Orzeczenie · 2024-06-20

II OSK 2432/21

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2024-06-20

NSAAdministracyjneWysokansa

ochrona zabytkówroboty budowlanepozwolenie konserwatorskiekara pieniężnaistotne odstąpienie od projektuPrawo budowlaneKodeks postępowania administracyjnegoNaczelny Sąd Administracyjny

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Decyzją tą utrzymano w mocy karę pieniężną w wysokości 20 000 zł nałożoną na spółkę za prowadzenie robót budowlanych w budynku przy ul. [...] w Warszawie niezgodnie z pozwoleniem wojewódzkiego konserwatora zabytków. Konkretnie, spółka podniosła dach oficyny ponad dopuszczoną wysokość. Sąd I instancji uznał, że spółka naruszyła warunki pozwolenia konserwatorskiego, a dokonane zmiany nie były "nieistotnym odstępstwem od projektu budowlanego". Sąd podkreślił, że obowiązek uzyskania pozwolenia na roboty budowlane w przypadku zabytków jest bezwzględny, a naruszenie tych warunków wypełnia hipotezę przepisu o nałożeniu kary pieniężnej. Wysokość kary uznano za adekwatną. Spółka w skardze kasacyjnej zarzucała naruszenie prawa materialnego, w tym przepisów ustawy o ochronie zabytków i Prawa budowlanego, twierdząc, że podwyższenie dachu o 36 cm stanowiło nieistotne odstępstwo od projektu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za niezasadne. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 36a ust. 5 pkt 6 Prawa budowlanego, odstąpienie od warunków pozwolenia konserwatorskiego w przypadku zabytku jest w każdym przypadku odstąpieniem istotnym, chyba że zostało uzgodnione z konserwatorem. Sąd podkreślił również, że dla uznania odstępstwa za nieistotne wymagane jest łączne spełnienie warunków z art. 36a ust. 5a Prawa budowlanego, czego w tej sprawie nie stwierdzono. NSA uznał, że istniały podstawy do wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 107d ust. 1 u.o.z. Zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego, w tym pominięcia argumentacji o poniesionych nakładach i niezauważalności zmian, uznano za nie mające znaczenia dla wyniku sprawy.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie rygorystycznego podejścia sądów administracyjnych do kwestii odstępstw od pozwoleń konserwatorskich w przypadku zabytków oraz zasadności nakładania kar pieniężnych.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia warunków pozwolenia konserwatorskiego przy robotach budowlanych w zabytku.

Zagadnienia prawne (3)

Czy odstąpienie od warunków pozwolenia konserwatorskiego w przypadku robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru zabytków, polegające na podniesieniu dachu ponad dopuszczoną wysokość, stanowi istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, odstąpienie od warunków pozwolenia konserwatorskiego w przypadku obiektu budowlanego wpisanego do rejestru zabytków jest w każdym przypadku odstąpieniem istotnym, chyba że zostało uzgodnione z właściwym wojewódzkim konserwatorem zabytków.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że art. 36a ust. 5 pkt 6 Prawa budowlanego kwalifikuje jako istotne odstąpienie od projektu lub innych warunków pozwolenia na budowę takie, które wymaga uzyskania lub zmiany decyzji, pozwoleń lub uzgodnień. W przypadku zabytków, roboty budowlane wymagają pozwolenia konserwatorskiego, a odstąpienie od tych warunków jest traktowane jako istotne.

Czy nałożenie administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 107d ust. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami jest zasadne w przypadku istotnego odstąpienia od warunków pozwolenia konserwatorskiego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, nałożenie kary pieniężnej jest zasadne, jeśli doszło do istotnego odstąpienia od warunków pozwolenia konserwatorskiego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skoro spółka dokonała istotnego odstąpienia od pozwolenia konserwatorskiego, to istniały podstawy prawne do stwierdzenia przesłanek z art. 107d ust. 1 u.o.z. do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Kary te mają charakter prewencyjny i mobilizują do prawidłowego wykonywania obowiązków.

Czy niewielki zakres odstępstwa od projektu (np. podwyższenie dachu o 36 cm) oraz poniesione nakłady finansowe mogą wpływać na kwalifikację odstępstwa jako nieistotnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, niewielki zakres odstępstwa i poniesione nakłady nie niwelują obowiązku uzyskania pozwolenia i nie czynią odstępstwa nieistotnym, zwłaszcza w kontekście ochrony zabytków.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że rygory ustawy o ochronie zabytków nie pozwalają na uznanie ingerencji w zabytek za nieistotną, jeśli wymagała ona uprzedniego pozwolenia konserwatorskiego. Argumenty o nakładach finansowych i niezauważalności zmian nie mają znaczenia dla legalności nałożonej kary.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odrzucono skargę

Oddalono skargę kasacyjną J. sp. z o.o.

Przepisy (17)

Główne

u.o.z. art. 107d § 2

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Przepis regulujący nałożenie administracyjnej kary pieniężnej za prowadzenie robót budowlanych w budynku wpisanym do rejestru zabytków niezgodnie z pozwoleniem konserwatorskim.

u.o.z. art. 36 § 1

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Przepis wskazujący na obowiązek uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków na roboty budowlane w otoczeniu zabytku.

P.b. art. 36a § 5

Ustawa - Prawo budowlane

Definicja istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez NSA.

Pomocnicze

P.b. art. 36a § 5a

Ustawa - Prawo budowlane

Warunki, które muszą być spełnione, aby odstąpienie od projektu budowlanego mogło być uznane za nieistotne.

P.b. art. 36a § 5

Ustawa - Prawo budowlane

Konkretnie pkt 6, który wskazuje, że istotne odstąpienie to takie, które wymaga uzyskania lub zmiany decyzji, pozwoleń lub uzgodnień.

P.b. art. 29 § 1

Ustawa - Prawo budowlane

P.b. art. 29 § 2

Ustawa - Prawo budowlane

P.b. art. 43 § 1

Ustawa - Prawo budowlane

Dotyczy skutków realizacji robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

p.p.s.a. art. 204 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania o kosztach.

K.p.a. art. 7