II OSK 2393/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną M.S., potwierdzając prawidłowość decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie odbudowanego budynku gospodarczego, mimo jego późniejszego zbycia.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M.S. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję GINB odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie odbudowanej części budynku gospodarczego. M.S. argumentował, że decyzja została skierowana do niego jako inwestora, mimo że zbył nieruchomość przed jej wydaniem, co czyniło ją niewykonalną. NSA uznał, że decyzja była prawidłowo skierowana do inwestora, który rozpoczął samowolne prace, a późniejsze zbycie nieruchomości nie powoduje niewykonalności nakazu rozbiórki, zwłaszcza gdy okoliczności te nie były podnoszone w toku postępowania administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie odbudowanej części budynku gospodarczego. Sprawa wywodziła się z decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która nakazywała M.S., jako inwestorowi, rozbiórkę samowolnie wykonanej odbudowy i nadbudowy budynku gospodarczego, zrealizowanej bez pozwolenia na budowę. M.S. wnioskował o stwierdzenie nieważności tej decyzji, podnosząc, że w dacie jej wydania nie był już właścicielem nieruchomości, którą wcześniej darował synowi, co czyniło decyzję skierowaną do niego jako osoby niebędącej stroną i niewykonalną. GINB odmówił stwierdzenia nieważności, wskazując, że M.S. był inwestorem samowolnych prac, a fakt zbycia nieruchomości nie zwalnia go z odpowiedzialności. WSA oddalił skargę M.S., uznając, że decyzja była prawidłowa, a zarzut niewykonalności nie został wykazany w sposób uzasadniający stwierdzenie nieważności. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, podzielił stanowisko WSA i organów administracji. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego, inwestor, właściciel lub zarządca mogą być zobowiązani do wykonania nakazu rozbiórki, a wybór adresata zależy od okoliczności sprawy. W tym przypadku M.S. był bezspornie inwestorem samowolnych prac, a fakt darowizny nieruchomości na rzecz syna nie powoduje automatycznie niewykonalności decyzji, zwłaszcza gdy okoliczności te nie zostały podniesione we właściwym czasie. NSA wskazał, że trudności w dostępie do nieruchomości czy odmowa współpracy przez nowego właściciela nie stanowią o niewykonalności decyzji w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., a zarzut skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.) również nie znalazł potwierdzenia, gdyż M.S. był inwestorem samowolnych robót. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, decyzja może być skierowana do inwestora, który wykonał samowolnie obiekt budowlany, nawet jeśli nie jest już właścicielem nieruchomości, zwłaszcza gdy okoliczności te nie zostały podniesione we właściwym czasie i nie prowadzą do trwałej niewykonalności decyzji.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że art. 52 Prawa budowlanego pozwala na zobowiązanie inwestora, właściciela lub zarządcy, a wybór zależy od okoliczności. Inwestor, który rozpoczął samowolne prace, pozostaje odpowiedzialny, a późniejsze zbycie nieruchomości nie zwalnia go z obowiązku, jeśli nie czyni decyzji trwale niewykonalną.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (7)
Główne
p.b. art. 48 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 52
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Określa krąg podmiotów zobowiązanych do wykonania czynności nakazanych w decyzji o rozbiórce (inwestor, właściciel, zarządca). Wybór adresata zależy od okoliczności sprawy, a inwestor wykonujący samowolne roboty może być zobowiązany nawet po zbyciu nieruchomości.
Pomocnicze
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, w tym skierowanie do osoby niebędącej stroną (pkt 4) oraz niewykonalność decyzji (pkt 5).
k.p.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, w tym skierowanie do osoby niebędącej stroną (pkt 4) oraz niewykonalność decyzji (pkt 5).
k.p.a. art. 145
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Decyzja nakazująca rozbiórkę była skierowana do osoby niebędącej stroną (M.S. zbył nieruchomość). Decyzja była niewykonalna z uwagi na zbycie nieruchomości i brak dostępu. Naruszenie art. 52 Prawa budowlanego poprzez nieprawidłowe zastosowanie i obciążenie skarżącego obowiązkiem rozbiórki pomimo utraty prawa do dysponowania nieruchomością.
Godne uwagi sformułowania
Skierowanie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części do właścicieli nieruchomości, niemających z samowolną inwestycją nic wspólnego zdejmowałoby odpowiedzialność za samowolę budowlaną z faktycznego sprawcy samowoli i narażałoby na dodatkowe i nieuzasadnione koszty właścicieli nieruchomości niebędących sprawcami samowoli. Niewykonalność decyzji w rozumieniu tego przepisu oznacza, iż rozstrzygnięcie z przyczyn prawnych bądź faktycznych nie może zostać wykonane i niewykonalność ta musi istnieć już w dacie jego wydania. Trudności techniczne lub ekonomiczne, choćby bardzo poważne, w wyegzekwowaniu wykonania obowiązku nałożonego decyzją, jak również negatywne stanowiska jej adresatów lub innych osób i zainteresowanych utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy, nie stanowią o niewykonalności obowiązku.
Skład orzekający
Andrzej Jurkiewicz
przewodniczący
Piotr Broda
sprawozdawca
Robert Sawuła
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA w kwestii odpowiedzialności inwestora za samowolne roboty budowlane, nawet po zbyciu nieruchomości, oraz definicji niewykonalności decyzji administracyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji samowoli budowlanej i późniejszego zbycia nieruchomości. Interpretacja art. 52 Prawa budowlanego w kontekście odpowiedzialności inwestora.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, że nawet po sprzedaży nieruchomości, inwestor może pozostać odpowiedzialny za samowolne prace budowlane, co jest ważną informacją dla właścicieli i inwestorów na rynku nieruchomości.
“Sprzedałeś dom, ale nadal musisz go rozebrać? NSA wyjaśnia, kiedy inwestor odpowiada za samowolę budowlaną.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 2393/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-11-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-11-17 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący/ Piotr Broda /sprawozdawca/ Robert Sawuła Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Administracyjne postępowanie Sygn. powiązane VII SA/Wa 2450/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-04-11 Skarżony organ Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 735 art. 145, art. 156 § 1 pkt 4 i pkt 5 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2020 poz 1333 art 52 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 2450/22 w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 września 2022 r. nr DON.7200.94.2022.JZA w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2450/22 oddalił skargę M.S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: GINB) z dnia 30 września 2022 r. nr DON.7200.94.2022.JZA w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: DWINB) decyzją z 27 lutego 2020 r., nr 230/2020, utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Złotoryi (dalej: PINB) z dnia 16 stycznia 2020 r., znak: PINB.5160.1.2016.SD.12 nakazującą na podstawie art. 83 ust. 1 i art. 81 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.), dalej: p.b. - inwestorowi M.S., rozbiórkę samowolnie wykonanej budowy polegającej na odbudowie i nadbudowie istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie zagrodowej, w części gospodarczej, zlokalizowanego w miejscowości S. przy ul. [...] w gminie Ś., zrealizowanej bez decyzji o pozwoleniu na budowę. M.S. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji PINB, w którym podniósł, że w dacie wydania wskazanego rozstrzygnięcia nie był właścicielem budynku objętego nakazem rozbiórki, a zatem decyzja nakazująca jego rozbiórkę została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. GINB w wyniku rozpatrzenia ww. wniosku decyzją z dnia 30 września 2022 r., nr. DON.7200.94.2022.JZA, działając na podstawie art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), dalej: k.p.a., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego odmówił stwierdzenia nieważności decyzji DWINB z dnia 27 lutego 2020 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki części obiektu budowlanego. W uzasadnieniu wyjaśniono, że gdy postępowanie administracyjne zostało zakończone wydaniem decyzji w wyniku rozpoznania odwołania, to decyzja w sprawie stwierdzenia nieważności nie może dotyczyć jedynie decyzji organu stopnia podstawowego, ale przede wszystkim rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu odwoławczym od tej decyzji. W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie pismem z dnia 11 sierpnia 2022 r. zawiadomiono o wszczęciu, na wniosek M.S., postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji DWINB utrzymującej w mocy decyzję PINB. Organ centralny podkreślił, iż podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 31 sierpnia 2016 r., na działce przy ul. [...] w miejscowości S. w gminie Ś. rozpoczęto budowę polegającą na sukcesywnym rozbieraniu części gospodarczej istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Obecny podczas oględzin właściciel nieruchomości M.S. oświadczył, że powyższe prace rozpoczęto ponad 20 lat temu. Do dnia kontroli wykonano budowę na etapie tzw. stanu surowego otwartego. Dalej stwierdzono, że przy realizacji odbudowy pozostawiono jeden fragment ściany murowanej z kamienia do wysokości górnego poziomu parteru, która istnieje na końcu budynku jako podstawa ściany szczytowej. W dniu kontroli część gospodarcza obiektu została odbudowana w całości w gabarytach byłej stodoły. Ponadto, z oświadczenia M.S. złożonego do protokołu oględzin z 31 sierpnia 2016 r. wynika, że kupił on nieruchomość w stanie zaawansowanych robót, polegających na odbudowie obiektu, a inwestorem powyższych robót był poprzedni właściciel nieruchomości – S.Ł. Natomiast M.S., po zakupie nieruchomości kontynuował realizację odbudowy. GINB zwrócił także uwagę, że w toku postępowania prowadzonego przez organ powiatowy umożliwiono inwestorowi przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego (postanowienie PINB z dnia 17 maja 2018 r.), z uwagi na prowadzenie ww. robót bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Z uwagi na nieprzedłożenie przez inwestora żądanej dokumentacji, legalizacja nie doszła do skutku. GINB analizując materiał dowodowy doszedł do przekonania, iż decyzja DWINB nie jest obarczona żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Odnosząc się natomiast do argumentacji wniosku organ centralny uznał, że zarzut skierowania spornej decyzji do osoby niebędącej stroną (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.) jest nieusprawiedliwiony. Wnioskodawca podnosi, iż w dacie wydania decyzji przez PINB nie był już właścicielem budynku objętego nakazem rozbiórki, wobec czego decyzję w jego ocenie skierowano do osoby nie będącej stroną w sprawie. Na potwierdzenie powyższego dołączył on kopię aktu notarialnego rep. A nr [...] potwierdzającego, że w dniu 3 października 2019 r. darował ww. nieruchomość na działce nr [...] przy ul. [...] w S. swojemu synowi J.S.. GINB, powołując się na treść art. 52 p.b. stwierdził jednak, że decyzja organu powiatowego została skierowana do M.S., jako do inwestora samowolnie wykonanej budowy. Ponadto w ocenie organu w sprawie bezspornym pozostaje, iż M.S. potwierdził, iż jest inwestorem samowolnie dokonanej odbudowy i nadbudowy poprzez złożenie do protokołu oględzin oświadczenia w dniu 31 sierpnia 2016 r. Skargę na decyzję GINB złożył M.S. zarzucając jej oczywistą sprzeczność z obowiązującymi normami prawnymi, tj. utrzymanie w mocy decyzji, która została skierowana do podmiotu nie będącego stroną postępowania, a ponadto wydanie jej bez udziału podmiotu, który winien być o postępowaniu poinformowany, bez zapewnienia mu udziału w prowadzonym postępowaniu a w ostateczności skierowaniu do M.S. żądania wykonania decyzji, której z przyczyn obiektywnych wykonać nie może, gdyż nie dysponuje nieruchomością w dniu składania przedmiotowej skargi i nie dysponował nieruchomością położoną w miejscowości S. przy ulicy [...] w gm. Ś. w dniu uprawomocnienia się decyzji w 2020 r. Z uwagi na podniesione zarzuty skarżący wniósł m.in. o stwierdzenie nieważności decyzji. W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż kwestionowana decyzja jest zgodna z prawem. Na wstępie Sąd wyjaśnił, iż postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest kolejnym, trzecim etapem postepowania zwykłego i może mieć miejsce wówczas, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Skarżący podniósł zaistnienie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., w której ustawodawca przewidział, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. W sprawie zakończonej badaną decyzją o nakazie rozbiórki prowadzone w niej postępowanie oparte było na przepisach ustawy - Prawo budowlane. Jak słusznie zauważył GINB krąg stron postępowania w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej, tj. realizacji robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę określa przepis art. 52 p.b. W realiach sprawy zostało jednoznacznie wykazane, czemu nie przeczył wówczas skarżący, że to on był inwestorem ustalonych robót budowlanych prowadzonych na działce przy ul. [...] w gminie Ś., i jednocześnie właścicielem nieruchomości objętej realizowaną inwestycją. Tym samym, postępowanie w przedmiocie - najpierw legalizacji samowolnych robót budowlanych, a następnie - orzeczenia nakazu rozbiórki, prawidłowo prowadzone było wobec skarżącego, jako strony odpowiedzialnej za taki stan rzeczy w świetle przepisów p.b. Wnioskodawca w postępowaniu nadzwyczajnym wykazał, że przed dniem wydania decyzji przez PINB, w drodze umowy zawartej w akcie notarialnym z 3 października 2019 r. dokonał darowizny spornej nieruchomości na rzecz swojego syna. Zatem w dacie wydania decyzji na podstawie przepisu art. 48 p.b. prawo do dysponowania nieruchomością w rozumieniu art. 3 pkt 11 tej ustawy miał już inny podmiot. Sąd I instancji zauważył, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych już uprzednio przyjmowane było stanowisko dopuszczające w pewnych okolicznościach nałożenie nakazu rozbiórki na inwestora, nawet gdy nie posiada on już tytułu prawnego do terenu nieruchomości. Działanie takie mogłoby zostać uznane za wadliwe wyłącznie wówczas, gdyby zostało wykazane, że z uwagi na utratę prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane decyzja o nakazie rozbiórki stała się niewykonalna w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Tylko w takich kategoriach możliwe było upatrywanie nieważności badanej decyzji. O niewykonalności decyzji przesądzają takie okoliczności uniemożliwiające jej wykonanie, które pojawiły się przed wydaniem decyzji oraz są nieusuwalne przez cały czas. W ocenie sądu wojewódzkiego skarżący nie wykazał ażeby tak rozumiana niewykonalność decyzji o nakazie rozbiórki zaistniała jeszcze przed ich wydaniem przez organy nadzoru budowlanego. Ten nie tylko nie poinformował w toku postępowania zasadniczego o fakcie zbycia nieruchomości na rzecz członka rodziny, ale nie wskazywał też, że wskutek tego decyzje stały się niewykonalne, a nowy właściciel utrudnia mu dostęp do nieruchomości celem umożliwienia wykonania orzeczonego nakazu. Odnosząc się natomiast do zarzutu pozbawiania możliwości udziału w postepowaniu Sąd wyjaśnił, że na taką okoliczność może powoływać się jedynie strona, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną. Zatem w niniejszej sprawie zarzut taki mogły więc stawiać ewentualnie nowy właściciel nieruchomości. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M.S. zaskarżając go w całości i stosownie do art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej: p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania tj.: 1) naruszenie art. 145 w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 i pkt 5 k.p.a. poprzez nakazanie w decyzji M.S. wykonania czynności - rozbiórki budynku przy ulicy [...] w S., podczas gdy czynność ta jest niemożliwa przez skarżącego do wykonania. M.S. nie dysponował przedmiotową nieruchomością i nie mógł podejmować w stosunku do niej żadnych decyzji na 5 miesiące przed jej wydaniem przez PINB. Nie posiada on nadal tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości. Właściciel nieruchomości odmawia mu prawa wstępu na jej teren. Wykonanie nałożonego obowiązku przez skarżącego wymagałoby złamania szeregu przepisów prawa cywilnego oraz prawa karnego. Aktualny właściciel oświadczył, że obowiązek rozbiórki jest kierowany do osoby nie do nieruchomości. Obdarowany nie poczuwa się do obowiązku wykonania nakazu. Uważa, że przysługujące mu prawo własności umożliwia odmowę udostępnienia nieruchomości zobowiązanemu, ponadto korzysta z powstałych w wyniku samowoli pomieszczeń; 2) art 52 p.b. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie przez Sąd, że stanowi on podstawę do nałożenia obowiązku rozbiórki przeprowadzonych prac na skarżącego jako inwestora, w efekcie powyższego obciążono skarżącego obowiązkiem rozbiórki pomimo utraty prawa do dysponowania przedmiotową nieruchomością. Z uwagi na powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a w efekcie unieważnienia decyzji i ponownego przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego w celu umożliwienia udziału w postępowaniu nabywcy nieruchomości, ewentualnie zmianę zaskarżonego orzeczenia i umorzenie postępowania. Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do regulacji art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i jest związany podstawami w niej zawartymi, z urzędu może brać pod uwagę jedynie okoliczności uzasadniające nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw. Skarżący kasacyjnie w skardze podniósł zarówno zarzuty naruszenia prawa procesowego jak i materialnego, przy czym zarzut kasacyjny naruszenia prawa materialnego dotyczy nieprawidłowego zastosowania art. 52 p.b. i w konsekwencji wadliwego wskazania adresata decyzji, co jednocześnie wiąże się z zarzutami procesowymi, wobec czego w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu naruszenia prawa materialnego. Przystępując do wyjaśnienia przesłanek oddalenia wniesionego środka odwoławczego zauważyć należy, iż w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach tej sprawy, Sąd pierwszej instancji trafnie zaaprobował stanowisko organów nadzoru budowlanego o braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o nałożeniu w trybie art. 48 ust. 1 p.b. obowiązku rozbiórki samowolnie wykonanej budowy polegającej na odbudowie i nadbudowie istniejącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie zagrodowej, w części gospodarczej, zlokalizowanego w miejscowości S. przy ul. [...] gmina Ś. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej decyzja nakładająca obowiązek na podstawie art. 48 ust. 1 p.b. została skierowana prawidłowo do skarżącego kasacyjnie. Zgodnie z art. 52 p.b. (w brzmieniu na dzień wydania decyzji PINB) to inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie uznaje się, że wymienienie w przywołanym przepisie trzech kategorii podmiotów zobowiązanych (inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego) nie oznacza, iż obowiązek dokonania czynności obciąża te podmioty solidarnie. Kolejność tych podmiotów nie jest równocześnie przypadkowa (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 631/20; wyrok NSA z dnia 4 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1632/18). Wybór adresata nakazu w świetle wskazanej regulacji zawartej w art. 52 p.b. powinien być determinowany okolicznościami konkretnej sprawy i w kontrolowanym przypadku prawidłowość zastosowanego przez organy kryterium kierunkowego nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że inwestorem samowolnie wykonanych robót budowlanych pozostaje M.S.. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, fakt ten potwierdza oświadczenie złożone przez M.S. do protokołu oględzin z dnia 31 sierpnia 2016 r., z którego wynika że kupił on nieruchomości w stanie zaawansowanych robót, polegających na odbudowie obiektu, a inwestorem powyższych robót był poprzedni właściciel S.Ł., natomiast M.S. kontynuował realizację odbudowy. Faktu tego nie zmienia także okoliczność podnoszona przez skarżącego kasacyjnie, iż na mocy aktu notarialnego rep. A nr [...] w dniu 3 października 2019 r. darował ww. nieruchomość na działce nr [...] przy ul. [...] w S. swojemu synowi J.S., wobec czego – jak podnosi – na dzień wydania decyzji PINB nie był już właścicielem ww. nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w pewnych okolicznościach nakaz może zostać skierowany również do inwestora niebędącego właścicielem nieruchomości, który wykonał samowolnie obiekt budowlany na nieruchomości. Jak już wielokrotnie argumentowano w orzecznictwie tego Sądu, skierowanie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części do właścicieli nieruchomości, niemających z samowolną inwestycją nic wspólnego zdejmowałoby odpowiedzialność za samowolę budowlaną z faktycznego sprawcy samowoli i narażałoby na dodatkowe i nieuzasadnione koszty właścicieli nieruchomości niebędących sprawcami samowoli (por. wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 576/10; wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 243/11). W sytuacji faktyczno – prawnej niniejszej sprawy zobowiązanie najpierw inwestora do przedłożenia dokumentów umożliwiających legalizację samowoli budowanej, a następnie niewykonanie tego obowiązku oraz nakazanie rozbiórki spornej budowli M.S. nie naruszało art. 52 p.b. W konsekwencji za nieuzasadniony należało uznać także zarzut naruszenia art. 145 w zw. z art 156 § 1 pkt 4 i pkt 5 k.p.a. O nieważności, z powodu wady określonej w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., w odniesieniu do decyzji wydanej na podstawie art. 48 p.b., można mówić, gdy decyzja zostanie skierowana do podmiotu, który nie odpowiada przesłance podmiotowej, o której mowa w art. 52 p.b., tzn. organ skieruje nakaz do osoby, która w oczywisty sposób nie spełnia wymogów uznania za inwestora, właściciela lub zarządca obiektu budowlanego. Jeśli jednak organ wszczął i prowadził postępowanie oparte na art. 48 p.b. wobec podmiotu, który zdaniem organu spełnia przesłankę podmiotową, tzn. jest według organu inwestorem, właścicielem lub zarządcą budynku, a sama strona nie kwestionuje tej okoliczności, skierowanie nakazu wobec tego podmiotu nie może stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji. W kontrolowanej sprawie nie tylko nie zaistniała wada, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., ale także nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w zakresie ustalenia podmiotu zobowiązanego do wykonania nałożonego obowiązku w trybie art. 52 p.b. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że inwestorem samowolnej odbudowy i nadbudowy istniejącego budynku mieszkalnego w zabudowie zagrodowej w części gospodarczej obiektu był skarżący kasacyjnie, co potwierdza proces budowlany, który doprowadził do powstania spornego obiektu, kształtowany treścią dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy. Nie ma racji skarżący kasacyjnie, podnosząc iż decyzje organów nadzoru budowlanego dotknięte są kwalifikowaną wadą niewykonalności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. Niewykonalność decyzji w rozumieniu tego przepisu oznacza, iż rozstrzygnięcie z przyczyn prawnych bądź faktycznych nie może zostać wykonane i niewykonalność ta musi istnieć już w dacie jego wydania. Niewykonalność prawna oznacza niemożność zastosowania się do dyspozycji rozstrzygnięcia z uwagi na istniejący w obowiązującym prawie zakaz lub nakaz określonego zachowania pozostającego w sprzeczności z wydaną decyzją. Natomiast niewykonalność faktyczna to brak możliwości wykonania decyzji z przyczyn technicznych. O niewykonalności obowiązku nałożonego decyzją ostateczną można zatem mówić, gdy niewykonalność jest następstwem przeszkód o charakterze nieusuwalnym. Trwała niewykonalność obowiązku zachodzi wówczas, gdy czynności składające się na treść obowiązków zawartych w decyzji są niewykonalne z przyczyn technicznych lub prawnych tkwiących w ich naturze. Obowiązek taki musi być niemożliwy do wykonania przy uwzględnieniu aktualnych osiągnięć wiedzy i techniki (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. akt II OSK 1365/07). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie już podkreślano, że trudności techniczne lub ekonomiczne, choćby bardzo poważne, w wyegzekwowaniu wykonania obowiązku nałożonego decyzją, jak również negatywne stanowiska jej adresatów lub innych osób i zainteresowanych utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy, nie stanowią o niewykonalności obowiązku (por. wyroki NSA z dnia 3 marca 2020 r., sygn. akt II OSK 150/19; z dnia 5 lutego 2019 r., sygn. akt II OSK 606/17, z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt II OSK 688/16). W konsekwencji okoliczności podnoszone przez skarżącego kasacyjnie, iż nie może on dokonać nakazu rozbiórki z uwagi na fakt, iż aktualny właściciel nieruchomości – J.S. (syn skarżącego), odmawia zobowiązanemu prawa wstępu na jej teren, nie mogą być uznane za przesłankę niewykonalności decyzji. W tej kwestii argumentację Sądu wojewódzkiego Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje za własną. Słusznie bowiem Sąd I instancji wyjaśnił, iż M.S. w żaden sposób nie wykazał by niewykonalność decyzji istniała jeszcze przed wydaniem decyzji przez organy nadzoru budowlanego. Okoliczność ta została podniesiona dopiero na etapie postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. Jednocześnie na mocy art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI