez organ II instancji na podstawie pisemnej informacji udzielonej przez Sąd Rejonowy w B. o toczącym się postępowaniu w przedmiocie zniesienia współwłasności działki zabudowanej sporną dobudową. Nie mógł sąd wojewódzki naruszyć przywołanych przepisów K.p.a. w ten sposób, jaki wywodzi się w skardze kasacyjnej, iż doszło do wydania "decyzji" bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego z naruszeniem zasady prawy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów (s. 4 skargi kasacyjnej). Po pierwsze w sprawie administracyjnej nie wydawano decyzji, a postanowieniem PINB orzekł o zawieszeniu postępowania administracyjnego w oznaczonym zakresie, gdzie do istotnych kwestii należy posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości, a po drugie, nie podważono we wniesionym środku odwoławczym zasadniczej okoliczności – faktu toczącego się postępowania przed sądem powszechnym, którego przedmiotem jest zniesienie współwłasności nieruchomości zabudowanej m. in. sporną dobudową, stanowiącą z kolei przedmiot wszczętego przed PINB postępowania administracyjnego.
F. Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c, art. 134 § 1 w zw. z art. 153, art. 170 Ppsa. Skarżący kasacyjnie powołując się na wyroki wydane w sprawach II SA/Bd 365/16 i II SA/Bd 17/16 kwestionuje w istocie to stanowisko sądu pierwszej instancji, w którym eksponowano związanie wytycznymi i wykładnią prawa dokonaną w przywołanych wyrokach w tym zakresie, w jakim sąd uznaje toczące się przed sądem powszechnym postępowanie o zniesienie współwłasności działki zabudowanej sporną dobudową za kwestię prejudycjalną (zagadnienie wstępne) w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Sąd pierwszej instancji nie naruszył oceny prawnej i wskazań, jak również związania wynikającego z prawomocnych wyroków powołanych w tak skonstruowanej, jak przywołana, podstawie kasacyjnej. W prawomocnym wyroku II SA/Bd 365/16 z 26 lutego 2017 r. (a nie, jak w zaskarżonym wyroku na s. 8 – "26 lutego 2016 r." – uwaga Sądu), nawiązując do wcześniejszego stanowiska zawartego w wyroku II SA/Bd 17/16 z 19 października 2016 r., wyraźnie WSA w B. wywodził, że obowiązkiem organów było wezwanie współwłaścicieli do wykazania i oceny czy inwestor, a obecnie współwłaściciele, którzy domagają się zalegalizowania użytkowania budynku na cele mieszkalne, posiadają prawo dysponowania nieruchomością na cele budowlane bez zgody skarżącego i F.S., oraz czy możliwe jest rozstrzygnięcie ewentualnego sporu w tym zakresie. W przywołanych wyrokach wskazywano ponadto, że nie wynika z akt sprawy, aby przykładowo nastąpił podział nieruchomości ozn. nr [...], w taki sposób, który skutkowałby wyodrębnieniem części nieruchomości na której posadowiony jest sporny budynek lub, aby ten budynek stanowił odrębny od gruntu przedmiot własności. Sąd pierwszej instancji obszernie przywołał wywody zawarte w wyroku II SA/Bd 365/16 w aspekcie konieczności badania tytułu prawnego inwestora do nieruchomości zabudowanej sporną dobudową. Zasadnie w tym kontekście wskazano, że w przedmiotowej sprawie postępowanie w celu pozyskania dokumentu odnośnie prawa do zabudowy nieruchomości poszło w kierunku zniesienia prawa własności. Przyjęcie przez sąd pierwszej instancji, że wynik tego postępowania pozostaje w ścisłym związku z przedmiotem postępowania administracyjnego, dopóki jest szansa na zniesienie współwłasności i doprowadzenia do stanu, że sporny obiekt znajdzie się na nieruchomości pozostającej we wyłącznej własności inwestorów, nie narusza wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 153 i art. 170 Ppsa. W skardze kasacyjnej ponadto nie wskazano w jaki sposób sąd pierwszej instancji przyjmując powyższe ustalenia miałby naruszyć art. 134 § 1 Ppsa, co przekonuje o nietrafności zarzutu naruszenia tego przepisu.
G. Nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Ten ostatni przepis zawiera przesłankę obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego, m. in. z powodu konieczności uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd. Słusznie – w aspekcie związania wytycznymi zawartymi w wyroku wydanym w granicach tej samej sprawy (II SA/Bd 365/16) – sąd pierwszej instancji przyjął, że w przedmiotowej sprawie organy wykazały związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy sprawą prowadzoną w oparciu o przepisy prawa budowlanego, a sprawą przed sądem cywilnym, która jest na etapie zarejestrowanej sprawy o zniesienie współwłasności. Zniesienie współwłasności nieruchomości zabudowanej sporną dobudową będzie determinowało odnośnie zaistnienia lub braku legitymowania się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przez podmiot dążący do uzyskania pozwolenia na użytkowania przedmiotu postępowania administracyjnego. Nie jest także skuteczny zarzut naruszenia przywołanych powyżej przepisów w zestawieniu z zarzutem naruszenia art. 199 K.c., skoro podstawą przyjęcia zaistnienia w postępowaniu administracyjnym zagadnienia wstępnego było toczące się w trybie art. 210 K.c. postępowanie w przedmiocie zniesienia współwłasności nieruchomości. Nie mógł odnieść skutku zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 12 K.p.a.
H. W konsekwencji wcześniejszych wywodów dojść wypadnie do wniosku, że oddalając skargę na postanowienie KPWINB w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego nie dopuścił się naruszenia art.145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa w związku z podnoszonymi w skardze zarzutami naruszenia przepisów art. 2, art. 7, art. 21 ust. 1 (w skardze kasacyjnej użyto określenia "par.", co sugerowałoby użycie skrótu "paragraf", rzecz w tym, że artykuły Konstytucji RP dzielą się na ustępy, nie zaś paragrafy, przyjdzie zatem uznać, że autorowi skargi kasacyjnej chodziło o art. 21 ust. 1 Konstytucji RP – uwaga Sądu) w związku z niewłaściwie zastosowanym art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Co się tyczy podniesionego zarzutu naruszenia art. 32 Konstytucji to w skardze kasacyjnej nie dostrzeżono, że jest to regulacja rozbudowana, co uniemożliwia jednoznaczne ustalenie stanowiska strony i rozpoznanie zarzutu.
I. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 134 § 1 Ppsa poprzez pominięcie jako strony Prokuratora Okręgowego w B. jest nietrafny. Skarżący kasacyjnie wywodzi o przymiocie strony przez prokuratora wskazując na odrębne postępowanie dotyczące samowolnego wzniesienia budynku gospodarczego, gdy przedmiotem kontroli w przedmiotowej sprawie było postanowienie wpadkowe (w przedmiocie zawieszenia postępowania) dotyczące samowolnej dobudowy do legalnie istniejącego budynku gospodarczego na dz. [...] obr. [...] w B. przy ul. [...]. W toku postępowania administracyjnego kopie postanowień w przedmiocie zawieszenia organy przekazały do wiadomości prokuratora do sprawy uprzednio przezeń prowadzoną pod sygn. II Pa 26/09. Prowadząc z kolei przedmiotowe postępowanie sądowe ze skargi A.S. na postanowienie KPWINB z 14 grudnia 2018 r. WSA w B. poinformował Prokuratora Okręgowego w B. o toczącym się postępowaniu celem rozważenia możliwości skorzystania z uprawnień przewidzianych w art. 8 § 1 Ppsa, a następnie na prośbę tegoż organu sporządził i doręczył kopię skargi i odpowiedzi na skargę. Pismem z 20 kwietnia 2018 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w B. poinformował, że organ ten nie zgłasza udziału w sprawie (k. 78). Z tych względów zarzut naruszenia wskazanych przepisów jest chybiony.
J. Z tych wszystkich powodów i działając na podstawie art. 184 Ppsa oddalono skargę kasacyjną.
K. Wniosek uczestnika o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego nie znajduje uzasadnienia w art. 204 Ppsa. Z kolei odpowiedź organu na skargę kasacyjną nie została sporządzona przez fachowego pełnomocnika, przeto brak było podstaw do uwzględnienia wniosku KPWINB o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz tego organu (por. uchwałę składu 7 sędziów NSA z 19 listopada 2012 r., II FPS 4/12 (ONSAiwsa 2013, 3/38).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI