II OSK 2403/11

II OSK 2403/11 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2011-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-11-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Despot - Mładanowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6246 Orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej
Hasła tematyczne
Żołnierze zawodowi
Sygn. powiązane
II SA/Wa 672/11 - Postanowienie WSA w Warszawie z 2011-05-19
Skarżony organ
Centralna Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 3 par 2 i 3, art 58 par 1 pkt 1 , art 4, art 5, art 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art 177, art 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 672/11 o odrzuceniu skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi D. P. na pismo Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją dotyczącą uznania związku schorzeń ze służbą postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 672/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę D. P. na pismo Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 25 stycznia 2011 r., nr 114 w przedmiocie wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją dotyczącą uznania związku schorzeń ze służbą.
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że w piśmie z dnia 9 grudnia 2010 r. skarżący zwrócił się o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej nr [...] z dnia [...] września 2010 r. w pkt 1, 2 i 3 oraz o ponowne rozpoznanie sprawy w trybie sprawowanego nadzoru. Jako podstawę swojego wniosku wskazał art. 145 § 1 pkt 5 kpa i art. 150 § 1 kpa. Podniósł, iż w sprawie zaistniały nowe okoliczności faktyczne, które były znane co prawda organowi orzekającemu, ale doszło do uzyskania nowego dowodu w formie Protokołu Badań Sądowo-Lekarskich z dnia 30 sierpnia 2010 r. sygn. akt VUo 140/10 wraz z orzeczeniem lekarskim z tego samego dnia, z którego wynikają nowe okoliczności i fakty przemawiające za koniecznością wznowienia postępowania.
Pismem z dnia 25 stycznia 2011 r. organ udzielił skarżącemu odpowiedzi na przedmiotowy wniosek z dnia 9 grudnia 2010 r., informując, że decyzja z dnia [...] września 2010 r. nr [...] nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 kpa, w związku z czym nie będą do niej miały zastosowania przepisy kpa, a zatem rozpatrzenie wniosku strony w trybie art. 145 i nast. kpa nie jest możliwe.
D. P. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wskazane pismo Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia 25 stycznia 2011 r., określane przez niego jako "decyzja", wskazał, że narusza ona art. 149 § 3 oraz art. 151 kpa. Skarżący podniósł, że złożenie żądania wznowienia postępowania rodzi obowiązek, gdy nie zachodzą warunki wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania, wydania postanowienia w sprawie wznowienia postępowania.
Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w odpowiedzi na skargę wniosła o jej odrzucenie. Organ podniósł, że orzeczenia, których dotyczyło przeprowadzone w sprawie postępowanie w trybie nadzoru, nie są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu art. 104 kpa. Orzeczenia wymienione w pkt 1, 4-9 dotyczą bowiem spraw inwalidzkich, zaś orzeczenia wymienione w pkt 2 i 3 dotyczą spraw odszkodowawczych. Z tej przyczyny zaskarżone pismo nie jest ze swej istoty decyzją administracyjną, a zatem nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia schorzeń danej osoby oraz ich związku ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
Sąd wskazał również, że w związku z tym, że orzeczenie ustalające związek schorzeń ze służbą oraz ustalające grupę inwalidzką i datę jego powstania wydane dla celów rentowych bądź odszkodowawczych nie ma autonomicznego bytu i nie zostało poddane kontroli sądu administracyjnego, stwierdzić należy, że niedopuszczalna jest również skarga na decyzję wydaną w tym zakresie przez Centralną Wojskową Komisję Lekarską w trybie nadzoru, jak również na rozstrzygnięcia wydane w związku z rozpatrzeniem wniosku o wznowienie postępowania od tego rodzaju orzeczenia. Niedopuszczalność skargi dotyczy bowiem wszystkich rozstrzygnięć wydawanych w powołanych sprawach, w tym podejmowanych w przedmiocie wznowienia postępowania oraz innych nadzwyczajnych trybach wzruszania decyzji, przewidzianych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisach szczególnych.
Decyzje podejmowane w trybach nadzwyczajnych, służących do weryfikacji decyzji ostatecznych z istoty swej muszą odnosić się do przedmiotu sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. W świetle powyższego brak jest podstaw do różnicowania właściwości sądów w zależności od tego, czy organ prowadził postępowanie w trybie zwykłym, czy też nadzwyczajnym.
Od powyższego postanowienia skargę kasacyjną złożył D. P. , zaskarżając to postanowienie w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:
1. art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez zastosowanie tego przepisu w postępowaniu z jego skargi, a w konsekwencji odrzucenie tej skargi i uznanie że droga sądowoadministracyjna jest niedopuszczalna od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich podczas gdy skarżący, wniósł skargę na decyzję Przewodniczącego Centralnej Komisji Lekarskiej, która to winna być rozpoznana na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a, tak więc naruszenie to niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy;
2. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; zwanej dalej p.u.s.a.) poprzez niezastosowanie się sadu do tego przepisu i nie dokonanie kontroli pod względem zgodności z prawem decyzji Przewodniczącego Centralnej Komisji Lekarskiej, zatem gdyby do naruszenie przepisu nie doszło skarga nie byłaby odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie wskazać należy, że w art. 177 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przyjęto domniemanie właściwości sądów powszechnych. Wyjątek od tej reguły zawarty jest w treści art. 184 Konstytucji RP, zgodnie z którym "Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej (...)"
Rozwinięciem powyższego przepisu jest przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.).
Stosownie do art. 1 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Zgodnie z § 2 art. 1 kontrola sprawowana jest przez sąd administracyjny pod względem zgodności z prawem, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Zakres kontroli działalności administracji publicznej, wykonywanej przez sądy administracyjne wyznacza natomiast art. 3 § 2 p.p.s.a.
W myśl art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Odrzucenie skargi z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego następuje w szczególności wówczas, gdy skarga dotyczy aktu lub czynności nieobjętych zakresem właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 p.p.s.a.) lub gdy dotyczy sprawy wyłączonej z właściwości tych sądów (art. 5 p.p.s.a.). Odrzucenie skargi z wymienionego powodu ma miejsce także w wypadku, gdy skarga została wniesiona w sprawie objętej właściwością sądów powszechnych (zob. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Wolters Kluwer, wyd. 3., s. 190-191).
W celu ustalenia czy sprawa niniejsza podlega kognicji sądu administracyjnego, należy wskazać, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że orzeczenia komisji lekarskich działających w sprawach żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych dzielą się na dwie zasadnicze grupy.
Pierwsza z nich obejmuje kwestie zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby. Komisje lekarskie, działające w sprawach funkcjonariuszy czy kandydatów do służb mundurowych (także kandydatów na żołnierzy), są organami administracji publicznej i swe rozstrzygnięcia podejmują w formie decyzji administracyjnych, nazywanych orzeczeniami. Orzeczenia te łączą elementy wiedzy z elementami typowymi dla orzecznictwa administracyjnego. Ma być w nich bowiem rozpoznanie lekarskie (element wiedzy medycznej) oraz ustalenie kategorii do służby lub określenie związku chorób i ułomności ze służbą (element orzecznictwa). Trzecim obligatoryjnym ich składnikiem jest uzasadnienie, które ma wykazać zasadność rozpoznania lekarskiego oraz zaliczenia do kategorii zdolności do służby lub określenia związku chorób i ułomności ze służbą. Wskazuje to bezspornie na władztwo i jednostronność działania takich komisji lekarskich oraz potwierdza prawidłowość kwalifikowania omawianych działań do decyzji administracyjnych.
Natomiast drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą i stopień inwalidztwa m.in. dla celów emerytalno-rentowych. Podstawą tych orzeczeń są odrębne przepisy, to jest przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 12, poz. 75), wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 21b ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66, ze zm.). Takie orzeczenia nie mają samodzielnego bytu. Są one poddawane kontroli przez sądy powszechne w ramach odwołań od decyzji wydawanych w innych postępowaniach przez organy właściwe w sprawach odszkodowawczych lub emerytalno-rentowych. Orzeczenia z tej drugiej grupy mają wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego, jako jedna z przesłanek ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. W konsekwencji nie podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą nie należą do jego właściwości (por. wyroki NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 93/10, z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 667/08 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń NSA, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r., sygn. III ZP 9/99 OSNAPiUS z 2000r, nr 5, poz.167, uchwała NSA z dnia 19 stycznia 1998 r., sygn. akt OPS 8/97, postanowienie NSA z 6 listopada 2000 r., sygn. OSA 1/00 ONSA z 2001, nr 2, poz.47 oraz wyrok NSA z 22 lipca 2010 r., sygn. I OSK 220/10).
W niniejszej sprawie przedmiotem czynności nadzorczych organu były orzeczenia w przedmiocie uznania związku schorzeń ze służbą. Skoro orzeczenie ustalające związek schorzeń ze służbą wydane dla celów rentowych bądź odszkodowawczych nie podlega kognicji sądu administracyjnego, za niedopuszczalną uznać należy skargę od orzeczeń wydanych w tym zakresie przez Centralną Wojskową Komisję Lekarską w trybie nadzoru, jak również na rozstrzygnięcia wydane w związku z rozpatrzeniem wniosku o wznowienie postępowania od tego rodzaju orzeczenia.
W tej sytuacji za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., albowiem Sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że niedopuszczalna jest skarga na pismo Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej wydane w związku z rozpatrzeniem wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją dotyczącą uznania związku schorzeń ze służbą.
Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.