II OSK 2406/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-02-27
NSAAdministracyjneWysokansa
cudzoziemcypobyt rezydenta długoterminowego UEprzewlekłość postępowaniaspecustawa ukraińskaNSAWSApostępowanie administracyjnezezwolenie na pobyt

NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie zezwolenia na pobyt rezydenta UE, uznając, że przepisy zawieszające bieg terminów dotyczą wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy.

Wojewoda Dolnośląski złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA we Wrocławiu, który stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. NSA uznał skargę kasacyjną za zasadną, uchylając wyrok WSA. Sąd kasacyjny stwierdził, że przepisy specustawy ukraińskiej (art. 100c i 100d u.p.o.u.) zawieszające bieg terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt dotyczą wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy przybyłych w związku z konfliktem zbrojnym. W związku z tym, skarga na przewlekłość była nieuzasadniona.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Dolnośląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który stwierdził przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w sprawie wniosku O. S. o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. WSA zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 60 dni i przyznał stronie skarżącej sumę pieniężną. Wojewoda zarzucił WSA naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 149 p.p.s.a., poprzez stwierdzenie przewlekłości i rażącego naruszenia prawa, mimo że, zdaniem Wojewody, bieg terminu załatwienia sprawy był zawieszony na mocy przepisów specustawy ukraińskiej (art. 100c i 100d u.p.o.u.). Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd kasacyjny stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie zinterpretował przepisy art. 100c i 100d u.p.o.u., uznając, że dotyczą one wyłącznie obywateli Ukrainy przybyłych w związku z konfliktem zbrojnym. NSA podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, przepisy te mają charakter generalny i dotyczą wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich obywatelstwa i okoliczności przybycia do Polski. Celem tych przepisów było odciążenie wojewodów poprzez zawieszenie biegu terminów załatwiania spraw dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców. W związku z tym, w okresie obowiązywania tych przepisów, nie można było stwierdzić bezczynności ani przewlekłości postępowania organu. Skoro bieg terminu załatwienia sprawy był zawieszony, skarga na przewlekłość była nieuzasadniona. NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i oddalił skargę O. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Przepisy te dotyczą wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich obywatelstwa i okoliczności przybycia do Polski.

Uzasadnienie

NSA oparł się na wykładni językowej przepisów, ich celu legislacyjnym oraz kontekście innych przepisów ustawy, wskazując, że użycie terminu 'cudzoziemiec' bez dalszych ograniczeń oraz bezprzedmiotowość niektórych postanowień w przypadku ograniczenia do obywateli Ukrainy, przemawiają za szerokim zakresem podmiotowym tych regulacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (26)

Główne

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.o.u. art. 100c § ust. 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

u.p.o.u. art. 100c § ust. 3

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

u.p.o.u. art. 100c § ust. 4

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

u.p.o.u. art. 100d § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

u.p.o.u. art. 100d § ust. 3

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

u.p.o.u. art. 100d § ust. 4

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 1a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 149 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 207 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.c. art. 201

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.c. art. 223

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.c. art. 210 § ust. 1

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.c. art. 210 § ust. 2

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.c. art. 203 § ust. 2

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

u.c. art. 203 § ust. 2a

Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 9

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 11

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 12

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Przepisy art. 100c i 100d u.p.o.u. zawieszające bieg terminów załatwiania spraw dotyczących zezwoleń na pobyt mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy. W okresie zawieszenia biegu terminów nie można stwierdzić bezczynności ani przewlekłości postępowania organu.

Odrzucone argumenty

Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie zinterpretował przepisy specustawy ukraińskiej, ograniczając ich zastosowanie do obywateli Ukrainy. Wojewoda dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa.

Godne uwagi sformułowania

przepisy te dotyczą wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich obywatelstwa, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach dotyczących m.in. udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie obowiązywania art. 100c i 100d specustawy ukraińskiej nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki

Skład orzekający

Jerzy Siegień

przewodniczący

Małgorzata Miron

sprawozdawca

Grzegorz Antas

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów specustawy ukraińskiej dotyczących zawieszenia biegu terminów w sprawach cudzoziemców oraz zasady stwierdzania przewlekłości postępowania administracyjnego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami wprowadzonymi w związku z konfliktem na Ukrainie, ale ma szersze zastosowanie do interpretacji przepisów zawieszających terminy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów prawa administracyjnego, które mają wpływ na sytuację prawną wielu cudzoziemców w Polsce. Wyjaśnienie zakresu zastosowania specustawy ukraińskiej jest istotne dla praktyki prawniczej.

Specustawa ukraińska: Czy dotyczy tylko Ukraińców? NSA wyjaśnia!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2406/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-02-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-30
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grzegorz Antas
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Małgorzata Miron /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
659
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SAB/Wr 394/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2024-06-20
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Sprostowano zaskarżony wyrok
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 188, art. 151, art. 149
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 103
100c i 100d
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 519
art. 201 w zw. z art. 223
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) sędzia del. WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Dolnośląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 czerwca 2024 r., sygn. akt lll SAB/Wr 394/23 w sprawie ze skargi O. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej 1. prostuje z urzędu oczywistą omyłkę w komparycji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 czerwca 2024 r., sygn. akt III SAB/Wr 394/23 w ten sposób, że w miejsce błędnego nazwiska skarżącego "S." wpisać prawidłowe nazwisko skarżącego "S."; 2. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 20 czerwca 2024 r., sygn. akt III SAB/Wr 394/23 po rozpoznaniu skargi O. S. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej stwierdził, że Wojewoda Dolnośląski przewlekle prowadzi postępowanie w sprawie z wniosku strony skarżącej (pkt I); które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II); zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 60 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt III); przyznał od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 300 złotych (pkt IV); zasądził od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt V).
Wyrok został wydany w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny.
Wniosek O. S. (dalej: "skarżący" lub "cudzoziemiec") o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE na terytorium RP wpłynął do Wojewody Dolnośląskiego w dniu 14 listopada 2022 r., natomiast 6 kwietnia 2023 r. skarżący zawnioskował o przyspieszenie postępowania i o udzielenie informacji na jakim etapie jest postępowanie z jego wniosku. Poprosił również o wyznaczenie terminu osobistego stawiennictwa w siedzibie organu w celu złożenia odcisków linii papilarnych. Wobec braku podjęcia czynności przez organ, pismem z 15 czerwca 2023 r. strona skarżąca wniosła ponaglenie w sprawie, a w dniu 1 września 2023 r. do organu wpłynęła skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę. W dalszej kolejności pismem z 14 września 2023 r. organ zwrócił się do odpowiednich służb o udzielenie informacji o stronie skarżącej. Pismem z tego samego dnia wezwał skarżącego do uzupełnienia dokumentów w sprawie i do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu w celu złożenia odcisków linii papilarnych.
Uwzględniając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyjaśnił skutki zmian zaistniałych od 15 kwietnia 2022 r. wskutek wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 103 ze zm.; dalej: "u.p.o.u."). Sąd stwierdził, że wskazane regulacje dotyczą tylko tych obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Podniósł, że choć skarżący jest obywatelem Ukrainy, nie przybył do Polski w okolicznościach wskazanych w ustawie. W związku z tym Sąd Wojewódzki stwierdził, że kontrola działania organu w kontekście zarzucanej mu bezczynności powinna być dokonana na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519 ze zm.; dalej: "u.c."). Następnie zdefiniował pojęcie bezczynności organu oraz odniósł się do terminów i zasad załatwiania spraw określonych w tych ustawach, w szczególności art. 210 w zw. z art. 223 u.c. Odnosząc treść tych przepisów do stanu faktycznego sprawy, Sąd Wojewódzki wskazał, że sprawa nie została zakończona w wyznaczonym przepisami terminie sześciu miesięcy, w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek zawiadomień strony informujących ją o niemożności dotrzymania ustawowych terminów na załatwienie spawy ani o przyczynach opóźnień występujących w sprawie. Sąd Wojewódzki podkreślił, że nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której organ administracji dokonuje oceny formalnej wniosku, jego kompletności po tak długim czasie, tj. dziesięciu miesięcy.
Powyższe stanowi, że Wojewoda naruszył art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12, a w konsekwencji art. 6 i art. 7 k.p.a. Z tych też względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że organ przewlekle prowadzi postępowanie. Biorąc pod uwagę okres wykraczający poza ustawowy termin na wydanie decyzji, uznał, że bezczynność organu miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).Wobec braku informacji o wydaniu przez organ decyzji kończącej postępowanie, Sąd Wojewódzki zobowiązał organ do wydania aktu kończącego postępowanie w terminie 60 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przyjęta kwalifikacja stopnia naruszenia prawa, skutkowała przyznaniem sumy pieniężnej w wysokości 300 zł.
Wojewoda Dolnośląski (dalej także "skarżący kasacyjnie") zaskarżył powyższy wyrok w całości. Skarżący kasacyjnie zarzucił w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 100 c ust. 1 pkt 1 , ust. 3 i ust. 4, art. 100d ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 4 u.p.o.u. poprzez stwierdzenie, że Wojewoda Dolnośląski przewlekle prowadził postępowanie, a przewlekłość ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zobowiązanie organu do załatwienia sprawy, pomimo ustawowego zawieszenia biegu terminu załatwienia sprawy i braku możliwości stwierdzenia przewlekłości postępowania, w konsekwencji także kwalifikowania go jako rażące naruszenie prawa oraz braku możliwości uznania dokonywania z opóźnieniem czynności przez organ prowadzący postepowanie w sprawach udzielania cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy za podstawę prawna wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych, a nadto poprzez przyznanie od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 300 zł pomimo ustawowego ograniczenia możliwości zasądzenia sumy pieniężnej na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.
Skarżący kasacyjnie wniósł:
- na podstawie art. 188 p.p.s.a. o uchylenie wyroku WSA w całości i oddalenie skargi,
- względnie w przypadku uznania, że istotna sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie WSA sprawy do ponownego rozpoznania;
- na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna Wojewody zawiera usprawiedliwione podstawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, że przepisy art. 100c i art. 100d u.p.o.u. nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie, ze względu na to, że skarżący nie jest obywatelem Ukrainy i nie przybył do Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonym na terytorium Ukrainy, jest błędne i w konsekwencji skutkowało nieuprawnionym zastosowaniem w tej sprawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Obowiązywały bowiem wskazane przez Wojewodę przepisy, które w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy tamowały rozpoczęcie biegu terminu na załatwienie tej sprawy (art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.u.), a przede wszystkim uniemożliwiały wywodzenie środków prawnych dotyczących przewlekłości (art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 u.p.o.u.).
Warto przypomnieć, że z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie regulacja wkraczająca w bieg terminów załatwiania spraw administracyjnych dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wprowadzona ustawą z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830), mocą której (art. 1 pkt 44) dodano art. 100c. do u.p.o.u. Zgodnie z art. 100c ust. 1 u.p.o.u. w okresie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej; 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji; 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej – w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Następnie do ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa – z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r. – został wprowadzony art. 100d, będący powieleniem regulacji art. 100c, ale wskazujący nowy graniczny okres zawieszający bieg terminów dotyczących niektórych spraw prowadzonych przez wojewodów, początkowo do 24 sierpnia 2023 r. Kolejnymi zmianami ustawy przedłużono ten termin: do 4 marca 2024 r. (art. 12 pkt 5 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. z 2023 r. poz. 1088), potem do 30 czerwca 2024 r. (art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 lutego 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych; Dz. U. z 2024 r. poz. 232), zaś aktualnie do 30 września 2025 r. (art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw; Dz.U. z 2024 r. poz. 854). Przepis art. 100d u.p.o.u. przedłużył więc w istocie obowiązywanie określonych w art. 100c u.p.o.u. zasad biegu terminów załatwiania spraw prowadzonych od 15 kwietnia 2022 r. do 30 września 2025 r.
W świetle zarzutów skargi kasacyjnej kluczowym zagadnieniem jest zakres podmiotowy zastosowania art. 100c i art. 100d u.p.o.u. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w zaskarżonym wyroku przyjął bowiem, że przepisy powyższe dotyczą wyłącznie obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Natomiast Wojewoda twierdzi, że przepisy te odnoszą się do wszystkich cudzoziemców, którzy wnioskują o zalegalizowanie pobytu w oparciu o formy wymienione w tym przepisie i zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko to jest prawidłowe. Oznacza to, że zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach dotyczących m.in. udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie obowiązywania tych przepisów nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, które w pełni podziela Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, że przepisy art. 100c i art. 100d u.p.o.u. stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich obywatelstwa, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.p.o.u. (zob. wyroki NSA: z dnia 13 lutego 2024 r. sygn. akt II OSK 2362/23, z dnia 7 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 1286/23, z dnia 16 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 2424/23, z dnia 8 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 1551/23).
Mianowicie przepisy art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 u.p.o.u. zezwoliły na tymczasowe, tj. od 15 kwietnia 2022 r., wstrzymanie biegu terminu na załatwienie spraw dotyczących m.in. udzielenia cudzoziemcom zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego na terytorium UE w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę. Innymi słowy bieg tego terminu nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
Jak przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 lutego 2024 r. sygn. akt II OSK 2362/23, brzmienie art. 100c i 100d u.p.o.u. powinno być zestawione z celem wprowadzenia tych przepisów. Wykładnia omawianych regulacji – wbrew zasadom techniki prawodawczej określonym w § 3 ust. 2 i 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r. poz. 283) – nie może opierać się wyłącznie na jej umiejscowieniu w konkretnym akcie prawnym. Na etapie prac legislacyjnych wprost wyrażono bowiem stanowisko, że pomimo zawarcia w akcie prawnym dotyczącym określonej sytuacji faktycznej odnoszącej się do agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, przepisy dodane do ustawy o pomocy mają jednak dotyczyć wszystkich cudzoziemców. Przyczyną wprowadzenia takiego przepisu była ówczesna trudna sytuacja wojewodów i umożliwienie im, poprzez zawieszenie biegu terminów, rozpatrzenie w rozsądnych terminach toczących się spraw (zob. pełny zapis przebiegu posiedzenia Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych nr 111 z dnia 7 kwietnia 2022 r. – na stronach sejmowych). Oznacza to, że celem ustawodawcy było niewątpliwie wprowadzenie rozwiązań regulujących bieg terminów określonych kategorii spraw dotyczących wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy objętych ustawą z dnia 12 marca 2022 r.
Poza kwestią celu wprowadzenia omawianego przepisu oraz pomijając prawidłowość zastosowania się do zasad techniki prawodawczej, na przyjętą wykładnię art. 100c i 100d u.p.o.u. wskazuje także wykładnia językowa wynikająca z ich odczytania w kontekście innych przepisów tej ustawy. Przede wszystkim w przepisach tych mówi się o "cudzoziemcu", bez wskazania jego obywatelstwa, a nie np. "obywatelu Ukrainy". Skoro ustawa z dnia 12 marca 2022 r. nie wprowadza odrębnej – na potrzeby tej ustawy – definicji legalnej pojęcia "cudzoziemiec", należy uznać, że jest to pojęcie tożsame z cudzoziemcem, o którym mowa w art. 3 pkt 2 u.c., czyli osobą, która nie posiada obywatelstwa polskiego. Zauważyć należy, że dodany tą samą nowelizacją z dnia 8 kwietnia 2022 r. art. 100a w ust. 1 wprost odsyła do pojęcia cudzoziemca, o którym mowa w art. 2 ust. 1 lub 2 decyzji wykonawczej Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkującej wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz. Urz. U.E. L 71 z 4.3.2022, str. 1-6), czyli kategorii wysiedleńców, którzy musieli opuścić Ukrainę począwszy od dnia 24 lutego 2022 r. w następstwie inwazji wojskowej rozpoczętej w tym dniu przez rosyjskie siły zbrojne. Takiego ograniczenia nie zawiera art. 100c oraz art. 100d u.p.o.u. Takie rozumienie pojęcia "cudzoziemiec" jak przedstawione wyżej jest spójne z szerokim zakresem spraw, których dotyczy przepis art. 100c i 100d u.p.o.u. Znaczna część tych spraw nie ma bowiem jakiegokolwiek związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną – np. zezwolenia na pobyt stały czy cofnięcia posiadanych już zezwoleń. Zauważyć trzeba, że w odniesieniu do wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE jednym z warunków udzielenia takiego zezwolenia jest – zgodnie z art. 211 ust. 1 u.c. – legalny i nieprzerwany pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 5 lat bezpośrednio przed złożeniem wniosku. Jeśli zatem przyjąć, że przepisy art. 100c i art. 100d u.p.o.u. dotyczą wyłącznie osób przybyłych do Polski w związku z działaniami wojennymi w Ukrainie, to żadna z tych osób nie byłaby uprawniona do skutecznego złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, co prowadziłoby do wniosku, że przepis art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c u.p.o.u. jest bezprzedmiotowy. Objęcie zakresem art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c u.p.o.u. cudzoziemców, którzy z istoty nie mogą być osobami, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy, świadczy o zamiarze ustawodawcy, aby objąć tym przepisem wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich obywatelstwa oraz daty przybycia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Z tych wszystkich przyczyn należy stwierdzić, że status skarżącego ze względu na obywatelstwo i okoliczności przybycia na terytorium Polski pozostaje irrelewantny dla sprawy. Omawiane przepisy dotyczą bowiem każdego cudzoziemca w rozumieniu art. 3 pkt 2 u.c., który inicjuje jedno z postępowań (udzielenia, zmiany, cofnięcia zezwolenia) wymienionych w art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 u.p.o.u. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu naruszył powyższe przepisy, a także art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności. Nie dokonał zatem prawidłowej oceny zasadności przedmiotowej skargi.
Nie budzi wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie termin wydania decyzji określał art. 210 ust. 1 w zw. z art. 223 u.c. Zgodnie z art. 210 ust. 1 u.c., decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE wydaje się w terminie 6 miesięcy. Jak natomiast stanowi art. 210 ust. 2, termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 203 ust. 2 pkt 2, lub upłynął bezskutecznie wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 203 ust. 2a.
W świetle powyższego należało przyjąć, że zestawienie dat złożenia wniosku i podjęcia pierwszej czynności w sprawie prowadzi do wniosku, że w niniejszym postępowaniu sądowym nie jest możliwe uwzględnienie skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę. Z akt administracyjnych sprawy jednoznacznie wynika, że po złożeniu wniosku w dniu 12 listopada 2022 r. organ nie podjął żadnej czynności w sprawie do 14 września 2023 r.. W aktach brak ponadto informacji, by postępowanie zostało zakończone wydaniem stosownej decyzji. Jednocześnie zgodnie z regulacją zawartą w art. 100c specustawy ukraińskiej termin na załatwienie tej sprawy nie rozpoczął w ogóle biegu. Na mocy art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 stan ten trwał zarówno na datę wniesienia skargi, jak i na dzień orzekania przez sądy administracyjne obu instancji w tej sprawie. Zgodnie zaś z art. 100c ust. 4 oraz art. 100d ust. 4 specustawy ukraińskiej, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach dotyczących m.in. udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie obowiązywania art. 100c i 100d specustawy ukraińskiej nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Tym samym skarga cudzoziemca zawierająca wnioski o stwierdzenie przewlekłości postępowania organu i stwierdzenie, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w określonym terminie i przyznanie od organu sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., była nieuzasadniona i podlegać musiała oddaleniu.
Z powyższych względów należy uznać, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie i winna skutkować stosownie do art. 188 p.p.s.a. uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI