II OSK 244/23

Naczelny Sąd Administracyjny2023-12-04
NSAAdministracyjneWysokansa
bezczynność organuprzewlekłość postępowaniazezwolenie na pobyt czasowycudzoziemcyprawo administracyjnepostępowanie sądoweskarga kasacyjnaNSAWSA

NSA oddalił skargę kasacyjną Wojewody, potwierdzając bezczynność organu w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy i zasadność przyznania stronie sumy pieniężnej.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wojewody Dolnośląskiego od wyroku WSA we Wrocławiu, który stwierdził bezczynność organu w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy dla O.N. NSA uznał, że WSA prawidłowo ocenił bezczynność organu według stanu prawnego obowiązującego w dacie złożenia skargi, a nie według późniejszych zmian. Sąd kasacyjny oddalił zarzuty Wojewody dotyczące naruszenia przepisów proceduralnych i potwierdził zasadność przyznania stronie sumy pieniężnej jako rekompensaty za zwłokę.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Dolnośląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który stwierdził bezczynność Wojewody w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy dla O.N. WSA zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 60 dni i przyznał stronie 2600 zł zadośćuczynienia. Wojewoda zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych, w szczególności dotyczące stosowania przepisów ustawy o cudzoziemcach w brzmieniu po nowelizacji z 2021 r. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo ocenił bezczynność organu według stanu prawnego obowiązującego w dacie wniesienia skargi, a nie według przepisów wprowadzonych po tym terminie. Sąd podkreślił, że ocena legalności braku wydania aktu kończącego postępowanie powinna być dokonana z uwzględnieniem przepisów obowiązujących w okresie, którego skarga dotyczy. NSA uznał również, że uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające i nie zawierało wad uniemożliwiających kontrolę instancyjną. Przyznana suma pieniężna została uznana za adekwatną do ponad 3-letniej zwłoki organu w załatwieniu sprawy, mającej istotne znaczenie dla cudzoziemca.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Sąd powinien oceniać bezczynność organu według stanu prawnego obowiązującego w dacie złożenia skargi, a nie według przepisów wprowadzonych po tej dacie, nawet jeśli dotyczą one spraw w toku.

Uzasadnienie

Zasada prawa czasowego (tempus regit actum) nakazuje oceniać skutki zdarzeń prawnych według stanu prawnego obowiązującego w momencie ich zaistnienia. Nowe przepisy, nawet jeśli dotyczą spraw w toku, nie mogą wyłączać bezprawności zachowań organu, które już zaistniały według wcześniejszych przepisów, chyba że ustawodawca wyraźnie to przewidział.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.o.c. art. 109 § 1

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

ustawa zmieniająca art. 7 § 1

Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw

ustawa zmieniająca art. 13 § 3

Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw

ustawa zmieniająca art. 112a

Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw

k.p.a. art. 35 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 35 § 5

Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

WSA prawidłowo ocenił bezczynność organu według stanu prawnego obowiązującego w dacie złożenia skargi. Zmiana stanu prawnego po wniesieniu skargi nie mogła wpłynąć na ocenę bezczynności, która miała miejsce wcześniej. Uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające i pozwalało na kontrolę instancyjną. Przyznana suma pieniężna była adekwatna do długotrwałej zwłoki organu.

Odrzucone argumenty

Zarzuty Wojewody dotyczące naruszenia art. 149 § 1 i 1a p.p.s.a. w związku z art. 13 ustawy zmieniającej. Zarzuty Wojewody dotyczące naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 13 ust. 3 ustawy zmieniającej. Zarzuty Wojewody dotyczące naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 149 § 2 p.p.s.a. w zakresie uzasadnienia przyznania sumy pieniężnej.

Godne uwagi sformułowania

ocena zasadności skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania może być dokonana jedynie na dzień wniesienia skargi do spraw wszczętych, a niezakończonych będą miały zastosowanie nowe regulacje prawne, odnoszące się m.in. do terminów wydania decyzji ocena sprawności działania organów administracji musi być dokonywana z uwzględnieniem regulacji obowiązujących w dacie złożenia wniosku i na moment wniesienia skargi problemy kadrowe i napływ wniosków w istotnej liczbie zależne są wyłącznie od sposobu działania instytucji publicznej zwłoka w rozpoznaniu sprawy ma charakter rażący, nadzwyczajny i nie mający uzasadnienia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zasada prawa czasowego – tempus regit actum skutki określonych zdarzeń prawnych należy oceniać według stanu prawnego obowiązującego w momencie zaistnienia tych zdarzeń przyznana suma pieniężna jest adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (biernej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego)

Skład orzekający

Małgorzata Miron

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Jurkiewicz

sędzia

Anna Szymańska

sędzia del. WSA

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady oceny bezczynności organu według stanu prawnego obowiązującego w dacie wniesienia skargi, nawet w przypadku nowelizacji przepisów w trakcie postępowania. Uzasadnienie przyznawania sumy pieniężnej za bezczynność organu."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań w sprawach cudzoziemców i stosowania przepisów przejściowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu praw cudzoziemców i pokazuje, jak sądy administracyjne interpretują przepisy przejściowe, co jest istotne dla praktyków. Pokazuje również konsekwencje bezczynności organów administracji.

Cudzoziemiec czekał 3 lata na decyzję ws. pobytu. NSA ukarał Wojewodę za bezczynność.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 244/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-12-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz
Anna Szymańska
Małgorzata Miron /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Sygn. powiązane
III SAB/Wr 528/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2022-11-10
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 141 § 4, art. 149 § 2, art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w 4 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Dolnośląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 listopada 2022 r. sygn. akt III SAB/Wr 528/22 w sprawie ze skargi O.N. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek O.N. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 10 listopada 2022 r., sygn. akt III SAB/Wr 528/22, po rozpoznaniu sprawy ze skargi O.N. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy: (I) stwierdził, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności; (II) stwierdził, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; (III) zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 60 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; (IV) przyznał od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 2600 (dwa tysiące sześćset) złotych; (V) zasądził od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Strona skarżąca - O.N. (dalej: strona, skarżąca, strona skarżąca) w dniu 16 października 2019 r. złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Tego samego dnia Wojewoda Dolnośląski (dalej: organ, Wojewoda) poinformował stronę o wszczęciu postępowania i wyznaczył termin jego zakończenia na dzień 16 sierpnia 2020 r. W dniu 1 października 2021 r. strona wystąpiła o przyśpieszenie rozpoznania sprawy. W dniu 30 listopada 2021 r. do organu wpłynęło ponaglenie strony. Następnie, w dniu 25 lutego 2022 r. organ, działając w trybie art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2020 r. poz. 35 ze zm., dalej: ustawa o cudzoziemcach), wystąpił do właściwych służb z zapytaniem czy wjazd i pobyt strony na terytorium kraju stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. W dniu 8 marca 2022 r. organ wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy na dzień 8 maja 2022 r. Pismem z dnia 4 lutego 2022 r. (data wpływu do organu 8 luty 2022 r.) strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na bezczynność organu. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego: art. 35 § 3 k.p.a., poprzez nierozpoznanie sprawy bez zbędnej zwłoki. Na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022, poz. 329, dalej: p.p.s.a.), skarżąca wniosła o: stwierdzenie, że organ administracji dopuścił się bezczynności w trakcie prowadzenia postępowania; stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od daty otrzymania przez organ odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; przyznanie od organu na rzecz strony sumy pieniężnej w kwocie 5000 zł oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, uzasadniając zwłokę w rozpoznaniu sprawy ogromnym napływem wniosków oraz problemami kadrowymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu opisanym na wstępie wyrokiem uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że Wojewoda jest bezczynny w rozpoznaniu wniosku strony i to w sposób rażący.
W pierwszej kolejności Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że ocena zasadności skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania może być dokonana jedynie na dzień wniesienia skargi. Zagadnienie to ma na gruncie tej sprawy istotne znaczenie w kontekście zmiany stanu prawnego, która nastąpiła po wniesieniu skargi, ale przed wydaniem orzeczenia w niniejszej sprawie - na mocy ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2022 r. poz. 91, dalej "ustawa zmieniająca") - i weszła w życie z dniem 29 stycznia 2022 r. Sąd pierwszej instancji w tym zakresie podzielił pogląd wyrażany w orzecznictwie, m.in. w wyroku WSA we Wrocławiu IV SAB/Wr 247/22 z dnia 27 września 2022 r. (dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej CBOSA) i stanowisko w nim wyrażone przyjął za własne.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, z treści art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o Cudzoziemcach (Dz. U. z 2020 r. poz. 35 ze zm., dalej ustawa o Cudzoziemcach) wprowadzony do ustawy na mocy art. 1 pkt 13 ustawy zmieniającej oraz art. 7 ust. 1 w zw. z art. 13 ustawy zmieniającej, należy wyprowadzić wniosek, że do spraw wszczętych, a niezakończonych będą miały zastosowanie nowe regulacje prawne, odnoszące się m.in. do terminów wydania decyzji. Analiza art. 112a ustawy o Cudzoziemcach - nie wdając się w szczegóły - pozwala na wyprowadzenie bardzo ogólnego wniosku, że termin na wydanie decyzji rozpocznie swój bieg od uzupełnienia braków formalnych wniosku (złożenia kompletnego wniosku). Mocą dalszych regulacji art. 13 ustawy zmieniającej, m.in. początkowy bieg terminu na wydanie decyzji zakreślono poprzez odwołanie się do zdarzeń faktycznych mających miejsce przed wejściem w życie ustawy (upływ terminu wyznaczonego przez organ na uzupełnienie braków formalnych wniosku (art. 13 ust. 2 ustawy).
W tym zatem zakresie ustawodawca nie tylko zdecydował się na bezpośrednie stosowanie nowych przepisów ustawy do postępowań będących w toku, ale nowe regulacje odnosi do zdarzeń, które miały miejsce przed jej wprowadzeniem. Fakt ten, w opinii Sądu, nie może jednak wpłynąć na ocenę istnienia bezczynności czy przewlekłości w rozpoznawanej sprawie. Pomijając kwestię użycia we wskazanym przepisie art. 112a ustawy o cudzoziemcach sformułowania "termin na wydanie decyzji", w zestawieniu z powołanym w art. 35 k.p.a. stwierdzeniem "termin załatwienia sprawy", to zdaniem Sądu wskazany na wstępie rozważań moment dokonywanej oceny wyklucza badanie działania (bezczynności, przewlekłości) organów administracji wg nowych reguł.
Adresatem nowych przepisów jest niewątpliwe organ administracji, jednak skutki tych działań (ich braku) dotyczą stron postępowania, ich prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. Zatem w świetle przedstawionych zasad ocena sprawności działania organów administracji musi być dokonywana z uwzględnieniem regulacji obowiązujących w dacie złożenia wniosku i na moment wniesienia skargi. Zabieg ustawodawcy podjęty w przepisach przejściowych, "odnawiający" niejako początek biegu terminu do wydania decyzji (art. 13 ust. 2 ustawy zmieniającej), w realiach toczonego sporu mógłby jedynie wpływać na orzeczenie w przedmiocie zobowiązania organu do załatwienia sprawy. Przy czym w opinii Sądu fakt zaistnienia bezczynności powoduje, że terminy rozpoznania sprawy już minęły, zaś zobowiązanie wynikające z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. winno być jedynie skorelowane z trybem działania organów administracji. Te zaś winny mieć odzwierciedlenie w aktach sprawy, gdyż na podstawie art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy, bierze zatem po uwagę te okoliczności, które zostały w nich ujawnione. Oceniając zatem okoliczności sprawy z uwzględnieniem zasad i reguł obowiązujących na moment wniesienia skargi do Sądu, w świetle stawianych w skardze zarzutów i wniosków Sąd pierwszej instancji wskazał, że podstawę procesową działania organów administracji publicznej w tej sprawie regulują przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego.
W ocenie Sądu pierwszej instancji sprawa nie należy do skomplikowanych, zatem termin na jej rozpoznanie określono jako niezwłoczny, nie dłuższy niż miesiąc. Ramy te niewątpliwie zostały istotnie przekroczone, gdyż jak wynika z akt sprawy organ w ustawowym terminie nie podjął żadnych czynności. Pierwsza czynność w sprawie została dokonana już po wniesieniu skargi do Sądu (w lutym 2022 r., a wniosek jest z października 2019 r.). Za czynność zmierzającą do załatwienia sprawy, nie można uznać wyznaczenia przez organ w dacie złożenia wniosku, terminu na jego rozpoznanie, który organ wskazał na 16 sierpnia 2020 r. Jako niemające wpływu na ocenę wystąpienia bezczynności ocenił Sąd pierwszej instancji argumenty organu odwołujące się do okoliczności ogromnego wpływu wniosków, problemów kadrowych. Odnosząc te przyczyny do art. 35 § 5 k.p.a., w opinii Sądu pierwszej instancji, nie sposób uznać, aby mieściły się one w zakresie opisanych przez ustawodawcę powodów. Problemy kadrowe i napływ wniosków w istotnej liczbie zależne są wyłącznie od sposobu działania instytucji publicznej, co nie odnosi się absolutnie do jej pracowników, wykonujących powierzone im obowiązki w miarę sił i środków. Instytucja ta winna podejmować kroki zmierzające do usunięcia problemów i zwiększenia obsady stanowisk urzędniczych, jak i podjęcia środków zaradczych wobec wzrastającego wpływu spraw. Zwłaszcza, że okoliczności te są niezmienne od kilku lat. Niewątpliwie konsekwencje tych zaniechać nie mogą obarczać wnioskodawców.
W ocenie Sądu pierwszej instancji działanie organu naruszało terminy zastrzeżone dla rozpoznania sprawy i to w sposób rażący, nadzwyczajny i nie mający uzasadnienia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Na tę ocenę wpływa niewątpliwie nieskomplikowany charakter sprawy, która nie wymaga żmudnego gromadzenia dowodów, powoływania biegłych, przesłuchiwania świadków. Nie chodzi też o wykazanie stronie jakichkolwiek nieprawidłowości, ale o rozpoznanie sprawy zgodnie z jej żądaniem. Jedyne czasochłonne czynności wymagające stanowiska innych instytucji, opisanych w art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o Cudzoziemcach (Dz.U. z 2020 r., poz. 35 ze zm., dalej ustawa o Cudzoziemcach) mogą przedłużać postępowanie o 30 do 60 dni i nie są wliczane do terminów załatwienia sprawy. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy przed złożeniem skargi do czynności tych organ administracji nie podjął. Nie ulega zatem wątpliwości, że zwłoka w rozpoznaniu sprawy ma charakter rażący. Przyjęta kwalifikacja stopnia naruszenia prawa, w okolicznościach tej sprawy, uzasadnia zasądzenie na rzecz strony sumy pieniężnej. Stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd może orzec ten środek z urzędu lub na wniosek, przy czym zgodnie z art. 134 p.p.s.a. nie jest związany żądaniem strony. Charakter omawianego uprawnienia, ma bowiem służyć nie tylko zdyscyplinowaniu organu administracji publicznej, ale także wynagrodzić stronie wadliwe działanie tegoż organu. Mając na uwadze przywołane regulacje i zasady Sąd pierwszej instancji stwierdził, że żądana przez stronę kwota w realiach rozpoznawanej sprawy jest wygórowana, a adekwatną będzie tu kwota 2600 zł. Jej wysokość jest miarkowana stosownie do okresu bezczynności, stanowiąc dla strony rodzaj rekompensaty za zawiązane z tym niedogodności. Jednocześnie wobec stwierdzonej bezczynności organu administracji, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd pierwszej instancji zobowiązał organ administracji do załatwienia sprawy przez wydanie aktu kończącego postępowanie w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, gdyż wszelkie terminy na rozpoznanie sprawy już upłynęły.
Wojewoda Dolnośląski wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1. art. 149 § 1 i 1a p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 91) poprzez pominięcie uregulowań dotyczących terminu załatwienia przedmiotowej sprawy, wynikłych z ww. przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r., co wpłynęło na ocenę zaistnienia w sprawie przewlekłości i ustalenie jej stopnia;
2. art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 13 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r, o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 91) poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu podstaw prawnych niezastosowania ww. przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r.;
3. art. 141 § 4 w związku z art. 149 § 2 p.p.s.a. poprzez zaniechanie wskazania w uzasadnieniu wyroku, okoliczności przyjętych dla uzasadnienia nałożenia na Wojewodę obowiązku zapłaty sumy pieniężnej w wysokości 2600 zł oraz przesłanek, którymi kierował się Sąd ustalając wysokość tej sumy.
Mając na względzie powyższe organ wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie Sądowi pierwszej instancji sprawy do ponownego rozpoznania, w tym zakresie oraz orzeczenie o kosztach wedle norm przepisanych. Jednocześnie oświadczył o zrzeczeniu się rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o: oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu niezbędnych kosztów postępowania. Jednocześnie oświadczyła, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Jak stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji. Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Nietrafny okazał się zarzut dotyczący naruszenia art. 149 § 1 pkt 3 i 1a p.p.s.a. w zw. z art. 13 ustawy zmieniającej. Wprowadzony przedmiotową nowelizacją przepis art. 112a ustawy o cudzoziemcach wszedł w życie 29 stycznia 2022 r., podczas gdy oceną Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w tej sprawie był objęty przebieg postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącej z dnia 16 października 2019 r. i toczącego się jeszcze w dacie złożenia skargi, tj. 8 lutego 2022 r. Prawidłowo zatem stwierdził Sąd, że kontrola legalności braku wydania odpowiedniego aktu kończącego postępowanie powinna być dokonana z uwzględnieniem przepisów obowiązujących w okresie, którego skarga dotyczy. Ponadto należało mieć na uwadze, że termin na załatwienie sprawy wydłużony ustawą zmieniającą nie mógł mieć dla wyniku postępowania sądowego istotnego znaczenia w sytuacji, gdy w dacie wejścia w życie tejże nowelizacji terminy do załatwienia sprawy dawno upłynęły – nie mogły zatem ulec przerwaniu. Wydanie zatem przez organ decyzji, w terminie z art. 112a ustawy o cudzoziemcach, którego bieg rozpoczął się 29 stycznia 2022 r., nie mogło mieć wpływu na ocenę przewlekłości postępowania administracyjnego, która miała miejsce przed tą datą. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko wyrażane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyrok z 4 stycznia 2023 r., II OSK 1870/22) zgodnie z którym w sprawach udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, wszczętych przed 29 stycznia 2022 r. i niezakończonych przed tą datą, sądy administracyjne mogą dokonywać oceny, czy w postępowaniach tych organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego postępowania w okresie poprzedzającym wejście w życie wspomnianej nowelizacji. Zgodnie z podstawową zasadą prawa czasowego – tempus regit actum, skutki określonych zdarzeń prawnych należy oceniać według stanu prawnego obowiązującego w momencie zaistnienia tych zdarzeń. Przyjęcie zaś, że dany akt prawny wyłącza bezprawność zachowań organu władzy publicznej, która przecież już zaistniała według stanu prawnego obowiązującego w momencie wystąpienia tych zachowań, w tym mających formę bezczynności lub przewlekłości, wymagałoby wyraźnej decyzji ustawodawcy. Wobec powyższego, w niniejszej sprawie, Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził bezczynność organu, która niewątpliwie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, biorąc pod uwagę czas trwania postępowania (ponad 3 lata licząc od dnia złożenia wniosku do dnia wydania wyroku).
Wobec powyższego nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 7 i art. 13 ust. 3 ustawy zmieniającej. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku bardzo szczegółowo wyjaśnił dlaczego w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy art. 7 i art. 13 ust. 3 ustawy zmieniającej.
Za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 i art. 149 § 2 p.p.s.a. Analiza tego zarzutu prowadzi do wniosku, że jego istota sprowadza się do kwestii sporządzenia uzasadnienia z naruszeniem art. 141 § 4 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a., którego to naruszenia autor skargi kasacyjnej upatruje w braku szczegółowego uzasadnienia przyczyn przyznania sumy pieniężnej na rzecz cudzoziemki. W orzecznictwie wskazuje się zasadniczo, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania. Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie posiada takich wad, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi kasacyjnej. Zawiera ono wszystkie niezbędne elementy określone w ww. przepisie i daje odpowiedź co do zasadniczych powodów uwzględnienia skargi. W uzasadnieniu tej części wyroku Sąd w sposób czytelny wskazał, jakie indywidualne okoliczności stanowiły podstawę do przyznania skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 2600 zł. Wysokość ww. sumy uwzględnia kilka aspektów. Przede wszystkim stanowi sankcję dla organu za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania, ma również walor dyscyplinujący organ do zmiany standardu postępowania, a dodatkowo jest zadośćuczynieniem dla strony za opieszałość organów administracji w załatwieniu jej sprawy. W świetle powyższego należało uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozwala ustalić przesłanki, jakimi kierował się Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżone orzeczenie i w pełni pozwala na kontrolę instancyjną orzeczenia. Z kolei z art. 149 § 2 w zw. z § 1 pkt 3 p.p.s.a. wynika, że Sąd, w przypadku stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (tj. połowy dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego). Ustawodawca ograniczył się w art. 149 § 2 p.p.s.a. do określenia maksymalnej kwoty sumy pieniężnej, nie wskazując równocześnie szczegółowych kryteriów, wedle których sąd administracyjny miałby ustalać wysokość tej sumy w realiach danej sprawy. Zatem również w odniesieniu do tej kwestii sąd administracyjny działa w warunkach uznania sędziowskiego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania sędziowskiego, przyznając stronie skarżącej sumę pieniężną w wysokości 2600 zł. Pominąć nie można, czego skarga kasacyjna nie zakwestionowała, że od wpływu wniosku strony skarżącej do Wojewody do chwili wydania wyroku minęły ponad 3 lata. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że sprawy dotyczące pozwoleń na pobyt czasowy mają dla wnioskodawców zasadnicze znaczenie. Wynik postępowania determinuje bowiem to, czy przez okres najbliższych kilku lat cudzoziemiec będzie mógł legalnie mieszkać i pracować w Polsce. W tym kontekście jest oczywiste, że przedłużanie się tego rodzaju postępowania powoduje po stronie cudzoziemca poważne uciążliwości, przede wszystkim związane z niepewnością co do miejsca stałego pobytu w okresie najbliższych kilku lat. Decyzja w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy pozostaje zatem w ścisłym związku z przysługującym każdemu, w tym cudzoziemcowi, prawem do ochrony życia prywatnego (art. 47 Konstytucji RP). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasądzona suma pieniężna jest adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (biernej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego), jak i oczywistych trudności, z jakimi każdy cudzoziemiec musi zmagać się nie posiadając stosownego zezwolenia na pobyt na terytorium obcego państwa.
W tych okolicznościach, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyznanie przez Sąd pierwszej instancji sumy pieniężnej w kwocie 2600 zł, to jest w dolnej granicy określonej ustawowo kwoty, było prawidłowe i odpowiednie względem zwłoki, jakiej dopuścił się organ w rozpoznaniu wniosku skarżącej.
Brak jest podstaw do stwierdzenia, że orzekając w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu naruszył art. 149 § 2 p.p.s.a.
Wobec stwierdzenia, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie, skargę kasacyjną należało oddalić.
Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.
Sąd oddalił wniosek skarżącej o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, zawarty we wniesionej w ustawowym terminie odpowiedzi na skargę kasacyjną. Zwrot kosztów postępowania kasacyjnego związany ze sporządzeniem i wniesieniem odpowiedzi na skargę kasacyjną dotyczy wyłącznie przypadku, w którym tego rodzaju pismo sporządził profesjonalny pełnomocnik (adwokat, radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy - art. 175 p.p.s.a.) oraz wniósł je w terminie 14 dni od doręczenia skargi kasacyjnej (art. 179 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie odpowiedź na skargę kasacyjną sporządziła osobiście skarżąca, zatem pismo to nie mogło stanowić podstawy do zwrotu na jej rzecz od skarżącego kasacyjnie organu kosztów postępowania kasacyjnego.
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI