II OSK 2410/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i decyzję SKO o umorzeniu postępowania, uznając, że skarżąca powinna być stroną w postępowaniu o środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia, nawet jeśli oddziaływanie inwestycji nie przekracza norm.
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania A.K. statusu strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na rozbudowę składowiska odpadów. WSA oddalił skargę, uznając, że oddziaływanie inwestycji na nieruchomość skarżącej nie przekracza przeciętnej miary. NSA uchylił wyrok WSA i decyzję SKO, stwierdzając, że kluczowe jest ustalenie obszaru oddziaływania przedsięwzięcia, a nie tylko przekroczenie norm. Skarżąca powinna być stroną, jeśli jej nieruchomość znajduje się na terenie objętym oddziaływaniem, niezależnie od jego normatywności.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A.K. od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił jej skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [..] o umorzeniu postępowania odwoławczego. Sprawa dotyczyła określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie składowiska odpadów. SKO umorzyło postępowanie, uznając, że A.K. nie jest stroną, ponieważ skala przedsięwzięcia i jego funkcjonowanie nie spowoduje naruszenia sposobu korzystania z jej nieruchomości, a wpływ inwestycji będzie lokalny i krótkotrwały. WSA podtrzymał to stanowisko, wskazując, że dla uznania za stronę kluczowe jest oddziaływanie na nieruchomość, które musi być konkretne i realne, a nie oparte na przypuszczeniach. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie przepisów k.c. i k.p.a., w tym art. 144 k.c. i art. 28 k.p.a., twierdząc, że samo oddziaływanie inwestycji, nawet jeśli nie przekracza przeciętnej miary, powinno dawać jej status strony. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną w części dotyczącej naruszenia przepisów proceduralnych (art. 145 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, 10, 77, 81 k.p.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a.) oraz prawa materialnego. Sąd podkreślił, że kluczowe dla ustalenia kręgu stron w postępowaniu środowiskowym jest określenie obszaru oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, a nie tylko badanie przekroczenia norm. Stroną jest właściciel nieruchomości znajdującej się na terenie objętym oddziaływaniem, niezależnie od tego, czy oddziaływanie to jest normatywne, czy ponadnormatywne. NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzję SKO, zasądzając koszty postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, właściciel nieruchomości znajdującej się na terenie objętym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia powinien być uznany za stronę w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, niezależnie od tego, czy oddziaływanie to mieści się w standardach jakości środowiska lub standardach emisyjnych.
Uzasadnienie
Kluczowe dla ustalenia kręgu stron w postępowaniu środowiskowym jest określenie obszaru oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Interes prawny wynika z prawa do niezakłóconego korzystania z nieruchomości (art. 140 i 144 k.c.) oraz z norm prawa administracyjnego. Ocena braku interesu prawnego nie może opierać się na założeniu, że warunkuje je wyłącznie przekroczenie przeciętnej miary oddziaływania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (19)
Główne
u.o.ś. art. 72 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.o.ś. art. 74 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
u.o.ś. art. 82 § ust. 1 pkt 1 lit. b
Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu dotyczącym realizacji inwestycji mogącej znacząco oddziaływać na środowisko stanowi naruszenie mające istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
k.c. art. 144
Kodeks cywilny
Nie może stanowić wyłącznej podstawy prawnej ograniczenia obszaru oddziaływania inwestycji ze skutkiem odmowy przyznania statusu strony w postępowaniu środowiskowym.
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 81
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pominięcie przez Sąd Wojewódzki w toku kontroli legalności istotnych dla sprawy okoliczności, w tym wynikających z oświadczeń właścicieli nieruchomości położonych w otoczeniu planowanej inwestycji i ich analizy, stanowi naruszenie.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. b
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 113 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozp. RM art. 2 § ust. 1 pkt 47
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, 10, 77 i 81 k.p.a. w zakresie niepełnej analizy materiału dowodowego i pozbawienia strony statusu. Naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez pominięcie przez Sąd Wojewódzki istotnych dla sprawy okoliczności. Naruszenie przepisów prawa materialnego dotyczących kręgu stron w postępowaniu środowiskowym.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz lit. b w zw. z art. 151 p.p.s.a. jako przepisów wynikowych. Zarzut naruszenia art. 113 § 1 p.p.s.a. jako nie stanowiący samoistnej podstawy kasacyjnej w tym przypadku.
Godne uwagi sformułowania
Podstawowym zadaniem organu orzekającego w postępowaniu w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia w zakresie ustaleń wpływających na krąg podmiotowy tego postępowania jest określenie i analiza obszaru oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Stroną analizowanego postępowania jest więc właściciel nieruchomości położonej na terenie objętym tak rozumianym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia. Nieprawidłowe jest ograniczenie kręgu podmiotowego postępowania środowiskowego w oparciu o podział oddziaływania składowiska odpadów na "normalne" i "ponadnormatywne". O przymiocie strony postępowania środowiskowego nie decyduje zaś ponadnormatywne oddziaływanie planowanej inwestycji, lecz faktyczne, będące wynikiem jej działalności.
Skład orzekający
Barbara Adamiak
przewodniczący
Izabela Bąk-Marciniak
sprawozdawca
Małgorzata Masternak - Kubiak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu stron w postępowaniach o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, znaczenie oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie, niezależnie od przekroczenia norm."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań środowiskowych i interpretacji przepisów k.c. i k.p.a. w tym kontekście.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu ochrony środowiska i praw obywateli w kontekście inwestycji, wyjaśniając kluczowe kryteria uznawania za stronę w postępowaniu administracyjnym.
“Czy Twoja nieruchomość jest zagrożona przez inwestycję? NSA wyjaśnia, kiedy masz prawo głosu.”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 2410/16 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2018-09-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2016-10-05 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Barbara Adamiak /przewodniczący/ Izabela Bąk-Marciniak /sprawozdawca/ Małgorzata Masternak - Kubiak Symbol z opisem 6139 Inne o symbolu podstawowym 613 Hasła tematyczne Ochrona środowiska Sygn. powiązane II SA/Lu 966/15 - Wyrok WSA w Lublinie z 2016-04-19 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję organu administracji Powołane przepisy Dz.U. 2013 poz 1235 art. 72 ust. 2 pkt 1, art. 74 ust. 1 pkt 1, art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko - tekst jednolity. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak sędzia del. WSA Izabela Bąk-Marciniak /spr./ Protokolant asystent sędziego Aneta Kolarz-Kucięba po rozpoznaniu w dniu 28 września 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 kwietnia 2016 r. sygn. akt II SA/Lu 966/15 w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [..] z dnia [..] października 2015 r. nr [..] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję umarzającą postępowanie odwoławcze co do A. K.; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [..] na rzecz A.K. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 966/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [..] z dnia [..] października 2015 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [..], po rozpoznaniu odwołania A.K. od decyzji Wójta Gminy [..] z dnia [..] lipca 2015 r. w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne w R., umorzyło postępowanie odwoławcze. W ocenie organu odwoławczego, podstawą umorzenia postępowania było ustalenie, że wnosząca odwołanie nie jest jego stroną. Kolegium stwierdziło, że zgromadzone dokumenty i ustalenia wskazują, iż skala przedsięwzięcia oraz jego funkcjonowanie nie spowoduje naruszenia dotychczasowego sposobu korzystania z nieruchomości. Jego lokalizacja nie narusza w żadnym wypadku praw do swobodnego korzystania i rozporządzania nieruchomością skarżącej. Wpływ realizacji przedsięwzięcia będzie miał charakter lokalny i krótkotrwały, niekumulujący się w środowisku. Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazał, że w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach podstawowym kryterium decydującym o uznaniu za stronę właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości zlokalizowanej w pobliżu planowanej inwestycji jest stwierdzenie, że na daną nieruchomość rozciąga się oddziaływanie zamierzonego przedsięwzięcia. W każdym przypadku organ prowadzący postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach winien zatem ustalić obszar oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, biorąc pod uwagę m.in. dane wynikające z karty informacyjnej oraz z mapy ewidencyjnej załączonej przez inwestora do wniosku o wydanie decyzji, jak również z ustaleń raportu oddziaływania przedmiotowej inwestycji na środowisko, jeżeli w danym postępowaniu został wykonany. Samo podniesienie jednak argumentu, że inwestycja będzie powodowała immisje pośrednie, a ponadto spowoduje utratę atrakcyjności i wartości jej nieruchomości nie jest wystarczające do przyznania skarżącej interesu prawnego. Jest oczywiste, że normalna eksploatacja składowiska pociąga za sobą różnorodne oddziaływanie na nieruchomości sąsiednie. Z raportu nie wynika w żadnym razie, aby oddziaływanie akustyczne oraz emisje zanieczyszczeń do powietrza w postaci emisji pyłów, spalin oraz zapachów związanych z przemianami biochemicznymi zachodzącymi w odpadach przekraczało przeciętną miarę, jaką w okolicznościach normalnego funkcjonowania składowiska uznać należy za dopuszczalną w stosunku do nieruchomości sąsiednich. Skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów pozwalających na podważenie raportu, a w efekcie na wykazanie, że przedmiotowa inwestycja, zlokalizowana w odległości około 1500m od miejsca jej zamieszkania i około 450 od granic jej nieruchomości stanowiącej użytki rolne, będzie miała wpływ na wykonywanie przysługującego jej prawa własności, poprzez przekroczenie przez właściciela sąsiedniej nieruchomości oddziaływania ponad przeciętną miarę. Nie można natomiast wykazywać swojego interesu prawnego zdarzeniami przyszłymi i niepewnymi lub opierać go na przypuszczeniach, ten bowiem musi być konkretny i realny. Skargę kasacyjną od w/w wyroku wniosła A. K., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie: 1. art. 144 k.c. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i poprzez to uznanie, że dla uznania skarżącej za strony niniejszego postępowania, oddziaływanie planowanej inwestycji polegającej na podniesieniu rzędnych składowiska odpadów musi przekraczać przeciętną miarę wynikającą ze społeczno - gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych, 2. art. 140 k.c. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię poprzez uznanie, że przepis art. 140 k.c. nie uzasadnia przyznania skarżącej w niniejszym postępowaniu przymiotu strony, pomimo tego, że skarżąca jest właścicielką nieruchomości zlokalizowanej w bliskim sąsiedztwie planowanej inwestycji (tj. odległości 480 m od inwestycji), na którą to nieruchomość inwestycja ta oddziaływuje, oraz że art. 140 k.c. w zw. z art. 28 k.p.c. nie jest samodzielną przesłanką do ustalenia interesu prawnego skarżącej, ale powinien być łączony z art. 144 k.c., w sytuacji, kiedy art. 140 k.c. w zw. z art. 28 k.p.a. jest samodzielną wystarczającą podstawą do uznania skarżącej jako strony w realiach niniejszej sprawy, 3. art. 10 k.p.a. poprzez uniemożliwienie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, a tym samym uniemożliwienie powoływania przez skarżącą wniosków dowodowych na okoliczność istnienia, zakresu i rodzaju oddziaływania planowanej inwestycji na nieruchomość skarżącej, 4. art. 72 ust. 2 pkt 1, art. 74 ust. 1 pkt 1, art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że dla uznania skarżącej jako strony postępowania w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, oddziaływanie planowanej inwestycji musi przekraczać przeciętną miarę wynikającą ze społeczno - gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych i musi być ponad normatywne, co stało się podstawą odmowy uznania skarżącej jako strony postępowania, skoro w w/w przepisach chodzi o każde oddziaływanie niezależnie od tego, czy jest to oddziaływanie normatywne, czy ponadnormatywne, 5. art. 145 § 1 w zw. z art. 7, art. 10, art. 77 i art. 81 k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na podstawie niepełnego materiału dowodowego, przedstawionego wyłącznie przez organ, bez uwzględnienia stanowiska i wniosków dowodowych skarżącej, których nie będąc stroną nie mogła przedstawić, poprzez pozbawienie skarżącej inicjatywy dowodowej, a przez to pominięcie w rozpoznawanej sprawie istotnych okoliczności mających wpływ na uznanie, że skarżąca powinna mieć przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu oraz poprzez nierozpoznanie w sposób obiektywny z udziałem skarżącej pełnego zakresu, rodzaju i charakteru oddziaływania planowanej inwestycji na nieruchomości skarżącej, a także pozbawienie skarżącej możliwości wypowiedzenia się co do przeprowadzonych w sprawie dowodów, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, 6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku oddalającej skargę w sytuacji, gdy w toku rozpoznawania odwołania pominięte i nierozpoznane zostały zarzuty, dotyczące naruszenia przez organ I instancji przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 8, 9, 10 § 1, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. przez pozbawienie strony możliwości składania wniosków dowodowych w toku postępowania przed organem I instancji, 7. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku oddalającego skargę, podczas gdy naruszono art. 10 § 1 k.p.a. poprzez faktyczne uniemożliwienie stronie wzięcia udziału w sprawie, co stanowi przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego, 8. art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia sądowej oceny poprawności kontroli instancyjnej, w szczególności poprzez pominięcie tego, że w toku postępowania przed SKO w [..] pominięto zarzuty naruszenia przepisów o obowiązku zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a.), która to okoliczność powinna skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, 9. art. 113 § 1 p.p.s.a. poprzez zamknięcie rozprawy i wydanie orzeczenia pomimo niedostatecznego wyjaśnienia sprawy, w tym brak rozważenia przez Sąd oświadczeń i wniosków dowodowych skarżącej przedstawionych bezpośrednio na rozprawie. Wskazując na powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Pismem z dnia 28 września 2018 r. W. K. wniósł o odroczenie terminu rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się zasadne. Na uwzględnienie zasługuje zarzut skarżącej naruszenia art. 145 § 1 (powinno być: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.) w zw. z art. 7, art. 10, art. 77 i art. 81 k.p.a. w zakresie, w jakim zarzuca organowi administracji publicznej niepełną analizę materiału dowodowego sprawy i w konsekwencji pozbawienie jej statusu strony w niniejszym postępowaniu. Podstawowym zadaniem organu orzekającego w postępowaniu w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia w zakresie ustaleń wpływających na krąg podmiotowy tego postępowania jest określenie i analiza obszaru oddziaływania planowanego przedsięwzięcia w oparciu o kartę informacyjną, mapę ewidencyjną, czy też raport oddziaływania przedmiotowej inwestycji na środowisko. Tak jak zasadnie podniesiono w skardze kasacyjnej, postępowanie przeprowadzone przez organ ukierunkowane na określenie obszaru oddziaływania przedsięwzięcia nie spełnia ustawowych standardów. Przesłanki materialne wymagające ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zostaną przedstawione w trakcie omawiania materialnoprawnej podstawy skargi kasacyjnej. Skuteczny okazał się również zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zakresie w jakim podnosi pominięcie przez Sąd Wojewódzki w toku kontroli legalności działalności administracji publicznej istotnych dla sprawy okoliczności, w tym wynikających z oświadczeń właścicieli nieruchomości położonych w otoczeniu planowanej inwestycji i ich analizy, a zatem materiału dowodowego znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy, który skonfrontowany z ustaleniami raportu o oddziaływaniu na środowisko, powinien mieć wpływ na ustalenie kręgu podmiotowego postępowania. Odnośnie zarzutów naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz lit. b w zw. z art. 151 p.p.s.a. wskazać należy, że przepisy te są wyłącznie przepisami wynikowymi, co oznacza, że ich naruszenie jest zawsze następstwem naruszenia przez wojewódzki sąd administracyjny innych przepisów, co ma tę konsekwencję, że nie mogą one stanowić samoistnej podstawy skargi kasacyjnej. Aby zarzut naruszenia tych przepisów mógł wywołać zamierzony przez skarżącego kasacyjnie skutek w postaci uwzględnienia skargi kasacyjnej konieczne było zatem wskazanie konkretnych przepisów prawa, które stanowiąc podstawę działania organu administracji publicznej były równocześnie dla Sądu I instancji normatywnym wzorcem kontroli zgodności z prawem działania organu. Skarga kasacyjnie, zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i b i art. 151 p.p.s.a., nie zawiera odniesienia się do tego rodzaju związków. Również zarzut naruszenia art. 113 § 1 p.p.s.a. nie mógł odnieść skutku, bowiem przez dostateczne wyjaśnienie sprawy, o którym mowa w tym przepisie, prowadzące do zamknięcia rozprawy i wydania wyroku rozumieć należy stan zdolności sprawy do wydania wyroku, niezależnie od stopnia wyjaśnienia sprawy z punktu widzenia prawdy materialnej. Przepis ten nie może co do zasady stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej na mocy art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Istotne, samoistne naruszenie tego przepisu mogło być mieć miejsce, gdyby przewodniczący nie zamknął rozprawy lub zamknął, lecz sąd nie przeprowadził uzupełniającego dowodu z dokumentu, mimo że wcześniej taki dowód dopuścił. Z taką sytuacją nie mieliśmy zaś do czynienia w niniejszej sprawie. Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego, należy uznać je za skuteczne. Odniesienie się do materialnej podstawy skargi kasacyjnej rozpocząć trzeba od przypomnienia, że przedmiotem sporu jest legitymacja procesowa strony w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Decyzja ta jest podejmowana w postępowaniu administracyjnym związanym z oceną oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, a jej podstawy materialne, procesowe i kompetencyjne regulują przepisy art. 71-87 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm.). To zatem z tej ustawy wynikać powinien przede wszystkim interes prawny, pozwalający na przyjęcie, iż określonemu podmiotowi przysługuje status strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. Na dzień wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia, definicję strony w postępowaniu środowiskowym ustalać należało w oparciu o odesłanie do przepisów ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Przepis art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b omawianej ustawy stanowi o obowiązku określenia przez właściwy organ w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, warunków wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich. Ograniczenia te są możliwe do sformułowania, gdyż do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach należy dołączyć: w przypadku przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko – raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko (art. 74 ust. 1 pkt 1 ustawy) oraz poświadczoną przez właściwy organ kopię mapy ewidencyjnej obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, obejmujące obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Na podstawie § 2 ust. 1 pkt 47 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2010 r., poz. 267 ze zm.), przedsięwzięcie objęte inwestycją jest przedsięwzięciem mogącym zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Okolicznością istotną z punktu widzenia prawa materialnego jest więc oddziaływanie inwestycji na środowisko. Dla ustalenia stron postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, innych, niż wnioskodawca (podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia, o którym mowa w art. 73 ust. 1 ustawy), konieczne jest zatem ustalenie terenu objętego oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Z przepisów art. 72 ust. 2 pkt 1, art. 74 ust. 1 pkt 1 i art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko wynika, że chodzi o każde oddziaływanie, a nie tylko takie, które przekracza określone normy (por. Krzysztof Gruszecki "Komentarz do art. 73 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko", LEX/el 2013, teza 4 i 5). Normy i ich ewentualne przekroczenia mają znaczenie dla treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a nie dla posiadania przymiotu strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. Stroną analizowanego postępowania jest więc właściciel nieruchomości położonej na terenie objętym tak rozumianym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia. Okoliczność, że projektowane przedsięwzięcie spełniając, pod względem emisji dźwięku, czy zanieczyszczeń powietrza, obowiązujące standardy, co może warunkować wydanie decyzji pozytywnej, nie stanowi przesłanki do zawężania katalogu stron postępowania. W tym sensie o interesie prawnym tego podmiotu świadczy prawo do niezakłóconego korzystania z nieruchomości, wynikające z art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego (por. wyr. NSA z dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 108/12, wyr. NSA z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt 219/13, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). Pamiętać trzeba, że interes prawny skarżącej wynika przede wszystkim z norm prawa administracyjnego. Ocena braku interesu prawnego skarżącej jest oceną przedwczesną, gdyż opartą na przekonaniu, że status ten warunkowałoby wyłącznie, aby oddziaływanie inwestycji na nieruchomość skarżącą przekraczało przeciętną miarę. Taka wykładnia pojęcia determinującego pojęcie strony w postępowaniu środowiskowym ma charakter zawężający, nie znajdujący uzasadnienia w przepisach prawa ani specyfice tego postępowania, związanego z realizacją inwestycji mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Tymczasem, jak wynika z powyższych rozważań, oceniając występowanie po stronie odwołującej się interesu prawnego należało ustalić, czy planowane przedsięwzięcie będzie oddziaływać na teren nieruchomości skarżącej, niezależnie od tego, czy oddziaływanie to mieści się w standardach jakości środowiska lub standardach emisyjnych. W ramach tego oddziaływania nie można skupiać się wyłącznie na badaniu dopuszczalnych emisji zanieczyszczeń do powietrza atmosferycznego, hałasu, zagrożeń dla środowiska gruntowo - wodnego, czy zmiany ukształtowania powierzchni ziemi, pomijając choćby kwestię odoru wywoływanego funkcjonowaniem planowanego składowiska, na co zasadnie wskazuje skarżąca kasacyjnie. Wprawdzie Sąd stwierdził, że emisja do powietrza zapachu ze składowiska mieści się w dopuszczalnych poziomach w odniesieniu do otaczających nieruchomości, jednak trudno uznać tę argumentację za wyczerpującą, skoro ogranicza się do stanowiska, że stanowi to normalną konsekwencję funkcjonowania tego składowiska. Nieprawidłowe jest bowiem ograniczenie kręgu podmiotowego postępowania środowiskowego w oparciu o podział oddziaływania składowiska odpadów na "normalne" i "ponadnormatywne". Nie sposób nie zauważyć, że oddziaływanie to może różnić się na przestrzeni dni, w zależności od pogody, czy siły wiatru, a co pominął zupełnie organ środowiskowy. O przymiocie strony postępowania środowiskowego nie decyduje zaś ponadnormatywne oddziaływanie planowanej inwestycji, lecz faktyczne, będące wynikiem jej działalności. Art. 144 k.c. nie może stanowić wyłącznej podstawy prawnej ograniczenia obszaru oddziaływania inwestycji ze skutkiem odmowy przyznania statusu strony w postępowaniu środowiskowym. Orzekając o braku przymiotu strony skarżącej, organ wadliwie powołał argumentację świadczącą w jego ocenie o zgodności inwestycji z przepisami prawa. Taka bowiem ocena dokonywana jest w oderwaniu od statusu strony postępowania środowiskowego. Argumentacja organu uzasadniająca brak przymiotu strony jest niekonsekwentna, bowiem organ odmawiając stronie tego przymiotu powołuje jednocześnie w/w orzecznictwo sądów administracyjnych, z których należałoby wysnuć wniosek wprost przeciwny. Organ wyraźnie stwierdza lokalizację inwestycji w okolicach miejsca zamieszkania skarżącej, jednocześnie nie wyjaśniając, dlaczego nieruchomość skarżącej nie jest objęta zasięgiem oddziaływania inwestycji, a fakt realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko w postaci rozbudowy składowiska odpadów nie naruszy dotychczasowego sposobu korzystania z nieruchomości. Należy zatem uznać, że doszło do uchybienia art. 10 § 1 K.p.a. w zakresie mającym istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez uniemożliwienie skarżącej udziału w postępowaniu dotyczącym realizacji inwestycji mogącej znacząco oddziaływać na środowisko. Ponownie rozpoznając sprawę, organ administracji publicznej zobowiązany będzie ocenić faktyczne oddziaływanie planowanej inwestycji na działkę skarżącej, nie zaś oddziaływanie wynikające wyłącznie z przekroczenia dopuszczalnych norm środowiskowych. Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił wniosku W. K. o odroczenie terminu rozprawy, albowiem skarżąca kasacyjnie była w sprawie reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 oraz art. 200 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI