II OSK 2424/24

II OSK 2424/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-10-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jan Szuma /sprawozdawca/
Jerzy Stankowski /przewodniczący/
Paweł Miładowski
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 2062/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-04-05
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 77 § 1, art. 80 i art. 145 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant asystent sędziego Barbara Kowalska po rozpoznaniu w dniu 16 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 2062/23 w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 13 lipca 2023 r. nr 513/OPON/2023 w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 1377 (jeden tysiąc trzysta siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2024 r., sygn. akt VII SA/Wa 2062/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego (zwanego dalej "Wojewodą") z dnia 13 lipca 2023 r. nr 513/OPON/2023, który uchylił decyzję Prezydenta m. st. Warszawy (zwanego dalej "Prezydentem") z dnia 4 kwietnia 2022 r. – wydaną we wznowionym postępowaniu, zakończonym uprzednio ostateczną decyzją Prezydenta z dnia 2 marca 2021 r., nr 43/PRN/2021 – i w to miejsce odmówił uchylenia tej ostatniej decyzji.
Wymienioną wyżej decyzją Prezydenta z dnia 2 marca 2021 r. zatwierdzono projekt budowlany i udzielono [...] sp. z o.o. sp.k. pozwolenia na budowę budynku A - dom studencki z usługami i garażem podziemnym oraz budynku B - hotel z usługami i garażem podziemnym wraz z zagospodarowaniem terenu, infrastrukturą techniczną i drogową, w tym przebudowę układu drogowego, na działkach nr [...] i [...] – część oraz [...] – część, z obrębu [...] przy ul. [...] w dzielnicy [...] W..
Powyższe rozstrzygnięcia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Po wydaniu przez Prezydenta decyzji z dnia 2 marca 2021 r. [...] sp. z o.o. wniosła od niej odwołanie, którego skutkiem było uchylenie tej decyzji przez Wojewodę i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Jednak na skutek sprzeciwu spółki będącej inwestorem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 listopada 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 2142/21, uchylił wymienioną decyzję Wojewody z dnia 17 września 2021 r., zobowiązując Wojewodę do sprecyzowania żądania [...] sp. z o.o. i ustalenia, czy wniosła ona odwołanie, czy wniosek o wznowienie postępowania.
[...] sp. z o.o., pismem z dnia 20 stycznia 2022 r., sprecyzowała, że złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta z dnia 2 marca 2021 r.
Postanowieniem z dnia 1 marca 2022 r. Prezydent wznowił postępowanie zgodnie z wnioskiem, a następnie decyzją z dnia 4 kwietnia 2022 r., stwierdził, że ostateczna decyzja Prezydenta z dnia 2 marca 2021 r. wydana została z naruszeniem prawa, lecz w sprawie mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
W wyniku rozpatrzenia odwołań [...] sp. z o.o. oraz [...] sp. z o.o. sp.k. Wojewoda uchylił decyzję Prezydenta z dnia 4 kwietnia 2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Kolejnym wyrokiem z dnia 28 października 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 2008/22, wydanym na skutek sprzeciwu [...] sp. z o.o. sp.k., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił i tę decyzję Wojewody. Zobowiązał organ do ustalenia, czy w świetle przedłożonych przez inwestora przy skierowanym do organu pierwszej instancji piśmie z dnia 22 lutego 2022 r. dokumentów (m.in. wydruków korespondencji mailowej pomiędzy projektantami obu spółek, aktu notarialnego potwierdzającego nabycie przez spółkę [...] prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] w dniu 11 grudnia 2019 r.) można uznać, że spółka [...] sp. z o.o. wiedziała o spornym postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę inwestycji – jako następca prawny [...] sp. z o.o. w W. – i nie poinformowała organu o zmianie podmiotu, któremu przysługuje prawo użytkowania wieczystego do działki nr [...] oraz o swoim interesie prawnym w tej sprawie. Sąd zaznaczył, że okoliczności te powinny zostać przez organ odwoławczy ponownie wyjaśnione w kontekście przesłanki wznowieniowej, po umożliwieniu zajęcia stanowiska w tym zakresie spółce [...] sp. z o.o.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Wojewoda, opisaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia 13 lipca 2023 r. uchylił decyzję Prezydenta z dnia 4 kwietnia 2022 r. i odmówił uchylenia decyzji tegoż organu z dnia 2 marca 2021 r. Stwierdził, że [...] sp. z o.o. nie udowodniła braku swojej winy w nieuczestniczeniu w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji Prezydenta z dnia 2 marca 2021 r. Zdaniem organu odwoławczego skarżąca, gdyby nawet nie wiedziała o toczącym się postępowaniu, to jako prowadzący działalność o profilu deweloperskim, w okresie prowadzonych rozmów z inwestorem, zachowując należytą staranność z łatwością mogła się o takim postępowaniu dowiedzieć. Wojewoda zgodził się ze stanowiskiem inwestora wskazanym w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 października 2022 r., że świadomość toczenia się postępowania o pozwolenie na budowę, wiedza o braku wpisu w księdze wieczystej jako nowego użytkownika wieczystego działki nr [...] i bierność co do uczestniczenia w nim, nie daje podstaw do uznania, że spółka [...] sp. z o.o. bez własnej winy nie brała udziału w tym postępowaniu.
Wojewoda argumentował, że co najmniej w dniu 19 października 2020 r., a więc daty wpisu do księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości skarżącej nr [...] – ta powinna poinformować organ architektoniczno-budowlany o nabyciu prawa użytkowania wieczystego i zgłosić swój udział w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę na rzecz [...] sp. z o.o. sp.k.
Konkludując, organ odwoławczy podniósł, że nie zaistniała przesłanka, na którą we wniosku o wznowienie postępowania powoływała się skarżąca, to jest: strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Brak zaistnienia wskazanej przesłanki wykluczał możliwość przejścia do merytorycznego rozpoznania sprawy objętej wznowieniem.
[...] sp. z o.o. nie zgodziła się z powyższym. W skardze, zarzucając naruszenie art. 77 § 1, art. 80 i art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., dalej "K.p.a."), argumentowała, że brak jej udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta był przez nią niezawiniony. Zaznaczyła, że sporne pozwolenie na budowę nie zostało jej doręczone i to organ pierwszej instancji mógł z łatwością ustalić, na podstawie treści znanej mu księgi wieczystej, że skarżąca jako użytkownik wieczysty jednej z działek inwestycyjnych jest stroną postępowania. Ponadto skarżąca nie wiedziała o toczącym się postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. Nie sposób więc przypisać jej jakiejkolwiek winy w tym, że nie brała w nim udziału.
Oddalając skargę zaskarżonym wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie akcentował, że jest związany oceną prawną i wytycznymi zawartymi w wyroku z dnia 28 października 2022 r., sygn. akt VII Sa/Wa 2008/22. W ich świetle ocenił dalej przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. dotyczącą "braku winy strony". Zdaniem Sądu pierwszej instancji ustalić należało, czy brak jest jakiejkolwiek, nawet najmniejszej winy w doprowadzeniu do stanu pominięcia skarżącej w postępowaniu o udzielenie [...] sp. z o.o. sp.k. pozwolenia na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zgodził się z organem odwoławczym, że z przedłożonej do akt korespondencji e-mailowej można wysnuć wniosek, że [...] sp. z o.o. oraz [...] sp. z o.o. sp.k. prowadziły wspólne ustalenia co do kształtu rozwiązań projektowych planowanej inwestycji. Sąd dokonał analizy treści wiadomości e-mail z dnia 25 listopada 2020 r. wysłanego przez P.T. i ustalił, że jedno z budzących wątpliwości zdań w jego treści: "nie wiem, czy został wysłany", nie dotyczyło wzmiankowanego tam "wniosku o pozwolenie na budowę". Skoro więc strony korespondowały w sprawie toczącego się postępowania, to oznacza, że [...] sp. z o.o. wiedziała o toczącym się postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę przynajmniej od dnia 25 listopada 2020 r. (data spornego e-maila).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zdeprecjonował natomiast znaczenie oświadczeń złożonych przez pracowników [...] sp. z o.o., przedstawiających inne stanowisko, uznając, że osoby je składające nie są niezależne od spółki.
Ponadto Sąd pierwszej instancji podkreślił, że nieprawdopodobnym jest, aby skarżąca prowadząca działalność deweloperską, a tym samym profesjonalista w zakresie przygotowywania i realizacji analogicznych zamierzeń budowlanych, prowadząc ustalenia z innym profesjonalistą (inwestor), nie wiedziała o toczącym się na sąsiedniej nieruchomości postępowaniu w zakresie wydania pozwolenia na budowę. Natomiast, gdyby nawet nie wiedziała o toczącym się postępowaniu, to jako prowadzący działalność o profilu deweloperskim, w okresie prowadzonych rozmów z inwestorem, zachowując należytą staranność wymaganą od profesjonalnego podmiotu na rynku, z łatwością mogła się o takim postępowaniu dowiedzieć.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powyższej oceny nie zmienia fakt, że [...] sp. z o.o. prowadziła z [...] sp. z o.o. sp.k. negocjacje w dobrej wierze, na zasadach partnerskich oraz w pełnym zaufaniu do profesjonalizmu, uczciwości oraz intencji drugiej strony, a w tym kontekście inaczej rozumie sformułowania użyte w wiadomości e-mail P.T. z dnia 25 listopada 2020 r.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] sp. z o.o., zarzucając naruszenie:
1. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") w zw. z art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. i art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez oddalenie skargi na skutek dokonania przez Sąd pierwszej instancji błędnej oceny, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym z dowodów przywołanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, wynika, że skarżąca kasacyjnie nie wykazała, aby brak jej udziału w postępowaniu zakończonym decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia 2 marca 2021 r. był przez nią niezawiniony, i w konsekwencji do błędnego uznania przez Sąd pierwszej instancji, że organy obu instancji nie dopuściły się uchybienia przepisom normującym podstawowe zasady postępowania wyjaśniającego poprzez nieprawidłową ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. To wszystko, zdaniem [...] sp. z o.o., doprowadziło do błędnego wniosku, że nie zaistniała podstawa wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Tymczasem ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika wyraźnie, że: (i) decyzja o pozwoleniu na budowę nie została doręczona skarżącej, choć organ stopnia podstawowego mógł z łatwością ustalić, na podstawie treści znanej mu księgi wieczystej, że ta, jako użytkownik wieczysty jednej z działek inwestycyjnych, jest stroną postępowania, (ii) skarżąca nie wiedziała o toczącym się postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę i nie sposób przypisać jej jakiejkolwiek winy w tym, że nie brała w nim udziału;
2. art. 151 P.p.s.a. w zw. art. 138 § 1 pkt 2, art. 151 § 1 pkt 1 oraz art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji gdy w sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., a zatem brak było podstaw do odmowy uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 2 marca 2021 r. na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a., zaś organ drugiej instancji powinien był przeprowadzić merytoryczną ocenę legalności pozwolenia na budowę w ramach wznowionego postępowania, czego nie uczynił (co miało istotny wpływ na wynik sprawy). [...] sp. z o.o. stwierdziła, że wedle poprawnej oceny w sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., a to powinno skutkować uwzględnieniem skargi, a nie jej oddaleniem;
3. art. 19 w zw. z art. 21 P.p.s.a. poprzez rozpoznanie sprawy przez skład Sądu pierwszej instancji, w którym brał udział sędzia M.M., który powinien zostać wyłączony od rozpoznania sprawy, albowiem jest klientem spółki [...].1 Sp. z o.o. z siedzibą w W. powiązanej kapitałowo oraz osobowo ze skarżącą kasacyjnie i kierował nieuzasadnione zarzuty pod adresem tej spółki, jak i jej pracowników co do rozliczenia zaliczki na poczet kosztów utrzymania nieruchomości wspólnej, co budzi wątpliwości odnośnie bezstronności tego sędziego w niniejszej sprawie.
Wskazując na powyższe, [...] sp. z o.o. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wystąpiła także o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Syndyk masy upadłości [...] sp. z o.o. sp.k. w upadłości wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a. – obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.).
W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania sądowego (art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a.), co należy podkreślić zwłaszcza w kontekście przedstawionego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 19 w zw. z art. 21 P.p.s.a. Otóż skarżąca podnosi, że sędzia M.M. powinien zostać wyłączony od rozpoznania sprawy, ponieważ jest klientem spółki [...].1 sp. z o.o. powiązanej kapitałowo i osobowo ze skarżącą kasacyjnie. Zgodnie z art. 19 P.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Art. 21 P.p.s.a. stanowi natomiast, że sędzia powinien zawiadomić sąd o zachodzącej podstawie swojego wyłączenia i wstrzymać się od udziału w sprawie. Odnosząc się do tak podniesionego zarzutu należy podkreślić, że skarżąca kasacyjnie nie składała wniosku o wyłączenie wymienionego wyżej sędziego przed wydaniem wyroku. Skoro natomiast okoliczność ta podniesiona została dopiero w skardze kasacyjnej, to należy rozważyć w pierwszej kolejności, czy okoliczności podnoszone przez skarżącą nie świadczą ewentualnie o zaistnieniu przesłanki nieważności postępowania sądowego z art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a. W myśl tego przepisu nieważność postępowania zachodzi, jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. Okoliczności opisane przez [...] sp. z o.o. nie dają podstawy do zidentyfikowania wobec sędziego M.M. żadnej z przesłanek z art. 18 P.p.s.a. Relacje klienckie sędziego z inną spółką, jedynie powiązaną kapitałowo ze skarżącą, związane z nabyciem lokalu mieszkalnego czy zarządem nieruchomością wspólną, nie stanowią okoliczności stanowiącej podstawę wyłączenia sędziego z mocy ustawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego relacje tego rodzaju, ogólnie opisane w skardze kasacyjnej, nie dają również podstaw do ustalenia, że wobec wymienionego wyżej sędziego aktualizowały się przesłanki z art. 19 P.p.s.a.
Przechodząc do dalszych aspektów sprawy wskazać należy, że istota rozpoznawanego sporu sprowadza się do ustalenia, czy [...] sp. z o.o., będąca od dnia 11 grudnia 2019 r. użytkownikiem wieczystym działki nr [...] objętej zakresem inwestycji, ponosiła winę w nieuczestniczeniu w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją Prezydenta z dnia 2 marca 2021 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę, co stanowi przesłankę warunkującą skuteczność wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.
Skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. i art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez oddalenie skargi na skutek błędnej oceny, że z materiału dowodowego wynika, iż skarżąca nie wykazała braku swojej winy w nieuczestniczeniu w postępowaniu zakończonym decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia 2 marca 2021 r. Ponadto podniesiono zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2, art. 151 § 1 pkt 1 oraz art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaistniała przesłanka wznowienia postępowania, a organ drugiej instancji powinien był więc przeprowadzić merytoryczną ocenę legalności pozwolenia na budowę.
Art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Przepis art. 77 § 1 K.p.a. nakłada na organ obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a art. 80 K.p.a. wymaga, aby organ ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zarzuty skargi kasacyjnej koncentrują się na wadliwości ustaleń faktycznych poczynionych przez organ drugiej instancji i zaaprobowanych przez Sąd pierwszej instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko skarżącej kasacyjnie, że zebrany materiał dowodowy nie daje dostatecznych podstaw do przypisania [...] sp. z o.o. zawinienia w braku udziału w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia 2 marca 2021 r. Należy zgodzić się wprawdzie z Wojewodą oraz Sądem pierwszej instancji, że przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. dotycząca braku winy strony musi być brana pod uwagę i w pewnych okolicznościach podmiotowi wnioskującemu o wznowienie postępowania można zarzucić, że jego nieuczestnictwo w nim nastąpiło z jego winy. Jednakże w sytuacji, gdy podmiotowi nie zostaje stosownie do wymagań postępowania administracyjnego doręczona decyzja administracyjna i nie był on informowany o toczącym się postępowaniu w określonym prawem trybie, ustalenie że strona mimo to z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, wymaga przedstawienia jednoznacznych okoliczności za tym przemawiających.
W niniejszej sprawie, jak wynika z akt, skarżąca została ujawniona w księdze wieczystej jako użytkownik wieczysty działki nr [...] już w dniu 19 października 2020 r., czyli ponad cztery miesiące przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Organ pierwszej instancji nie doręczył skarżącej żadnych zawiadomień o toczącym się postępowaniu, a decyzja została doręczona poprzednikowi prawnemu skarżącej, który utracił legitymację procesową. Skarżąca dowiedziała się o wydanej decyzji dopiero po jej wydaniu.
Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miała ocena korespondencji elektronicznej między przedstawicielami skarżącej a przedstawicielami inwestora, w szczególności wiadomości e-mail z dnia 25 listopada 2020 r., w której pojawia się sformułowanie dotyczące "procedowanego przez nas wniosku o pozwolenie na budowę". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął, że z tej wiadomości wynika wprost wiedza skarżącej o toczącym się postępowaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela powyższej oceny. Treść spornej wiadomości nie jest jednoznaczna i nie pozwala na kategoryczne stwierdzenie, że skarżąca wiedziała o złożonym już wniosku o pozwolenie na budowę i toczącym się postępowaniu administracyjnym zakończonym następnie decyzją z dnia 2 marca 2021 r. Wiadomość ta nie rozstrzyga, czy strony rozmawiały o złożonym wniosku, czy o takim, który może być dopiero wysłany. Ponadto sformułowanie o "procedowanym przez nas" wniosku może zarówno odnosić się do wewnętrznych przygotowań po stronie inwestora, jak i do formalnie toczącego się postępowania. Autor wiadomości stwierdza "nie wiem czy został wysłany", co dodatkowo pogłębia wątpliwości odnośnie treści analizowanej korespondencji z dnia 25 listopada 2020 r. i zawartych w niej wypowiedzi.
Skarżąca kasacyjnie w swojej skardze szczegółowo przedstawiła interpretację spornej korespondencji, wskazując że następnego dnia po spornej wiadomości nastąpiło przesłanie danych przez przedstawiciela inwestora, co w jej ocenie potwierdzało, że wniosek nie został jeszcze złożony. Argumentacja ta nie może być całkowicie pominięta przy ocenie stanu faktycznego sprawy. Poza tym zgromadzone w sprawie oświadczenia pracowników skarżącej, choć pochodzą od osób związanych ze spółką, są spójne i zasadniczo korespondują z pozostałym materiałem dowodowym, a ich automatyczne odrzucenie przez Sąd pierwszej instancji tylko z powodu statusu składających je osób, było nieuzasadnione.
Podsumowując powyższe, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy, choć wprawdzie wymagał analizy, nie dawał podstaw do dostatecznie pewnego ustalenia, że [...] sp. z o.o. wiedziała o toczącym się postępowaniu o udzielenie [...] sp. z o.o. sp.k. pozwolenia na budowę przed jego zakończeniem i wreszcie, że wobec tego, nie podejmując inicjatywy poinformowania organu architektoniczno-budowlanego o swoim statusie, w sposób zawiniony nie brała w nim udziału. Treść korespondencji pomiędzy skarżącą a spółką będącą inwestorem budzi poważne wątpliwości co do użytych w niej sformułowań, obszernie wyłuszczone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Przez to trudno w oparciu o określone, wybrane stwierdzenia wiadomości e-mail, przesądzać o stanie wiedzy [...] sp. z o.o. w listopadzie 2020 r.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela również stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że sama pozycja i działalność deweloperska [...] sp. z o.o. nakazuje przyjąć, iż jako profesjonalista powinna ona wiedzieć o toczącym się postępowaniu dotyczącym sąsiedniej działki. W realiach niniejszej sprawy nie można wykluczyć, że określone początkowe relacje partnerskie między skarżącą a inwestorem były prowadzone w taki sposób, że skarżąca mogła zakładać, iż proces inwestycyjny jest na wcześniejszym etapie przygotowań. Akta sprawy nie odzwierciedlają okoliczności, w kontekście których od skarżącej należałoby bez wątpliwości, nawet jako profesjonalisty, wymagać określonego zachowania polegającego na poinformowaniu organu architektoniczno-budowlanego o przysługujących jej prawach do działki objętej wnioskiem o pozwoleniu na budowę.
Odnosząc się do argumentacji Sądu pierwszej instancji, że sama skarżąca powinna poinformować organ o swoich prawach do nieruchomości, należy też wskazać, że obowiązek ustalenia kręgu stron postępowania spoczywa zasadniczo na organie administracji publicznej na każdym etapie postępowania. Organ dysponował pełnym dostępem do ksiąg wieczystych jako rejestrów publicznych i mógł ustalić aktualny stan prawny nieruchomości. Nie powinno się bez dostatecznych ku temu powodów niejako przenosić tego obowiązku na stronę, dopatrując się jej "zawinienia" w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., szczególnie w sytuacji, gdy pozostaje dyskusyjnym, czy strona w ogóle miała wiedzę o toczącym się postępowaniu administracyjnym, a nie tylko przygotowaniach inwestora do jego zainicjowania.
Reasumując, Wojewoda, co zostało następnie zaaprobowane przez Sąd pierwszej instancji, przyjął zbyt daleko idące domniemanie, że [...] sp. z o.o. bezspornie wiedziała o toczącym się postępowaniu zakończonym pozwoleniem na budowę z dnia 2 marca 2021 r., a wobec tego powinna powiadomić organ o przysługujących jej prawach do nieruchomości. Takie okoliczności wyłączające skuteczność przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. nie wynikają w sposób wystarczający z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. W konsekwencji należy uznać, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., a odmowa uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. była nieprawidłowa.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję. Na dalszym etapie sprawy Wojewoda, rozpatrując sprawę, uwzględni ocenę prawną przedstawioną w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 203 pkt 1, art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a. Na zasądzone od organu na rzecz skarżącej koszty postępowania złożyły się:
– kwota wpisu od skargi w wysokości 200 zł (k. 13 akt sądowych),
– kwota wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł (k. 84 akt sądowych),
– opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w wysokości 100 zł (k. 58 akt sądowych),
– wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym w kwotach 480 zł (za postępowanie przed Sądem pierwszej instancji) i 480 zł (za postępowanie kasacyjne), odpowiadające stawkom wynagrodzenia określonym w § 14 ust. 1 lit. c w zw. z ust. 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1935),
– opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł (k. 7 akt sądowych).