II OSK 2419/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-02-13
NSAAdministracyjneWysokansa
planowanie przestrzennezagospodarowanie przestrzennewarunki zabudowyteren inwestycyjnygrunty leśneczęść działkiNSAprawo administracyjne

Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i decyzje organów administracji, uznając dopuszczalność ustalenia warunków zabudowy dla części działki ewidencyjnej, nawet jeśli część ta obejmuje grunty leśne.

Sprawa dotyczyła odmowy ustalenia warunków zabudowy dla farmy fotowoltaicznej na działce, która częściowo stanowiła las. Organy administracji i WSA uznały, że nie można wydać decyzji dla części działki, jeśli obejmuje ona grunty leśne wymagające zmiany przeznaczenia. NSA uchylił te rozstrzygnięcia, przyjmując, że dopuszczalne jest wyznaczenie terenu inwestycji na części działki ewidencyjnej, o ile można go jednoznacznie wyodrębnić i nie narusza to przepisów.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P. sp. z o.o. od wyroku WSA w Łodzi, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla farmy fotowoltaicznej. Problem prawny dotyczył możliwości ustalenia warunków zabudowy dla części działki ewidencyjnej, która w części stanowiła grunty leśne. Organy administracji i WSA uznały, że wniosek musi dotyczyć całej działki, a część leśna wymaga zgody na zmianę przeznaczenia, której inwestor nie uzyskał. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną, przyjmując wykładnię, że dopuszczalne jest wyznaczenie terenu inwestycji na części działki ewidencyjnej, jeśli można ją jednoznacznie wyodrębnić graficznie. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z 2021 r., nie wykluczały takiej możliwości, a późniejsza nowelizacja jedynie doprecyzowała ten aspekt. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów administracji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej spółki.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, dopuszczalne jest ustalenie warunków zabudowy dla części działki ewidencyjnej, która została jednoznacznie wyodrębniona graficznie we wniosku, nawet jeśli pozostała część działki stanowi grunty leśne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z 2021 r., dopuszczały wyznaczenie terenu inwestycji na części działki ewidencyjnej. Kluczowe jest jednoznaczne określenie granic terenu objętego wnioskiem, a niekoniecznie cała działka ewidencyjna.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (19)

Główne

u.p.z.p. art. 52 § ust. 2 pkt 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Wniosek o ustalenie warunków zabudowy powinien zawierać określenie granic terenu objętego wnioskiem, przedstawionych na kopii mapy, obejmujących teren, którego wniosek dotyczy. Teren objęty wnioskiem nie musi stanowić całej działki ewidencyjnej.

u.p.z.p. art. 64 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.p.z.p. art. 61 § ust. 1 pkt 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Wymóg uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne aktualizuje się tylko wtedy, gdy teren inwestycyjny obejmuje grunty leśne.

u.o.g.r.l. art. 7 § ust. 1

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

Zmiana przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne może nastąpić wyłącznie w planie miejscowym, chyba że zachodzi wyjątek.

Pomocnicze

u.p.z.p. art. 61 § ust. 1 pkt 5

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.o.g.r.l. art. 7 § ust. 2

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

p.p.s.a. art. 183 § ust. 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Niezastosowanie przepisu, który powinien być zastosowany.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zastosowanie przepisu mimo braku podstaw.

p.p.s.a. art. 188

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi.

p.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 209

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zwrot kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 182 § § 2 i 3

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dopuszczalność ustalenia warunków zabudowy dla części działki ewidencyjnej. Wyłączenie części działki stanowiącej użytek leśny z terenu inwestycji nie wymaga zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych.

Godne uwagi sformułowania

teren objęty wnioskiem, a nie działka objęta wnioskiem wykładnia pojęcia w akcie niższego rzędu nie może prowadzić do modyfikacji pojęcia zawartego w ustawie teren inwestycyjny może obejmować kilka działek lub część jednej tylko lub np. część jednej oraz drugiej w całości.

Skład orzekający

Andrzej Jurkiewicz

przewodniczący

Anna Szymańska

sprawozdawca

Tomasz Bąkowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie warunków zabudowy dla części działki ewidencyjnej, w tym z wyłączeniem gruntów leśnych."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego przed nowelizacją z 2021 r., choć nowelizacja potwierdziła tę wykładnię. Sprawa dotyczy specyficznego przypadku planowania przestrzennego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa wyjaśnia ważną kwestię interpretacyjną dotyczącą granic terenu inwestycji we wniosku o warunki zabudowy, co ma praktyczne znaczenie dla wielu inwestorów.

Czy można budować fotowoltaikę na części działki leśnej? NSA wyjaśnia granice wniosku o warunki zabudowy.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2419/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-11-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący/
Anna Szymańska /sprawozdawca/
Tomasz Bąkowski
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Planowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
II SA/Łd 306/22 - Wyrok WSA w Łodzi z 2022-07-21
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 741
art. 52 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 64 ust. 1 i art. 61 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym -  t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, 77 § 1 i 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie sędzia NSA Tomasz Bąkowski sędzia del. WSA Anna Szymańska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 306/22 w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 14 stycznia 2022 r., nr SKO.4120.425.21 w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Błaszek z dnia 17 listopada 2021 r., nr RMK 6730.108.3.2021; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu na rzecz P. sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 1227 (tysiąc dwieście dwadzieścia siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 21 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Łd 306/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: "WSA w Łodzi", "Sąd wojewódzki", "Sąd I instancji") po rozpoznaniu skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "inwestor", "skarżący", "skarżący kasacyjnie") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu (dalej: "Kolegium", "SKO") z 14 stycznia 2022r., nr SKO.4120.425.21 w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji - oddalił skargę.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z 24 sierpnia 2021 r. inwestor wystąpił o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie farmy fotowoltaicznej zlokalizowanej na działce nr ew. [...], położonej w obrębie [...], Gmina B.
Burmistrz B. (dalej: "Burmistrz", "organ I instancji") decyzją z 17 listopada 2021 r., nr RMK 6730.108.3.2021 odmówił ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji.
Kolegium zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy opisaną wyżej decyzję, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.), dalej: "k.p.a." i art. 61 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2021 r., poz. 741 ze zm.), dalej: "u.p.z.p.". W uzasadnieniu wskazano, że ustawa z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 1326 ze zm.), dalej: "u.o.g.r.l." wobec wszystkich gruntów leśnych wprowadza zasadę, w myśl której zmiana ich przeznaczenia na cele nieleśne może mieć miejsce wyłącznie w planie miejscowym, chyba, że zachodzi wyjątek określony w art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p., tj. teren jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1 u.p.z.p. W ocenie Kolegium, skoro działka o nr [...] w części sklasyfikowana jest jako użytek leśny, to ustalenie przeznaczenia tej działki, które zmieni jej przeznaczenie na nieleśne oznaczać będzie naruszenie postanowień art. 7 ust. 1 u.o.g.r.l. w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. Następnie dodało, że w miejscowym planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego gminy B., zatwierdzonym uchwałą Rady Gminy i Miasta w B. z 2 kwietnia 1993 r. nr XXVIII/154/93, który utracił ważność 31 grudnia 2003 r. na podstawie art. 87 ust. 3 u.p.z.p. wnioskowany teren był przeznaczony pod uprawy polowe i leśne. Zatem, zdaniem SKO wyjątek określony w art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p. nie znajduje zastosowania. Następnie podniesiono, że ustalenie warunków zabudowy odnosi się do działki objętej wnioskiem jako całości, nie zaś jedynie tej jej części, która w wyniku realizacji inwestycji będzie faktycznie zabudowana oraz że na etapie wydawania decyzji o warunkach zabudowy nie rozstrzyga się, która część działki przeznaczona będzie na cele nierolnicze i nieleśne.
WSA w Łodzi nie uwzględnił skargi. Sąd wojewódzki wskazał, że przedmiotowa działka nr [...] składa się z gruntów ornych RVI o powierzchni 2,24 ha oraz leśnych LsVI o powierzchni 0,5 ha. Zdaniem Sądu I instancji teren inwestycji nie posiada zgody na zmianę przeznaczenia na cele nieleśne. Sąd wojewódzki zaznaczył, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie ma problemu co do gruntów rolnych, bowiem są one niskiej, VI klasy, a zatem nie są objęte ochroną wynikającą z u.o.g.r.l. Natomiast grunty leśne, a takowe obejmuje teren inwestycji, są objęte ochroną niezależnie od klasy gruntów.
Następnie WSA w Łodzi wyjaśnił, że "terenem" w rozumieniu art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p. jest teren, którego dotyczy wniosek o ustalenie warunków zabudowy, czyli obszar jednej lub kilku konkretnie określonych działek ewidencyjnych, na których planowana jest realizacja danej inwestycji. Ustalenie warunków zabudowy odnosi się zatem do działki objętej wnioskiem jako całości, nie zaś jedynie tej jej części, która w wyniku realizacji inwestycji będzie faktycznie zabudowana lub w inny niż dotychczas sposób zagospodarowana. Podniesiono, że w przedmiotowej sprawie skarżący przedstawił na kopii mapy zasadniczej planowaną zabudowę, która została zaprojekowana na całym fragmencie wyodrębnionej przez inwestora działki nr [...] objętej liniami wskazującymi granice terenu objętego wnioskiem. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego planowanej do realizacji inwestycji jedynie na wskazanej części działki o nr [...] Sąd wojewódzki zauważył, że we wniosku o ustalenie warunków zabudowy w części tekstowej strona skarżąca wskazała, że teren inwestycji objętej wnioskiem dotyczy działki nr [...] i jednocześnie wyjaśniła, że określenie terenu objętego wnioskiem pokazano na załączonej mapie. Z części graficznej tego wniosku, sporządzonej na kopii mapy zasadniczej wynika, że wyznaczono granice terenu objętego wnioskiem, które nie pokrywają się z granicami działki nr [...], bowiem wyłączona została część działki stanowiąca las. Zdaniem WSA w Łodzi analiza tej mapy wskazuje, że strona skarżąca zamierza zabudować cały obszar wskazany przez inwestora jako teren objęty wnioskiem.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła P. sp. z o.o. z siedzibą w W., zaskarżając go w całości.
Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm,), dalej: "p.p.s.a" zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
1) art. 52 ust. 2 pkt 1 oraz art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p. poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że decyzja o warunkach zabudowy odnosić się może tylko do całej działki o określonym numerze ewidencyjnym, a nie do jej części określonej przez wnioskodawcę;
2) art. 7 ust. 1 i 2 u.o.g.r.l. w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. poprzez błędne ich zastosowanie i przyjęcie, iż w przedmiotowym stanie faktycznym zachodzi konieczność zmiany przeznaczenia gruntów leśnych, na których nieplanowane jest posadowienie inwestycji na cele nieleśne w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, podczas gdy teren inwestycji ogranicza się do gruntów niewymagających takiej zmiany, co wynika ze znajdującej się w aktach kopii mapy ewidencyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono ponadto naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że organ w toku postępowania administracyjnego nie naruszył prawa, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i przyjęciu, iż strona planuje uzyskać decyzję o warunkach zabudowy na gruntach leśnych klasy LsVI, podczas gdy teren planowanego zamierzenia ogranicza się do terenu objętego gruntami rolnymi oznaczonymi symbolem klasy RVI, co z kolei skutkowało oddaleniem skargi;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo podstaw ku jego zastosowaniu;
3) art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie mimo braku podstaw.
Na podstawie przywołanych zarzutów skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi; ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie skarżąca kasacyjnie oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA.
Skarga kasacyjna jest zasadna.
W pierwszej kolejności NSA rozważył sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, bowiem wadliwa wykładnia tych przepisów przeprowadzona w zaskarżonym wyroku, doprowadziła w konsekwencji do naruszenia przepisów procesowych w zakresie ustaleń faktycznych, tj. określenia granic terenu objętego wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy.
Jako zasadny okazał się zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 52 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. oraz art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p., regulujących: 1) treść i zakres wniosku o ustalenie warunków zabudowy oraz 2) wymóg uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne. Prawidłowe łączne odczytanie tych dwóch przepisów jest kluczowe dla zasadniczego zagadnienia, tj. czy możliwe jest ustalenie warunków zabudowy dla części działki ewidencyjnej i tym samym wyłączenie zastosowania art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p. Organy oraz Sąd wojewódzki przyjęły bowiem, że nie został spełniony wymóg określony w art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p., tj. teren inwestycyjny w części wymagał uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne i nie był objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie uprzednio obowiązującej ustawy. Konkluzja powyższa była podyktowana tym, że wbrew zakresowi wskazanemu przez inwestora we wniosku, tj. określeniu granic terenu objętego wnioskiem o warunki zabudowy z pominięciem tej części działki nr ew. [...], która stanowi użytek leśny (załącznik graficzny do wniosku ustalający granice terenu objętego wnioskiem) - organ przyjął, że teren objęty wnioskiem jest tożsamy z terenem całej działki ewidencyjnej.
Jako niekwestionowany należy przyjąć fakt, że część działki nr ew. [...] stanowią użytki leśne (LsVI) o powierzchni 0,5000 ha. Pozostała część tej działki to grunty rolne RVI (2.2400 ha). W przypadku zatem objęcia wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy całej działki jako granic terenu inwestycyjnego, jak przyjął organ oraz Sąd I instancji, aktualizowałby się wymóg legitymowania się zgodą na zmianę przeznaczenia powierzchni 0,5000 ha gruntów leśnych na cele nieleśne. Kluczowy zatem dla rozstrzygnięcia w zakresie przesłanki określonej w art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p. - jest zakres granic terenu inwestycyjnego.
Przy czym należy podkreślić w ślad za Sądem wojewódzkim, że stan prawny relewantny w tej sprawie obejmuje przepisy sprzed wejścia w życie istotnej nowelizacji u.p.z.p., tj. ustawy z 17 września 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2021 r. poz. 1986). Nowelizacja weszła w życie z dniem 3 stycznia 2022 r., natomiast wniosek o ustalenie warunków zabudowy został złożony w dniu 25 sierpnia 2021 r. Zgodnie zaś z art. 4 tej nowelizacji do spraw ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego lub wydania warunków zabudowy, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie nowelizacji, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w brzmieniu dotychczasowym.
Na gruncie owego dotychczasowego brzmienia art. 52 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. wystąpiły dwie rozbieżne interpretacje. Jako reprezentatywne dla tych stanowisk należy uznać dwa wyroki NSA: z 16 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 743/17 oraz z 24 maja 2018 r. sygn. akt II OSK 1634/16 i przywołane tamże orzecznictwo. W pierwszym wymienionym wyroku zaprezentowano wykładnię przepisów prawa materialnego sprowadzającą się do tezy, że ustalenie warunków zabudowy odnosi się do działki objętej wnioskiem jako całości, nie zaś jedynie tej jej części, która w wyniku realizacji inwestycji będzie faktycznie zabudowana lub w inny sposób zagospodarowana. Natomiast w drugim - że w świetle art. 52 ust. 2 pkt 1 i art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p. dopuszczalne jest wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla terenu stanowiącego część działki ewidencyjnej, która nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, jeżeli teren ten można jednoznacznie wyodrębnić i przedstawić na załączniku graficznym do decyzji. NSA w obecnym składzie przyjmuje za własną wykładnię przedstawioną w wyroku NSA z 24 maja 2018 r. sygn. akt II OSK 1634/16. Dodać należy, że pogląd ten został przyjęty w innych orzeczeniach na tle omawianego stanu prawnego, np. wyrok NSA z 13 czerwca 2023 r. sygn. akt II OSK 964/23, z 14 czerwca 2023 r. sygn. akt II OSK 1751/22, z 23 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 1693/19. Jak wynika z materiałów zgromadzonych w sprawie bez problemu był możliwy podział działki nr ew. [...] na dwie części wedle konturów użytków znajdujących się na niej, a dalej zagospodarowanie jedynie tej jej części, która stanowi użytek rolny.
Zgodnie z art. 52 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. (mającym w sprawie odpowiednie zastosowanie zgodnie z art. 64 ust. 1 u.p.z.p.), wniosek o ustalenie warunków zabudowy winien zawierać określenie granic terenu objętego wnioskiem, przedstawionych na kopii mapy zasadniczej lub, w przypadku jej braku, na kopii mapy katastralnej, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, obejmujących teren, którego wniosek dotyczy, i obszaru, na który ta inwestycja będzie oddziaływać. W przepisie tym jest zatem mowa o terenie objętym wnioskiem, a nie o działce objętej wnioskiem. Ustawodawca nie wprowadził przy tym w u.p.z.p. definicji legalnej pojęcia "terenu" lub "terenu objętego wnioskiem". Pojęcie "terenu" zastosowane w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. nie zostało natomiast recypowane do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 26 sierpnia 2003r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego (Dz. U. z 2003 r., nr 164, poz. 1588), dalej: "rozporządzenie z 2003 r.". W brzmieniu przed uchyleniem § 3 tego rozporządzenia ustawą z 17 września 2021 r. akt wykonawczy posługiwał się pojęciem "działki budowlanej" przy wyznaczaniu obszaru analizowanego. Postanowienia rozporządzenia z 2003 r., jako aktu niższego rzędu, nie mogą zawierać postanowień sprzecznych z ustawą (art. 87 ust. 1 w zw. z art. 92 ust. Konstytucji RP). W razie stwierdzenia takiej sprzeczności, sąd administracyjny jest uprawniony do uchylenia decyzji wydanej na podstawie takiego rozporządzenia (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2012 r., sygn. akt I FSK 71/11). Brak kompatybilności pomiędzy pojęciami prawnymi w ustawie i akcie podustawowym, nie może prowadzić do wykładni zawężającej prawa strony oraz zmieniającej zakres treściowy tych pojęć. Innymi słowy - wykładnia pojęcia w akcie niższego rzędu nie może prowadzić do modyfikacji pojęcia zawartego w ustawie.
Ten nurt wykładowczy znajduje potwierdzenie w owej nowelizacji z 17 września 2021 r. Ustawa powyższa uchyliła § 3 rozporządzenia z 2003 r. i dodała w u.p.z.p. art. 61 ust. 5a w brzmieniu: "W celu ustalenia wymagań dla nowej zabudowy i zagospodarowania terenu właściwy organ wyznacza wokół terenu, o którym mowa w art. 52 ust. 2 pkt 1a, na kopii mapy zasadniczej lub mapy ewidencyjnej dołączonej do wniosku o ustalenie warunków zabudowy obszar analizowany w odległości nie mniejszej niż trzykrotna szerokość frontu terenu, jednak nie mniejszej niż 50 metrów, i przeprowadza na nim analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków, o których mowa w ust. 1.". Terenem tym zaś jest teren podany przez inwestora we wniosku o warunki zabudowy.
Stan prawny do daty omawianej nowelizacji był na tyle niejednoznaczny, że pojawiające się wątpliwości interpretacyjne spowodowały dalece odmienne rozumienie pojęcia prawnego: "granic terenu objętego wnioskiem", o czym świadczy opisana wyżej rozbieżność w orzecznictwie. Wątpliwości te zostały wyjaśnione omawianą nowelizacją z 17 września 2021 r. W uzasadnieniu do projektu tej ustawy (druk sejmowy nr 1534) w zakresie zmian w art. 52 u.p.z.p. podkreślono, że nie jest zasadny wymóg oznaczania terenu inwestycji wyłącznie na kopii mapy – może to nastąpić w dowolny sposób (choćby w przypadku, gdy teren inwestycji obejmuje całą działkę ewidencyjną). Oznacza to, że teren inwestycyjny może obejmować kilka działek lub część jednej tylko lub np. część jednej oraz drugiej w całości. Istotne jest wykreślenie tych granic w jasny i precyzyjny sposób. Natomiast przy wprowadzeniu art. 61 ust. 5a u.p.z.p. podkreślono, że w przepisie tym został sprecyzowany sposób ustalenia obszaru analizowanego, który nie odnosi się do działki, ale do terenu inwestycji. Autor projektu zmian podkreślił zatem, że inicjatywa zmiany ustawodawczej była podyktowana koniecznością sprecyzowania przepisów, nie zaś ich zmiany. Nowelizacja zatem zlikwidowała zidentyfikowany stan niespójności występujący w uprzednim stanie prawnym, polegający na odmiennym określeniu tego samego treściowo pojęcia w akcie podustawowym (§ 3 rozporządzenia z 2003r. – "działka budowlana") oraz ustawowym (art. 52 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. – "granice terenu objętego wnioskiem"). Co prawda przepisy w nowym brzmieniu nie znajdują zastosowania, jednak wraz z uzasadnieniem ich wprowadzenia - stanowią istotny argument w zakresie interpretacji stanu prawnego przed nowelizacją. Wykładnia ta zaś polega na tym, że teren objęty wnioskiem o ustalenie warunków zabudowy nie musi stanowić całej działki ewidencyjnej. Terenem objętym wnioskiem może być wyznaczony graficznie mniejszy obszar, w zależności od potrzeb inwestora oraz konkretnego stanu faktycznego.
Błędna wykładnia art. 52 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 64 ust. 1 i art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p. doprowadziła do błędnego zastosowania art. 7 ust. 1 i 2 u.o.g.r.l. i domagania się od inwestora zgody na zmianę przeznaczania na cele nieleśne części terenu działki stanowiącej użytek leśny. Tymczasem zasadnie wnioskodawca tę część działki wyłączył spod inwestycji, stąd zastosowanie art. 7 ust. 1 i 2 u.o.g.r.l. było bezprzedmiotowe.
Konsekwencją wadliwej interpretacji przepisów prawa materialnego było naruszenie przez organy przepisów procesowych, czego nie dostrzegł Sąd wojewódzki. Mianowicie, wbrew ustalonemu stanowi faktycznemu przyjęto w toku postępowania administracyjnego, że ustalenie warunków zabudowy dotyczy całej działki nr [...], co stało w sprzeczności z treścią wniosku. Co prawda Sąd I instancji zauważył, że strona skarżąca planowała inwestycję jedynie na tej części działki, która nie wymagała zgody na zmianę przeznaczenia (str. 11 uzasadnienia), niemniej podzielił odmienne ustalenia organów i przyjął, że terenem inwestycji może być jedynie działka ewidencyjna w całości. Tym samym doszło również do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Jednocześnie doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, bowiem organy naruszyły art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p. w zw. z art. 52 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. przyjmując, że granice terenu objętego wnioskiem obejmują działkę w całości i tym samym część działki stanowiąca użytek Ls wymaga zgody na zmianę przeznaczenia na cele nieleśne.
W powyższych warunkach wystąpiły przesłanki do uchylenia zaskarżonego wyroku i rozpoznania skargi poprzez uchylenie decyzji organu II instancji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Burmistrza B. z 17 listopada 2021 r. - na podstawie art. 188 p.p.s.a. Wadliwie bowiem organy odmówiły ustalenia warunków zabudowy przyjmując, że nie jest dopuszczalne określenie granic terenu objętego wnioskiem poprzez zakreślenie części działki ewidencyjnej, wyodrębniając z niej teren wymagający uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia na cele nieleśne (art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p.). Jeżeli z analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu wynika, że ustalenie warunków zabudowy dla części działki ewidencyjnej nie doprowadzi do naruszenia ładu przestrzennego i wymogów, o których mowa w art. 61 ust. 1 u.p.z.p. nie ma przeszkód, aby terenem inwestycyjnym uczynić część działki ewidencyjnej (vide wyrok NSA z 15 lutego 2023r. sygn. akt II OSK 481/20).
Z tego powodu orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a i art. 135 p.p.s.a. Doszło bowiem do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie art. 203 pkt 1), art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a. Na koszty te składa się wpis od skargi (500 zł), opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia (100 zł), wpis od skargi kasacyjnej (250 zł), opłata od pełnomocnictwa (17 zł) i wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika występującego w postępowaniu przed NSA (360 zł).
Wobec tego, że strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a pozostali uczestnicy postępowania nie zażądali przeprowadzenia rozprawy, NSA na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., skargę kasacyjną rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI