II OSK 2428/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-01-04
NSAbudowlaneWysokansa
pozwolenie na budowęprawo budowlaneobszar oddziaływaniainteres prawnywznowienie postępowanianaruszenie proceduryNSAskarga kasacyjnaT. S.A.Wojewoda

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną T. S.A. od wyroku WSA w Warszawie, uznając za zasadne uchylenie przez Wojewodę decyzji Starosty Pruszkowskiego z powodu naruszeń proceduralnych.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej T. S.A. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił sprzeciw spółki od decyzji Wojewody Mazowieckiego. Wojewoda uchylił decyzję Starosty Pruszkowskiego o odmowie uchylenia pozwolenia na budowę telekomunikacyjnego obiektu budowlanego, wskazując na naruszenia przepisów postępowania, w tym brak należytego zbadania obszaru oddziaływania inwestycji na sąsiednie nieruchomości oraz potencjalną zabudowę. NSA uznał, że WSA prawidłowo oddalił sprzeciw, a skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, potwierdzając zasadność uchylenia decyzji organu I instancji z powodu istotnych uchybień proceduralnych.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną T. S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie, który oddalił sprzeciw spółki od decyzji Wojewody Mazowieckiego. Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.), uchylił decyzję Starosty Pruszkowskiego z 4 stycznia 2023 r. odmawiającą uchylenia wcześniejszej decyzji o pozwoleniu na budowę telekomunikacyjnego obiektu budowlanego. Jako podstawę uchylenia Wojewoda wskazał istotne naruszenia przepisów postępowania przez Starostę, w tym brak wystarczającej analizy obszaru oddziaływania inwestycji na sąsiednie nieruchomości oraz potencjalną przyszłą zabudowę, a także naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. dotyczące udziału tego samego pracownika w różnych etapach postępowania. WSA w Warszawie oddalił sprzeciw spółki, uznając, że wadliwość postępowania uzasadniała uchylenie decyzji Starosty. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, stwierdził, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Sąd podkreślił, że kontrola sądowa w przypadku sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej jest ograniczona do oceny przesłanek zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. NSA uznał, że Wojewoda prawidłowo uchylił decyzję Starosty, wskazując na istotne naruszenia przepisów postępowania, w tym konieczność uwzględnienia interesów osób trzecich i potencjalnej zabudowy sąsiednich nieruchomości, a także na naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. Sąd pierwszej instancji trafnie oddalił sprzeciw. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego za nieuzasadnione.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ organ pierwszej instancji dopuścił się istotnych naruszeń przepisów postępowania, w tym dotyczących ustalenia kręgu stron i obszaru oddziaływania inwestycji.

Uzasadnienie

NSA uznał, że Wojewoda zasadnie uchylił decyzję Starosty, ponieważ organ pierwszej instancji nie zbadał wystarczająco obszaru oddziaływania inwestycji na sąsiednie nieruchomości i potencjalną zabudowę, a także naruszył art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez udział tego samego pracownika w różnych etapach postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Pomocnicze

k.p.a. art. 145 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego.

k.p.a. art. 24 § § 1 pkt 5

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa zasady wyłączenia pracownika organu od udziału w postępowaniu, w tym gdy brał udział w wydaniu decyzji podlegającej kontroli w trybie nadzwyczajnym.

uPb art. 28 § ust. 2

Ustawa - Prawo budowlane

Określa krąg stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, w tym właścicieli nieruchomości sąsiednich.

uPb art. 3 § pkt 20

Ustawa - Prawo budowlane

Definiuje pojęcie obszaru oddziaływania obiektu budowlanego.

uPb art. 5 § ust. 1 pkt 9

Ustawa - Prawo budowlane

Wskazuje na konieczność uwzględnienia w procesie inwestycyjnym uzasadnionych interesów osób trzecich.

Ppsa art. 64e

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Reguluje postępowanie w przedmiocie sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej, ograniczając kontrolę sądową do oceny przesłanek zastosowania art. 138 § 2 K.p.a.

Ppsa art. 151a § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy oddalenia sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej.

Pusa art. 1 § § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa zasady kontroli legalności działalności organów administracji publicznej przez sądy administracyjne.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez organ I instancji przepisów postępowania, w tym art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. Niewystarczające zbadanie obszaru oddziaływania inwestycji na sąsiednie nieruchomości i potencjalną zabudowę. Konieczność wyważenia interesów inwestora i właścicieli działek sąsiednich.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania (art. 1 § 1 i 2 Pusa, art. 151a § 1 i § 2 Ppsa w zw. z art. 7, 77, 80 i art. 107 § 3 K.p.a. i art. 138 § 2 K.p.a.; art. 64e Ppsa w zw. z art. 138 § 2 K.p.a.; art. 64e w zw. z art. 151a § 2 Ppsa w zw. z art 138 § 2 K.p.a.; art. 64e w zw. z art. 151a § 1 Ppsa w zw. z art. 138 § 2 w zw. z art. 12 oraz art. 6, art. 7 i art. 80 K.p.a.). Zarzut naruszenia prawa materialnego art. 28 ust. 2 uPb poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuznanie, że zasięg oddziaływania inwestycji nie obejmuje nieruchomości Wnioskodawcy.

Godne uwagi sformułowania

kwalifikowane naruszenie przepisów postępowania obszar oddziaływania obiektu budowlanego wyważenie interesów inwestora i właścicieli działek sąsiednich potencjalna przyszła zabudowa ograniczenie kontroli sądowej do oceny jedynie przesłanek warunkujących wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.

Skład orzekający

Robert Sawuła

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniu o pozwolenie na budowę, uwzględnianie obszaru oddziaływania inwestycji i potencjalnej zabudowy sąsiednich nieruchomości, stosowanie art. 138 § 2 K.p.a. oraz art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z decyzją kasatoryjną i sprzeciwem od niej, a także interpretacji przepisów Prawa budowlanego i K.p.a. w kontekście pozwolenia na budowę.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są procedury administracyjne i jak drobne uchybienia mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet po jej zatwierdzeniu przez sąd niższej instancji. Podkreśla znaczenie ochrony praw stron postępowania.

Nawet prawomocne pozwolenie na budowę może zostać uchylone z powodu błędów proceduralnych – NSA wyjaśnia, dlaczego.

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2428/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Robert Sawuła /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 1043/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-06-29
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Dnia 4 stycznia 2024 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. S.A. z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1043/23 oddalającego sprzeciw T. S.A. z/s w Warszawie od decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia 14 lutego 2023 r. nr 121/OPON/2023 w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 29 czerwca 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 1043/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Warszawie oddalił sprzeciw T. S.A. z/s w Warszawie (Spółka) od decyzji Wojewody Mazowieckiego z 14 lutego 2023 r. nr 121/OPON/2023, w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej.
Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, decyzją z 22 czerwca 2022 r., Nr 1084/2022, Starosta Pruszkowski zatwierdził projekt budowlany i udzielił skarżącej pozwolenia na budowę telekomunikacyjnego obiektu budowlanego na działce nr ew. [...] we wsi [...] obr. [...] gmina [...]. Kolejno wskazano, że pismem z 26 września 2022 r. I. sp. z o.o. (dalej jako "Wnioskodawca") złożył, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 i pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.), wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją Starosty Pruszkowskiego z 22 czerwca 2022 r. Nr 1084/2022. Postanowieniem z 19 października 2022 r., Nr 2130/2022, Starosta Pruszkowski wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją Starosty Pruszkowskiego z 22 czerwca 2022 r. Nr 1084/2022.
W wyroku VII SA/Wa 1043/23 przywołano dalej, że Starosta Pruszkowski decyzją z 4 stycznia 2022r., Nr 12/2023, odmówił uchylenia decyzji własnej z 22 czerwca 2022 r., Nr 1084/2022, zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę telekomunikacyjnego obiektu budowlanego na działce nr ew. [...] we wsi [...] obr. [...] gmina [...].
Następnie sąd pierwszej instancji wskazał, że po rozpatrzeniu odwołania od ww. decyzji Starosty Pruszkowskiego z 4 stycznia 2023 r., nr 12/2023, Wojewoda powołaną na wstępie decyzją z 14 lutego 2023 r., działając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. (ustawa z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. 2022, poz. 2000) oraz art. 82 ust. 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2021, poz. 2351 ze zm., uPb) uchylił w całości decyzję Starosty Pruszkowskiego z 4 stycznia 2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Wojewoda wskazał, że organ I instancji zasadnie wznowił postępowanie zakończone decyzją Starosty Pruszkowskiego z 22 czerwca 2022 r. Dalej powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazał, że przesłanką, na którą powołano się we wniosku o wznowienie postępowania, jest m. in. brak udziału strony w postępowaniu bez jej winy. Wyjaśnił, że przesłanka ta dotyczy przede wszystkim nieprawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania, co prowadzi do przeprowadzenia postępowania bez udziału strony postępowania, zaś przesłanką dot. braku winy strony. Wojewoda zwrócił uwagę, że pismem z 17 listopada 2022 r. Starosta Pruszkowski wezwał Wnioskodawcę do "wykazania własnego interesu prawnego w przedmiotowym postępowaniu, poprzez wskazanie konkretnego przepisu prawa materialnego, z którego wywodzi wnioskodawca swój interes prawny w przedmiotowej sprawie, oraz "dowodów, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub dostarczenia nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który ją wydał". Wobec powyższego organ II instancji wskazał, że niezrozumiałym jest zastosowanie w wezwaniu trybu wynikającego z treści art. 64 § 2 K.p.a. Wyjaśnił, że art. 64 § 2 K.p.a. dotyczy wyłącznie tego rodzaju formalnych braków pisma, których nieusunięcie nie pozwala na nadanie temu pismu (wnioskowi) biegu, co na gruncie niniejszego wniosku o wznowienie postępowania nie zachodzi. Następnie zwrócił uwagę, że treść niniejszego wezwania nie powinna zobowiązywać Wnioskodawcy, w kontekście wykazania przez niego interesu prawnego upoważniającego do udziału w niniejszym postępowaniu, do określenia jaki przepis został naruszony przy wydawaniu pozwolenia na budowę. W ocenie Wojewody organ I instancji w obliczu treści art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 uPb, uznając, że w piśmie z 26 września 2022 r., Wnioskodawca nie wskazał konkretnego przepisu przewidującego ograniczenie w swobodnym korzystaniu z jego nieruchomości, winien wezwać Wnioskodawcę do sprecyzowania własnego indywidualnego interesu prawnego upoważniającego do występowania w ww. postępowaniu w charakterze strony, poprzez wskazanie naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, który powodowałby ograniczenie w możliwości zagospodarowania nieruchomości będącej własnością Wnioskodawcy na skutek wydania ww. rozstrzygnięcia o pozwoleniu na budowę.
W zaskarżonej decyzji podkreślono, że w odpowiedzi na ww. wezwanie w piśmie z 20 października 2022 r. Wnioskodawca wskazał przepisy prawa, z których wywodzi swój interes prawny tj. art. 35 ust. 1 pkt 1a i 1b w zw. z ar. 5 pkt 9, art. 34 ust. 3 pkt 5 uPb, § 11 rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego oraz art. 121 ustawy Prawo ochrony środowiska (Dz. U. 2022, poz. 2556, uPoś). Ponadto złożył wyjaśnienia w zakresie powołania się na przesłankę 145 § 1 pkt 5 K.p.a.
Idąc dalej, Wojewoda mając na uwadze zbadanie obszaru oddziaływania przez organ I instancji i uznanie, że stronami postępowania są wyłącznie Inwestor i właściciel działki inwestycyjnej wyjaśnił, że Starosta w żaden sposób nie zbadał w jaki sposób przedmiotowa inwestycja może oddziaływać na istniejącą lub przyszłą zabudowę Wnioskodawcy, z uwagi na fakt, że organ ten nie podjął działań mających na celu ustalenie, co do której działki Wnioskodawca legitymuje prawem własności oraz nie dokonał ustaleń w zakresie potencjalnej przyszłej lub istniejącej zabudowy nieruchomości Wnioskodawcy.
Wojewoda powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne i art. 3 pkt 20 uPb w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 uPb wyjaśnił, że zachodzi potrzeba dokonania wyważania interesów inwestora i właścicieli działek sąsiednich, a co za tym idzie uwzględnienie zarówno istniejącej na tych działkach zabudowy, jak i możliwości ich zabudowy w przyszłości. Jednocześnie podkreślił zasadę wynikającą z art. 140 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. 2022, poz. 1360, K.c.), która stanowi o uprawnieniach właściciela i korzystaniu z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa.
Organ II instancji wskazał, że Starosta w kontekście ustalenia interesu prawnego Wnioskodawcy winien ponownie wyjaśnić, czy z ustaleń obowiązującego na terenie inwestycyjnym miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie wynikają związane z realizowanym obiektem budowlanym ograniczenia w sposobie zagospodarowania nieruchomości Wnioskodawcy. Ponadto Wojewoda zaznaczył, że Starosta nie ustalił terminu, kiedy Wnioskodawca dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania z przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., celem ustalenia czy wniosek w zakresie powyższego przepisu został wniesiony w terminie określonym przepisem art. 148 § 2 K.p.a.
Dodatkowo Wojewoda podniósł naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. i wyjaśnił, że ten sam pracownik organu administracji, mimo dyspozycji zawartej w ww. przepisie, dotyczącej również wyłączenia od udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji pracownika orzekającego w postępowaniu w trybie nadzwyczajnym, który wcześniej brał udział w wydaniu decyzji będącej przedmiotem kontroli w tym trybie, wziął udział zarówno w samym postępowaniu nadzwyczajnym jak i wydał w nim decyzję, to tym samym w niniejszej sprawie wystąpiło kwalifikowane naruszenie przywołanego wyżej art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. Uchybienie takie z kolei stanowi podstawę do wznowienia postępowania.
Wątpliwości Wojewody wzbudziło również zastosowanie przez Starostę w przedmiotowej sprawie podstawy prawnej art. 35 ust. 3 uPb, łącznie z art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. Zwrócił uwagę organowi I instancji, że decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a.) nie stanowi rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Wydanie takiej decyzji jest bowiem następstwem ustalenia przez organ braku podstaw wznowieniowych, co wyłącza dopuszczalność rozstrzygania o istocie sprawy.
Wojewoda mając na uwadze powyższe rozważania stwierdził uchybienia Starosty w decyzji z 4 stycznia 2023 r. i uznał za uzasadnione skorzystanie z uprawnień kasacyjnych wynikających z art. 138 § 2 K.p.a.
Sprzeciw od powyższej decyzji wniosła Spółka podnosząc naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie.
Wskazując na ten zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych. W uzasadnieniu sprzeciwu opisano stan faktyczny sprawy i przedstawiono stanowisko na poparcie jej treści. Zdaniem Spółki wnoszącej sprzeciw decyzja Starosty Pruszkowskiego z 4 stycznia 2023 r. o odmowie uchylenia własnej decyzji z 22 czerwca 2022 r. jest prawidłowa i została wydana w oparciu o wystarczający materiał dowody.
W odpowiedzi na sprzeciw, Wojewoda wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie oddalił sprzeciw.
W motywach swojego orzeczenia sąd pierwszej instancji stwierdził, że prawidłowo dostrzeżona przez organ II instancji wadliwość, stanowiąca przesłankę wznowieniową, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a. w związku z oczywistym naruszeniem 24 § 1 pkt 5 K.p.a., bezwzględnie wymuszała uchylenie decyzji organu I instancji, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w I instancji z poszanowaniem zasady, o której mowa w art. 24 §1 pkt 5 K.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia złożyła reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika Spółka, zaskarżając go w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca kasacyjnie zarzuca się:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
• art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2022, poz. 2492 ze zm., Pusa) oraz art. 151a § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 1634, Ppsa) w zw. z art. 7, 77, 80 i art. 107 § 3 K.p.a. i art. 138 § 2 K.p.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności organu administracji publicznej oraz przez błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego sprawy i oddalenie sprzeciwu, a w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, że w omawianej sprawie konieczne jest zgromadzenie dodatkowego materiału dowodowego
• art. 64e Ppsa w zw. z art. 138 § 2 K.p.a., poprzez ich błędne zastosowanie i nieuwzględnienie przy rozpoznaniu sprawy istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy okoliczności stanu faktycznego;
• art. 64e w zw. z art. 151a § 2 Ppsa w zw. z art 138 § 2 K.p.a. poprzez oddalenie sprzeciwu bez uwzględnienia zawartych w nim zarzutów i uznanie, że stan faktyczny sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniony;
• art. 64e w zw. z art. 151a § 1 Ppsa w zw. z art. 138 § 2 w zw. z art. 12 oraz art. 6, art. 7 i art. 80 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie decyzji organu II instancji; poprzez uznanie za prawidłową decyzji kasatoryjnej, mimo iż realizacja wytycznych organu nie pozwoli na osiągnięcie celu postępowania i usunięcie stanu naruszenia prawa;
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 2 uPb poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuznanie, że zasięg odziaływania inwestycji nie obejmuje nieruchomości Wnioskodawcy.
W związku z powyższym skarżąca kasacyjnie Spółka wnosi o:
1. uchylenie zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji;
2. zasądzenie od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji, z zawartej w dokumentach kwalifikacji przedsięwzięcia oraz projektu budowlanego wynika, że oddziaływanie planowanej stacji bazowej nie będzie wykraczać poza granice działki nr [...]. Ponadto, powszechnie obowiązujące przepisy nie kwalifikują stacji bazowych do przedsięwzięć znacząco oddziałujących na środowisko w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 19 września 2019. Skarżąca kasacyjnie wyjaśnia, że 4 czerwca 2022 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z 5 maja 2022 r. zmieniające rozporządzenie Rady Ministrów z 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć znacząco oddziałujących na środowisko. Wymienione rozporządzenie nowelizujące z 5 maja 2022 r. uchyliło "zapisy" § 2 ust. 1 punkt 7 i § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia zmienianego. Oznacza to, że niezależnie od parametrów instalacje radiotelekomunikacyjne, radionawigacyjne i radiolokacyjne nie stanowią przedsięwzięć zaliczanych do jednej z grup wymienionych w rozporządzeniu z 10 września 2019 r., tj. nie stanowią przedsięwzięć zawsze znacząco oddziałujących na środowisko bądź mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Zdaniem skarżącej kasacyjnie nie powinno budzić też wątpliwości, że Wnioskodawca nie wykazał, iż wniosek o wznowienie postępowania został przez niego złożony w terminie wynikającym z przepisu art. 148 § 1 K.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 182 § 2a i § 3 Ppsa, skarga kasacyjna od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego sprzeciw od decyzji rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym, na którym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. NSA zgodnie z powyższą regulacją wydał wyrok w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym.
Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.
Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw.
Przepis at. 64e Ppsa, jako lex specialis w stosunku do art. 134 § 1 Ppsa, w sposób zasadniczy różnicuje postępowania sądowe w przedmiocie sprzeciwu. Art. 64e Ppsa wyraźnie zawęża kontrolę sądową do oceny jedynie przesłanek warunkujących wydanie decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. W postępowaniu prowadzonym w tym trybie sąd administracyjny ocenia, czy organ odwoławczy, wydając decyzję, nie przekroczył swych uprawnień określonych w art. 138 § 2 K.p.a. Rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd I instancji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. (art. 64e Ppsa). Ustawodawca wąsko zakreślił wobec tego zakres uruchamianej sprzeciwem kontroli sądowoadministracyjnej. Nie dotyczy ona bowiem zgodności zaskarżonej decyzji ze wszystkimi przepisami prawa (art. 1 § 2 Pusa), lecz wyłącznie zgodności z art. 138 § 2 K.p.a. Takie założenie pozwala osiągnąć znaczną szybkość postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego w związku z wniesionym sprzeciwem, tak by osiągnąć terminy określone przez ustawodawcę, jak też gwarantuje, że nie zostanie rozstrzygnięta istota sprawy administracyjnej rzutująca, np. na niebiorących udziału w postępowaniu uczestników (por. wyrok NSA z 28 listopada 2023 r., II OSK 2234/23, LEX nr 3643559).
Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (art. 138 § 2 K.p.a.). Z powołanego przepisu wynika, że wydanie decyzji kasatoryjnej, połączonej z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia w I instancji, uzależnione jest od wystąpienia dwóch przesłanek, które winny wystąpić łącznie. Po pierwsze, organ odwoławczy jest obowiązany wykazać, że postępowanie przed I instancją, w której została wydana decyzja, było prowadzone z naruszeniem przepisów postępowania. Po drugie, niezbędnym jest wykazanie istnienia niewyjaśnionego przez I instancję zakresu sprawy, który ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Decyzja kasatoryjna może zapaść, jeżeli wątpliwości II instancji co do stanu faktycznego nie można wyeliminować w trybie art. 136 K.p.a. (por. np. wyrok NSA z 5 października 2022 r., I OSK 1305/22).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie w okolicznościach przedmiotowej sprawy Wojewoda Mazowiecki uchylił na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. decyzję Starosty Pruszkowskiego Nr 12/2023 z 4 stycznia 2023 r., a sąd pierwszej instancji trafnie zastosował art. 151a § 2 Ppsa i oddalił sprzeciw od tej decyzji. Okolicznością, która czyniła koniecznym uchylenie decyzji Starosty z 4 stycznia 2023 r., jest istotne naruszenie przepisów postępowania stanowiących gwarancje procesowe stron co do ich udziału w postępowaniu administracyjnym i wpływu na jego wynik. W ocenie Sądu Wojewoda w ramach art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. wskazał na szereg nieprawidłowości, w tym co do kwestii dowodowych. Organ odwoławczy prawidłowo wywiódł, że organ I instancji nie dokonał wystarczającej analizy sytuacji prawnej I. sp. z o.o. w aspekcie potencjalnej przyszłej lub istniejącej zabudowy nieruchomości Wnioskodawcy.
Odnosząc się do kryteriów prawnych determinujących wyznaczenie kręgu stron w sprawie pozwolenia na budowę organ odwoławczy trafnie zaznaczył, że przepis art. 3 pkt 20 uPb należy interpretować łącznie z art. 5 ust 1 pkt 9 uPb, który zobowiązuje do uwzględnienia w procesie inwestycyjnym poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich, co polega m.in. na umożliwieniu właścicielom (użytkownikom wieczystym) nieruchomości znajdujących się w tym obszarze skorzystania z prawa zabudowy w takim zakresie, w jakim przysługuje ono inwestorowi (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2019 r. II OSK 303/18, LEX nr 3065708). Niewątpliwie w przedmiotowej sprawie zagadnienie możliwości przyszłej zabudowy na nieruchomości wnioskodawcy po zrealizowaniu spornej inwestycji zostało przez organ powiatowy pominięte. Tymczasem w orzecznictwie i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że przy ustalaniu kręgu stron na podstawie art. 28 ust. 2 uPb należy uwzględnić okoliczności związane z potencjalnym zagospodarowaniem i zabudową działek sąsiednich. W takich przypadkach zachodzi potrzeba dokonania wyważenia interesów inwestora i właścicieli działek sąsiednich, a co za tym idzie uwzględnienia zarówno istniejącej na tych działkach zabudowy, jak i możliwości ich zabudowy w przyszłości (por. wyroki NSA z 15 maja 2018 r. II OSK 1549/16 i 12 grudnia 2019 r. II OSK 303/18 oraz powołane tam orzecznictwo i stanowiska doktryny). Zwrócenia uwagi wymaga, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 grudnia 2022 r., II OSK 893/20 (LEX nr 3512960), przyjęto, że stroną postępowania na gruncie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 uPb powinny być nie tylko osoby, których prawa zostały jednoznacznie naruszone określonym rozwiązaniem projektowym, w tym sposobem usytuowania budynku od granicy działki budowlanej decydującym o stopniu zbliżenia inwestycji z zabudową mieszkalną znajdującą się na działce sąsiedniej, ale też takie, na których nieruchomości obiekt budowlany tylko potencjalnie może oddziaływać, nawet jeśli z zatwierdzonego projektu budowlanego może wynikać, że inwestor spełnił wszystkie wymagania wynikające z uPb i przepisów odrębnych. Również w piśmiennictwie ukształtowany został pogląd, że podmioty określone w art. 28 ust. 2 uPb w okolicznościach, w których powstaje uzasadnione podejrzenie istnienia wpływu projektowanej inwestycji na ich nieruchomości, powinny być stronami tego postępowania (zob. Komentarz aktualizowany do art. 28 Prawa budowlanego, pod red. A. Plucińskiej-Filipowicz, A. Kosickiego, SIP LEX pkt II). Ponadto organ I instancji nie ustalił terminu, kiedy Wnioskodawca dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania z przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., celem ustalenia czy wniosek w zakresie powyższego przepisu został wniesiony w terminie określonym przepisem art. 148 § 2 K.p.a. Wreszcie, trafnie zauważył Wojewoda, że W.L. - Naczelnik Wydziału Architektury Starostwa Powiatowego w P. działając z upoważnienia Starosty Pruszkowskiego podpisała decyzję ostateczną tego organu Nr 1084/2022 z 22 czerwca 2022 r., a następnie uczestniczyła także w czynnościach, które doprowadziły do wydania kwestionowanego rozstrzygnięcia, tj. brała udział w wydaniu postanowienia Nr 2130/2022 z 19 października 2022 r., wznawiającego postępowanie w sprawie zakończonej decyzją Nr 1084/2022. Fakt ten potwierdza umieszczona na postanowieniu pieczątka oraz podpis złożony przez W.L. Skoro więc ten sam pracownik organu administracji mimo dyspozycji zawartej w art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a., dotyczącej również wyłączenia od udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji pracownika orzekającego w postępowaniu w trybie nadzwyczajnym, który wcześniej brał udział w wydaniu decyzji będącej przedmiotem kontroli w tym trybie, wziął udział zarówno w samym postępowaniu nadzwyczajnym jak i wydał w nim decyzję, to tym samym w niniejszej sprawie wystąpiło kwalifikowane naruszenie przepisów postępowania, określone w art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. Uchybienie takie – na co słusznie zwrócił uwagę Wojewoda – z kolei stanowi podstawę do wznowienia postępowania. Powyższe uwarunkowania prawne zostały całkowicie zignorowane przez organ I instancji, następstwem czego było słuszne stwierdzenie przez Wojewodę naruszenia przez ten organ art. 7 i 77 § 1 k.p.a., art. 28 ust. 2 uPb w zw. z art. 28 K.p.a. i art. 3 pkt 20 uPb. W rezultacie uzasadnione było wydanie na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. decyzji kasacyjnej.
Dlatego wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa procesowego, tj. art. 1 § 1 i 2 Pusa oraz art. 151a § 1 i § 2 Ppsa w zw. z art. 7, 77, 80 i art. 107 § 3 K.p.a. i art. 138 § 2 tej ustawy; art. 64e Ppsa w zw. z art. 151a § 1 i 2 Ppsa w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 12 oraz art. 6, art. 7 i art. 80 K.p.a. – nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.
Sąd I instancji nie dopuścił się także naruszenia przepisów prawa materialnego art. 28 ust. 2 uPb poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuznanie, że zasięg odziaływania inwestycji nie obejmuje nieruchomości Wnioskodawcy. Sąd nie przesądził o prawidłowości przyznania przez organ II instancji statusu strony wnoszącemu o wznowienie. Sąd stwierdził jedynie, że w istocie kwestia ustalenia statusu strony wnoszącego o wznowienie z uwagi na podstawę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 i 5 K.p.a. była na tyle istotną kwestią procesową dla rozstrzygnięcia o wznowieniu, że powinna zostać ponownie rozpatrzona przez organ I instancji zwłaszcza z uwagi na wskazówki organu odwoławczego osadzone w dokonanych przez ten organ ustaleniach stanu faktycznego w sprawie pozwolenia na budowę.
Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2a i § 3 Ppsa, orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI