II OSK 2437/23Utratą obywatelstwa polskiego przez nabycie obcego 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. B. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego o odmowie potwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego. Skarżący, który nabył obywatelstwo izraelskie w 1948 r., kwestionował utratę obywatelstwa polskiego, powołując się na art. 13 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. i fakt, że był niepełnoletni, a jego ojciec zmarł wcześniej. Sąd kasacyjny oddalił skargę, uznając, że zgodnie z art. 11 pkt 1 ustawy o obywatelstwie z 1920 r., nabycie obywatelstwa obcego przez skarżącego w 1948 r. spowodowało utratę obywatelstwa polskiego. Sąd wyjaśnił, że art. 13 ustawy dotyczy sytuacji pochodnej utraty lub nabycia obywatelstwa przez członków rodziny w związku z działaniami ojca, a nie bezpośredniego nabycia obywatelstwa obcego przez niepełnoletniego. Podkreślono zasadę jedności obywatelstwa. Sąd odrzucił również argumenty dotyczące naruszenia art. 8 § 2 k.p.a. (ochrona uzasadnionych oczekiwań), wskazując na nadrzędność zasady legalizmu i brak wykazania stabilnej praktyki organów, a także odwołanie do art. 34 ust. 2 Konstytucji RP jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak mocy wstecznej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów ustawy o obywatelstwie z 1920 r. dotyczących utraty obywatelstwa polskiego w przypadku nabycia obywatelstwa obcego przez niepełnoletniego, a także relacja między zasadą legalizmu a zasadą ochrony uzasadnionych oczekiwań w postępowaniu administracyjnym.
Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego z okresu obowiązywania ustawy o obywatelstwie z 1920 r. oraz specyfiki spraw dotyczących obywatelstwa.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nabycie przez niepełnoletnie dziecko obywatelstwa obcego przed 19 stycznia 1951 r., po śmierci ojca, powoduje utratę przez to dziecko obywatelstwa polskiego zgodnie z ustawą o obywatelstwie z 1920 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nabycie obywatelstwa obcego przez niepełnoletniego spowodowało utratę obywatelstwa polskiego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 11 pkt 1 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. stanowił logiczny i konieczny skutek zasady jedności obywatelstwa. Nabycie obywatelstwa izraelskiego przez skarżącego w 1948 r. bezpośrednio spowodowało utratę obywatelstwa polskiego, a art. 13 ustawy, dotyczący pochodnej utraty obywatelstwa przez członków rodziny w związku z działaniami ojca, nie miał zastosowania.
Czy w sprawie dotyczącej obywatelstwa, organy administracji publicznej są związane utrwaloną praktyką, nawet jeśli jest ona sprzeczna z prawem, na podstawie zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań (art. 8 § 2 k.p.a.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań nie może doprowadzić do niestosowania norm prawa materialnego, a zasada legalizmu ma charakter nadrzędny.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że dla zastosowania art. 8 § 2 k.p.a. konieczne jest istnienie stabilnej praktyki zgodnej z prawem. W sprawach o stwierdzenie posiadania obywatelstwa, które są decyzjami związanymi, a nie uznaniowymi, zasada legalizmu ma pierwszeństwo. W tej sprawie nie wykazano istnienia stabilnej praktyki organów, a nawet gdyby istniała, nie miałaby znaczenia wobec zasady legalizmu.
Czy art. 34 ust. 2 Konstytucji RP ma zastosowanie do oceny zdarzeń prawnych, które miały miejsce przed jego wejściem w życie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis ten nie ma mocy wstecznej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 34 ust. 2 Konstytucji RP nie może służyć do oceny zdarzeń prawnych z 1948 r. z uwagi na zasadę tempus regit actum.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (7)
Główne
u.o.p. art. 11 § pkt 1
Ustawa o obywatelstwie Państwa Polskiego
Nabycie obywatelstwa obcego przez obywatela polskiego powoduje utratę obywatelstwa polskiego.
Pomocnicze
u.o.p. art. 13
Ustawa o obywatelstwie Państwa Polskiego
k.p.a. art. 8 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań nie może prowadzić do niestosowania prawa materialnego; zasada legalizmu ma pierwszeństwo.
Konstytucja RP art. 34 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis nie ma mocy wstecznej.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia art. 13 w zw. z art. 11 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. polegająca na przyjęciu, że nabycie po śmierci ojca przez niepełnoletnie dziecko obywatelstwa obcego przed 19 stycznia 1951 r. powoduje utratę przez nie obywatelstwa polskiego. • Naruszenie art. 8 § 2 k.p.a. (ochrona uzasadnionych oczekiwań). • Naruszenie art. 34 ust. 2 Konstytucji RP.
Godne uwagi sformułowania
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. • Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. • W realiach niniejszej sprawy kluczowe znaczenie ma kwestia prawidłowej wykładni relewantnych przepisów ustawy o obywatelstwie z 1920 r. regulujących utratę obywatelstwa polskiego, tj. art. 11 tej ustawy. • W świetle brzmienia art. 11 pkt 1 ustawy o obywatelstwie z 1920 r. nie budzi wątpliwości, że skarżący z chwilą nabycia obywatelstwa izraelskiego 8 grudnia 1948 r., utracił obywatelstwo polskie. • Zasada posiadania wyłącznie jednego obywatelstwa była zresztą określana w ówczesnym piśmiennictwie jako "jedynie słuszna". • Dla zastosowania art. 8 § 2 k.p.a. konieczne jest kumulatywne spełnienie dwóch warunków. • Zasada legalizmu ma charakter zasady nadrzędnej wobec innych zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego, w tym zasady zaufania (art. 8 § 1 k.p.a.). • Przepis ten nie ma mocy wstecznej i nie może służyć do oceny zdarzeń prawnych z 1948 r. (tempus regit actum).
Skład orzekający
Paweł Miładowski
przewodniczący
Tomasz Bąkowski
członek
Grzegorz Rząsa
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o obywatelstwie z 1920 r. dotyczących utraty obywatelstwa polskiego w przypadku nabycia obywatelstwa obcego przez niepełnoletniego, a także relacja między zasadą legalizmu a zasadą ochrony uzasadnionych oczekiwań w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego z okresu obowiązywania ustawy o obywatelstwie z 1920 r. oraz specyfiki spraw dotyczących obywatelstwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznych przepisów o obywatelstwie i ich interpretacji w kontekście współczesnego prawa administracyjnego, co może być ciekawe dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i historii prawa.
“Czy nabycie obywatelstwa obcego w 1948 r. oznaczało automatyczną utratę polskiego? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.